Rig Veda 1.116.24: Mandala 1, Sukta 116, Mantra 24
Sukta 1.116
Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
दश रात्रीरशिवेना नव द्यूनवनद्धं श्नथितमप्स्वन्तः । विप्रुतं रेभमुदनि प्रवृक्तमुन्निन्यथुः सोममिव स्रुवेण ॥
Transliteration
dáśa rā́trīr áśivena náva dyū́n avánaddhaṁ śnathitám apsv àntáḥ | víprutaṁ rebhám udáni právṛktam ún ninyathuḥ sómam iva sruvéṇa ||
Translation
ଦଶ ରାତ୍ରି ଓ ନବ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଜଳମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧିତ ଓ ଆହତ—ଛିଟିଯାଇ ତ୍ୟକ୍ତ—ରେଭକୁ ତୁମେ ଉପରକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲ; ଯେପରି ସ୍ରୁବ (ଚମଚ) ଦ୍ୱାରା ସୋମକୁ ବାହାର କରାଯାଏ। ଡୁବିଥିବା ଚେତନାକୁ ତୁମେ ପୁଣି ଖୋଲା ଆଲୋକରେ ଆଣିଲ।
Word by Word
दशten
दश:
विशेषण (कर्म/अधिकरण-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
रात्रीःnights
रात्रीः:
कर्म (काल-परिमाणम्)
TypeNoun
Rootरात्रि- (प्रातिपदिक)
अशिवेनwith an unkind/inauspicious (one)
अशिवेन:
करण
TypeAdjective
Rootअ-शिव (प्रातिपदिक)
नवnine
नव:
विशेषण (कर्म/अधिकरण-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootनवन् (संख्या-प्रातिपदिक)
द्यून्days
द्यून्:
कर्म (काल-परिमाणम्)
TypeNoun
Rootद्यु/दिव्- (प्रातिपदिक: द्यून् ‘दिन’)
अवनद्धम्bound, tied up
अवनद्धम्:
विशेषण (रेभम् प्रति)
TypeVerb
Rootअव-√नह् (नहँ बन्धने)
श्नथितम्loosened, slackened
श्नथितम्:
विशेषण (रेभम् प्रति)
TypeVerb
Root√श्नथ् (श्नथँ शिथिलीकरणे/विमोचने)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप्- (प्रातिपदिक)
अन्तःwithin
अन्तः:
अधिकरण-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (प्रातिपदिक)
विप्रुतम्tossed about, drifting
विप्रुतम्:
विशेषण (रेभम् प्रति)
TypeAdjective
Rootवि-√प्लु/√प्लव् (प्लु/प्लव गतौ/प्लवने) → विप्रुत (प्रातिपदिक)
रेभम्Rebha
रेभम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरेभ- (प्रातिपदिक; ऋषि/पुरुषनाम)
उदनिin the water
उदनि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउदन्- (प्रातिपदिक)
प्रवृक्तम्cast forth, thrown out
प्रवृक्तम्:
विशेषण (रेभम् प्रति)
TypeAdjective
Rootप्र-√वृज्/√वृक् (वृजँ/वृकँ छेदने/वर्जने) → प्रवृक्त (प्रातिपदिक)
उन्निन्यथुःyou two lifted up, brought out
उन्निन्यथुः:
क्रिया (कर्तृ: अश्विनौ)
TypeVerb
Rootउद्-√नी (नीञ् प्रापणे/नयने)
सोमम्Soma
सोमम्:
उपमान (उपमेय-क्रियासम्बन्धः)
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
सम्बन्ध (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
स्रुवेणwith a ladle
स्रुवेण:
करण
TypeNoun
Rootस्रु- (प्रातिपदिक: स्रुव ‘ladle’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.