Sarga 105

Verse 1

स तेनतुतदाक्रोधात्काकुत्स्थेनार्दितोरणे ।रावणस्समरश्लाघिमहाक्रोधामुपागमत् ।।।।

ତେବେ ରଣରେ କ୍ରୋଧିତ କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଦ୍ଦିତ ହୋଇ, ସମରଶ୍ଲାଘୀ ରାବଣ ମହାକ୍ରୋଧକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 2

स दीप्तनयनोरोषाच्चापमायाम्यवीर्यवान् ।अभ्यर्दयत्सुसङ्कृद्धोराघवंपरमाहवे ।।।।बाणधारसहस्रैस्तैस्सतोयदइवाम्बरात् ।राघवंरावणोबाणैस्तटकमिवपूरयन् ।।।।

ତେବେ କ୍ରୋଧରେ ଦୀପ୍ତ ନୟନ ଧାରଣ କରିଥିବା ପରାକ୍ରମୀ ରାବଣ ଧନୁଷ ଟାଣି, ସେହି ପରମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ରାଘବଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଆକାଶରୁ ବର୍ଷାଜଳ ପଡ଼ିବା ପରି ହଜାର ହଜାର ବାଣଧାରା ବର୍ଷାଇ, ବର୍ଷା ଯେପରି ତଟାକକୁ ପୂରଣ କରେ ସେପରି ରାମଙ୍କ ଚାରିପାଖର ଆକାଶକୁ ବାଣରେ ପୂରିଦେଲା।

Verse 3

स दीप्तनयनोरोषाच्चापमायाम्यवीर्यवान् ।अभ्यर्दयत्सुसङ्कृद्धोराघवंपरमाहवे ।।6.105.2।।बाणधारसहस्रैस्तैस्सतोयदइवाम्बरात् ।राघवंरावणोबाणैस्तटकमिवपूरयन् ।।6.105.3।।

ତେବେ ରାବଣ ଆକାଶରୁ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ସହସ୍ର ବାଣଧାରା ବର୍ଷାଇ, ରାଘବଙ୍କ ଚାରିପାଖର ଆକାଶମଣ୍ଡଳକୁ ବାଣରେ ଏମିତି ପୂରିଦେଲା—ଯେପରି ଜଳରେ ତଟାକକୁ ପୂରାଯାଏ।

Verse 4

पूरितःशरजालेनधनुर्मुक्तेनसम्युगे ।महागिरिरिवाकम्प्यःकाकुत्स्थो न प्रकम्पते ।।।।

ସମରରେ ଧନୁର୍ମୁକ୍ତ ବାଣଜାଳରେ ପୂରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କାକୁତ୍ସ୍ଥ କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ; ମହାଗିରି ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ।

Verse 5

स शरैश्शरजालानिवारयन् समरेस्थितः ।गभस्तीनिवसूर्यस्यप्रतिजग्राहवीर्यवान् ।।।।

ସେ ବୀର ସମରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ନିଜ ବାଣଦ୍ୱାରା ସେଇ ବାଣଜାଳଗୁଡ଼ିକୁ ନିବାରଣ କଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ସହି ନିଜ ପରାକ୍ରମ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 6

ततश्शरसहस्राणिक्षिप्रहस्तोनिशाचरः ।निजघानोरसिक्रुद्धोराघवस्यमहात्मनः ।।।।

ତତଃ ଶୀଘ୍ରହସ୍ତ ନିଶାଚର ରୋଷାନ୍ୱିତ ହୋଇ ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ସହସ୍ର ଶର ନିକ୍ଷେପ କରି ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 7

स शोणितसमादिग्धस्समरेलक्ष्मणाग्रजः ।दृष्टःफुल्लइवारण्येसुमहान् किंशुकद्रुमः ।।।।

ସେହି ସମରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ ରାମ ରକ୍ତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ଅରଣ୍ୟରେ ପୁଷ୍ପିତ ବିଶାଳ କିଂଶୁକ ଦ୍ରୁମ ପରି ଦିଶିଲେ।

Verse 8

शराभिघातसम्रब्दःसोऽभिजग्राहसायकान् ।काकुत्स्थ: सुमहातेजायुगान्तादित्यतेजसः ।।।।

ଶରାଘାତରେ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ମହାତେଜସ୍ବୀ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ନିଜ ସାୟକମାନଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ସେ ଯୁଗାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିରେ ଜ୍ୱଳିଥିଲେ।

Verse 9

ततोऽन्योन्यंसुसम्रब्धौतावुभौरामरावणौ ।शरान्धकारेसमरेनोपलक्ष्यतांतदा ।।।।

ତତଃ ସମରରେ ରାମ ଓ ରାବଣ—ଉଭୟେ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ହୋଇ ଶରବର୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଶରାନ୍ଧକାରରେ ସେତେବେଳେ ଏକାପରକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ।

Verse 10

ततःक्रोधसमाविष्टोरामोदशरथात्मजः ।उवाचरावणंवीरःप्रहस्यपरुषंवचः ।।।।

ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ଦଶରଥପୁତ୍ର ବୀର ରାମ ହସି ରାବଣଙ୍କୁ କଠୋର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 11

ममभार्याजनस्थानादज्ञानाद्राक्षसाधम ।हृतातेविवशायस्मात्तस्मात्त्वंनासिवीर्यवान् ।।।।

ହେ ରାକ୍ଷସାଧମ! ଜନସ୍ଥାନରେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଓ ବିବଶା ଥିବା ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତୁମେ ହରିନେଲ; ତେଣୁ ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ବୀର୍ୟବାନ୍ ନୁହଁ।

Verse 12

मयाविरहितांदीनांवर्तमानांमहावने ।वैदेहींप्रसभंहृत्वाशूरोऽहमितिमन्यसे ।।।।

ମୋଠାରୁ ବିରହିତା ହୋଇ ଦୀନାବସ୍ଥାରେ ମହାବନରେ ବସୁଥିବା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ହରିନେଲ; ତଥାପି ‘ମୁଁ ଶୂର’ ବୋଲି ଭାବୁଛ?

Verse 13

स्त्रीषुशूरविनाथासुपरदाराभिमर्शक ।कृत्वाकापुरुषंकर्मशूरोऽहमितिमन्यसे ।।।।

ରକ୍ଷକବିହୀନା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶୂରତା ଦେଖାଉଥିବା, ପରଦାରାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ହେ! ଏପରି କାପୁରୁଷ କର୍ମ କରି ମଧ୍ୟ ‘ମୁଁ ଶୂର’ ବୋଲି ଭାବୁଛ?

Verse 14

भिन्नमर्यादनिर्लज्ज चारित्रेष्वनवस्थित ।दर्पान्मृत्युमुपादायशूरोऽहमितिमन्यसे ।।।।

ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, ନିର୍ଲଜ୍ଜ, ସଦାଚାରରେ ଅନବସ୍ଥିତ ହେ! ଦର୍ପରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମଧ୍ୟ ‘ମୁଁ ଶୂର’ ବୋଲି ଭାବୁଛ?

Verse 15

शूरेणधनदभ्रात्राबलैःसमुदितेन च ।श्लाघनीयंमहत्कर्मयशस्यं च कृतंत्वया ।।।।

ଧନଦ (କୁବେର)ଙ୍କ ବୀର ଭ୍ରାତା, ବଳ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମୁଦିତ ତୁମେ—ପ୍ରଶଂସନୀୟ ମହତ୍ କର୍ମ, ଯଶଦାୟକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ।

Verse 16

उत्सेकानाभिपन्नस्यगर्हितस्याहितस्य च ।कर्मणःप्राप्नुहीदानांतस्याद्यसुमहत्फलम् ।।।।

ଅହଙ୍କାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ନିନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଅହିତକର କର୍ମ କରିଥିବା ତୁମେ—ଏବେ, ଆଜି, ସେହି କର୍ମର ଅତିମହାନ ଫଳ ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 17

शूरोऽहमितिचात्मानमवगच्छसिदुर्मते ।नैवलज्जास्तितेसीतांचौरवद्वृपकर्षतः ।।।।

ଦୁର୍ମତି! ‘ମୁଁ ଶୂର’ ବୋଲି ତୁମେ ନିଜକୁ ଭାବୁଛ; କିନ୍ତୁ ଚୋର ପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଟାଣି ନେଇଯାଇଥିବାବେଳେ ତୁମର ଲେଶମାତ୍ର ଲଜ୍ଜା ଥିଲା ନାହିଁ।

Verse 18

यदिमत्सन्निधौसीताधर्षितास्यात्त्वयाबलात् ।भ्रातरंतुखरंपश्येस्तदामत्सायकैर्हतः ।।।।

ଯଦି ମୋ ସନ୍ନିଧିରେ ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରିଥାନ୍ତ, ତେବେ ମୋର ବାଣରେ ତୁମେ ନିହତ ହୋଇ, ତୁମ ଭ୍ରାତା ଖରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇଥାନ୍ତ।

Verse 19

दिष्ट्यासिममदुष्टात्मश्चक्षुर्विषयमागतः ।अद्यत्वांसायकैस्तीक्ष्णैर्नयामियमसादनम् ।।।।

ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମନ୍! ଦିବ୍ୟ ଯୋଗରେ ତୁମେ ମୋ ଚକ୍ଷୁଗୋଚର ହୋଇଛ; ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇଦେବି।

Verse 20

अद्यतेमच्छरैश्चिन्नंशिरोज्वलितकुण्डलम् ।क्रव्यादाव्यपकर्षन्तुविकीर्णंरणपांसुषु ।।।।

ଆଜି ମୋର ବାଣରେ ଛିନ୍ନ, ଜ୍ୱଲିତ କୁଣ୍ଡଳଶୋଭିତ ତୋର ଶିର ରଣଧୂଳିରେ ଛିଟିଯାଉ; ମାଂସଭକ୍ଷୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାହାକୁ ଟାଣିନେଉନ୍ତୁ।

Verse 21

निपत्योरसिगृध्रास्तेक्षितौक्षिप्तस्यरावण ।पिबन्तुरुधिरंतर्षाद्बाणशल्यान्तरोत्थितम् ।।।।

ହେ ରାବଣ, ତୁ ଭୂମିରେ ପତିତ ହୋଇ ପଡିଲେ, ଗୃଧ୍ରମାନେ ତୋର ବକ୍ଷରେ ବସି, ବାଣଶଲ୍ୟ ଘାଉରୁ ଉଠୁଥିବା ରକ୍ତକୁ ତୃଷ୍ଣାରେ ପିଉନ୍ତୁ।

Verse 22

अद्यमद्बाणभिन्नस्यगतासोःपतितस्यते ।कर्षन्त्वन्त्राणिपतगागरुत्मन्तइवोरगान् ।।।।

ଆଜି ମୋର ବାଣରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପତିତ ତୋର ଅନ୍ତ୍ରମାନେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଟାଣି ବାହାର କରୁନ୍ତୁ—ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଛିଣ୍ଡି ଟାଣେ।

Verse 23

इत्येवं स वदन्वीरोरामश्शत्रुनिबर्हणः ।राक्षसेन्द्रंसमीपस्थंशरवर्षैरवाकिरत् ।।।।

ଏପରି କହି ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ ବୀର ରାମ ନିକଟରେ ଥିବା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଶରବୃଷ୍ଟି ବର୍ଷାଇଲେ।

Verse 24

बभूवद्विगुणंवीर्यंबलंहर्षश्चसंयुगे ।रामस्यास्त्रबलंचैवशत्रोर्निधनकाङ्क्षिणः ।।।।

ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁନିଧନ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ରାମଙ୍କର ବୀର୍ୟ, ବଳ ଓ ହର୍ଷ—ସହିତେ ଅସ୍ତ୍ରବଳ ମଧ୍ୟ—ଦ୍ୱିଗୁଣ ହେଲା।

Verse 25

प्रादुर्भभूवुरस्त्राणिसर्वाणिविदितात्मनः ।प्रहर्षाच्चमहातेजाश्शीघ्रहस्ततरोऽभवत् ।।।।

ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଖେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା; ହର୍ଷରେ ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅଧିକ ଶୀଘ୍ରହସ୍ତ ହେଲେ।

Verse 26

शुभान्येतानिचिह्नानिविज्ञायात्मगतानिसः ।भूयएवार्दयद्रामोरावणंराक्षसान्तकृत् ।।।।

ନିଜ ଅନ୍ତରେ ଉଦ୍ଭବିତ ଏହି ଶୁଭ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣି, ରାକ୍ଷସାନ୍ତକ ଶ୍ରୀରାମ ରାବଣକୁ ପୁନର୍ବାର ଅଧିକ ବଳରେ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 27

हरीणांचाश्मनिकरैश्शरवर्षाच्चराघवात् ।हन्यमानोदशग्रीवोविघूर्णहृदयोऽभवत् ।।।।

ବାନରମାନଙ୍କ ପଥରବର୍ଷା ଓ ରାଘବଙ୍କ ଶରବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଦଶଗ୍ରୀବ ରାବଣର ହୃଦୟ ବିହ୍ୱଳ ହେଲା।

Verse 28

यदा च शस्त्रंनारेभे न चकर्षशरासनम् ।नास्यप्रत्यकरोवदीर्यंविक्लबेनान्तरात्मना ।।।।

ତେବେ ବିକଳ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ସେ ନ ଶସ୍ତ୍ର ଚାଳନ କରିପାରିଲା, ନ ଧନୁଷ ଟାଣିପାରିଲା; ତାହାର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଭଙ୍ଗ ହେଲା ଓ ରାମଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସମ୍ମୁଖେ ଟିକିପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 29

क्षिप्ताःश्चाशुशरास्तेनशस्त्राणिविविधानि च ।मरणार्थायवर्तन्तेमृत्युकालोऽभ्यवर्तत ।।।।

ସେ ଶୀଘ୍ର ଛାଡ଼ିଥିବା ଶରଗୁଡ଼ିକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ହେଲେ; କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ଶେଷ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାକୁ ଥିଲା, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମୃତ୍ୟୁକାଳ ସମୀପକୁ ଆସିଲା।

Verse 30

सूतस्तुरथनेतास्यतदवस्थंनिरीक्ष्यतम् ।शनैर्युद्धासम्भ्रान्तोरथंतस्यापवाहयत् ।।।।

ତାହାର ସେହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ତାଙ୍କ ରଥସାରଥି ଯୁଦ୍ଧଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ, ଧୀରେ ଧୀରେ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ରଣଭୂମିରୁ ଅପସାରଣ କଲା।

Verse 31

रथं च तस्याथजवेनसाथिर्निवार्यभीमंजलदस्वनंतदा ।जगामभीत्यासमरान्महीपतिंनिरस्तवीर्यंपतितंसमीक्ष्य ।।।।

ତାପରେ ସାରଥି ବେଗରେ ସେଇ ଭୟଙ୍କର, ମେଘଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ନାଦ କରୁଥିବା ରଥକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଭୟରେ ରଣଭୂମିରୁ ପଳାଇଗଲା—ବୀର୍ୟ ନିରସ୍ତ ହୋଇ ପତିତ ମହୀପତିଙ୍କୁ ଦେଖି।