Sarga 74
परशुरामप्रादुर्भावः — The Appearance of Parasurama on the Return from Mithila
बालकाण्ड
ରାତ୍ରି ଅତିବାହିତ ହେଲାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରି ଉତ୍ତର ପର୍ବତଦିଗକୁ (ହିମାଳୟାଭିମୁଖେ) ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାପରେ ଦଶରଥ ଜନକଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଜନକ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସହଯାତ୍ରା କରି କନ୍ୟାଧନ ରୂପେ ଅପାର ଦାନ ଦେଲେ—ବହୁ ଗୋବୃନ୍ଦ, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ରତ୍ନାଦି, ଦାସ-ଦାସୀ, ଏବଂ ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନା (ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ପଦାତି)। ପଥରେ ଆଗରେ ଋଷିମାନେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କଳରବ ଶୁଣାଗଲା, ଯେତେବେଳେ ହରିଣମାନେ ଡାହାଣ ପଟେ ଶୁଭ ସୂଚନା ଦେଇ ଗତି କଲେ। ମିଶ୍ର ନିମିତ୍ତରେ ବ୍ୟାକୁଳ ରାଜା ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନି ଏକ ମହାନ, ଦିବ୍ୟ ଓ କଠୋର ଘଟଣାର ସୂଚକ; ହରିଣ ତୁ ଶମନ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦର୍ଶାଏ, ତେଣୁ ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କର। ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଝଡ଼-ବର୍ଷା ଓ ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ଛାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆବୃତ ହେଲା; ଭସ୍ମସଦୃଶ ଧୂଳି ସେନାକୁ ଢାକିଦେଲା, ଅନେକେ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ରାଜା, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ ଧୈର୍ୟରେ ଅଚଳ ରହିଲେ। ସେହି ଭୟାନକ ଅନ୍ଧକାରରେ ସେମାନେ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ପରଶୁରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଜଟାଧାରୀ, ତେଜସ୍ୱୀ, ହାତରେ ପରଶୁ, ବିଜୁଳି ସଦୃଶ ଧନୁ ଓ ପ୍ରଧାନ ବାଣ ସହ, ତ୍ରିପୁରଘ୍ନ ଶିବଙ୍କ ପରି ଭୟଙ୍କର। ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ କ୍ଷତ୍ରିୟ-ସଂହାରୀ କ୍ରୋଧ ସ୍ମରଣ କରି ମୁନିମାନେ ଶଙ୍କିତ ହୋଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ମୃଦୁବାକ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ କରିଲେ। ପରଶୁରାମ ସତ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରି ପରେ ସିଧାସଳଖ ରାମ ଦାଶରଥିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—ଯାହା ଆଗାମୀ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତପସ୍ୟାଧିକାର, କ୍ଷାତ୍ର ନ୍ୟାୟତା ଓ ଧର୍ମସଂଯମର ମୁକାବିଲାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଦେଲା।
Shlokas
Verse 1
अथ रात्र्यां व्यतीतायां विश्वामित्रो महामुनिः।आपृष्ट्वा तौ च राजानौ जगामोत्तरपर्वतम् ।।।।आशीर्भि: पूरयित्वा च कुमारांश्च सराघवान्।
ରାତି ବିତିଗଲାପରେ, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଘବ କୁମାରମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଦୁଇ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଉତ୍ତର ପର୍ବତଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
Verse 2
विश्वामित्रे गते राजा वैदेहं मिथिलाधिपम् ।आपृष्ट्वाऽथ जगामाशु राजा दशरथ: पुरीम्।।।।
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଚାଲିଯାଇବା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ମିଥିଲାଧିପତି ବୈଦେହ ଜନକଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ଶୀଘ୍ର ନିଜ ପୁରୀ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
Verse 3
गच्छन्तं तं तु राजानमन्वगच्छन्नराधिप:।।।।अथ राजा विदेहानां ददौ कन्याधनं बहु।
ରାଜା ଦଶରଥ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ବିଦେହାଧିପ ଜନକ କିଛି ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ତାପରେ ବିଦେହମାନଙ୍କ ନାଥ ନିଜ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର କନ୍ୟାଧନ ପ୍ରଦାନ କଲେ।
Verse 4
गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वर:।कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमकोट्यंबराणि च।।।।हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलङ्कृतम् ।ददौ कन्यापिता तासां दासीदासमनुत्तमम् ।।।।
ମିଥିଲେଶ୍ୱର ଅନେକ ଶତସହସ୍ର ଗୋଧନ ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କମ୍ବଳ, କ୍ଷୌମର କୋଟିକୋଟି ବସ୍ତ୍ର ଓ ରେଶମୀ ଅମ୍ବର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
Verse 5
गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वर:।कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमकोट्यंबराणि च।।1.74.4।।हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलङ्कृतम् ।ददौ कन्यापिता तासां दासीदासमनुत्तमम् ।।1.74.5।।
କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପିତା ଦିବ୍ୟରୂପେ ଶୋଭିତ, ସୁଲଙ୍କୃତ ଦାସ-ଦାସୀ ଓ ଅନୁତ୍ତମ ପରିଚାରକମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ; ସହିତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ସେନା ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
Verse 6
हिरण्यस्य सुवर्णस्य मुक्तानां विद्रुमस्य च।।।।ददौ परमसंहृष्ट: कन्याधनमनुत्तमम्।
ପରମ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ଅନୁତ୍ତମ କନ୍ୟାଧନ ଦାନ କଲେ—ହିରଣ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମୁକ୍ତା ଓ ବିଦ୍ରୁମ (ପ୍ରବାଳ) ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
Verse 7
दत्त्वा बहु धनं राजा समनुज्ञाप्य पार्थिवम्।।।।प्रविवेश स्वनिलयं मिथिलां मिथिलेश्वर:।
ବହୁ ଧନ ଦାନ କରି ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ଗ୍ରହଣ କରି, ମିଥିଲେଶ୍ୱର ମିଥିଲାରେ ନିଜ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
Verse 8
राजाऽप्ययोध्याधिपतिस्सह पुत्रैर्महात्मभि:।ऋषीन् सर्वान् पुरस्कृत्य जगाम सबलानुग:।।।।
ଅୟୋଧ୍ୟାଧିପତି ରାଜା ଦଶରଥ ମଧ୍ୟ ମହାତ୍ମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ପଛରେ ସେନା ଓ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
Verse 9
गच्छन्तं तं नरव्याघ्रं सर्षिसङ्घं सराघवम्।।।।घोरा: स्म पक्षिणो वाचो व्याहरन्ति ततस्तत:।
ଋଷିସଂଘ ଓ ରାଘବମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା ସେହି ନରବ୍ୟାଘ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଘୋର ଓ ଅଶୁଭ ଧ୍ୱନି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ।
Verse 10
भौमाश्चैव मृगा स्सर्वे गच्छन्ति स्म प्रदक्षिणम्।।।।तान् दृष्ट्वा राजशार्दूलो वसिष्ठं पर्यपृच्छत।
ଭୂମିରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ମୃଗ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ; ତାହା ଦେଖି ରାଜଶାର୍ଦୂଳ ଦଶରଥ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
Verse 11
असौम्या: पक्षिणो घोरा मृगाश्चापि प्रदक्षिणा:।।।।किमिदं हृदयोत्कम्पि मनो मम विषीदति।
ପକ୍ଷୀମାନେ ଅଶୁଭ ଓ ଭୟଙ୍କର; ତଥାପି ମୃଗମାନେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଚାଲୁଛନ୍ତି। ଏହା କ’ଣ? ମୋ ହୃଦୟ କମ୍ପିଉଛି, ମନ ବିଷାଦରେ ଡୁବୁଛି।
Verse 12
राज्ञो दशरथस्यैतच्छ्रुत्वा वाक्यं महानृषि:।।।।उवाच मधुरां वाणीं श्रूयतामस्य यत्फलम्।
ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମହାର୍ଷି ମଧୁର ବାଣୀରେ କହିଲେ: “ଏହାର ଫଳ ଶୁଣନ୍ତୁ।”
Verse 13
उपस्थितं भयं घोरं दिव्यं पक्षिमुखाच्च्युतम्।।।।मृगा: प्रशमयन्त्येते सन्तापस्त्यज्यतामयम्।
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ପଡ଼ିଥିବା କ୍ରନ୍ଦନ—ଦିବ୍ୟ ସୂଚନା ପରି—ଘୋର ଭୟକୁ ଉପସ୍ଥିତ କରିଛି; କିନ୍ତୁ ଏହି ମୃଗମାନେ ବିପଦ ଶାନ୍ତ ହେବାର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ସନ୍ତାପ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ।
Verse 14
तेषां संवदतां तत्र वायु: प्रादुर्बभूव ह।।।।कम्पयन् पृथिवीं सर्वां पातयंश्च द्रुमांच्छुभान्।
ସେମାନେ ସେଠାରେ କଥାହେଉଥିବାବେଳେ ହଠାତ୍ ଭୟଙ୍କର ବାତ୍ୟା ପ୍ରକଟ ହେଲା; ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇ ଶୁଭ୍ର-ସୁନ୍ଦର ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଉପାଡ଼ି ପକାଇଲା।
Verse 15
तमसा संवृतस्सूर्य स्सर्वा न प्रबभुर्दिश।।।।भस्मना चावृतं सर्वं संमूढमिव तद्बलम्।
ତମସାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆବୃତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆଉ ଦୀପ୍ତିମାନ ରହିଲା ନାହିଁ। ଭସ୍ମରେ ସବୁକିଛି ଢାକିଯାଇ, ସେ ସେନା ମୂଢ଼ ଓ ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଥିବା ପରି ଲାଗିଲା।
Verse 16
वसिष्ठश्चर्षयश्चान्ये राजा च ससुतस्तदा ।।।।संसज्ञा इव तत्रासन् सर्वमन्यद्विचेतनम्।
ତେବେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ରାଜା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେଠାରେ ଯେନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଚେତନତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
Verse 17
तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमू:।।।।ददर्श भीमसङ्काशं जटामण्डलधारिणम्।भार्गवं जामदग्न्यं तं राजराजविमर्दिनम्।।।।कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुस्सहम्।ज्वलंतमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनै:।।।।स्कन्धे चासज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम् ।प्रगृह्य शरमुख्यं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम्।।।।
ସେଇ ଘୋର ତମସାରେ, ଭସ୍ମରେ ଢାକା ପରି ଦିଶୁଥିବା ସେନାମଧ୍ୟରେ, ରାଜା ଭୀମସଦୃଶ ଜଟାମଣ୍ଡଳଧାରୀ ଭାର୍ଗବ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ପରଶୁରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା ମହାବୀରଙ୍କୁ। ସେ କୈଲାସ ପର୍ବତ ପରି ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଅସହ୍ୟ; ତେଜରେ ଜ୍ୱଳମାନ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖିବାକୁ ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ୟ। କାନ୍ଧରେ ପରଶୁ ଝୁଲାଇ, ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଗୁଚ୍ଛ ସଦୃଶ ଧନୁ ଧରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶର ଗ୍ରହଣ କରି, ତ୍ରିପୁରଘ୍ନ ଶିବଙ୍କ ପରି ସେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।
Verse 18
तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमू:।।1.74.17।।ददर्श भीमसङ्काशं जटामण्डलधारिणम्। भार्गवं जामदग्न्यं तं राजराजविमर्दिनम्।।1.74.18।।कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुस्सहम्। ज्वलंतमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनै:।।1.74.19।।स्कन्धे चासज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम् । प्रगृह्य शरमुख्यं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम्।।1.74.20।।
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ସେନା ଭସ୍ମରେ ଢାକା ହୋଇଥିବା ପରି ଲାଗିଲା। ତାପରେ ଦଶରଥ ଜଟାମଣ୍ଡଳଧାରୀ, ଭୀମକାୟ, ଜମଦଗ୍ନି-ସୁତ ଭାର୍ଗବ ପରଶୁରାମଙ୍କୁ—ରାଜମାନଙ୍କ ସଂହାରକୁ—ଦେଖିଲେ। ସେ କୈଲାସ ସମ ଅଦମ୍ୟ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମ ଅସହ୍ୟ; ତେଜରେ ଜ୍ୱଳମାନ—ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ। କାନ୍ଧରେ ପରଶୁ ଝୁଲାଇ, ବିଜୁଳି-ଗୁଚ୍ଛ ସମ ଚମକୁଥିବା ଧନୁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଧରି, ସେ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନ ଶିବଙ୍କ ପରି ଦିଶିଲେ।
Verse 19
तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमू:।।1.74.17।।ददर्श भीमसङ्काशं जटामण्डलधारिणम्। भार्गवं जामदग्न्यं तं राजराजविमर्दिनम्।।1.74.18।।कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुस्सहम्। ज्वलंतमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनै:।।1.74.19।।स्कन्धे चासज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम् । प्रगृह्य शरमुख्यं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम्।।1.74.20।।
ସେ କୈଲାସ ପର୍ବତ ସମ ଅଦମ୍ୟ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମ ଅସହ୍ୟ; ତେଜରେ ଜ୍ୱଳମାନ—ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ।
Verse 20
तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमू:।।1.74.17।।ददर्श भीमसङ्काशं जटामण्डलधारिणम्। भार्गवं जामदग्न्यं तं राजराजविमर्दिनम्।।1.74.18।।कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुस्सहम्। ज्वलंतमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनै:।।1.74.19।।स्कन्धे चासज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम् । प्रगृह्य शरमुख्यं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम्।।1.74.20।।
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ସେନା ଭସ୍ମରେ ଢାକା ହୋଇଥିବା ପରି ଲାଗିଲା। ତାପରେ ଦଶରଥ ଜଟାମଣ୍ଡଳଧାରୀ, ଭୀମକାୟ, ଜମଦଗ୍ନି-ସୁତ ଭାର୍ଗବ ପରଶୁରାମଙ୍କୁ—ରାଜମାନଙ୍କ ସଂହାରକୁ—ଦେଖିଲେ। ସେ କୈଲାସ ସମ ଅଦମ୍ୟ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମ ଅସହ୍ୟ; ତେଜରେ ଜ୍ୱଳମାନ—ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ। କାନ୍ଧରେ ପରଶୁ ଝୁଲାଇ, ବିଜୁଳି-ଗୁଚ୍ଛ ସମ ଚମକୁଥିବା ଧନୁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଧରି, ସେ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନ ଶିବଙ୍କ ପରି ଦିଶିଲେ।
Verse 21
तं दृष्ट्वा भीमसङ्काशं ज्वलन्तमिव पावकम्।वसिष्ठप्रमुखा विप्रा जपहोमपरायणा:।।।।सङ्गता मुनयस्सर्वे सञ्जजल्पुरथो मिथ:।
ଭୀମ ସଙ୍କାଶ, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଲନ୍ତ ଭାର୍ଗବ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରମୁଖ ଜପ-ହୋମରେ ପରାୟଣ ବିପ୍ର ମୁନିମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ନିମ୍ନସ୍ୱରେ ପରାମର୍ଶ କରି କଥାହେଲେ।
Verse 22
कच्चित्पितृवधामर्षी क्षत्रं नोत्सादयिष्यति।।।।पूर्वं क्षत्रवधं कृत्वा गतमन्युर्गतज्वर:।क्षत्रस्योत्सादनं भूयो न खल्वस्य चिकीर्षितम्।।।।
ପିତୃବଧର ଅମର୍ଷରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ କି ଆଉଥରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ନିର୍ମୂଳ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି? ପୂର୍ବେ କ୍ଷତ୍ରବଧ କରି ସେ ମନ୍ୟୁ ଓ ଜ୍ୱରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା; ତେଣୁ ପୁନଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମର ଉତ୍ସାଦନ ତାହାର ଇଚ୍ଛା ନୁହେଁ।
Verse 23
कच्चित्पितृवधामर्षी क्षत्रं नोत्सादयिष्यति।।1.74.22।।पूर्वं क्षत्रवधं कृत्वा गतमन्युर्गतज्वर:।क्षत्रस्योत्सादनं भूयो न खल्वस्य चिकीर्षितम्।।1.74.23।।
କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପିତା ଦିବ୍ୟରୂପେ ଶୋଭିତ, ସୁଲଙ୍କୃତ ଦାସ-ଦାସୀ ଓ ଅନୁତ୍ତମ ପରିଚାରକମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ; ସହିତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ସେନା ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
Verse 24
एवमुक्त्वाऽर्घ्यमादाय भार्गवं भीमदर्शनम्।ऋषयो राम रामेति वचो मधुरमब्रुवन्।।।।
ଏପରି କହି, ଋଷିମାନେ ଭୀମଦର୍ଶନ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ମଧୁର ବଚନରେ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ— “ରାମ, ରାମ।”
Verse 25
प्रतिगृह्य तु तां पूजामृषिदत्तां प्रतापवान्।रामं दाशरथिं रामो जामदग्न्योऽभ्यभाषत।।।।
ଋଷିମାନେ ଦିଆ ସେହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ପ୍ରତାପବାନ୍ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ରାମ ଦାଶରଥି ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।
Frequently Asked Questions
The chapter stages a dharma-sensitive response to fear and uncertainty: Daśaratha confronts contradictory omens and must choose between panic and disciplined inquiry; the sages then manage a potentially violent encounter by honoring Paraśurāma with arghya and measured speech, prioritizing restraint and protocol.
Vasiṣṭha’s counsel models nimitta-vicāra without fatalism: unsettling signs may indicate a powerful event, yet one should not abandon steadiness. The sarga also teaches that ritualized respect and calm address can de-escalate confrontation even when immense power is present.
Mithilā and Ayodhyā frame the political geography of departure and return; Viśvāmitra’s movement toward the northern mountains gestures to the Himālaya cultural horizon. Culturally, the sarga highlights kanyādhana (marriage-gift economy) and arghya (hospitality to ascetics) as formal instruments of alliance and social order.