Adhyaya 47

Verse 1

नारद उवाच । तव प्रसादतो ज्ञातो विप्रः पुण्यतमश्च यः । यथा जानामि देवेश क्रियया ब्राह्मणाधमम्

ନାରଦ କହିଲେ—ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ କେଉଁ ବିପ୍ର ସର୍ବାଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ ତାହା ମୁଁ ଜାଣିଲି। ଏବେ, ହେ ଦେବେଶ, କ୍ରିୟା-ଆଚରଣରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ ହୁଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ ମୋତେ ବୁଝାନ୍ତୁ।

Verse 2

ब्रूहि शीघ्रं सुरश्रेष्ठ यदि प्रीतिं मयीच्छसि । ब्रह्मोवाच । स्नानैर्दशविधैर्मुक्तस्तथैव तर्पणादिभिः

“ଶୀଘ୍ର କହ, ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ମୋ ପ୍ରୀତି ଚାହୁଁଛ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ଦଶବିଧ ସ୍ନାନରେ ମୁକ୍ତି ହୁଏ; ଏହିପରି ତର୍ପଣ ଆଦି କର୍ମରେ ମଧ୍ୟ।”

Verse 3

संध्यासंयमहीनश्च स एव ब्राह्मणाधमः । देवपूजाव्रतैर्मुक्तो वेदविद्यादिभिस्तथा

ଯେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନର ସଂଯମହୀନ, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ; ଏବଂ ଯେ ଦେବପୂଜା, ବ୍ରତ ଓ ବେଦବିଦ୍ୟା ଆଦିରୁ ମଧ୍ୟ ବିହୀନ।

Verse 4

सत्यशौचादिभिश्चैव योगज्ञानाग्नितर्पणैः । पंचस्नानानानि विप्राणां कीर्तितानि महर्षिभिः

ସତ୍ୟ, ଶୌଚ ଆଦି; ଏବଂ ଯୋଗ, ଜ୍ଞାନ, ଅଗ୍ନିକର୍ମ, ତର୍ପଣ—ଏହି ସବୁକୁ ମହର୍ଷିମାନେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଞ୍ଚ ‘ସ୍ନାନ’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 5

आग्नेयं वारुणं ब्राह्मं वायव्यं दिव्यमेव च । आग्नेयं भस्मना स्नानमद्भिर्वारुणमुच्यते

ଶୁଦ୍ଧିର ସ୍ନାନ ପାଞ୍ଚ—ଆଗ୍ନେୟ, ବାରୁଣ, ବ୍ରାହ୍ମ, ବାୟବ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ। ଭସ୍ମଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ ‘ଆଗ୍ନେୟ’ କୁହାଯାଏ, ଜଳଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ ‘ବାରୁଣ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 6

आपोहिष्ठेति वै ब्राह्मं वायव्यं गोरजः स्मृतम् । अद्भिरातपवर्षाभिर्दिव्यं स्नानमुदाहृतम्

‘ଆପୋହିଷ୍ଠେ’ ନାମକ ବିଧି ବ୍ରାହ୍ମ-ପ୍ରକାର ଶୁଦ୍ଧି ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ବାୟବ୍ୟ-ପ୍ରକାର ଗୋରଜ (ଗାଈର ଧୂଳି) ଭାବେ ଗଣ୍ୟ। ଜଳ ସହ ସୂର୍ଯ୍ୟତାପ ଓ ବର୍ଷାଦ୍ୱାରା କୃତ ସ୍ନାନ ‘ଦିବ୍ୟ ସ୍ନାନ’ ବୋଲି ଉଦାହୃତ।

Verse 7

एतैस्तु मंत्रतः स्नानात्तीर्थानां फलमाप्नुयात् । तुलसीपत्रसंलग्नं सालग्रामशिलांबु च

ଏହି ଜଳଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ। ବିଶେଷତଃ ତୁଳସୀପତ୍ରଯୁକ୍ତ ଓ ଶାଳଗ୍ରାମଶିଳାସଂଲଗ୍ନ ଜଳ ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ।

Verse 8

गवां शृंगोदकं चैव विप्रपादोदकं च यत् । गुरूणामेव मुख्यानां पूतात्पूतमिति स्मृतिः

ଗାଈର ଶିଙ୍ଗ ସ୍ପର୍ଶିତ ଜଳ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ—ବିଶେଷତଃ ପ୍ରଧାନ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ପାଦୋଦକ—ସ୍ମୃତିରେ ‘ପବିତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପବିତ୍ର’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 9

त्याग तीर्थादिभिर्यज्ञैर्व्रतहोमादिभिस्तथा । यत्फलं लभते धीरः स्नानैरेतैस्तु तत्फलम्

ତ୍ୟାଗ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଆଦି, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଓ ହୋମ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଧୀର ପୁରୁଷ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଏ, ସେଇ ଫଳ ଏହି ସ୍ନାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ।

Verse 10

तर्पणैश्च विनिर्मुक्तः पितॄणामेव नित्यशः । पितृहा नरकं याति संध्याहीनस्तु विप्रहा

ଯେ ନିତ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବାରେ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ପିତୃହନ୍ତା ସମାନ; ସେ ନରକକୁ ଯାଏ। ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତିତ (ବିପ୍ରହା) ହୁଏ।

Verse 11

मंत्रव्रतविहीनश्च वेदविद्यागुणैरपि । यज्ञदानादिभिर्मुक्तो ब्राह्मणश्चाधमाधमः

ମନ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରତବିହୀନ ହୋଇ, ବେଦବିଦ୍ୟାର ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ-ଦାନାଦି କର୍ମରୁ ବଞ୍ଚିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଧମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ।

Verse 12

यज्ञार्थका देवलका नाक्षत्रा ग्रामयाजकाः । परदाररता नित्यं पंचैते ब्राह्मणाधमाः

ଧନାର୍ଥେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଭାଡ଼ାରେ ଦେବାଳୟ-ସେବା କରୁଥିବା ଦେବଲକ, ଜ୍ୟୋତିଷରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବା, ଗ୍ରାମୟାଜନକୁ ବୃତ୍ତି କରୁଥିବା, ଏବଂ ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ନିତ୍ୟ ଆସକ୍ତ—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମ।

Verse 13

मंत्रसंस्कारहीनाश्च शुचिसंयमवर्जिताः । मोघाशिनो दुरात्मानो ब्राह्मणाश्चाधमाधमाः

ମନ୍ତ୍ରଦୀକ୍ଷା ଓ ସଂସ୍କାରହୀନ, ଶୁଚିତା ଓ ସଂଯମବର୍ଜିତ, ମୋଘ/ଅଧର୍ମ ଅନ୍ନ ଭୋଜନକାରୀ ଦୁରାତ୍ମା—ଏମିତି ‘ବ୍ରାହ୍ମଣ’ ଅଧମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ।

Verse 14

अपि स्तेयरता मूढाः सर्वधर्मविवर्जिताः । उन्मार्गगामिनो नित्यं ब्राह्मणाश्चाधमाधमाः

ଚୋରିରେ ଆସକ୍ତ, ମୂଢ, ସର୍ବଧର୍ମବିବର୍ଜିତ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ କୁପଥଗାମୀ—ଏମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଧମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 15

श्राद्धादिकर्मरहिता गुरुसेवाविवर्जिताः । अमंत्रा भिन्नमर्यादा एते सर्वाधमाधमाः

ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କର୍ମରହିତ, ଗୁରୁସେବାବିବର୍ଜିତ, ଅମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ମର୍ଯ୍ୟାଦାଭଙ୍ଗକାରୀ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଧମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ।

Verse 16

असंभाष्या इमे दुष्टास्सर्वे निरयगामिनः । अमेध्यास्ते दुराचारा अपूज्याश्च समंततः

ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ; ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ନରକଗାମୀ ଅଟନ୍ତି। ସେମାନେ ଅପବିତ୍ର, ଦୁରାଚାରୀ ଏବଂ ସର୍ବଥା ପୂଜା ପାଇବା ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ।

Verse 17

खड्गोपजीविकाः प्रेष्या गोवाहनरता द्विजाः । कारुवृत्युपजीवाश्च गणवार्द्धषिकाश्च ये

ଯେଉଁମାନେ ଖଡ୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସେବକ ଅଟନ୍ତି, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଳଦ ସବାରିରେ ରତ, ଯେଉଁମାନେ କାରିଗରୀ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସୁଧ କାରବାର କରନ୍ତି।

Verse 18

बालापण्याभिचाराश्च अंत्यजाश्रयमाश्रिताः । कृतघ्नाश्च गुरुघ्नाश्च एते सर्वाधमाः स्मृताः

ଯେଉଁମାନେ ପିଲାଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ତନ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନୀଚ ଲୋକଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନିଅନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ କୃତଘ୍ନ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବାଧମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 19

ये चैवान्ये हताचाराः पाषंडा धर्मनिंदकाः । दूषकादेव भेदानामेते ब्रह्मद्विषो द्विजाः

ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାରୀ, ପାଷଣ୍ଡ ଓ ଧର୍ମର ନିନ୍ଦାକାରୀ ଅଟନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱେଷୀ ଅଟନ୍ତି।

Verse 20

तथापि ब्राह्मणश्चैव न हंतव्यः कदाचन । एनं हत्वा द्विजश्रेष्ठ ब्रह्महा पुरुषो भवेत्

ତଥାପି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କେବେବି ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 21

अंत्यजातिषु म्लेच्छेषु तथा चांडालजातिषु । पतितो वान्नयोनिभ्यां न हंतव्यः कथंचन

ଅନ୍ତ୍ୟଜାତି, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ଚାଣ୍ଡାଳଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ପତିତ ହୋଇଛି, ତାକୁ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 22

सर्वजातिस्त्रियं गत्वा सर्वाभक्ष्यस्य भक्षणात् । द्विजत्वं न विनश्येत पुण्याद्विप्रो भवेत्पुनः

ଯଦି ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ସମସ୍ତ ଜାତିର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗମନ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଭକ୍ଷ୍ୟକୁ ଭକ୍ଷଣ କରେ, ତଥାପି ତାହାର ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ; ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ସେ ପୁନଃ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 23

नारद उवाच । ईदृशं दुष्कृतं कृत्वा पश्चात्पुण्यं समाचरेत् । कां गतिं यात्यसौ विप्रः सर्वलोकपितामह

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ସର୍ବଲୋକପିତାମହ! ଏପରି ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ କରି ପରେ ଯଦି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଣ୍ୟାଚରଣ କରେ, ତେବେ ସେ କେଉଁ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ?

Verse 24

ब्रह्मोवाच । कृत्वा सर्वाणि पापानि पश्चाद्यस्तु जितेंद्रियः । मुच्यते सर्वपापेभ्यः पुनर्ब्रह्मत्वमर्हति

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଯେ ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ ସଂଯମୀ ହୁଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 25

शृणु पुत्र कथां रम्यां विचित्रां च पुरातनीम् । कस्यचिद्ब्राह्मणस्यापि यौवनाढ्यः सुतोऽभवत्

ହେ ପୁତ୍ର! ରମ୍ୟ, ବିଚିତ୍ର ଓ ପୁରାତନ ଏକ କଥା ଶୁଣ—ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଯୌବନ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଣେ ପୁତ୍ର ଥିଲା।

Verse 26

ततो यौवनसंपत्तेर्मोहाच्च पूर्वकर्मणः । चांडालीमगमत्सद्यस्तस्याः प्रियतरोऽभवत्

ତେବେ ଯୌବନସମ୍ପତ୍ତିର ମୋହରେ ଓ ପୂର୍ବକର୍ମର ବଳରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ସତ୍ୱର ଏକ ଚାଣ୍ଡାଳୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା; ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ହେଲା।

Verse 27

तस्यामुत्पादितास्तेन पुत्रा दुहितरस्तथा । स्वकुटुंबं परित्यज्य गृहे तस्याश्चिरं स्थितः

ତାହାର ଗର୍ଭରେ ସେ ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ନିଜ କୁଟୁମ୍ବକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ତାଙ୍କ ଘରେ ରହିଲା।

Verse 28

अन्या भक्ष्यं न चाश्नाति घृणया च सुरां त्यजेत् । तमुवाच सदा सा च भक्षयान्यतरां सुराम्

ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଘୃଣାରେ ଏପରି ଭକ୍ଷ୍ୟ ଖାଏ ନାହିଁ ଓ ସଂକୋଚରେ ମଦିରାକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ସେ ତାକୁ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲା—“ଏହି ଭକ୍ଷ୍ୟ ଖାଅ”, ଏବଂ ନିଜେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ସୁରା ପାନ କରୁଥିଲା।

Verse 29

तामुवाच तदा शौचं गदितुं नार्हसि प्रिये । उत्कारो जायते तस्याः श्रवणात्सततं मम

ତେବେ ସେ ତାକୁ କହିଲା—“ପ୍ରିୟେ, ଶୌଚ-ଶୁଦ୍ଧିର କଥା ତୁମେ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ତାହା ଶୁଣିଲେ ମାତ୍ରେ ମୋ ମନେ ସଦା ଘୃଣା ଜାଗେ।”

Verse 30

एकदा स मृगान्वेषात्श्रांतः सुप्तो गृहे दिवा । गृहीत्वा सा सुरां तस्य हसित्वा च मुखे ददौ

ଏକଦା ମୃଗ ଖୋଜି ଖୋଜି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ସେ ଦିନେ ଘରେ ଶୋଇପଡ଼ିଲା। ତେବେ ସେ ସୁରା ନେଇ ହସିହସି ତାହା ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଦେଲା।

Verse 31

ततो विप्रमुखादग्निः प्रजज्वाल समंततः । ज्वाला तु सकुटुबांतामदहच्च गृहं वसु

ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲା; ଜ୍ୱାଳାମାନେ ବସୁଙ୍କ ଗୃହକୁ ସମଗ୍ର କୁଟୁମ୍ବ ସହିତ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଲେ।

Verse 32

हाहा कृत्वा समुत्थाय विललाप तदा द्विजः । विलापांते च जिज्ञासा समारब्धा च तेन हि

“ହାହା!” ବୋଲି କହି ସେ ଦ୍ୱିଜ ଉଠି ଭାରି ଭାବେ ବିଲାପ କଲା। ବିଲାପ ଶେଷ ହେଲାପରେ ସେ ପଚାରାପଚାରି ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 33

कुतश्चाग्निः समुद्भूतो गृहे दाहः कथं मम । ततः खे तमुवाचेदं तेजस्ते ब्राह्मणस्य च

“ଏହି ଅଗ୍ନି କେଉଁଠୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା? ମୋ ଘରେ ଦାହ କିପରି ଲାଗିଲା?” ତେବେ ଆକାଶରୁ ବାଣୀ ହେଲା—“ଏହା ତୁମ ତେଜ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତେଜ।”

Verse 34

कथिते तद्यथावृत्ते ब्राह्मणो विस्मयं गतः । विमृश्यार्थमुवाचेदं पुनः खेऽस्य हितं वचः

ଯଥାଘଟିତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହାଯାଇଲାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଅର୍ଥ ବିଚାରି ସେ ପୁନର୍ବାର ଖଙ୍କୁ ହିତକର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 35

विप्रणष्टं सुतेजस्ते तस्माद्धर्मचरो भव । ततो मुनिवरान्गत्वा पप्रच्छात्महितं द्विजः

“ତୁମର ଶୁଭ ତେଜ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି; ତେଣୁ ଧର୍ମାଚରଣ କର।” ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ନିଜ ଆତ୍ମହିତ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲା।

Verse 36

तमूचुर्मुनयः सर्वे दानधर्मं समाचर । ऋषय ऊचुः । पूयंते सर्वपापेभ्यो ब्राह्मणानि यमैर्व्रतैः

ତେବେ ସମସ୍ତ ମୁନି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଦାନଧର୍ମ ଆଚରଣ କର।” ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ୟମ-ବ୍ରତ ଓ ନିୟମାନୁଷ୍ଠାନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ।”

Verse 37

नियमान्शास्त्रदृष्टांश्च पूतत्वार्थमुपाचर । चांद्रायणांश्च कृच्छ्रांश्च तप्तकृच्छ्रान्पुनः पुनः

ଶୁଦ୍ଧିର ନିମିତ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ ନିୟମମାନଙ୍କୁ ଆଚରଣ କର; ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ, କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ତପ୍ତ-କୃଚ୍ଛ୍ର ତପ କର।

Verse 38

प्राजापत्यांश्च दिव्यांश्च दोषशोषाय सत्वरम् । गच्छ तीर्थानि पूतानि गोविंदाराधनं कुरु

ଦୋଷ ଶୋଷି ନଶିବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଏମିତି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଯାଅ; ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଆରାଧନା କର।

Verse 39

क्षयमेष्यंति पापानि न चिरेण समंततः । पुण्यतीर्थप्रभावाच्च गोविंदस्य प्रभावतः

ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କ୍ଷୟ ପାଇବ।

Verse 40

क्षयमेष्यंति पापानि ब्रह्मत्वं प्राप्स्यते भवान् । शृणु तात यथावृत्तं कथयामः पुरातनम्

ତୋର ପାପ କ୍ଷୟ ପାଇବ ଏବଂ ତୁ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବୁ। ହେ ତାତ, ଶୁଣ—ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେହି ପୁରାତନ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଆମେ କହୁଛୁ।

Verse 41

आहारार्थी पुरा वत्स गरुडो विनतासुतः । पतंगोपि बहिः साक्षादंडान्निस्सृत्य शावकः

ହେ ବତ୍ସ! ପୂର୍ବେ ବିନତାପୁତ୍ର ଗରୁଡ ଆହାର ଖୋଜିବାକୁ ବାହାରକୁ ଗଲା; ଏବଂ ଅଣ୍ଡାରୁ ନିସ୍ସୃତ ଛୁଆ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ପରି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଖୋଲାରେ ଆସେ।

Verse 42

क्षुधार्थी मातरं प्राह भक्ष्यं मे दीयतामिति । ततः पर्वतसंकाशं गरुडं च महाबलम्

କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ସେ ମାତାଙ୍କୁ କହିଲା—“ମୋତେ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଦିଅ।” ତାପରେ ପର୍ବତସମାନ ବିଶାଳ, ମହାବଳୀ ଗରୁଡ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା/ଦେଖାଦେଲା।

Verse 43

दृष्ट्वा माता महाभागा तनयं हृष्टमानसा । क्षुधां ते बाधितुं पुत्र न शक्नोमि समंततः

ପୁଅକୁ ଦେଖି ସେ ମହାଭାଗା ମାତା ହର୍ଷିତ ମନେ କହିଲେ—“ପୁତ୍ର, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୁଁ ତୋର କ୍ଷୁଧା ନିବାରି ପାରୁନି।”

Verse 44

सुपर्ण उवाच । नारायणाद्वरो लब्धो मया च मुनिसत्तम । भयं नास्तीह मे तात सुरासुरगणादपि

ସୁପର୍ଣ୍ଣ କହିଲା—“ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ନାରାୟଣଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇଛି; ତେଣୁ, ହେ ତାତ, ଏଠାରେ ଦେବାସୁରଗଣଙ୍କୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ମୋର ଭୟ ନାହିଁ।”

Verse 45

तत्र गच्छस्व पितरं पृच्छ कामं यथा तव । अस्योपदेशतस्तात क्षुधा ते शममेष्यति

ସେଠାକୁ ଯାଇ ତୋର ପିତାଙ୍କୁ ତୋର ଇଚ୍ଛାମତେ ପଚାର। ହେ ତାତ, ତାଙ୍କର ଉପଦେଶରେ ତୋର କ୍ଷୁଧା ନିଶ୍ଚୟ ଶାନ୍ତ ହେବ।

Verse 46

ततो मातुर्वचः श्रुत्वा वैनतेयो महाबलः । अगमत्पितुरभ्याशं समुहूर्तान्मनोजवः

ତେବେ ମାତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମହାବଳୀ ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ) ମନୋବେଗରେ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ପିତାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 47

दृष्ट्वा तातं मुनिश्रेष्ठं ज्वलंतमिव पावकम् । प्रणम्य शिरसा वाक्यमुवाच पितरं खगः

ପିତା—ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ—ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦେଖି ସେ ଖଗ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲା ଓ ପରେ ପିତାଙ୍କୁ ବଚନ କହିଲା।

Verse 48

भक्षार्थी समनुप्राप्तः सुतोहं ते महात्मनः । क्षुधया पीडितो नाथ भक्ष्यं मे दीयतां प्रभो

ଭକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଆସିଛି; ହେ ମହାତ୍ମନ୍, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର। କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ, ହେ ନାଥ—ମୋତେ କିଛି ଭକ୍ଷ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।

Verse 49

ततो ध्यानं समालभ्य ज्ञात्वा तं विनतासुतं । पुत्रस्नेहाद्वचश्चेदं प्रोवाच मुनिसत्तमः

ତାପରେ ଧ୍ୟାନ ଧାରଣ କରି, ତାକୁ ବିନତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି ଜାଣି, ମୁନିସତ୍ତମ ପୁତ୍ରସ୍ନେହରୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 50

अनेकशतसाहस्रा निषादाः सरितांपतेः । तीरे तिष्ठंति पापिष्ठास्तान्संभक्ष्य सुखी भव

ହେ ସରିତାଂପତେ, ତୁମ ତୀରରେ ନିଷାଦମାନେ ଶତସହସ୍ରେ ଅନେକ—ଅତି ପାପୀ—ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରି ସୁଖୀ ହୁଅ।

Verse 51

तीर्थमुत्सादयंति स्म तीर्थकाका दुरासदाः । विना विप्रं निषादेषु भक्षय त्वमलक्षितं

ଦୁରାସଦ ‘ତୀର୍ଥ-କାକ’ମାନେ ତୀର୍ଥକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲେ। ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଥିଲେ, ନିଷାଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଲକ୍ଷିତ ରହି ତୁମେ ଭୋଜନ କର।

Verse 52

इत्युक्तः प्रययौ पक्षी भक्षयामास तांस्ततः । अलक्ष्यभावो विप्रोपि गिलितस्तेन पक्षिणा

ଏପରି କୁହାଯାଇ ସେ ପକ୍ଷୀ ଚାଲିଗଲା ଏବଂ ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲା। ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ—ଅଲକ୍ଷିତ ହୋଇ—ସେ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଗିଳାଗଲା।

Verse 53

स तस्य गलके गाढं लालगीति द्विजस्तदा । वमितुं गिलितुं चापि न शशाक द्विजोत्तमः

ତେବେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ତାହାର ଗଳାରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଲାଗି ରହିଲା। ସେଇ କ୍ଷଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ନ ତାହାକୁ ବାନ୍ତି କରିପାରିଲା, ନ ଗିଳିପାରିଲା।

Verse 54

गत्वाथ पितरं प्राह किमेतदिति मे पितः । लग्नं मे गलके सत्वं प्रतिकर्तुं न शक्नुयां

ତାପରେ ସେ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲା—“ହେ ପିତଃ, ଏହା କ’ଣ? ମୋ ଗଳାରେ କିଛି ଲାଗି ରହିଛି; ମୁଁ ତାହାକୁ ହଟାଇ ପାରୁନି।”

Verse 55

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कश्यपस्तमुवाच ह । मयोक्तं ते पुरा वत्स ब्राह्मणोयं न बुध्यसे

ତାହାର କଥା ଶୁଣି କଶ୍ୟପ କହିଲେ—“ବତ୍ସ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୋତେ କହିଥିଲି; ଏହିଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ତୁମେ ବୁଝୁନାହ କି?”

Verse 56

इत्युक्त्वा च मुनिर्धीमान्द्विजं प्राह स धार्मिकः । आगच्छ त्वं ममासन्नं हितं ते प्रवदाम्यहं

ଏହିପରି କହି ସେ ଧୀମାନ୍ ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁନି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ନିକଟକୁ ଆସ; ତୋର ହିତକର କଥା ମୁଁ କହିବି।”

Verse 57

तमुवाच तदा विप्रः कश्यपं मुनिपुंगवम् । ममैते सुहृदो नित्यं सर्वे संबंधिनः प्रियाः

ତେବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ନିତ୍ୟ ସୁହୃଦ; ସମସ୍ତେ ମୋର ପ୍ରିୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀ।”

Verse 58

श्वशुराः स्यालकाश्चाप्तास्सबालाश्च तथापरे । एतैः सह प्रयास्यामि निरयं चापि वा शिवम्

ମୋର ଶ୍ୱଶୁର, ଶ୍ୟାଳକ, ଆପ୍ତଜନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ—ସନ୍ତାନସହ—ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଯିବି; ନରକକୁ ହେଉ କି ଶିବଧାମକୁ।”

Verse 59

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मितः कश्यपोऽब्रवीत् । द्विजानां च कुले जातश्चांडालैः पतितो भवान्

ତାହାର କଥା ଶୁଣି ବିସ୍ମିତ କଶ୍ୟପ କହିଲେ—“ଦ୍ୱିଜକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଚାଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପତିତ ହୋଇଛ।”

Verse 60

पुरुषास्ते प्रतिष्ठंते घोरे च निरये ध्रुवम् । चिराय निष्कृतिस्तेषां नैवास्तीह कथंचन

ସେ ପୁରୁଷମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ—ଅତି ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ମାତ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 61

सर्वांश्चैव दुराचारांश्चांडालान्पापकारिणः । दोषांस्त्यक्त्वा नरः पश्चात्सुखी भवति नान्यथा

ଦୁରାଚାର, ଚାଣ୍ଡାଳ-ସଙ୍ଗଜନିତ ପାପାଚରଣ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦୋଷ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମାତ୍ର ମନୁଷ୍ୟ ପରେ ସୁଖୀ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 62

अज्ञानाद्यदि वा मोहात्कृत्वा पापं सुदारुणं । ततो धर्मं चरेद्यस्तु स गच्छेत्परमां गतिं

ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ମୋହରୁ ଯଦି କେହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ପାପ କରିଥାଏ, ତଥାପି ପରେ ଯେ ଧର୍ମ ଆଚରେ ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଏ।

Verse 63

पापकृन्न चरेद्धर्मं पापे कुर्यान्मतिं पुनः । शिलानावं यथारूढः सागरे संनिमज्जति

ପାପୀ ଧର୍ମ ଆଚରିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ପୁନଃ ମନକୁ ପାପରେ ଲଗାଏ, ସେ ସମୁଦ୍ରରେ ପଥର ନାଉକାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଲୋକ ପରି ଡୁବିଯାଏ।

Verse 64

कृत्वा सर्वाणि पापानि तथा दुर्गतिसंचयं । उपशांतो भवेत्पश्चात्तं दोषं शमयिष्यति

ସମସ୍ତ ପାପ କରି ଦୁର୍ଗତିର ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପରେ ଯେ ଶାନ୍ତ ଓ ସଂୟମୀ ହୁଏ, ସେ ସେହି ଦୋଷକୁ (ତାହାର ଫଳକୁ) ଶମିତ କରେ।

Verse 65

तमुवाच महाप्राज्ञं द्विजं मुनिवरोत्तमम् । यदिमां न जहातीह खगः सर्वांश्च बांधवान्

ତାପରେ ସେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲା— “ଯଦି ଏଠାରେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେନି, ଏବଂ ନିଜ ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନ ଛାଡ଼େ, ତେବେ…”

Verse 66

ततः प्राणं च त्यक्ष्यामि खगे मर्मावघातिनि । नोचेत्त्यजतु मे बंधून्प्रतिज्ञा मे दृढात्मनः

ତେବେ, ହେ ଖଗ—ମୋର ମର୍ମସ୍ଥାନକୁ ଆଘାତ କରୁଥିବା—ମୁଁ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବି; ନଚେତ୍ ମୋର ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର। ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦୃଢ, କାରଣ ମୋର ସଙ୍କଳ୍ପ ଅଚଳ।

Verse 67

ततस्तार्क्ष्यमुवाचेदं मुनि र्ब्रह्मवधे भयात् । उद्वमैतान्सविप्रांश्च म्लेछानेतान्समंततः

ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣବଧର ଭୟରୁ ମୁନି ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ)ଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାହାର କର।”

Verse 68

वनेषु पर्वतान्तेषु दिक्षु तान्पतगेश्वर । उद्ववाम ततः शीघ्रं दोषज्ञः पितुराज्ञया

ହେ ପତଗେଶ୍ୱର! ତାପରେ ଯଥାଯଥ-ଅଯଥାଯଥ ଜାଣି, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବନମାନେ, ପର୍ବତପାର୍ଶ୍ୱମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗମାନେ ହଂକାଇଦେଲି।

Verse 69

ततः सर्वेऽभवन्व्यक्ता अकेशाः श्मश्रुवर्जिताः । यवना भोजनप्रीताः किंचिच्छ्मश्रुयुताश्च ये

ତେବେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—କେଶହୀନ ଓ ଦାଢ଼ିହୀନ। ଯେମାନେ ଯବନ, ଭୋଜନପ୍ରିୟ, ସେମାନଙ୍କର ମାତ୍ର ଅଳ୍ପ ଶ୍ମଶ୍ରୁ/ଗୋଫ ରହିଲା।

Verse 70

अग्नौ च नग्नकाः पापा दक्षिणस्यामवाचकाः । घोराः प्राणिवधे प्रीता दुरात्मानो गवाशिनः

ଏବଂ କେତେକ ପାପୀ ଅଗ୍ନିପୂଜକ ନଗ୍ନ ହୋଇ ଘୁରନ୍ତି; ସେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର—ପ୍ରାଣୀବଧରେ ପ୍ରୀତ, ଦୁରାତ୍ମା, ଏବଂ ଗୋମାଂସଭୋଜୀ।

Verse 71

नैरृते कुवदाः पापा गोब्राह्मणवधोद्यताः । खर्पराः पश्चिमे पूर्वे निवसंति च दारुणाः

ନୈଋତ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ପାପୀ କୁବଦାଃ ବସନ୍ତି, ଯେମାନେ ଗୋ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣବଧ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ। ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବରେ ମଧ୍ୟ ଦାରୁଣ ଖର୍ପରମାନେ ବସନ୍ତି।

Verse 72

वायव्यां च तुरुष्काश्च श्मश्रुपूर्णा गवाशिनः । अश्वपृष्ठसमारूढाः प्रयुद्धेष्वनिवर्तिनः

ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଅଞ୍ଚଳରେ ତୁରୁଷ୍କମାନେ ରହନ୍ତି—ଘନ ଦାଢ଼ିଯୁକ୍ତ, ଗୋମାଂସଭୋଜୀ, ଅଶ୍ୱପୃଷ୍ଠରେ ଆରୂଢ଼, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନିବର୍ତ୍ତୀ।

Verse 73

उत्तरस्यां च गिरयो म्लेच्छाः पर्वतवासिनः । सर्वभक्षा दुराचाराः वधबंधरताः किल

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପର୍ବତମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ପର୍ବତବାସୀ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେ ବସନ୍ତି। ସେମାନେ ସର୍ବଭକ୍ଷ, ଦୁରାଚାରୀ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ହତ୍ୟା ଓ ବନ୍ଧନରେ ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 74

ऐशान्यां निरयास्संति कर्तॄणां वृक्षवासिनः । एते म्लेच्छा स्थिता दिक्षु घोरास्ते शस्त्रपाणयः

ଐଶାନ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ ନରକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏପରି କର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ ସେଠାରେ ବୃକ୍ଷରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ଘୋର ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେ ଦିଗ୍‌ଦିଗନ୍ତରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ହାତରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 75

येषां च स्पर्शमात्रेण सचेलो जलमाविशेत् । एतेषां च कलौ देशेप्यकाले धर्मवर्जिते

ଯାହାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରସହିତ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ—ଏପରି ଲୋକ କଳିଯୁଗରେ, ଦେଶ ଓ କାଳ ଧର୍ମବର୍ଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳନ୍ତି।

Verse 76

संस्पर्शं च प्रकुर्वंति वित्तलोभात्समंततः । म्लेच्छांस्तान्मोचयित्वा तु क्षुधया परिपीडितः

ଧନଲୋଭରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସଂସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେଇ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ସେ ଭୁଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ହେଲା।

Verse 77

पुनराह द्विजस्तात क्षुधा मे बाधतेतराम् । अवदद्गरुडं तत्र कश्यपः कृपया द्रुतम्

ପୁନର୍ବାର ସେ ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ—“ବତ୍ସ, ମୋତେ ଭୁଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବାଧୁଛି।” ତେବେ କଶ୍ୟପ କରୁଣାରେ ଶୀଘ୍ର ଗରୁଡଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 78

तिष्ठंतौ विपुलौ तत्र जिघांसू गजकच्छपौ । अप्रमेयौ महासत्वौ सागरस्यैकदेशतः

ସେଠାରେ ସାଗରର ଏକ ଅଂଶରେ ଦୁଇ ମହାକାୟ—ଗଜ ଓ କଚ୍ଛପ—ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ଅପରିମେୟ ବଳଶାଳୀ, ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ।

Verse 79

तावप्सु च द्रुतं वत्स क्षुधां ते वारयिष्यतः । स पितुर्वचनं श्रुत्वा तत्र गत्वाभिपद्य तौ

“ବତ୍ସ, ଶୀଘ୍ର ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କର; ସେ ଦୁଇଜଣ ତୋର ଭୁଖ ନିବାରିବେ।” ପିତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଗଲା।

Verse 80

नखैर्भित्वा कूर्मगजौ महासत्वौ महाजवः । खमुत्पपात तौ धृत्वा विद्युद्वेगो महाबलः

ନଖଦ୍ୱାରା ମହାବଳୀ କଚ୍ଛପ ଓ ଗଜକୁ ଫାଡ଼ି, ମହାବେଗଶାଳୀ ବିଦ୍ୟୁଦ୍ବେଗ ଦୁହେଁକୁ ଧରି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।

Verse 81

आधारतां न गच्छंति नगाश्च मंदरादयः । ततो योजनलक्षे द्वे गत्वा मारुतरंहसा

ମନ୍ଦର ଆଦି ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଧାରତଳକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି ନାହିଁ। ସେଠାରୁ ପବନବେଗେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଗଲେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 82

महत्यां जंबुशाखायां निपपात महाबलः । भग्ना सा सहसा शाखा तां पतंतीं खगेश्वरः

ସେ ମହାବଳୀ ଜମ୍ବୁବୃକ୍ଷର ଏକ ବିଶାଳ ଶାଖାରେ ପଡ଼ିଲା। ଶାଖାଟି ହଠାତ୍ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ପଡ଼ୁଥିବା ତାହାକୁ ଖଗେଶ୍ୱର ରୋକିଦେଲେ।

Verse 83

गोब्राह्मणवधाद्भीतो दधार तरसा बली । धृत्वा तां रुचिरं वेगाद्द्रवंतं खे महाबलम्

ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣବଧର ପାପଭୟରେ ସେ ବଳୀ ତୁରନ୍ତ ତାହାକୁ ଧରି ରୋକିଲା। ଆକାଶରେ ବେଗେ ଧାଉଥିବା ସେଇ ରୁଚିର ବସ୍ତୁକୁ ମହାବଳ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରିଲା।

Verse 84

गत्वा विष्णुरुवाचेदं नररूपधरो हरिः । कस्त्वं भ्रमसि चाकाशे किमर्थं पतगेश्वर

ସେଠାକୁ ଯାଇ ନରରୂପଧାରୀ ହରି ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— “ହେ ପତଗେଶ୍ୱର! ତୁମେ କିଏ, ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରେ ଆକାଶରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛ?”

Verse 85

विधृत्य महतीं शाखां महांतौ गजकच्छपौ । तमुवाच द्विजस्तस्मिन्नररूपधरं हरिम्

ଏକ ବିଶାଳ ଶାଖାକୁ ଧରି ରଖି ସେଇ ମହାନ ଗଜ ଓ କଚ୍ଛପ ଆଧାର ହେଲେ। ତାପରେ ସେଠାରେ ନରରୂପଧାରୀ ହରିଙ୍କୁ ସେ ଦ୍ୱିଜ ସମ୍ବୋଧନ କଲା।

Verse 86

गरुडोहं महाबाहो खगरूपः स्वकर्मणा । कश्यपस्य मुनेस्सूनुर्विनतागर्भसंभवः

ହେ ମହାବାହୋ! ମୁଁ ଗରୁଡ—ନିଜ ନିୟତ କର୍ମବଶେ ଖଗରୂପଧାରୀ; ମୁନି କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିନତାଗର୍ଭଜ।

Verse 87

पश्यैतौ च महासत्वौ भक्षणार्थं मया धृतौ । न धरा च ममाधारो न वृक्षा न च पर्वताः

ଦେଖ—ଏହି ଦୁଇ ମହାସତ୍ତ୍ୱକୁ ମୁଁ ଭକ୍ଷଣାର୍ଥେ ଧରିଛି। ପୃଥିବୀ ମୋର ଆଧାର ନୁହେଁ; ନ ବୃକ୍ଷ, ନ ପର୍ବତ।

Verse 88

अनेकयोजनान्यूर्ध्वं दृष्ट्वा जंबूमहीरुहम् । अपतंतस्य शाखायां सहेमौ परिभक्षितुं

ଅନେକ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଜମ୍ବୁବୃକ୍ଷକୁ ଦେଖି, ପଡୁଥିବା ତାହାର ଶାଖାରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଏକାସାଥି ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 89

भग्ना सा सहसा शाखा तां च धृत्वा भ्रमाम्यहम् । कोटिकोटिसहस्राणां ब्राह्मणानां गवां वधात्

ସେ ଶାଖା ହଠାତ୍ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତାହାକୁ ଧରି ମୁଁ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି—ଯେପରି କୋଟି-କୋଟି ସହସ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୋବଧର ଭାର ମୋ ଉପରେ ପଡିଛି।

Verse 90

भयं तत्र विषादो मे सहसा प्राविशद्बुध । किं करोमि कथं यामि को मे वेगं सहिष्यति

ତେବେ, ହେ ବୁଧ! ଭୟ ଓ ବିଷାଦ ହଠାତ୍ ମୋତେ ଆବର୍ତ୍ତ କଲା। ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? କିପରି ଯିବି? ମୋର ବେଗ କିଏ ସହିପାରିବ?

Verse 91

इत्युक्ते पतगश्रेष्ठं प्रोवाचेदं हरिस्तदा । अस्मद्बाहुं समारुह्य भक्षेमौ गजकच्छपौ

ଏହା କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ହରି ତେବେ ପକ୍ଷିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୋ ବାହୁ ଉପରେ ଆରୋହଣ କର; ଆମେ ଗଜ ଓ କଚ୍ଛପକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବୁ।”

Verse 92

गरुड उवाच । ममाधारं न गच्छंति सागराश्च नगोत्तमाः । अथ चैवं महासत्वं कथं त्वं धारयिष्यसि

ଗରୁଡ କହିଲେ— “ମୋ ଆଧାରର ପରିମାଣକୁ ନ ସାଗରମାନେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତମାନେ। ତେବେ ହେ ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ତୁମେ ମୋତେ କିପରି ଧାରଣ କରିବ?”

Verse 93

ऋते नारायणादन्यः को मां धारयितुं क्षमः । त्रैलोक्ये कः पुमांस्तिष्ठेद्यो वेगं मे सहिष्यति

ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୋତେ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ସମର୍ଥ? ତ୍ରିଲୋକରେ କିଏ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ଥିର ରହି ମୋ ବେଗକୁ ସହିପାରିବ?

Verse 94

हरिरुवाच । स्वकार्यमुद्धरेत्प्राज्ञः स्वकार्यं कुरु सांप्रतम् । कृत्वा कार्यं खगश्रेष्ठ विजानीषे च मां ध्रुवम्

ହରି କହିଲେ— “ପ୍ରାଜ୍ଞ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ଏବେଇ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କର। କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ହେ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଧ୍ରୁବ—ଅଚଳ—ରୂପେ ଜାଣିବ।”

Verse 95

महासत्वं च तं दृष्ट्वा विमृश्य मनसा खगः । एवमस्त्विति चोक्त्वा स पपात ह महाभुजे

ତାଙ୍କର ମହାଶକ୍ତି ଦେଖି ଖଗ ମନେ ଭାବିଲା; “ଏବମସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ସେ ମହାବାହୁ ଉପରେ ଅବତରି ଆରୋହଣ କଲା।

Verse 96

न चचाल भुजस्तस्य सन्निपाते खगेशितुः । तत्र स्थित्वा स तां शाखां मुमोच पर्वतालये

ଖଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଭୁଜ ଡଗମଗାଇଲା ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ସେ ଶାଖାଟିକୁ ପର୍ବତ-ଆଲୟରେ ଛାଡ଼ିଦେଲା।

Verse 97

शाखापतनमात्रेण सचराचरकानना । चचाल वसुधा चैव सागराः प्रचकंपिरे

କେବଳ ଶାଖା ପତନମାତ୍ରେ ଚରାଚର ସହିତ ବନାନୀ କମ୍ପିଉଠିଲା। ପୃଥିବୀ ଡୋଳିଲା ଏବଂ ସାଗରମାନେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭାବେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।

Verse 98

ततश्च खादितौ सत्त्वौ सहसा गजकच्छपौ । तृप्तिं न प्राप्तवान्सोपि क्षुधा तस्य न शाम्यति

ତାପରେ ସେ ହଠାତ୍ ସେଇ ଦୁଇ ପ୍ରାଣୀ—ଗଜ ଓ କଚ୍ଛପ—କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲା। ତଥାପି ତାହାର ତୃପ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ; ତାହାର କ୍ଷୁଧା ଶାନ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 99

एतज्ज्ञात्वा तु गोविंदस्तमुवाच खगेश्वरम् । भुजस्य मम मांसं तु भक्षयित्वा सुखी भव

ଏହା ଜାଣି ଗୋବିନ୍ଦ ଖଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ଭୁଜର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରି ସୁଖୀ ହୁଅ।”

Verse 100

इत्युक्ते प्रचुरं मांसं भुजस्य तस्य तेन हि । खादितं क्षुधया पुत्र व्रणं तस्य न विद्यते

ଏପରି କହିବା ପରେ ସେ କ୍ଷୁଧାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ତାହାର ଭୁଜରୁ ବହୁତ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କଲା। କିନ୍ତୁ, ପୁତ୍ର, ତାହାରେ କୌଣସି ବ୍ରଣ ଦେଖାଦେଲା ନାହିଁ।

Verse 101

तमुवाच महाप्राज्ञश्चराचरगुरुं हरिम् । कस्त्वं किं वा प्रियं तेद्य करिष्यामि च सांप्रतम्

ତେବେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଋଷି ଚରାଚରର ଗୁରୁ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆପଣ କିଏ? ଆପଣଙ୍କୁ କ’ଣ ପ୍ରିୟ? କହନ୍ତୁ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ କରିବି?”

Verse 102

नारायण उवाच । विद्धि नारायणं मां हि त्वत्प्रियार्थं समागतम् । रूपं स्वं दर्शयामास प्रत्ययार्थं च तस्य वै

ନାରାୟଣ କହିଲେ—“ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ ନାରାୟଣ ବୋଲି ଜାଣ; ତୋର ପ୍ରିୟାର୍ଥେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।” ତାହାକୁ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଦେବା ପାଇଁ ସେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 103

पीतवस्त्रं घनश्यामं चतुर्भुजमनोहरम् । शंखचक्रगदापद्मधरं सर्वसुरेश्वरम्

ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଘନମେଘ-ଶ୍ୟାମ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ମନୋହର—ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣକାରୀ—ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର।

Verse 104

तं च दृष्ट्वा गरुत्मांश्च प्रणम्य शिरसा हरिम् । प्रियं किं ते करिष्यामि वद नः पुरुषोत्तम

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଗରୁତ୍ମାନ୍ ମସ୍ତକ ନମାଇ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—“ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, କହନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ହେବା ପରି କେଉଁ ସେବା ମୁଁ କରିବି?”

Verse 105

तमब्रवीन्महातेजा देवदेवेश्वरो हरिः । भव मे वाहनं शूर सखे त्वं सार्वकालिकम्

ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଦେବଦେବେଶ୍ୱର ହରି କହିଲେ—“ହେ ଶୂର, ତୁମେ ମୋର ବାହନ ହେଉ; ଏବଂ ସର୍ବକାଳ ମୋର ସଖା ହୋଇ ରୁହ।”

Verse 106

तमुवाच खगश्रेष्ठो धन्योहं विबुधेश्वर । सफलं जन्म मे नाथ त्वां च दृष्ट्वाद्य मे प्रभो

ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିଲା—ହେ ଦେବେଶ୍ୱର! ମୁଁ ଧନ୍ୟ। ହେ ନାଥ, ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ହେ ପ୍ରଭୋ।

Verse 107

प्रार्थयित्वा च पितरावागमिष्यामि तेऽन्तिकम् । प्रीतो विष्णुरुवाचेदं भव त्वमजरामरः

ମୁଁ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଆପଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଫେରିଆସିବି। ପ୍ରସନ୍ନ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ତୁମେ ଅଜରା-ଅମର ହେଉ।

Verse 108

अवध्यः सर्वभूतेभ्यः कर्म तेजश्च मत्समम् । सर्वत्र ते गतिश्चास्तु निखिलं तु सुखं ध्रुवम्

ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ ହେଉ; ତୁମର କର୍ମ ଓ ତେଜ ମୋ ସମାନ ହେଉ। ସର୍ବତ୍ର ତୁମ ଗତି ନିର୍ବାଧ ହେଉ, ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଧ୍ରୁବ ସୁଖ ତୁମର ହେଉ।

Verse 109

संमिलतु द्रुतं सर्वं यत्ते मनसि वर्तते । यथेष्टं प्रीतिमाहारमकष्टेन प्रलप्स्यसे

ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି ସେ ସବୁ ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ ହେଉ। ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପ୍ରେମ ଓ ଆନନ୍ଦର ପୋଷଣ ତୁମେ କଷ୍ଟ ବିନା ପାଇବ।

Verse 110

व्यसनान्मातरं सद्यो मोचयिष्यसि नान्यथा । एवमुक्त्वा हरिः सद्यस्तत्रैवांतरधीयत

ତୁମେ ତୁମ ମାତାଙ୍କୁ ବିପଦରୁ ସତ୍ୱର ମୁକ୍ତ କରିବ—ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏମିତି କହି ହରି ସେଠାରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 111

तार्क्ष्योपि पितरं गत्वा कथयच्चाखिलं ततः । स तच्छ्रुत्वा प्रहृष्टात्मा तनयं पुनरब्रवीत्

ତାପରେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା ସବିସ୍ତାରେ କହିଲା। ତାହା ଶୁଣି ପିତା ହର୍ଷିତ ହୃଦୟରେ ପୁନର୍ବାର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 112

धन्योहं च खगश्रेष्ठ धन्या ते जननी शिवा । धन्यं क्षेत्रं कुलं चैव यस्य पुत्रस्त्वमीदृशः

ହେ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ଧନ୍ୟ; ତୁମର ଶିବମଙ୍ଗଳମୟୀ ଜନନୀ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ। ଯେ ଭୂମି ଓ ଯେ କୁଳରେ ତୁମ ପରି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଛି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ।

Verse 113

यस्य पुत्रः कुले जातो वैष्णवः पुरुषोत्तमः । कुलकोटिं समुद्धृत्य विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्

ଯାହାର କୁଳରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଭକ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମେ, ସେ କୁଳର କୋଟି ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ବିଷ୍ଣୁ-ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ।

Verse 114

विष्णुं यः पूजयेन्नित्यं विष्णुं ध्यायेत गायति । जपेन्मंत्रं सदा विष्णोः स्तोत्रं तस्य पठिष्यति

ଯେ ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ ଓ ସ୍ତୁତିଗାନ କରେ, ସଦା ବିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ର ଜପେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ।

Verse 115

प्रसादं च भजेन्नित्यमुपवासं हरेर्दिने । क्षयाच्च सर्वपापानां मुच्यते नात्र संशयः

ନିତ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ସେବନ କରିବା ଓ ହରିଙ୍କ ଦିନରେ ଉପବାସ ରଖିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହେଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 116

यस्य तिष्ठति गोविंदो मानसे च सदैव हि । स एव च लभेद्दास्यं सपुण्यैः पुरुषोत्तमः

ଯାହାର ମନରେ ଗୋବିନ୍ଦ ସଦା ବସନ୍ତି, ସେଇ ପୁଣ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ତୁମ ଦାସ୍ୟଭାବ ପାଏ।

Verse 117

जन्मकोटिसहस्रेभ्यः कृत्वा सत्कर्मसंचयम् । क्षयाच्च सर्वपापानां विष्णोः किंकरतां व्रजेत्

ହଜାର କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସତ୍କର୍ମ ସଞ୍ଚୟ କରି, ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହେଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କିଙ୍କରତା (ସେବକତ୍ୱ) ପାଏ।

Verse 118

धन्योसौ मानवो लोके विष्णोस्सादृश्यमाव्रजेत् । नित्यः सुरवरैः पूज्यो लोकनाथोऽच्युतोऽव्ययः

ଏଇ ଲୋକରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁସାଦୃଶ୍ୟ ପାଏ ସେ ଧନ୍ୟ; ସେ ନିତ୍ୟ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ—ଲୋକନାଥ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଅବ୍ୟୟ।

Verse 119

सुप्रसन्नो भवेद्यस्य स एव पुरुषोत्तमः । तपोभिर्बहुभिर्धर्मैर्मखैर्नानाविधैरपि

ଯାହାପ୍ରତି ପ୍ରଭୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେଇ ସତ୍ୟ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ; ଅନେକ ତପ, ଧର୍ମ ଓ ନାନାବିଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମାତ୍ର କ’ଣ।

Verse 120

विष्णुर्न लभ्यते देवैस्त्वयासौ विप्र लभ्यते । सपत्नीव्यसनाद्धोरान्मातरं ते प्रमोचय

ବିଷ୍ଣୁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ହେ ବିପ୍ର, ସେ ତୁମକୁ ଲଭ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ ସପତ୍ନୀଜନିତ ଘୋର ଦୁଃଖରୁ ତୁମ ମାତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର।

Verse 121

ततो यास्यसि देवेशं कृत्वा मातुः प्रतिक्रियाम् । गृहीत्वा जनकस्याज्ञां लब्ध्वा विष्णोर्वरं महत्

ତାପରେ ତୁମେ ମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାବିଧି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି, ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମହାନ୍ ବର ଲାଭ କରି ଦେବେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବ।

Verse 122

अंबापार्श्वं गतो हृष्टस्तां प्रणम्याग्रतः स्थितः । विनतोवाच । अभवद्भोजनं तेऽद्य पुत्र दृष्टः पितापि च

ସେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ମାତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସାମ୍ନାରେ ଦାଁଡ଼ି ବିନୟରେ କହିଲା—“ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ଭୋଜନ ହେଲା; ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲା, ପତି ମଧ୍ୟ।”

Verse 123

किमर्थं वा विलंबस्ते चिंतया व्यथिता ह्यहम् । स मातुर्वचनं श्रुत्वा गरुडः प्रहसन्निव

“ତେବେ ତୁମର ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି? ଚିନ୍ତାରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ।” ମାତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଗରୁଡ ଯେନେ ହସିଲା।

Verse 124

कथयामास वृत्तांतं सा श्रुत्वा विस्मिताऽभवत् । कथं च दुःष्करं कर्म शिशुभावात्त्वया कृतम्

ସେ ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲା। ତାହା ଶୁଣି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ—“ଶିଶୁଭାବରେ ତୁମେ ଏତେ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କିପରି କଲ?”

Verse 125

धन्याहं मे कुलं धन्यं यस्त्वं विष्णुसखोऽभवः । लब्ध्वा वरं महात्मानं दृष्ट्वा मे हृष्यते मनः

ମୁଁ ଧନ୍ୟା, ମୋ କୁଳ ଧନ୍ୟ—ଯେହେତୁ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଖା ହେଲ। ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଲାଭ କରି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୋ ମନ ହର୍ଷିତ ହୁଏ।

Verse 126

पौरुषेण त्वया वत्स उद्धृतं मे कुलद्वयम् । सुपर्ण उवाच । मातः किं ते करिष्यामि प्रियमेव तदुच्यताम्

ହେ ବତ୍ସ, ତୁମ ପୌରୁଷ-ପରାକ୍ରମରେ ମୋର ଦୁଇ କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହେଲା। ସୁପର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ—ମାତଃ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ କରିବି? ଯାହା ପ୍ରିୟ, ସେହି କୁହ।

Verse 127

कार्यं कृत्वाथ यास्यामि पार्श्वं नारायणस्य च । एतच्छ्रुत्वा तु सा प्राह गरुडं विनता सती

କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି ପରେ ମୁଁ ନାରାୟଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଯିବି। ଏହା ଶୁଣି ସତୀ ବିନତା ଗରୁଡଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 128

महद्दुःखं च मे चास्ति कुरु तात प्रतिक्रियाम् । भगिनी मे सपत्नी सा पणितहं तया पुरा

ମୋର ମହାଦୁଃଖ ଅଛି; ହେ ତାତ, ଏହାର ପ୍ରତିକାର କର। ମୋର ସେଇ ଭଗିନୀ ମୋର ସପତ୍ନୀ ହୋଇଛି; ପୂର୍ବେ ସେ ମୋତେ ଠକି ହରାଇଥିଲା।

Verse 129

तस्या दास्यमहं प्राप्ता कस्तारयति मामितः । कृष्णं कृत्वा विषैरश्वं तस्याः पुत्रैर्महोरगैः

ମୁଁ ତାହାର ଦାସ୍ୟରେ ପଡ଼ିଛି; ଏଠାରୁ ମୋତେ କିଏ ଉଦ୍ଧାର କରିବ? ତାହାର ପୁଅମାନେ—ମହାନାଗ—ବିଷରେ ଅଶ୍ୱକୁ କଳା କରିଦେଇଛନ୍ତି।

Verse 130

उषःकालेऽवदत्सा च अश्वोयं कृष्णतां व्रजेत् । ततोहमवदं तत्र सदा चायं रुचासितः

ଉଷାକାଳେ ସେ କହିଲା—“ଏହି ଅଶ୍ୱ କଳା ହେବ।” ତେବେ ମୁଁ ସେଠାରେ କହିଲି—“କିନ୍ତୁ ଏହା ନିଜ ରଙ୍ଗଛଟାରେ ସଦା କଳା-ସଦୃଶ ଅଟେ।”

Verse 131

मिथ्या ते वचनं मातः प्रतिज्ञां साऽकरोत्तदा । ततोहमब्रुवं कद्रूं शपथं नागमातरम्

ହେ ମାତା, ତୁମ ବଚନ ମିଥ୍ୟା—ତେବେ ସେ ସେହିବେଳେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲା। ତାପରେ ମୁଁ ନାଗମାତା କଦ୍ରୂଙ୍କୁ କହି ଶପଥ ଦେଲି।

Verse 132

यदीमं कृष्णताभ्येति हरेरश्वमहं तदा । कृता भवामि ते दासीत्यहमेतत्तदाऽवदम्

ଯଦି ମୁଁ ସେତେବେଳେ ହରିଙ୍କ ଏହି ଅଶ୍ୱକୁ କଳା କରିପାରିବି, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ଦାସୀ ହେବି—ଏହି କଥା ମୁଁ ତେବେ କହିଥିଲି।

Verse 133

ततस्तस्मिन्हरेरश्वे कृते कृष्णे च कृत्रिमैः । तस्याः पुत्रैश्च धूर्तैश्च दासीत्वमगमं तदा

ତାପରେ ହରିଙ୍କ ଅଶ୍ୱ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା ଏବଂ କୃତ୍ରିମ ଭାବେ କଳା ମଧ୍ୟ କରାଗଲା; ତେବେ ତାହାର ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ସେଇ ଧୂର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦାସତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 134

यस्मिन्काले ह्यभीष्टञ्च तस्या द्रव्यं ददाम्यहम् । तस्मिन्काले ह्यदासीत्वं यास्यामि कुलनंदन

ଯେ ସମୟରେ ତାହାର ଅଭୀଷ୍ଟ ଅନୁରୋଧ ଉଠିବ, ସେହି ସମୟରେ ମୁଁ ତାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଧନ ଦେବି। ସେହି ସମୟରେ, ହେ କୁଳନନ୍ଦନ, ମୁଁ ଦାସତ୍ୱ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।

Verse 135

गरुड उवाच । पृच्छ शीघ्रं च मातस्तां करिष्यामि प्रतिक्रियाम् । भक्षयिष्यामि तान्नागान्प्रतिज्ञामे यथार्थतः

ଗରୁଡ କହିଲେ—ମାତା, ଶୀଘ୍ର ତାକୁ ପଚାର; ମୁଁ ପ୍ରତିକାର କରିବି। ମୁଁ ସେହି ନାଗମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବି—ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ।

Verse 136

ततः कद्रूमुवाचेदं विनता दुःखिता सती । अभीष्टं वद कल्याणि येन मुच्येय कृच्छ्रतः

ତେବେ କଦ୍ରୂ ଦୁଃଖାକୁଳା ବିନତାଙ୍କୁ କହିଲା— “କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମର ଅଭୀଷ୍ଟ କ’ଣ କୁହ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି।”

Verse 137

अब्रवीत्सा दुराचारा पीयूषं दीयतामिति । एतच्छ्रुत्वा तु वचनमभवत्सा च निष्प्रभा

ସେ ଦୁରାଚାରିଣୀ କହିଲା— “ପୀୟୂଷ (ଅମୃତ) ମୋତେ ଦିଆଯାଉ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଗଲା।

Verse 138

ततः शनैरुपागम्य तनयं प्राह दुःखिता । अमृतं प्रार्थयत्पापा तात किं वा करिष्यसि

ତାପରେ ଦୁଃଖିତା ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପୁଅକୁ କହିଲା— “ବତ୍ସ, ସେ ପାପିଣୀ ଅମୃତ ମାଗୁଛି; ତୁ ଏଥିରେ କ’ଣ ସାଧିବୁ?”

Verse 139

श्रुत्वा वाक्यं गरुत्मांश्च महाक्रोधसमन्वितः । अमृतं चानयिष्यामि मातर्मा विमुखी भव

ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗରୁଡ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଭରି କହିଲା— “ମୁଁ ଅମୃତ ଆଣିଦେବି; ମା, ମୋପାଖରୁ ବିମୁଖ ହେଅନି।”

Verse 140

एवमुक्त्वा तु तरसा स गतः पितुरंतिकम् । अमृतं चानयिष्यामि मातुरर्थेऽधुनाऽनघ

ଏଭଳି କହି ସେ ତ୍ୱରାରେ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲା— “ଅନଘ, ମାତାଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ଏଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅମୃତ ଆଣିବି।”

Verse 141

स तस्य वचनं श्रुत्वा मुनिः प्राह खगेश्वरम् । सत्यलोकस्य वै चोर्ध्वे विश्वकर्मविनिर्मिता

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ମୁନି ଖଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ସତ୍ୟଲୋକର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଧାମ ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି।”

Verse 142

पुरी चास्ति सभा रम्या देवानां हित हेतवे । वह्निप्राकारदुर्लभ्या दुर्धर्षा चासुरैः सुरैः

ଦେବମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ରମ୍ୟ ସଭାସହିତ ଏକ ପୁରୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଅଗ୍ନି-ପ୍ରାକାରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବାରୁ ତାହା ଗମ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ; ଅସୁର ଓ ସୁର—ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଧର୍ଷ।

Verse 143

रक्षार्थं निर्मितो देवः सुरैस्तत्र महाबलः । यं यं पश्यति वीरः स स एव भस्मतां व्रजेत्

ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଦେବମାନେ ସେଠାରେ ମହାବଳୀ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସତ୍ତାକୁ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ସେ ବୀର ଯାହାକୁ ଯାହାକୁ ଦେଖେ, ସେ ମାତ୍ରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ।

Verse 145

एममुक्त्वा गरुत्मान्स उद्धृत्य सागराज्जलम् । जगामाकाशमाविश्य खगश्चोर्ध्वं मनोजवः

ଏମିତି କହି ଗରୁଡ଼ ସାଗରରୁ ଜଳ ଉଦ୍ଧୃତ କଲେ; ପରେ ମନୋଜବ ଖଗ ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଦିଗକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।

Verse 146

पक्षवातेन तस्यैव रजः समुद्गतं बहु । तस्यांतिकं न च त्यक्तमगमत्तस्य तच्च यः

ତାହାର ପକ୍ଷବାତରେ ବହୁ ଧୂଳି ଉପରକୁ ଉଠିଲା; ତଥାପି ଯେ ଆସିଥିଲା ସେ ତାହାର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଲା ନାହିଁ—ସିଧା ତାହାର ନିକଟକୁ ଗଲା।

Verse 147

गत्वा चंचूजलेनापि वह्निं निर्वापयद्बली । रजोभिः परिपूर्णाक्षो न सुरस्तं च पश्यति

ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେ ମହାବଳୀ ଚଞ୍ଚୁରେ ଆଣିଥିବା ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ନିର୍ବାପିତ କଲା। କିନ୍ତୁ ଧୂଳିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଥିବାରୁ ଦେବ ତାକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 148

जघान रक्षिवर्गांस्तानमृतं चाहरद्बली । आनयंतं च पीयूषं खगं गत्वा शतक्रतुः

ସେ ମହାବଳୀ ସେହି ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ବଧ କରି ଅମୃତକୁ ହରଣ କଲା। ତାପରେ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଖଗରୂପ ଧାରଣ କରି ପୀୟୂଷ ନେଇଯାଉଥିବା ସେ ଖଗକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 149

ऐरावतं समारूढो वाक्यमेतदुवाच ह । खगरूपधरः कस्त्वं पीयूषं हरसे बलात्

ଐରାବତ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି ସେ କହିଲେ—“ଖଗରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ତୁମେ କିଏ, ଯେ ବଳପୂର୍ବକ ପୀୟୂଷ (ଅମୃତ) ହରଣ କରୁଛ?”

Verse 150

अप्रियं सर्वदेवानां कृत्वा जीवे रतिः कथम् । विशिखैरग्निसंकाशैर्नयामि यममंदिरम्

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କରି ମଧ୍ୟ ତୁମର ଜୀବନରେ ଆସକ୍ତି କିପରି? ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ବାଣରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମମନ୍ଦିରକୁ ନେଇଯିବି।

Verse 151

श्रुत्वा वाक्यं हरेः कोपादुवाच स महाबलः । नयामि तव पीयूषं दर्शयस्व पराक्रमम्

ହରିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ମହାବଳୀ କ୍ରୋଧରେ କହିଲା—“ତୁମ ପୀୟୂଷକୁ ମୁଁ ନେଇଯାଉଛି; ଏବେ ତୁମ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଅ!”

Verse 152

एतच्छ्रुत्वा महाबाहुर्जघान विशिखैः शितैः । यथामेरुगिरेः शृंगं तोयवर्षेण तोयदः

ଏହା ଶୁଣି ମହାବାହୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପକ୍ଷପତ୍ରବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ଯେପରି ଜଳଧର ବର୍ଷାଧାରାରେ ମେରୁଗିରିର ଶୃଙ୍ଗକୁ ଆଘାତ କରେ।

Verse 153

नखैरशनिसंकाशैर्बिभेद गरुडो गजम् । मातलि च रथं चक्रं तथा देवान्पुरस्सरान्

ବଜ୍ରସଦୃଶ ନଖରେ ଗରୁଡ ଗଜକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କଲା; ଏବଂ ମାତଲି, ରଥ, ଚକ୍ର ତଥା ଅଗ୍ରସ୍ଥ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କଲା।

Verse 154

व्यथितोसौ महाबाहुर्मातलिर्गजपुंगवः । विमुखाः पक्षवातेन सर्वे देवगणास्तदा

ତେବେ ମହାବାହୁ ମାତଲି—ଗଜଶ୍ରେଷ୍ଠ—ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ପକ୍ଷବାତରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ବିମୁଖ ହେଲେ।

Verse 155

ततस्तु कोपितो जिष्णुर्जघानकुलिशेन तम् । कुलिशस्यावपातेन न च क्षुब्धो महाखगः

ତତଃ କ୍ରୋଧିତ ଜିଷ୍ଣୁ ତାହାକୁ କୁଲିଶ (ବଜ୍ର) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲେ; କିନ୍ତୁ ବଜ୍ରପାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାଖଗ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 156

स्वं मोघं भिदुरं दृष्ट्वा हरिर्भीतोऽभवत्तदा । संनिवृत्य ततो युद्धात्तत्रैवांतरधीयत

ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ନିଷ୍ଫଳ ଓ ଭଙ୍ଗୁର ହୋଇଥିବା ଦେଖି ହରି ସେହି କ୍ଷଣେ ଭୀତ ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରୁ ସଂନିବୃତ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 157

सुतरामपिगच्छंतं वेगाद्भूतलमागतः । अब्रवीत्स सुरश्रेष्ठः सर्वदेवगणाग्रतः

ସେ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବାବେଳେ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଦେବ ତ୍ୱରାରେ ଭୂତଳକୁ ଆସି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 158

शक्र उवाच । यदि दास्यसि पीयूषमिदानीं नागमातरि । भुजगाश्चामराः सर्वे क्रियंते हि ध्रुवं तया

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) କହିଲେ—ହେ ନାଗମାତା! ଯଦି ତୁମେ ଏବେ ଅମୃତ ଦେବ, ତେବେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୁଜଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚୟ ଅମର ହେବେ।

Verse 159

प्रतिज्ञा ते भवेन्नष्टा न फलं जीवितस्य ते । तस्मादिदं हरिष्यामि संमतेन तवानघ

ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ ହେବ, ତୁମ ଜୀବନର ଫଳ ମଧ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ନିଷ୍ପାପେ, ତୁମ ସମ୍ମତିରେ ମୁଁ ଏହା ନେଇଯିବି।

Verse 160

गरुत्मानुवाच । यस्मिन्काले ह्यदासी सा माता मे दुःखिता सती । विदिता सर्वलोकेषु हरेऽमृतं हरिष्यसि

ଗରୁଡ କହିଲେ—ଯେ ସମୟରେ ମୋ ମାତା ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ଦାସୀ ଥିଲେ, ହେ ହରି, ସେହିବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ଯେ ତୁମେ ଅମୃତ ହରଣ କରିବ।

Verse 161

एवमुक्त्वा महावीर्यो गत्वोवाच प्रसूं तदा । आनीतममृतं मातस्तस्या एव प्रदीयताम्

ଏଭଳି କହି ମହାବୀର ଗରୁଡ ଯାଇ ପରେ ନିଜ ମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ମାତଃ, ଅମୃତ ଆଣିଛି; ଏହା କେବଳ ତାହାକୁ ହିଁ ଦିଆଯାଉ।

Verse 162

प्रोत्फुल्लहृदया सा च दृष्ट्वा पुत्रं सहामृतम् । तामाहूयामृतं दत्वा चादासीतां तदा गता

ସେ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଅମୃତ ସହିତ ଦେଖି ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲା। ତାକୁ ଡାକି ସେ ଅମୃତ ଦେଇ ସେହି ସମୟରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 163

तृणकाष्ठानि भूतानि पशवश्च सरीसृपाः । दृष्ट्वा सविस्मयास्सर्वे देवा महर्षयस्तदा

ତୃଣ ଓ କାଠର ଖଣ୍ଡ, ବିଭିନ୍ନ ଭୂତଜୀବ, ପଶୁ ଓ ସରୀସୃପମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ବିସ୍ମୟାକୁଳ ହେଲେ।

Verse 164

मोचयित्वा तु तामंबां गरुडः सुष्ठुतां गतः । एतस्मिन्नंतरे शक्रो जहार सहसा सुधाम्

ସେହି ପୂଜ୍ୟ ମାତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ଗରୁଡ ସଫଳତାର ସହିତ ନିଜ ପଥେ ଗଲା। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ହଠାତ୍ ଅମୃତକୁ ହରଣ କଲା।

Verse 165

निधाय गरलं तत्र तया चानुपलक्षितः । प्रहृष्टहृदया कद्रूः पुत्रानाहूय संभ्रमात्

ସେଠାରେ ବିଷ ରଖି—ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନ ପଡ଼ିବା ପରି—ହର୍ଷିତ ହୃଦୟର କଦ୍ରୁ ଉତ୍ସାହରେ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲା।

Verse 166

तेषां मुखे ददौ हृष्टा क्ष्वेडं चामृतलक्षणम् । तानुवाच प्रसूः पुत्रान्युष्माकं च कुले सदा

ହର୍ଷିତ ପ୍ରସୂ ମାତା ତାଙ୍କ ମୁଖରେ ଅମୃତ-ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ କ୍ଷ୍ୱେଡ ଦେଲା। ପଛେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ କହିଲା—“ଏହା ତୁମ କୁଳରେ ମଧ୍ୟ ସଦା ରହୁ।”

Verse 167

मुखे तिष्ठन्त्वमी दैवा बिंदवश्चस्तनिर्वृताः । महर्षयस्ततो देवाः सिद्धगंधर्वमानुषाः

ଏହି ଦେବତାମାନେ ମୁଖରେ ବସୁନ୍ତୁ; ଷ୍ଟନରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇଥିବା ବିନ୍ଦୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହୁନ୍ତୁ। ତାପରେ ମହର୍ଷିମାନେ, ପରେ ଦେବମାନେ, ଏବଂ ପରେ ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ।

Verse 168

ऊचुःस्सन्तु कुले मातरस्माकं च प्रसादतः । नागैर्विसर्जिता देवाः ससिद्धा मुनयस्तथा

ସେମାନେ କହିଲେ—ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆମ କୁଳରେ ମାତୃମାନେ ହେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ନାଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଦେବମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 169

जग्मुः स्वमालयं हृष्टा नागाः प्रमुदिताः स्थिताः । एतस्मिन्नंतरे नागांश्चखाद गरुडो बलात्

ହର୍ଷିତ ନାଗମାନେ ନିଜ ଆଳୟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପ୍ରମୋଦରେ ସେଠାରେ ରହିଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଗରୁଡ ଜୋରକରି ନାଗମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲା।

Verse 170

दिक्षु पलायिताः शेषाः पर्वतेषु वनेषु च । सागरेषु च पाताले बिलेषु तरुकोटरे

ଅବଶିଷ୍ଟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ—ପର୍ବତ ଓ ବନରେ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାତାଳରେ, ଗୁହାରେ ଏବଂ ଗଛର କୋଟରରେ।

Verse 171

निभृतेषु निकुञ्जेषु स्थिताः सर्पाश्च निर्वृताः । भुजगास्तस्य भक्ष्याश्च सदैव विधिनिर्मिताः

ନିରବ ଏକାନ୍ତ ନିକୁଞ୍ଜମାନେ ସର୍ପମାନେ ସନ୍ତୋଷରେ ବସନ୍ତି; ଏବଂ ଭୁଜଙ୍ଗମାନଙ୍କର ନିୟତ ଭକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ବିଧାନରେ ସଦା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥାଏ।

Verse 172

स खादयित्वा नागांश्च संभाष्य पितरावथ । विबुधान्पूजयित्वा तु जगाम हरिमव्ययम्

ସେ ନାଗମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, ପରେ ପିତାମାତାଙ୍କ ସହ କଥାହୋଇ; ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜି ଅବ୍ୟୟ ହରିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 173

यः पठेच्छृणुयाद्वापि सुपर्णचरितं शुभम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः सुरलोके महीयते

ଯେ ଏହି ଶୁଭ ସୁପର୍ଣ୍ଣଚରିତ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।