Adhyaya 15

Verse 1

सुमतिरुवाच । अथर्षिः स्वाश्रमं गत्वा मानव्या सह भार्यया । मुदं प्राप हताशेष पातको योगयुक्तया

ସୁମତି କହିଲେ—ତାପରେ ଋଷି ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମାନବୀ ସହିତ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କର ଯୋଗନିଷ୍ଠାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶି ଯାଇ ସେ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 2

सा मानवी तं वरमात्मनः पतिं । नेत्रेणहीनं जरसा गतौजसम् । सिषेव एनं हरिमेधसोत्तमं । निजेष्टदात्रीं कुलदेवतां यथा

ସେଇ ମାନବୀ ନିଜେ ବରଣ କରିଥିବା ପତିଙ୍କୁ—ଯିଏ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଥିଲେ ଏବଂ ଜରାରେ ଯାହାଙ୍କ ବଳ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିଲା—ସେବା କଲେ; ହରି-ଯଜ୍ଞପରାୟଣ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସେ ଇଷ୍ଟଫଳଦାତ୍ରୀ କୁଳଦେବୀଙ୍କ ପରି ଭକ୍ତିରେ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କଲେ।

Verse 3

शूश्रूषती स्वं पतिमिंगितज्ञा । महानुभावं तपसां निधिं प्रियम् । परां मुदं प्राप सती मनोहरा । शची यथा शक्रनिषेवणोद्यता

ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବା କରୁଥିବା, ତାଙ୍କ ଅକଥିତ ଇଙ୍ଗିତ ବୁଝୁଥିବା ମନୋହରୀ ସତୀ, ତପସ୍ୟାର ନିଧି ମହାନୁଭାବ ପ୍ରିୟରେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲା; ଯେପରି ଶଚୀ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ସେବାରେ ହର୍ଷିତ ହୁଏ।

Verse 4

चरणौ सेवते तन्वी सर्वलक्षणलक्षिता । राजपुत्री सुंदरांगी फलमूलोदकाशना

ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ ସେଇ ସୁକୁମାର ରାଜକନ୍ୟା, ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗୀ, ଫଳ-ମୂଳ ଓ ଜଳରେ ମାତ୍ର ଜୀବନ ଧାରଣ କରି (ତାଙ୍କ) ଚରଣ ସେବା କରୁଥିଲା।

Verse 5

नित्यं तद्वाक्यकरणे तत्परा पूजने रता । कालक्षेपं प्रकुरुते सर्वभूतहिते रता

ସେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ପାଳନରେ ତତ୍ପର ଥାଇ, ପୂଜାରେ ରତ ରହୁଥିଲା; ଏବଂ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ହିତରେ ଲୀନ ହୋଇ ସମୟ କାଟୁଥିଲା।

Verse 6

विसृज्य कामं दंभं च द्वेषं लोभमघं मदम् । अप्रमत्तोद्यता नित्यं च्यवनं समतोषयत्

କାମ, ଦମ୍ଭ, ଦ୍ୱେଷ, ଲୋଭ, ପାପ ଓ ମଦକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସଦା ସଚେତନ ଓ ଉଦ୍ୟତ ରହି ସେମାନେ ନିରନ୍ତର ଚ୍ୟବନ ମୁନିଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ।

Verse 7

एवं तस्य प्रकुर्वाणा सेवां वाक्कायकर्मभिः । सहस्राब्दं महाराज सा च कामं मनस्यधात्

ଏଭଳି ଭାବେ ବାଣୀ, ଦେହ ଓ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିବା, ହେ ମହାରାଜ, ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପରେ ସେ ମନରେ ଗୋଟିଏ ଇଚ୍ଛା ଧାରଣ କଲା।

Verse 8

कदाचिद्देवभिषजावागतावाश्रमे मुनेः । स्वागतेन सुसंभाव्य तयोः पूजां चकार सा

ଏକଦା ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ଭିଷଜ ଆସିଲେ। ସେ ଯଥୋଚିତ ସ୍ୱାଗତ କରି ସମ୍ମାନସହିତ ତାଙ୍କ ପୂଜା କଲା।

Verse 9

शर्यातिकन्याकृतपूजनार्घ । पाद्यादिना तोषितचित्तवृत्ती । तावूचतुः स्नेहवशेन सुंदरौ । वरं वृणुष्वेति मनोहरांगीम्

ଶର୍ୟାତି ରାଜକନ୍ୟା ପାଦ୍ୟ-ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଦି ଉପଚାରରେ ତାଙ୍କ ପୂଜା କଲା। ମନ ଓ ଚିତ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେଇ ଦୁଇ ସୁନ୍ଦରଜନ ସ୍ନେହବଶେ କହିଲେ—“ହେ ମନୋହରାଙ୍ଗୀ, ଏକ ବର ଚୟନ କର।”

Verse 10

तुष्टौ तौ वीक्ष्य भिषजौ देवानां वरयाचने । मतिं चकार नृपतेः पुत्री मतिमतां वरा

ଦେବମାନଙ୍କ ବରଯାଚନାରେ ସେଇ ଦୁଇ ଭିଷଜ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜକନ୍ୟା ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲା।

Verse 11

पत्यभिप्रायमालक्ष्य वाचमूचे नृपात्मजा । दत्तं मे चक्षुषी पत्युर्यदि तुष्टौ युवां सुरौ

ପତିଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ବୁଝି ରାଜକନ୍ୟା କହିଲା—“ଯଦି ତୁମେ ଦୁଇ ଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋ ପତିଙ୍କ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱୟ ମୋତେ ଦାନ କର।”

Verse 12

इत्येतद्वचनं श्रुत्वा सुकन्या या मनोहरम् । सतीत्वं च विलोक्येदमूचतुर्भिषजां वरौ

ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ମନୋହରା ସୁକନ୍ୟାଙ୍କ ସତୀତ୍ୱ ଦେଖି, ସେଇ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭିଷଜ ଏପରି କହିଲେ।

Verse 13

त्वत्पतिर्यदि देवानां भागं यज्ञे दधात्यसौ । आवयोरधुना कुर्वश्चक्षुषोः स्फुटदर्शनम्

ଯଦି ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯଥୋଚିତ ଭାଗ ଦେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହିକ୍ଷଣେ ଆମ ଦୁହଙ୍କ ଚକ୍ଷୁକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦର୍ଶନ ଦିଅ।

Verse 14

च्यवनोऽप्योमिति प्राह भागदाने वरौजसोः । तदा हृष्टावश्विनौ तमूचतुस्तपतां वरम्

ଭାଗବଣ୍ଟନ ସମୟରେ ମହାବଳୀଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଚ୍ୟବନ ମୁନି ମଧ୍ୟ ‘ଓଁ’ କହିଲେ। ତେବେ ହର୍ଷିତ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ତପସ୍ବୀଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ବର ଚୟନ କର।”

Verse 15

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । च्यवनस्य तपोभोगवर्णनं नाम पंचदशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ, ଶେଷ–ବାତ୍ସ୍ୟାୟନ ସଂବାଦରେ, ରାମାଶ୍ୱମେଧ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ‘ଚ୍ୟବନଙ୍କ ତପ ଓ ଭୋଗର ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 16

ह्रदं प्रवेशितोऽश्विभ्यां स्वयं चामज्जतां ह्रदे । पुरुषास्त्रय उत्तस्थुरपीच्या वनिताप्रियाः

ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କୁ ହ୍ରଦରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ; ସେମାନେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହେଲେ। ତାପରେ ତିନିଜଣ ପୁରୁଷ ଉଠିଲେ— ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ।

Verse 17

रुक्मस्रजः कुंडलिनस्तुल्यरूपाः सुवाससः । तान्निरीक्ष्य वरारोहा सुरूपान्सूर्यवर्चसः

ସେମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରି, ସମାନ ରୂପବାନ୍ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ସେହି ସୁରୂପମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବରାରୋହା ନାରୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ନିହାରିଲା।

Verse 18

अजानती पतिं साध्वी ह्यश्विनौ शरणं ययौ । दर्शयित्वा पतिं तस्यै पातिव्रत्येन तोषितौ

ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିନ ପାରି ସେ ସାଧ୍ୱୀ ନାରୀ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଦ୍ୱୟଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲା। ତାଙ୍କର ପତିବ୍ରତ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନେ ତାକୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଇଲେ।

Verse 19

ऋषिमामंत्र्य ययतुर्विमानेन त्रिविष्टपम् । यक्ष्यमाणे क्रतौ स्वीयभागकार्याशयायुतौ

ଋଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଅନୁମତି ନେଇ ସେ ଦୁଇଜଣ ବିମାନରେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଗଲେ; ଯେ ଯଜ୍ଞ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲା, ତାହାରେ ନିଜ ନିଜ ଯଥୋଚିତ ଭାଗ ପାଇବା ଆଶୟରେ।

Verse 20

कालेन भूयसा क्षामां कर्शितां व्रतचर्यया । प्रेमगद्गदया वाचा पीडितः कृपयाब्रवीत्

ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ବ୍ରତଚର୍ଯ୍ୟାରେ ସେ କ୍ଷୀଣ ଓ କୃଶ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ତାହା ଦେଖି ସେ ପ୍ରେମରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ, କୃପାବଶତଃ କଥା କହିଲେ।

Verse 21

तुष्टोऽहमद्य तव भामिनि मानदायाः । शुश्रूषया परमया हृदि चैकभक्त्या । यो देहिनामयमतीव सुहृत्स्वदेहो । नावेक्षितः समुचितः क्षपितुं मदर्थे

ହେ ଭାମିନି, ହେ ମାନଦାୟିନି! ଆଜି ତୁମର ପରମ ଶୁଶ୍ରୂଷା ଓ ହୃଦୟର ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତକର ଏହି ତୁମ ଦେହକୁ ଅବହେଳା କରନି; ମୋ ପାଇଁ ଏହାକୁ କ୍ଷୟ କରିବା ଯଥୋଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 22

ये मे स्वधर्मनिरतस्य तपः समाधि । विद्यात्मयोगविजिता भगवत्प्रसादाः । तानेव ते मदनुसेवनयाऽविरुद्धान् । दृष्टिं प्रपश्य वितराम्यभयानशोकान्

ସ୍ୱଧର୍ମରେ ନିରତ ରହି, ତପ, ସମାଧି, ବିଦ୍ୟା ଓ ଆତ୍ମଯୋଗ ଦ୍ୱାରା—ଭଗବତ୍ପ୍ରସାଦରେ—ମୁଁ ଯେ ଅନୁଗ୍ରହରୂପ ବର ପାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମର ମୋ ସେବା-ଅନୁସେବନ ସହ ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖ; ଭୟ ଓ ଶୋକ ନାଶକ ଦୃଷ୍ଟି ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।

Verse 23

अन्ये पुनर्भगवतो भ्रुव उद्विजृंभ । विस्रंसितार्थरचनाः किमुरुक्रमस्य । सिद्धासि भुंक्ष्व विभवान्निजधर्मदोहान् । दिव्यान्नरैर्दुरधिगान्नृपविक्रियाभिः

ଅନ୍ୟେ ପୁନଃ ଭଗବାନଙ୍କ ଭୃକୁଟିର କ୍ଷଣିକ ବିସ୍ତାରମାତ୍ର; ତାଙ୍କର ବାକ୍ୟ-ଅର୍ଥରଚନା ଭାଙ୍ଗିପଡ଼େ—ଉରୁକ୍ରମ (ବିଷ୍ଣୁ) ପାଇଁ ସେମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ? ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛ; ତେଣୁ ନିଜ ଧର୍ମଫଳରୂପ ବିଭବ ଭୋଗ କର—ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ବ୍ୟବହାରରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଦିବ୍ୟ ବରଗୁଡ଼ିକ।

Verse 24

एवं ब्रुवाणमबलाखिलयोगमाया । विद्याविचक्षणमवेक्ष्य गताधिरासीत् । संप्रश्रयप्रणयविह्वलया गिरेषद् । व्रीडाविलोकविलसद्धसिताननाह

ଏପରି କହୁଥିବା, ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ନାରୀ—ଅଖିଳ ଯୋଗମାୟାର ମୂର୍ତ୍ତି—ମନେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାମିଶ୍ର ସ୍ନେହରେ ସାନା କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ, ଲଜ୍ଜାଭରା ଚାହାଣି ଓ ମୃଦୁ ହାସରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଖ ସହ ସେ କହିଲେ।

Verse 25

सुकन्योवाच । राद्धं बत द्विजवृषैतदमोघयोग । मायाधिपे त्वयि विभो तदवैमि भर्तः । यस्तेऽभ्यधायि समयः सकृदंगसंगो । भूयाद्गरीयसि गुणः प्रसवः सतीनाम्

ସୁକନ୍ୟା କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ଅମୋଘ ଯୋଗ ସତ୍ୟେ ସିଦ୍ଧ ହେଲା। ହେ ବିଭୋ, ହେ ମାୟାଧିପତି! ପ୍ରଭୁ, ଏବେ ମୁଁ ବୁଝିଲି—ତୁମରେ ଏହା ସମ୍ଭବ। ତୁମ ପାଇଁ ଯେ ନିୟମ ରଖାଯାଇଥିଲା—କେବଳ ଏକଥର ଦେହସଙ୍ଗ—ସେ ଆଉ ମହାନ ଗୁଣ ହେଉ: ସତୀ ନାରୀମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନଲାଭ।

Verse 26

तत्रेति कृत्यमुपशिक्ष्य यथोपदेशं । येनैष कर्शिततमोति रिरंसयात्मा । सिध्येत ते कृतमनोभव धर्षिताया । दीनस्तदीशभवनं सदृशं विचक्ष्व

ସେଠାରେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ—ଯଥାଉପଦେଶ—ସେପରି ଶିଖାଇ ସେ କହିଲା: “ଏହାଦ୍ୱାରା ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଏହି ଆତ୍ମା ଶାନ୍ତି ପାଉ। ହେ କାମୋଦ୍ଦୀପ୍ତ! ପୀଡିତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଉ। ଏବଂ ତୁମେ ଦୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ନିବାସସ୍ଥାନ ଖୋଜ।”

Verse 27

सुमतिरुवाच । प्रियायाः प्रियमन्विच्छंश्च्यवनो योगमास्थितः । विमानं कामगं राजंस्तर्ह्येवाविरचीकरत्

ସୁମତି କହିଲେ—ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗିବା କଥା ଖୋଜି ଚ୍ୟବନ ମୁନି ଯୋଗସମାଧିରେ ଲୀନ ହେଲେ; ଏବଂ ସେଇ କ୍ଷଣରେ, ହେ ରାଜନ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗମନ କରୁଥିବା କାମଗାମୀ ବିମାନ ପ୍ରକଟ କଲେ।

Verse 28

सर्वकामदुघं रम्यं सर्वरत्नसमन्वितम् । सर्वार्थोपचयोदर्कं मणिस्तंभैरुपस्कृतम्

ତାହା ରମଣୀୟ ଥିଲା, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣକାରୀ, ସର୍ବ ରତ୍ନରେ ସମନ୍ୱିତ; ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିର ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା, ମଣି-ସ୍ତମ୍ଭଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 29

दिव्योपस्तरणोपेतं सर्वकालसुखावहम् । पट्टिकाभिः पताकाभिर्विचित्राभिरलंकृतम्

ତାହା ଦିବ୍ୟ ଉପସ୍ତରଣରେ ସଂଯୁକ୍ତ, ସର୍ବକାଳ ସୁଖଦାୟକ; ଏବଂ ବିଚିତ୍ର ପଟ୍ଟିକା ଓ ପତାକାଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।

Verse 30

स्रग्भिर्विचित्रमालाभिर्मंजुसिंजत्षडंघ्रिभिः । दुकूलक्षौमकौशेयैर्नानावस्त्रैर्विराजितम्

ତାହା ସ୍ରଗ୍ ଓ ବିଚିତ୍ର ମାଳାଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା; ମଧୁର ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିବା ଷଡଂଘ୍ରି (ଭ୍ରମରାଦି) ସେଠାରେ ଥିଲେ; ଏବଂ ଦୁକୂଳ, କ୍ଷୌମ, କୌଶେୟ ଆଦି ନାନାବସ୍ତ୍ରରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।

Verse 31

उपर्युपरि विन्यस्तनिलयेषु पृथक्पृथक् । कॢप्तैः कशिपुभिः कांतं पर्यंकव्यजनादिभिः

ଉପରେ ଉପରେ ସ୍ତରେ ସ୍ତରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ନିଲୟଗୁଡ଼ିକରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍, ସୁସଜ୍ଜିତ ଶୟ୍ୟାସାମଗ୍ରୀ—ପର୍ୟଙ୍କ, ଗଦା, ବ୍ୟଜନ ଆଦିଦ୍ୱାରା—ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ସୁଖରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା।

Verse 32

तत्रतत्र विनिक्षिप्त नानाशिल्पोपशोभितम् । महामरकतस्थल्या जुष्टं विद्रुमवेदिभिः

ସେଠାସେଠା ରଖାଯାଇଥିବା ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ନାନାବିଧ ଶିଳ୍ପକୌଶଳରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ମହା ମରକତ-ଜଡିତ ଭୂମିରେ ଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ବିଦ୍ରୁମ (ମୁଙ୍ଗା) ବେଦୀଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା।

Verse 33

द्वाःसु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटकम् । शिखरेष्विंद्रनीलेषु हेमकुंभैरधिश्रितम्

ଦ୍ୱାରେ ପ୍ରବାଳମୟ ଦେହଳୀରେ ଜଡିତ ବଜ୍ରସଦୃଶ କପାଟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଜ୍ଵଳିଲା; ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ଶିଖରମାନଙ୍କ ଉପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 34

चक्षुष्मत्पद्मरागाग्र्यैर्वज्रभित्तिषु निर्मितैः । जुष्टं विचित्रवैतानैर्मुक्ताहारावलंबितैः

ବଜ୍ରସଦୃଶ ଭିତ୍ତିମାନଙ୍କରେ ନିର୍ମିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମରାଗମାନେ ତାହାକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ; ବିଚିତ୍ର ବୈତାନ ଓ ମୁକ୍ତାହାର ଝୁଲିଥିବା ଶୋଭାରେ ତାହା ରମ୍ୟ ହୋଇଥିଲା।

Verse 35

हंसपारावतव्रातैस्तत्र तत्र निकूजितम् । कृत्रिमान्मन्यमानैस्तानधिरुह्याधिरुह्य च

ସେଠା ସେଠା ହଂସ ଓ ପାରାବତ ଝୁଣ୍ଡମାନଙ୍କର କୂଜନ ଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା; ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କୁ କୃତ୍ରିମ ଭାବି ପୁନଃପୁନଃ ଚଢ଼ୁଥିଲେ।

Verse 36

विहारस्थानविश्राम संवेश प्रांगणाजिरैः । यथोपजोषं रचितैर्विस्मापनमिवात्मनः

ବିହାର-ଉଦ୍ୟାନ, ବିଶ୍ରାମସ୍ଥାନ, ଶୟନକକ୍ଷ, ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଓ ଖୋଲା ଆଙ୍ଗଣ—ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରଚିତ—ସେ ଧାମ ମନେ ହେଲା ନିଜକୁ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ବିସ୍ମିତ କରିବା ପାଇଁ ଗଢ଼ାଯାଇଛି।

Verse 37

एवं गृहं प्रपश्यंतीं नातिप्रीतेन चेतसा । सर्वभूताशयाभिज्ञः स्वयं प्रोवाच तां प्रति

ଏଭଳି ସେ ଗୃହକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ନ ଥିଲା; ତେବେ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ଅନ୍ତରାଶୟ ଜାଣୁଥିବା ସେ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 38

निमज्ज्यास्मिन्ह्रदे भीरु विमानमिदमारुह । सुभ्रूर्भर्तुः समादाय वचः कुवलयेक्षणा

ହେ ଭୀରୁ! ଏହି ହ୍ରଦରେ ନିମଜ୍ଜନ କରି ସ୍ନାନ କରି ଏହି ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କର। କୁବଳୟେକ୍ଷଣା ନାରୀ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ବଚନ ଗ୍ରହଣ କରି ସୁଭ୍ରୁ ନାରୀକୁ କହିଲା।

Verse 39

सरजो बिभ्रती वासो वेणीभूतांश्च मूर्द्धजान् । अंगं च मलपंकेन संछन्नं शबलस्तनम्

ସେ ଧୂଳିମଲିନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, କେଶକୁ ବେଣୀରେ ବାନ୍ଧି, ମଲପଙ୍କରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଢାକା ଦେହ—ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ସ୍ତନ ସହ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଲିନ ଓ ଅସଜ୍ଜିତ ଦେଖାଗଲା।

Verse 40

आविवेश सरस्तत्र मुदा शिवजलाशयम् । सांतःसरसि वेश्मस्थाः शतानि दशकन्यकाः

ସେ ଆନନ୍ଦରେ ସେଠାରେ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟ ଥିବା ସରୋବରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେଇ ଅନ୍ତଃସରସିରେ ଘର ଥିଲା; ସେଠାରେ ଦଶବର୍ଷୀୟ ଶତଶତ କନ୍ୟା ନିବାସ କରୁଥିଲେ।

Verse 41

सर्वाः किशोरवयसो ददर्शोत्पलगंधयः । तां दृष्ट्वा शीघ्रमुत्थाय प्रोचुः प्रांजलयः स्त्रियः

ପଦ୍ମସୁଗନ୍ଧି ଯୁବତୀ ସମସ୍ତେ ତାକୁ ଦେଖିଲେ। ତାକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଉଠି ହାତ ଯୋଡ଼ି ସମ୍ମାନରେ କହିଲେ।

Verse 42

वयं कर्मकरीस्तुभ्यं शाधि नः करवाम किम् । स्नानेन ता महार्हेण स्नापयित्वा मनस्विनीम्

‘ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦାସୀ; ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ—ଆମେ କ’ଣ କରିବୁ? ସେଇ ମନସ୍ୱିନୀ, ପୂଜ୍ୟା ନାରୀକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାର୍ହ ସ୍ନାନବିଧିରେ ସ୍ନାନ କରାଇ…’

Verse 43

दुकूले निर्मले नूत्ने ददुरस्यै च मानद । भूषणानि परार्घ्यानि वरीयांसि द्युमंति च

ହେ ମାନଦ! ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ନୂତନ, ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ଏବଂ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ, ଅତିମୂଲ୍ୟବାନ ଓ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଭୂଷଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 44

अन्नं सर्वगुणोपेतं पानं चैवामृतासवम् । अथादर्शे स्वमात्मानं स्रग्विणं विरजोंबरम्

ସେ ସର୍ବଗୁଣୋପେତ ଅନ୍ନ ଓ ଅମୃତାସବ ସଦୃଶ ପାନୀୟ ପାଇଲା। ପରେ ଦର୍ପଣରେ ସେ ନିଜ ରୂପକୁ ଦେଖିଲା—ମାଳାଧାରୀ ଓ ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ।

Verse 45

ताभिः कृतस्वस्त्ययनं कन्याभिर्बहुमानितम् । हारेण च महार्हेण रुचकेन च भूषितम्

ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନ କରି ବହୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେ ଅତିମୂଲ୍ୟବାନ ହାର ଓ ଦ୍ୟୁତିମାନ ରୁଚକ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ହେଲା।

Verse 46

निष्कग्रीवं वलयिनं क्वणत्कांचननूपुरम् । श्रोण्योरध्यस्तया कांच्या कांचन्या बहुरत्नया

ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍କ, ହାତରେ ବଳୟ, ପାଦରେ ଝଙ୍କାର କରୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନୂପୁର। ତାଙ୍କ କଟିରେ ବହୁରତ୍ନଜଡିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କାଞ୍ଚୀ ବନ୍ଧା ଥିଲା।

Verse 47

सुभ्रुवा सुदता शुक्लस्निग्धापांगेन चक्षुषा । पद्मकोशस्पृधा नीलैरलकैश्च लसन्मुखम्

ସେ ସୁଭ୍ରୂ ଓ ସୁଦନ୍ତା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁର ଶ୍ୱେତ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ପାର୍ଶ୍ୱ ମୃଦୁ କଟାକ୍ଷରେ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା। ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ଅଲକରେ ଘେରା ତାଙ୍କ ଦ୍ୟୁତିମାନ ମୁଖ ପଦ୍ମକୋଶର ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିଲା।

Verse 48

यदा सस्मार दयितमृषीणां वल्लभं पतिम् । तत्र चास्ते सहस्त्रीभिर्यत्रास्ते स मुनीश्वरः

ଯେତେବେଳେ ସେ ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନିଜ ଦୟିତ ବଲ୍ଲଭ ପତିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲା, ସେତେବେଳେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମୁନୀଶ୍ୱର ସହସ୍ର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ବସିଥିଲେ, ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ସେ ପହଞ୍ଚିଗଲା।

Verse 49

भर्तुः पुरस्तादात्मानं स्त्रीसहस्रवृतं तदा । निशाम्य तद्योगगतिं संशयं प्रत्यपद्यत

ତାପରେ ସେ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖିଲା—ସହସ୍ର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା; ତାଙ୍କର ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଗଗତି ଦେଖି ସେ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 50

सतां कृत मलस्नानां विभ्राजंतीमपूर्ववत् । आत्मनो बिभ्रतीं रूपं संवीतरुचिरस्तनीम्

ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ କରାଇଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ନାନରେ ସ୍ନାତ ହୋଇ ସେ ପୂର୍ବପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା; ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାହାର ସୁନ୍ଦର ସ୍ତନ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ ଥିଲା।

Verse 51

विद्याधरी सहस्रेण सेव्यमानां सुवाससम् । जातभावो विमानं तदारोहयदमित्रहन्

ସହସ୍ର ବିଦ୍ୟାଧରୀ କନ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଓ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ରରେ ସୁଶୋଭିତ ତାକୁ, ସଙ୍କଳ୍ପ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥିବା ଅମିତ୍ରହନ୍ ତେବେ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରାଇଲେ।

Verse 52

तस्मिन्नलुप्तमहिमा प्रिययानुषक्तो । विद्याधरीभिरुपचीर्णवपुर्विमाने । बभ्राज उत्कचकुमुद्गणवानपीच्य । स्ताराभिरावृत इवोडुपतिर्नभःस्थः

ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ମହିମା ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଥିଲା ଓ ସେ ପ୍ରିୟାରେ ଅନୁରକ୍ତ ଥିଲେ; ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଦେହ ସହ ବିମାନରେ ସେ ଏମିତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ—ଯେପରି ନଭସ୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଟିଥିବା ଶ୍ୱେତ କୁମୁଦଗୁଚ୍ଛ ଓ ତାରାମାଳାରେ ଆବୃତ।

Verse 53

तेनाष्टलोकपविहारकुलाचलेंद्र । द्रोणीष्वनंगसखमारुतसौभगासु । सिद्धैर्नुतोद्युधुनिपातशिवस्वनासु । रेमे चिरं धनदवल्ललनावरूथी

ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଷ୍ଟଲୋକର ବିହାରଭୂମି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେଇ କୁଲାଚଲେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ, ଅନଙ୍ଗର ସଖା ସମୀରଣର ମଧୁର ସୌଭାଗ୍ୟରେ ରମଣୀୟ ଉପତ୍ୟକାମାନେ, ଝରଣା-ପ୍ରପାତର ମଙ୍ଗଳ ନାଦରେ ଗୁଞ୍ଜିତ—ସିଦ୍ଧମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା—ସ୍ଥାନମାନେ, ଏବଂ କୁବେରପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ପରିବାରମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରମିଲା।

Verse 54

वैश्रंभके सुरवने नंदने पुष्पभद्रके । मानसे चैत्ररथ्ये च सरे मे रामया रतः

ବୈଶ୍ରମ୍ଭକ, ସୁରବନ, ନନ୍ଦନ, ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରକ, ମାନସସରୋବର ଏବଂ ଚୈତ୍ରରଥ—ଏହି ସମସ୍ତ ସରୋବରରେ ମୁଁ ମୋର ରମାଙ୍କ ସହ ରତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କରେ।