Kāruṇya-stotra Phalaśruti; Dream-Darśana of Vāsudeva; Manifestation and Pratiṣṭhā of Jagannātha, Balabhadra (Ananta), and Subhadrā

Verse 1

वसुरुवाच । इत्थं स्तुतस्तदा तेन प्रसन्नो गरुडध्वजः । ददौ तस्मै तु सुभगे सकलं मनसेप्सितम् ॥ १ ॥

ବସୁ କହିଲେ—ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ହେବାରେ ସେ ସମୟରେ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ସୁଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କୁ ମନୋକାମିତ ସମସ୍ତ କିଛି ଦାନ କଲେ ॥ ୧ ॥

Verse 2

यः संपूज्य जगन्नाथं प्रत्यहं स्तौति मानवः । स्तोत्रेणानेन मतिमान्समोक्षं लभते ध्रुवम् ॥ २ ॥

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କରେ, ସେ ମତିମାନ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ ॥ ୨ ॥

Verse 3

त्रिसंध्यं यो जपेद्विद्वानिमं स्तोत्रवरं शुचिः । धर्मं चार्थं च कामं च मोक्षं च लभते नरः ॥ ३ ॥

ଯେ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଶୁଚି ନର ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଜପ କରେ, ସେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ ॥ ୩ ॥

Verse 4

यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा समाहितः । स लोकं शाश्वतं विष्णोर्याति निर्द्ध्रूतकल्मषः ॥ ४ ॥

ଯେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଏହା ପଢ଼େ, ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ॥ ୪ ॥

Verse 5

धन्यं पापहरं चेदं भुक्तिमुक्तिप्रदं शिवम् । गुह्यं सुदुर्लभं पुण्यं न देयं यस्य कस्य चित् ॥ ५ ॥

ଏହି ଉପଦେଶ ଧନ୍ୟ, ପାପହର, ଶୁଭ ଏବଂ ଭୋଗ-ମୋକ୍ଷଦାୟକ। ଏହା ଗୁହ୍ୟ, ଅତିଦୁର୍ଲଭ ଓ ପୁଣ୍ୟକର; ତେଣୁ ଯାହାକୁ-ତାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 6

न नास्तिकाय मूर्खाय न कृतघ्नाय मानिने । न दुष्टमतये दद्यान्नाभक्ताय कदाचन ॥ ६ ॥

ନାସ୍ତିକ, ମୂର୍ଖ, କୃତଘ୍ନ ଓ ଅହଂକାରୀକୁ କେବେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦୁଷ୍ଟମତିକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଭକ୍ତିହୀନକୁ ତ କଦାପି ନୁହେଁ।

Verse 7

दातव्यं भक्तियुक्ताय गुणशीलान्विताय च । विष्णुभक्ताय शांताय श्रद्धानुष्ठानशीलिने ॥ ७ ॥

ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ, ଗୁଣ-ଶୀଳସମ୍ପନ୍ନ—ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଅନୁଷ୍ଠାନଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

Verse 8

इदं समस्ताघविनाशहेतु कारुण्यसंज्ञं सुखमोक्षदं च । अशेषवांछाफलदं वरिष्ठ स्तोत्रं मयोक्तं पुरुषोत्तमस्य ॥ ८ ॥

ମୋଦ୍ୱାରା ଉକ୍ତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୋତ୍ର ‘କାରୁଣ୍ୟ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପବିନାଶର ହେତୁ, ସୁଖ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ନିଃଶେଷ ଦେଇଥାଏ।

Verse 9

ये तं सुसूक्ष्मं विमलांम्बराभं ध्यायंति नित्यं पुरुषं पुराणम् । ते मुक्तिभाजः प्रविशंति विष्णुं मन्त्रैर्यथाज्यं हुतमध्वराग्नौ ॥ ९ ॥

ଯେମାନେ ସେଇ ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ମୁକ୍ତିଭାଗୀ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଯେପରି ମନ୍ତ୍ରସହ ହୁତ ଘୃତ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିରେ ଲୀନ ହୁଏ।

Verse 10

एकः स देवो भवदुःखहंता परः परेषां न ततोऽस्ति चान्यः । स्रष्टा स पाता सकलांतकर्ता विष्णुः समश्चाखिलसारभूतः ॥ १० ॥

ସେ ଏକମାତ୍ର ପରମଦେବ; ଜୀବମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ନାଶକ। ସେ ପରାତ୍ପର, ତାଙ୍କ ପରେ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ସେଇ ସ୍ରଷ୍ଟା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ; ସମଦର୍ଶୀ ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବସାରସ୍ୱରୂପ।

Verse 11

किं विद्यया किं सुगुणैश्च तेषां यज्ञैश्च दानैश्च तपोभिरुग्रैः । येषां न भक्तिर्भवतीह कृष्णे जगद्गुरौ मोक्षसुखप्रदे च ॥ ११ ॥

ଯେମାନଙ୍କର ଏହି ଲୋକରେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ମୋକ୍ଷସୁଖଦାତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟା ଓ ସଦ୍ଗୁଣ କ’ଣ କାମର? ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଘୋର ତପ ମଧ୍ୟ କ’ଣ ଫଳଦାୟକ?

Verse 12

लोके स धन्यः स शुचिः स विद्वान्स एव वक्ता स च धर्मशीलः । ज्ञाता स दाता स च सत्यवक्ता यस्यास्ति भक्तिः पुरुषोत्तमाख्ये ॥ १२ ॥

ଏହି ଲୋକରେ ସେଇ ଧନ୍ୟ—ସେଇ ଶୁଚି, ସେଇ ବିଦ୍ୱାନ, ସେଇ ବକ୍ତା ଓ ଧର୍ମଶୀଳ। ସେଇ ଜ୍ଞାତା, ଦାତା ଓ ସତ୍ୟବକ୍ତା—ଯାହାର ହୃଦୟରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଅଛି।

Verse 13

स्तुत्वैवं ब्रह्मतनयः प्रणम्य च सनातनम् । वासुदेवं जगन्नाथं सर्वकामफलप्रदम् ॥ १३ ॥

ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସନାତନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ—ବାସୁଦେବ ଜଗନ୍ନାଥ, ଯିଏ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 14

चिंताविष्टो महीपालः कुशानास्तीर्य भूतले । वस्त्रं च तन्मना भूत्वा सुष्वाप धरणीतले ॥ १४ ॥

ଚିନ୍ତାରେ ଆବିଷ୍ଟ ରାଜା ଭୂମିରେ କୁଶ ଛାଡ଼ିଲେ; ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ର ପତି, ମନକୁ ସେଥିରେ ନିବେଶ କରି, ଧରଣୀ ଉପରେ ଶୋଇ ନିଦ୍ରାଗଲେ।

Verse 15

कथं प्रत्यक्षमभ्येति देवदेवो जनार्दनः । मम चिंताहरो देवः कदासाविति चिंतयन् ॥ १५ ॥

ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଚିନ୍ତା କଲା—“ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କିପରି ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ଦେବେ? ମୋର ଚିନ୍ତା ହରଣକାରୀ ସେ ପ୍ରଭୁ କେବେ ପ୍ରକଟିବେ?”

Verse 16

सुप्तस्य तस्य नृपतेर्वासुदेवो जगद्गुरुः । आत्मानं दर्शयामास स्वप्ने तस्मै च चक्रधृक् ॥ १६ ॥

ସେ ରାଜା ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ଜଗଦ୍‌ଗୁରୁ ଚକ୍ରଧାରୀ ବାସୁଦେବ ସ୍ୱପ୍ନରେ ତାହାକୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶାଇଲେ।

Verse 17

स ददर्श च तं स्वप्नेदेवदेवं जगत्पतिम् । शंखचक्रधरं शांतं गदापद्माग्रपाणिनम् ॥ १७ ॥

ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେବଦେବ ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ଶାନ୍ତ, ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଧାରୀ, ଏବଂ ଅଗ୍ରହସ୍ତରେ ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣକାରୀ।

Verse 18

शार्ङ्गवाणासियुक्तं च ज्वलत्तेजोग्रमंडलम् । युगांतादित्यवर्णाभं नीलवैडूर्यसन्निभम् ॥ १८ ॥

ସେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ, ବାଣ ଓ ଖଡ୍ଗରେ ଯୁକ୍ତ; ତାଙ୍କର ତେଜ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଗ୍ର ମଣ୍ଡଳ ପରି। ଯୁଗାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତ, ନୀଳ ବୈଡୂର୍ଯ୍ୟ ମଣି ସଦୃଶ।

Verse 19

सुपर्णपृष्ठमासीनं षोडशार्द्धभुजं विभुम् । स चासौ प्राब्रवीद्वीक्ष्य साधु राजन्महामते ॥ १९ ॥

ଗରୁଡଙ୍କ ପିଠରେ ଆସୀନ, ଅଷ୍ଟଭୁଜ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲା। ତାହାକୁ ଦେଖି ସେ କହିଲେ—“ସାଧୁ, ହେ ମହାମତି ରାଜନ୍!”

Verse 20

क्रतुनानेन दिव्येन तथा भक्त्या च श्रद्धया । तुष्टोऽस्मि ते महीपाल वृथा किमनुशोचसि ॥ २० ॥

ହେ ମହୀପାଳ! ଏହି ଦିବ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ତୁମର ଭକ୍ତି-ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ତେବେ ତୁମେ ବ୍ୟର୍ଥରେ କାହିଁକି ଶୋକ କରୁଛ?

Verse 21

यदत्र प्रतिमा राजन्राजपूज्या सनातनी । यथा तां प्राप्नुया भूप तदुपायं ब्रवीमि ते ॥ २१ ॥

ହେ ରାଜନ! ଏଠାରେ ଥିବା ଏହି ପ୍ରତିମା ସନାତନ ଓ ରାଜପୂଜ୍ୟ। ହେ ଭୂପ! ତୁମେ ଯେପରି ଏହା ପାଇପାରିବ, ସେ ଉପାୟ ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 22

गतायामद्य शर्वर्यां निर्मले भास्करोदये । सागरस्य जलस्यांते नानाद्रुमविभूषिते ॥ २२ ॥

ଆଜି ରାତି ଗତ ହୋଇ ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହେଲାବେଳେ, ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରଜଳର ସୀମାନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠା ନାନା ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 23

जलं तथैव वेलायां दृश्यते यत्र वै महत् । लवणस्योदधे राजंस्तरंगैः समभिप्लुतम् ॥ २३ ॥

ହେ ରାଜନ! ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ତଟରେ ବିଶାଳ ଜଳରାଶି ଦେଖାଯାଏ; ସେ ଲବଣ ସମୁଦ୍ର, ତରଙ୍ଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆବୃତ।

Verse 24

कूलालंबी महावृक्षः स्थितः स्थलजलेषु च । वेलाभिर्हन्यमानश्च न चासौ कंपते ध्रुवः ॥ २४ ॥

ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏକ ମହାବୃକ୍ଷ ଭୂମି-ଜଳ ସଙ୍ଗମସ୍ଥାନରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା; ତରଙ୍ଗ ଆଘାତ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଧ୍ରୁବପରି ଅଚଳ, କମ୍ପିଲା ନାହିଁ।

Verse 25

हस्तेन पुर्शुमादाय ऊर्मेरंतस्ततो व्रज । एकाकी विहरन्राजन्यं त्वं पश्यसि पादपम् ॥ २५ ॥

ସେ ପୁରୁଷର ହାତ ଧରି ସେଠାରୁ ତରଙ୍ଗମଧ୍ୟକୁ ଯାଅ। ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଏକାକୀ ବିହାର କରି ତୁମେ ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷ ଦେଖିବ।

Verse 26

इदं चिह्नं समालोक्य च्छेदयत्वमशंकितः । शात्यमानं तु तं वृक्षं प्रांशुमद्भुतदर्शनम् ॥ २६ ॥

ଏହି ଚିହ୍ନକୁ ଦେଖି ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ତାହାକୁ କାଟିଦିଅ। ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନର ସେ ଉଚ୍ଚ ବୃକ୍ଷଟି ସେତେବେଳେ ଚିରାଯାଉଥିଲା।

Verse 27

दृष्ट्वा तेनैव संचिंत्य तदा भूपाल दर्शनम् । कुरु तत्प्रतिमां दिव्यां जहिचिंतां विमोहिनीम् ॥ २७ ॥

ତାହାକୁ ଦେଖି ସେହିପରି ରାଜଦର୍ଶନକୁ ମନେ ଧ୍ୟାନ କର। ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କର ଏବଂ ମୋହଜନକ ଚିନ୍ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କର।

Verse 28

एवमुक्त्वा महाभागो जगामादर्शनं हरिः । स चापि स्वप्नमालक्ष्य परं विस्मयमागतः ॥ २८ ॥

ଏପରି କହି ମହାଭାଗ ଶ୍ରୀହରି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ ବୋଲି ଜାଣି ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 29

तां निशां समुदीक्षन्स ततस्तद्गतमानसः । व्याहरन्वैष्णवान्मन्त्रान्सूक्तं चैव तदात्मकम् ॥ २९ ॥

ସେ ରାତିକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ମନକୁ ସେଥିରେ ଲୀନ କରି, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲା ଏବଂ ସେହି ସାରର ସୂକ୍ତ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିଲା।

Verse 30

प्रभातायां रजन्यां तु तद्गतोऽनन्यमानसः । स स्नात्वा सागरे सम्यग्यथावद्विधिना ततः ॥ ३० ॥

ପ୍ରଭାତବେଳେ, ରାତି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶେଷ ଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଏକାଗ୍ରମନେ ସେଠାକୁ ଗଲା। ପରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ସମୁଦ୍ରରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କଲା।

Verse 31

दत्वा दानं तु विप्रेभ्यो ग्रामांश्च नगराणि च । कृत्वा पौर्वाह्णिकं कर्म जगाम स नृपोत्तमः ॥ ३१ ॥

ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ—ଗ୍ରାମ ଓ ନଗର ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି—ପୌର୍ବାହ୍ଣିକ ନିୟତ କର୍ମ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 32

न रथो न पदातिश्च न गजो न च सारथिः । एकाकी स महावेलां प्रविवेश महीपतिः ॥ ३२ ॥

ନ ରଥ, ନ ପଦାତି, ନ ଗଜ, ନ ସାରଥି; ସେ ମହୀପତି ଏକାକୀ ମହା ସମୁଦ୍ରତଟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 33

तं ददर्श महावृक्षं तेजस्वंतं महाद्रुमम् । महांतकं महारोहं पुण्यं विफलमेव च ॥ ३३ ॥

ସେ ଏକ ମହାବୃକ୍ଷକୁ ଦେଖିଲା—ତେଜସ୍ବୀ ମହାଦ୍ରୁମ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଉଚ୍ଚ; ପୁଣ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳହୀନ ଥିଲା।

Verse 34

महोत्सवं महाकायं प्रसुप्तं च जलांतिके । सांद्रमांजिष्ठवर्णाभं नाम जातिविवर्जितम् ॥ ३४ ॥

ତାହା ମହୋତ୍ସବ ପରି ବିଶାଳ, ମହାକାୟ, ଜଳକୂଳରେ ଶୁଇଥିଲା; ଗାଢ଼ ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା-ଲାଲ ଛାୟାରେ ଦୀପ୍ତ, ଏବଂ ନାମ-ଜାତିରୁ ବିମୁକ୍ତ ଥିଲା।

Verse 35

नरनाथस्तथा विष्णोर्द्रुमं दृष्ट्वा मुदान्वितः । पर्शुना शातयामास शितेन च दृढेन च ॥ ३५ ॥

ତେବେ ନରନାଥ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବୃକ୍ଷକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଦୃଢ଼ କୁହାଡ଼ିରେ ତାହାକୁ କାଟି ପକାଇଲେ।

Verse 36

द्वैधीभूता मतिस्तत्र बभूवेंद्रसखस्य च । निरीक्षमाणे काष्ठे तु बभूवाद्भुतदर्शनम् ॥ ३६ ॥

ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରସଖଙ୍କ ମନ ଦ୍ୱିଧାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା; କାଠଟିକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 37

विश्वकर्मा च विष्णुश्च विप्ररूपधरावुभौ । आजग्मतुर्महात्मानौ तथा तुल्याग्रजन्मनौ ॥ ३७ ॥

ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ଉଭୟ ମହାତ୍ମା—ବିପ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ଦୁହେଁ ସମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମର ଥିଲେ।

Verse 38

ज्वलमानौ सुतेजोभिर्दिव्यस्रग्गंधलेपनौ । अथ तौ तं समासाद्य नृपमिंद्रिसखं तदा ॥ ३८ ॥

ନିଜ ତେଜରେ ଜ୍ୱଲମାନ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଲେପନରେ ଶୋଭିତ ସେ ଦୁଇଜଣ ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରିସଖ ରାଜାଙ୍କୁ ସମୀପ କଲେ।

Verse 39

तावब्रूतां महाराज त्वं किमत्र करिष्यसि । किमयं ते महाबाहो शातितश्च वनस्पतिः ॥ ३९ ॥

ସେ ଦୁଇଜଣ କହିଲେ—“ମହାରାଜ, ଆପଣ ଏଠାରେ କ’ଣ କରିବେ? ହେ ମହାବାହୁ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବୃକ୍ଷ କାହିଁକି କାଟାଗଲା?”

Verse 40

असहायो महादुर्गे निर्जने गहने वने । महासिंधुतटे चैव शातितो वै महाद्रुमः ॥ ४० ॥

ସହାୟ ବିନା ଏକାକୀ, ଅତିଦୁର୍ଗମ ନିର୍ଜନ ଘନବନରେ—ଏବଂ ମହାସମୁଦ୍ର ତଟରେ ମଧ୍ୟ—ମହାବୃକ୍ଷ ନିଶ୍ଚୟ କାଟାଯାଏ।

Verse 41

तयोः श्रुत्वा वचः सुभ्रु स तु राजा मुदान्वितः । बभाषे वचनान्याभ्यां मृदूनि मधुराणि च ॥ ४१ ॥

ହେ ସୁଭ୍ରୁ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 42

दृष्ट्वा तौ ब्राह्मणौ तत्र चंद्रसूर्याविवागतौ । नमस्कृत्य जगन्नाथाववाङ्मुखमवस्थितः ॥ ४२ ॥

ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆସିଥିବା ସେ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଜଗନ୍ନାଥ ସ୍ୱରୂପ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ମୁହଁ ନମାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 43

देव देवमनाद्यंतममेयं जगतः पतिम् । आराधितुं वै प्रतिमां करोमीति मतिर्मम ॥ ४३ ॥

ଦେବଦେବ, ଅନାଦି-ଅନନ୍ତ, ଅମେୟ, ଜଗତ୍ପତିଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ—ମୋର ମତି ଏହି ଯେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିମା ନିର୍ମାଣ କରିବି।

Verse 44

अहं स देवदेवेन परमेण महात्मना । स्वप्नाते च समुद्दिष्टो भवद्भ्यां श्रावितो मया ॥ ४४ ॥

ମୁଁ ସେଇ ବ୍ୟକ୍ତି, ଯାହାକୁ ସ୍ୱପ୍ନାନ୍ତେ ଦେବଦେବ ପରମ ମହାତ୍ମା ତୁମମାନଙ୍କୁ ସୂଚିତ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହା ମୋତେ ଶୁଣାଯାଇଛି।

Verse 45

यज्ञस्तद्वचनं श्रुत्वा देवेन्द्रप्रतिमस्य च । प्रहस्य तस्मै विश्वेशस्तुष्टो वचनमब्रवीत् ॥ ४५ ॥

ଦେବେନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ତେଜସ୍ବୀ ଯଜ୍ଞଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ହସି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 46

साधु साधु महीपाल यदेतन्मन उत्तमम् । संसारसागरे घोरे कंदलीदलसन्निभे ॥ ४६ ॥

ସାଧୁ ସାଧୁ, ହେ ମହୀପାଳ! ତୁମର ଏହି ଉତ୍ତମ ମନୋଭାବ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଘୋର ସଂସାର-ସାଗରେ ଜୀବନ କଦଳୀପତ୍ର ପରି କୋମଳ।

Verse 47

निःसारे दुःखबहुले कामक्रोधसमाकुले । इंद्रियावर्तकलिले दुस्तरे लोमहर्षणे ॥ ४७ ॥

ଏହି ସଂସାର ନିଃସାର, ଦୁଃଖବହୁଳ, କାମ-କ୍ରୋଧରେ ଆକୁଳ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆବର୍ତ୍ତରେ କଲୁଷିତ, ଦୁସ୍ତର ଓ ଭୟଙ୍କର—ରୋମାଞ୍ଚ ଜନାଏ।

Verse 48

नानाव्याधिशतावर्ते चलबुद्बुदसन्निभे । यतस्ते मतिरुत्पन्ना विष्णोराराधनाय वै ॥ ४८ ॥

ନାନା ରୋଗର ଶତାବର୍ତ୍ତରେ ଭରା ଏହି ସଂସାରେ, ଜୀବନ ଚଳିତ ବୁଦ୍ବୁଦ ପରି ଅସ୍ଥିର; ତଥାପି ତୁମ ମତି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ଉଦ୍ଭବିଛି—ଏହା ଅତି ମଙ୍ଗଳ।

Verse 49

धन्यस्त्वं नृपशार्दूल गुणैः सर्वैरलंकृतः । सप्रजा धरणी धन्या सशैलवनपत्तना ॥ ४९ ॥

ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ! ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ତୁମ ପ୍ରଜା ସହିତ ଏହି ଧରଣୀ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ—ପର୍ବତ, ବନ ଓ ପଟ୍ଟନ ସହ।

Verse 50

सपुरग्रामनगरा चतुर्वणैरलंकृता । यत्र त्वं नृपशार्दूल प्रजापालयिता प्रभुः ॥ ५० ॥

ପୁର, ଗ୍ରାମ ଓ ନଗରରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଅଲଙ୍କୃତ ସେ ଦେଶରେ, ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ, ତୁମେ ପ୍ରଜାପାଳକ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ କରିବ।

Verse 51

एह्येहि त्वं महाभाग द्रुमेऽस्मिन्सुखशीतले । आवाभ्यां सह तिष्ठ त्वं कथाभिर्द्धर्मसंश्रितः ॥ ५१ ॥

ଆସ, ଆସ, ହେ ମହାଭାଗ! ଏହି ସୁଖଦ ଶୀତଳ ବୃକ୍ଷତଳେ ଆମ ସହ ରୁହ; ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ପବିତ୍ର କଥାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆମ ଦୁହେଁ ସହିତ ଏଠି ଅବସ୍ଥାନ କର।

Verse 52

अयं तव सहायार्थमागतः शिल्पिनां वरः । विश्वकर्मसमः साक्षान्निपुणः सर्वकर्मसु ॥ ५२ ॥

ଏହିଜଣ ତୁମ ସହାୟତା ପାଇଁ ଆସିଥିବା ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ସାକ୍ଷାତ୍ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସମ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ।

Verse 53

मयोद्दिष्टां तु प्रतिमां करोत्येष तटं त्यज । श्रुत्वैवं वचनं तस्य तदा राजा द्विजन्मनः ॥ ५३ ॥

“ଏହିଜଣ ମୋ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରତିମାକୁ ହିଁ ତିଆରି କରୁଛି—ତଟ ଛାଡ଼।” ସେ ଦ୍ୱିଜ ମୁନିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା ତେବେ ସେପରି କଲେ।

Verse 54

सागरस्य तटं त्यक्त्वा गत्वा तस्य समीपतः । तस्थौ स नृपतिश्रेष्ठो वृक्षच्छायां सुशीतलाम् ॥ ५४ ॥

ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ଛାଡ଼ି ସେ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ନୃପତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷର ଅତିଶୟ ଶୀତଳ ଛାୟାରେ ଦାଁଡ଼ିଲେ।

Verse 55

ततस्तस्मै स विश्वात्मा तदाकारां तदाकृतिम् । शिल्पिमुख्याय विधिजे कुरुष्वेत्यभ्यभाषत ॥ ५५ ॥

ତାପରେ ସେଇ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ବିଧିଜ, ଶିଳ୍ପୀମୁଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ସେଇ ଆକାର ଓ ସେଇ ଆକୃତି ଗଢ଼।”

Verse 56

कृष्णरूपं परं शांतं पद्मपत्रायतेक्षणम् । श्रीवत्सकौस्तुभधरं शंखचक्रगदाधरम् ॥ ५६ ॥

ମୁଁ ପରମ ଶାନ୍ତ କୃଷ୍ଣରୂପ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ—ପଦ୍ମପତ୍ରସଦୃଶ ନୟନ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ-କୌସ୍ତୁଭଧାରୀ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ।

Verse 57

गौरं गोक्षीरवर्णाभे द्वितीयं स्वस्तिकांकितम् । लांगलास्त्रधरं देवमनंताख्यं महाबलम् ॥ ५७ ॥

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବ୍ୟରୂପ ଗୌର—ଗୋକ୍ଷୀରବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦୀପ୍ତ—ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନାଙ୍କିତ; ଲାଙ୍ଗଳକୁ ଅସ୍ତ୍ରରୂପେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେ ମହାବଳୀ ଦେବ ‘ଅନନ୍ତ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ।

Verse 58

देवदानवगंधर्वयक्षविद्याधरोरगैः । न विज्ञातो हि तस्यांतस्तेनानंत इति स्मृतः ॥ ५८ ॥

ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ନାଗମାନେ—କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ସେ ‘ଅନନ୍ତ’ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ।

Verse 59

भगिनीं वासुदेवस्य रुक्मवर्णां सुशोभनाम् । तृतीयां वै सुभद्रां च सर्वलक्षणलक्षिताम् ॥ ५९ ॥

ଏବଂ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭଗିନୀ—ରୁକ୍ମବର୍ଣ୍ଣା, ଅତି ଶୋଭାମୟୀ—ତଥା ତୃତୀୟ ରୂପରେ ସୁଭଦ୍ରା ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ।

Verse 60

श्रुत्वैतद्वचनं तस्य विश्वकर्मा सुकर्मकृत् । तत्क्षणात्कारयामास प्रतिमाः शुभलक्षणाः ॥ ६० ॥

ତାହାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସୁକର୍ମନିପୁଣ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ପ୍ରତିମାମାନେ ଗଢ଼ାଇଲେ।

Verse 61

कुण्डलाभ्यां विचित्राभ्यां कर्णाभ्यां सुविराजिताः । चक्रलांगलविन्यासहताभ्यां भानुसंमताः ॥ ६१ ॥

ବିଚିତ୍ର କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ କର୍ଣ୍ଣଦ୍ୱୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଚକ୍ର ଓ ଲାଙ୍ଗଳର ଆଘାତ-ମୁଦ୍ରାଚିହ୍ନରେ ଅଙ୍କିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ସମ୍ମତ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲେ।

Verse 62

प्रथमं शुक्लवर्णानां शारदेंदुसमप्रभम् । सुरक्ताक्षं महाकायं फटाविकटमस्तकम् ॥ ६२ ॥

ପ୍ରଥମ ପ୍ରତିମା ଶୁକ୍ଳବର୍ଣ୍ଣ, ଶରତ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ପ୍ରଭାମୟ; ଗାଢ଼ ରକ୍ତନେତ୍ର, ମହାକାୟ ଦେହ ଓ ଫଣାବିସ୍ତୃତ ବିକଟ ମସ୍ତକଯୁକ୍ତ।

Verse 63

नीलांबरधरं चोग्रं बलमद्भुतकुंडलम् । महाहलधरं दिव्यं महामुसलधारिणम् ॥ ६३ ॥

ନୀଳାମ୍ବରଧାରୀ ସେ ଉଗ୍ର; ଅଦ୍ଭୁତ ବଳ ଓ ବିଚିତ୍ର କୁଣ୍ଡଳଯୁକ୍ତ—ଦିବ୍ୟ, ମହାହଳ ଧାରଣକାରୀ ଏବଂ ମହାମୁସଳ (ଗଦା) ଧାରୀ।

Verse 64

द्वितीयं पुंडरीकाक्षं नीलजीमृतसन्निभम् । अतसीपुष्पसंकाशं पद्मपत्रायतेक्षणम् ॥ ६४ ॥

ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ—କମଳନେତ୍ର; ନୀଳ ଜୀମୂତ ସମ ଶ୍ୟାମ, ଅତସୀ ପୁଷ୍ପ ସମ କାନ୍ତିମୟ, ଏବଂ ପଦ୍ମପତ୍ର ସମ ଦୀର୍ଘ ନେତ୍ରଯୁକ୍ତ।

Verse 65

श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्पीतवाससमच्युतम् । चक्रकम्बुकरं दिव्यं सर्वपापहरं हरिम् ॥ ६५ ॥

ମୁଁ ଅଚ୍ୟୁତ ଭଗବାନ୍ ହରିଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରେ—ଯାହାଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳେ ଶ୍ରୀବତ୍ସଚିହ୍ନ ଶୋଭେ, ଯିଏ ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ଯାହାଙ୍କ କରେ ଚକ୍ର ଓ ଶଂଖ; ସେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ସର୍ବପାପହର।

Verse 66

तृतीयां स्वर्णवर्णाभां पद्मपत्रायतेक्षणाम् । विचित्रवस्त्रसंछन्नां हारकेयूरभूषिताम् ॥ ६६ ॥

ତୃତୀୟ କନ୍ୟା ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ କାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ଥିଲା; ତାହାର ନୟନ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଦୀର୍ଘ। ସେ ବିଚିତ୍ର ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଏବଂ ହାର-କେୟୂରରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା।

Verse 67

विचित्राभरणोपेतां रत्नमालावलंबिताम् । पीनोन्नतकुचां रम्यां विश्वकर्मा विनिर्ममे ॥ ६७ ॥

ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତାକୁ ଏକ ରମ୍ୟ ନାରୀରୂପେ ନିର୍ମାଣ କଲେ—ସେ ବିଚିତ୍ର ଆଭୂଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ରତ୍ନମାଳା ଲଟକାଇ ଧାରଣ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ପୀନ ଓ ଉନ୍ନତ ସ୍ତନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 68

स तु राजाद्भुतं दृष्ट्वा क्षणेनैकेन निर्मिताः । दिव्यवस्त्रयुगाच्छन्ना नानारत्नैरलंकृताः ॥ ६८ ॥

ରାଜା ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ—ଯାହା ଏକେଇ କ୍ଷଣରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଗୁଡ଼ିକ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରର ଯୁଗଳରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।

Verse 69

सर्वलक्षणसंपन्नाः प्रतिमाः सुमनोहराः । विस्मयं परमं गत्वा इदं वचनमब्रवीत् ॥ ६९ ॥

ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ସେଇ ପ୍ରତିମାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ସେ ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 70

किं देवौ समनुप्राप्तौ द्विजरूपधरावुभौ । द्वावप्यद्भुतकर्माणौ देववृत्तौ त्वमानुषौ ॥ ७० ॥

ଏହା କ’ଣ—ଦୁଇ ଦେବତା କି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଉଭୟେ ଦ୍ୱିଜରୂପ ଧାରଣ କରି? ଉଭୟେ ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମକାରୀ; ଆଚରଣ ଦେବସଦୃଶ, ଯଦ୍ୟପି ମାନବ ପରି ଦିଶନ୍ତି।

Verse 71

देवौ वा मानुषौ वापि यक्षविद्याधरौ वरौ । किंवा ब्रह्महृषीकेशौ वसुरुद्रावुताश्विनौ ॥ ७१ ॥

ସେମାନେ ଦୁଇ ଦେବତା ହେଉନ୍ତୁ କି ଦୁଇ ମାନବ, କିମ୍ବା ଯକ୍ଷ–ବିଦ୍ୟାଧର ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ତ୍ୱ; ଅଥବା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହୃଷୀକେଶ (ବିଷ୍ଣୁ), କିମ୍ବା ବସୁ ଓ ରୁଦ୍ର, କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱିନ—ଯେ କେହି ହେଉନ୍ତୁ, ଏଭଳି ଉଚ୍ଚ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 72

न वेद्मि सत्यवद्भावौ मायरूपेण संस्थितौ । युवां गतोऽस्मि शरणमात्मानं वदतं मम ॥ ७२ ॥

ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କ ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଜାଣିପାରୁନି, କାରଣ ଆପଣମାନେ ମାୟାରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମୁଁ ଆପଣ ଦୁହଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି—ଦୟାକରି ଆପଣମାନେ କିଏ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 73

द्विज उवाच । नाहं देवो न यक्षो वा न दैत्यो न च देवराट् । न ब्रह्मा न च रुद्रोऽहं विद्धि मां पुरुषोत्तमम् ॥ ७३ ॥

ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ—ମୁଁ ଦେବ ନୁହେଁ, ଯକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଦୈତ୍ୟ ନୁହେଁ, ଦେବରାଜ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ନୁହେଁ, ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ମୋତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ (ପରମ ପୁରୁଷ) ଭାବେ ଜାଣ।

Verse 74

आर्तिघ्नं सर्वलोकानामनंतबलपौरुषम् । अर्चनीयो हि भूतानामंतो यस्य न विद्यते ॥ ७४ ॥

ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଆର୍ତ୍ତି-ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ବଳ ଓ ପୌରୁଷ ଅନନ୍ତ—ସେଇ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ; କାରଣ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଅନ୍ତ ନାହିଁ।

Verse 75

पठ्यते सर्वशास्त्रेषु वेदांतेषु निगद्यते । यदुक्त ध्यानगम्यं च वासुदेवेति योगिभिः ॥ ७५ ॥

ଏହା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପଢ଼ାଯାଏ ଏବଂ ବେଦାନ୍ତରେ ଘୋଷିତ—ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନଦ୍ୱାରା ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ୟ କହନ୍ତି, ସେହି ବାସୁଦେବ ହିଁ।

Verse 76

अहमेव स्वयं ब्रह्मा अहं विष्णुः शिवो ह्यहम् । इद्रोऽहं देवराजश्च जगत्संयमनो यमः ॥ ७६ ॥

ମୁଁ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମା; ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ; ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଶିବ। ମୁଁ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଜଗତ୍‌କୁ ସଂୟମ କରୁଥିବା ଯମ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ହିଁ।

Verse 77

पृथिव्यादीनि भूतानि त्रेताग्निर्हुतभुग्यथा । वरुणोऽपांपतिश्चाह धरित्री च महीधराः ॥ ७७ ॥

ଯେପରି ପବିତ୍ର ତ୍ରେତାଗ୍ନି ହବିକୁ ଭୋଗ କରେ, ସେପରି ପୃଥିବୀ ଆଦି ଭୂତମାନେ ଧାରିତ ହୋଇ ରହନ୍ତି; ବରୁଣ ଜଳମାନଙ୍କର ପତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ‘ଧାରିତ୍ରୀ’ ଓ ‘ମହୀଧରା’ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।

Verse 78

यत्किंचिद्वाङ्मयं लोके जगत्स्थावरजंगमम् । विश्वरूपं च मां विद्धि मत्तोऽन्यन्नास्ति किचन ॥ ७८ ॥

ଲୋକରେ ବାଣୀ ଓ ବାଙ୍ମୟ ରୂପେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ଏବଂ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସହିତ ସମଗ୍ର ଜଗତ—ଏ ସବୁକୁ ମୋର ବିଶ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଜାଣ; ମୋ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 79

प्रीतोऽहं ते नृपश्रेष्ठ वरं वरय सुव्रत । यदिष्टं तत्प्रयच्छामि हृदि यत्ते व्यवस्थितम् ॥ ७९ ॥

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ। ହେ ସୁବ୍ରତ! ବର ଚାହ; ଯାହା ତୁମର ଇଷ୍ଟ, ଯାହା ତୁମ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ, ସେହିଟି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି।

Verse 80

मद्दर्शनमपुण्यानां स्वप्नांतेऽपि न जायते । त्वं पुनर्द्दढभक्तित्वात्प्रत्यक्षं दृष्टवानसि ॥ ८० ॥

ଅପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦର୍ଶନ ହୁଏନା; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ, ସମ୍ମୁଖେ ଦେଖିଛ।

Verse 81

श्रुत्वैवं वासुदेवस्य वचनं तस्य मोहिनि । रोमांचिततनुर्भूत्वा इदं स्तोत्रं जगौ नृपः ॥ ८१ ॥

ହେ ମୋହିନୀ! ବାସୁଦେବଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଗାଇଲେ।

Verse 82

राजोवाच । श्रियःकांत नमस्तेऽस्तु श्रीपते पीतवाससे । श्रीदश्रीश श्रीनिवास नमस्ते श्रीनिकेतन ॥ ८२ ॥

ରାଜା କହିଲେ— ହେ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଶ୍ରୀପତି, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ! ହେ ଶ୍ରୀଦ, ଶ୍ରୀଶ, ଶ୍ରୀନିବାସ, ଶ୍ରୀନିକେତନ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 83

आद्यं पुरुषमीशानं सर्वेशं सर्वशं सर्वतोमुखम् । निष्कलं परमं देवं प्रणतोऽस्मि सनादनम् ॥ ८३ ॥

ମୁଁ ଆଦ୍ୟ ପୁରୁଷ, ଈଶାନ, ସର୍ବେଶ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ସର୍ବତୋମୁଖ—ସେଇ ନିଷ୍କଳ ପରମ ଦେବ, ସନାତନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।

Verse 84

शब्दातीतं गुणातीतं भावाभावविवर्जितम् । निर्लेपं निर्गुणं सूक्ष्मं सर्वज्ञं सर्वभावनम् ॥ ८४ ॥

ଯିଏ ଶବ୍ଦାତୀତ, ଗୁଣାତୀତ, ଭାବ-ଅଭାବରୁ ମୁକ୍ତ; ନିର୍ଲେପ, ନିର୍ଗୁଣ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାବର ଅନ୍ତଃପ୍ରେରକ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।

Verse 85

शंशचक्रधरं देवं गदामुसलधारिणम् । नमस्ये वरदं देवं नीलोत्पलदलच्छविम् ॥ ८५ ॥

ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ରଧାରୀ, ଗଦା ଓ ମୁସଳଧାରୀ, ବରଦାତା ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ; ତାଙ୍କ ଛବି ନୀଳ ପଦ୍ମଦଳ ସଦୃଶ।

Verse 86

नागपर्यंकशयनं क्षीरोदार्णववासिनम् । नमस्येऽहं हृषीकेशं सर्वपापहरं हरिम् ॥ ८६ ॥

ନାଗପର୍ଯ୍ୟଙ୍କରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବସୁଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟନାଥ ହୃଷୀକେଶ ହରିଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ; ସେ ସର୍ବ ପାପ ହରନ୍ତି।

Verse 87

पुनस्त्वां देवदेवेश नमस्ये वरदं विभुम् । सर्वलोकेश्वरं विष्णुं मोक्षकारणमव्ययम् ॥ ८७ ॥

ହେ ଦେବଦେବେଶ! ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ—ହେ ବରଦ, ହେ ବିଭୁ! ସର୍ବଲୋକେଶ୍ୱର, ଅବ୍ୟୟ ମୋକ୍ଷକାରଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 88

एवं स्तुत्वा तु तं देवं प्रणिपत्य कृतांजलिः । उवाच प्रणतो भूत्वा निपत्य वसुधातले ॥ ८८ ॥

ଏଭଳି ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ପ୍ରଣିପାତ କଲା; ଏବଂ ଭୂମିତଳେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡି, ବିନୀତ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର କହିଲା।

Verse 89

प्रीतोऽसि यदि मे नाथ वृणोमि वरमुत्तमम् । देवाः सुराः सगंधर्वा यक्षरक्षोमहोरगाः ॥ ८९ ॥

ହେ ନାଥ! ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରୀତ, ତେବେ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ବର ବାଛୁଛି—ଦେବ, ସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ ସହିତ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ମହୋରଗମାନେ ମଧ୍ୟ (ଏହି କୃପାରେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଉନ୍ତୁ)।

Verse 90

सिद्धविद्याधराः साध्याः किन्नरा गुह्यकास्तथा । ऋषयो ये महाभागा नानाशास्त्रविशारदाः ॥ ९० ॥

ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସାଧ୍ୟ, କିନ୍ନର ଓ ଗୁହ୍ୟକ—ଏବଂ ନାନାଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ ମହାଭାଗ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସମବେତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 91

प्रव्रज्यायोगयुक्ताश्च वेदतत्त्वानुचिंतकाः । मोक्षमार्गविदो येऽन्ये ध्यांयति परमं पदम् ॥ ९१ ॥

ଯେମାନେ ପ୍ରବ୍ରଜ୍ୟା-ଯୋଗରେ ସଂଯତ, ବେଦତତ୍ତ୍ୱକୁ ନିରନ୍ତର ଅନୁଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗ ଜାଣୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ—ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।

Verse 92

निर्मलं निर्गुणं शांतं यत्पश्यंति मनीषिणः । तत्पदं गंतुमिच्छामि प्रसादात्ते सुदुर्लभम् ॥ ९२ ॥

ମନୀଷୀମାନେ ଯେ ପଦକୁ ନିର୍ମଳ, ନିର୍ଗୁଣ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି—ସେହି ପଦକୁ ମୁଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ବିନା ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 93

श्रीभगवानुवाच । सर्वं भवतु भद्रं ते यथेष्टं सर्वमाप्नुहि । भविष्यति यथाकामं मत्प्रसादान्न संशयः ॥ ९३ ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ତୋ ପାଇଁ ସର୍ବମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଯେପରି ତୋର ଇଚ୍ଛା, ସେପରି ସବୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର। ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ତୋର କାମନା ଯଥାକାମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 94

दश वर्षसहस्राणि तथा नव शतानि च । अविच्छिन्नं महाराज्यं कुरु त्वं नृपसत्तम ॥ ९४ ॥

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଅଧିକ ନଅଶେ ବର୍ଷ—ଏତେ କାଳ ତୁମେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ମହାରାଜ୍ୟ (ସାର୍ବଭୌମ ଶାସନ) ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 95

प्रपद्य परमं दिव्यं दुर्लभं यत्सुरासुरैः । पूर्णं मनोरथं शांतं गुह्यमव्यक्तमव्ययम् ॥ ९५ ॥

ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଏହି ପରମ ଦିବ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଶରଣ ନିଅ। ତାହାରେ ଶରଣାଗତ ହେଲେ ସମସ୍ତ ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ—ସେ ଶାନ୍ତ, ଗୁହ୍ୟ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟୟ।

Verse 96

परात्परतरं सूक्ष्मं निर्लेपं निर्गुण ध्रुवम् । चिंताशोकविनिर्मुक्तं क्रियाकारणवर्जितम् ॥ ९६ ॥

ସେ ପରାତ୍ପର, ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ, ନିର୍ଲେପ, ନିର୍ଗୁଣ ଓ ଧ୍ରୁବ। ସେ ଚିନ୍ତା-ଶୋକମୁକ୍ତ ଏବଂ କ୍ରିୟା ଓ କାରଣ-କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱରୁ ବର୍ଜିତ।

Verse 97

तदहं दर्शयिष्यामि विज्ञेयाख्यं परं पदम् । संप्राप्य परमानंदं प्राप्स्यसे परमां गतिम् ॥ ९७ ॥

‘ବିଜ୍ଞେୟ’ ନାମକ ସେ ପରମ ପଦକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖାଇବି। ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରି ତୁମେ ପରମାନନ୍ଦ ଲଭି ପରମ ଗତିକୁ ପହଞ୍ଚିବ।

Verse 98

कीर्तिश्च तव राजेंद्र भवत्वत्र महीतले । यावद्धरा नभो यावद्यावच्चंद्रार्कतारकाः ॥ ९८ ॥

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମ କୀର୍ତ୍ତି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହୁ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧରା ଓ ନଭ ରହିବ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ-ତାରା ରହିବ।

Verse 99

यावत्समुद्राः सप्तैव यावन्मेर्व्वादिपर्वताः । तिष्ठंति दिवि देवाश्च यावत्सर्वत्र चाव्ययाः ॥ ९९ ॥

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାତ ସମୁଦ୍ର ରହିବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମେରୁ ଆଦି ପର୍ବତ ଅଟୁଟ ରହିବ, ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନେ ବସିବେ—ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସର୍ବତ୍ର ଅବ୍ୟୟ ଦିବ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ/ଶକ୍ତି ପ୍ରବଳ ରହିବ।

Verse 100

इंद्रद्युस्मसरो नाम तीर्थँ यज्ञाज्यसंभवम् । यत्र स्नात्वा सकृल्लोकः शक्रलोकमवाप्स्यति ॥ १०० ॥

ଯଜ୍ଞର ଘୃତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ‘ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁସ୍ମସରସ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଲୋକ ପାଏ।

Verse 101

दापयिष्यति यः पिंडं तटेऽस्मिन्नंबुधेः शुभे । कुसैकविंशमुद्धृत्य शक्रलोकं गमिष्यति ॥ १०१ ॥

ଏହି ଶୁଭ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଯେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରାଏ, ଏକୋଇଶି କୁଶ ଉଠାଇ, ସେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଲୋକକୁ ଯିବ।

Verse 102

पूज्यमानोऽप्सरोभिश्च गधवैर्गीतनिः स्वनैः । विमानेन चरेत्तत्र यावदिंद्राश्चतुर्दशा ॥ १०२ ॥

ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ମଧୁର ଗୀତଧ୍ୱନିର ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ, ସେ ତେଠାରେ ବିମାନରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିହାର କରେ।

Verse 103

सरसो दक्षिणे भागे नैर्ऋत्यां तु समाश्रिते । न्यग्रोधोऽस्ति द्रुमस्तत्र तत्समीपे तु मंडपः ॥ १०३ ॥

ସରୋବରର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ, ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରିତ, ସେଠାରେ ଏକ ବଟ (ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ) ଗଛ ଅଛି; ତାହାର ନିକଟେ ଏକ ମଣ୍ଡପ ଅଛି।

Verse 104

केतकीवनसंछन्नो नानापादपसंकुलः । आषाढस्य सिते पक्षे पंचम्यां पितृदैवते ॥ १०४ ॥

କେତକୀବନରେ ଆବୃତ ଓ ନାନା ପକ୍ଷୀ-ପଶୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ—(ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ/ଦର୍ଶନ) ଆଷାଢ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀ, ପିତୃଦୈବତ ଦିନରେ (କରିବା ଉଚିତ)।

Verse 105

ऋक्षे नेष्यंति नस्तत्र नीत्वा सप्त दिनानि वै । मंडपे स्थापयिष्यंति सुवेश्याभिः सुशोभनैः ॥ १०५ ॥

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଆମକୁ ଋକ୍ଷ-ଦେଶକୁ ନେଇଯିବେ; ଏବଂ ସେଠାକୁ ନେଇ ପହଞ୍ଚାଇ ସତ୍ୟରେ ସାତ ଦିନ। ସୁନ୍ଦର ବେଶଭୂଷାରେ ଶୋଭିତ ମଣ୍ଡପରେ ଆମକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବେ॥

Verse 106

क्रीडाविशेषबहुलैर्नृत्यगीतमनोहरैः । चामरैः स्वर्णदंडैश्च व्यजनै रत्नभूषणैः ॥ १०६ ॥

ବହୁ ପ୍ରକାର ବିଶେଷ କ୍ରୀଡା-ବିନୋଦ, ମନୋହର ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ ସହ। ସୁବର୍ଣ୍ଣଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ ଚାମର, ବ୍ୟଜନ ଓ ରତ୍ନଜଟିତ ଭୂଷଣ ସହ॥

Verse 107

व्यंजयंत्यस्तदास्मभ्यं स्थास्यंति परमांगनाः । ब्रह्मचारी यतिश्चैव स्नातकाश्च द्विजोत्तमाः ॥ १०७ ॥

ତେବେ ପରମସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନେ ଆମ ପାଇଁ ନିଜକୁ ନିବେଦନ କରି ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବେ। ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଯତି, ସ୍ନାତକ—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହିବେ॥

Verse 108

वानप्रस्था गृहस्थाश्च सिद्धाश्चान्ये च वै द्विजाः । नानावर्णपदैः स्तोत्रैर्ऋग्यजुः सामनिःस्वनैः ॥ १०८ ॥

ବାନପ୍ରସ୍ଥ, ଗୃହସ୍ଥ, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ। ନାନା ବର୍ଣ୍ଣ-ପଦରେ ରଚିତ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା, ଋଗ୍-ଯଜୁଃ-ସାମ ନାଦରେ ନିନାଦିତ ହୋଇ ସ୍ତୁତି କରିବେ॥

Verse 109

करिष्यंति स्तुतिं राजन्रामकेशवयोः पुनः । ततः स्तुत्वा च दृष्ट्व च संप्रणम्य च भक्तितः ॥ १०९ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ପୁନଃ ରାମ ଓ କେଶବଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିବେ। ତାପରେ ସ୍ତୁତି କରି, ଦର୍ଶନ କରି, ଭକ୍ତିରେ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିବେ॥

Verse 110

नरो वर्षायुतं दिव्यं श्रीमद्धरिपुरे वसेत् । पूज्यमानोऽप्सरोभिश्च गंधर्वैर्गीतनिःस्वनैः ॥ ११० ॥

ମନୁଷ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଶ୍ରୀମଦ୍ ହରିପୁରୀରେ ବାସ କରେ; ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି ଏବଂ ମଧୁର ଗୀତଧ୍ୱନି ଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହଚର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 111

हरेरनुचरस्तत्र क्रीडते केशवेन वै ॥ १११ ॥

ସେଠାରେ ହରିଙ୍କ ଅନୁଚର ନିଶ୍ଚୟ କେଶବଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡା କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 112

विमानेनार्कवर्णेन रत्नहारेण राजते । सर्वे कामा महाभागे तिष्ठंति भवनोत्तमे ॥ ११२ ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଓ ରତ୍ନହାର ଦ୍ୱାରା ତାହା ଶୋଭା ପାଏ। ହେ ମହାଭାଗେ, ସେଇ ଉତ୍ତମ ଭବନରେ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଭୋଗ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି।

Verse 113

तपःक्षयादिहागत्य मनुष्यो ब्राह्मणो भवेत् । कोटीधनपतिः श्रीमांश्चतुर्वेदो भवेद्ध्रुवम् ॥ ११३ ॥

ତପସ୍ୟାର ଫଳ କ୍ଷୟ ହେଲେ ଏଠାକୁ ଆସି ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ; ନିଶ୍ଚୟ ସେ କୋଟିଧନର ଅଧିପତି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏବଂ ଚାରି ବେଦର ଜ୍ଞାତା ହୁଏ।

Verse 114

एवं तस्मै वरं दत्त्वा कृत्वा च समयं हरिः । जगामादर्शनं भद्रे सहितो विश्वकर्मणा ॥ ११४ ॥

ଏଭଳି ତାହାକୁ ବର ଦେଇ ଏବଂ ସମୟ/ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ହେ ଭଦ୍ରେ, ହରି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସହିତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

Verse 115

स तु राजा तदा हृष्टो रोमांचिततनूरुहः । कृतकृत्यमिवात्मानं मेने संदर्शनाद्धरेः ॥ ११५ ॥

ତେବେ ସେ ରାଜା ପରମ ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା। ହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ନିଜକୁ କୃତକୃତ୍ୟ, ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ଭାବିଲେ।

Verse 116

ततः कृष्णं च रामं च सुभद्रां च वरप्रदाम् । रथैर्विमानसंकाशैर्मणिकांचनचित्रितैः ॥ ११६ ॥

ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ରାମ ଓ ବରପ୍ରଦାୟିନୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ରତ୍ନଶୋଭିତ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣଚିତ୍ରିତ, ବିମାନସଦୃଶ ରଥରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇଲେ।

Verse 117

संवाह्य तास्ततो राजा जयमंगलनिःस्वनैः । आनया मास मतिमान्सामात्यः सपुरोहितः ॥ ११७ ॥

ତାପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା—ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପୁରୋହିତ ସହ—ଜୟମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନିରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ ଆଣିଲେ।

Verse 118

नानावादित्रनिर्घोषैर्नानावेदस्वनैः शुभैः । संस्थाप्य च शुभे देशे पवित्रे सुमनोहरे ॥ ११८ ॥

ନାନା ବାଦ୍ୟର ନିର୍ଘୋଷ ଓ ନାନା ଶୁଭ ବେଦମନ୍ତ୍ରଧ୍ୱନି ସହ, ତାହାକୁ ପବିତ୍ର, ଶୁଭ ଓ ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 119

ततः शुभे तिथौ स्वर्क्षे काले च शुभलक्षणे । प्रतिष्ठां कारयामास सुमुहूर्ते द्विजैः सह ॥ ११९ ॥

ତାପରେ ଶୁଭ ତିଥିରେ, ଅନୁକୂଳ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ କାଳରେ, ଉତ୍ତମ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଇଲେ।

Verse 120

यथोक्तेन विधानेन विधिदृष्टेन कर्मणा । आचार्यानुमतेनैव सर्वं कृत्वा महीपतिः ॥ १२० ॥

ଉକ୍ତ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ, ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ କର୍ମରେ ଏବଂ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅନୁମତି ସହ, ମହୀପତି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କଲେ।

Verse 121

आचार्याय तदा दत्त्वा दक्षिणां विधिवत्प्रभुः । ऋत्विग्भ्यः सविधानेन तथान्येभ्यो धनं ददौ ॥ १२१ ॥

ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ସେହି ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧନ ଦାନ କଲେ।

Verse 122

कृत्वा प्रतिष्ठां विधिवत्प्रासादे भवनोत्तमे । स्थापयामास तान्सर्वान्विश्वकर्मविनिर्मितान् ॥ १२२ ॥

ଉତ୍ତମ ପ୍ରାସାଦ-ଭବନରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ବିଶ୍ୱକର୍ମା-ନିର୍ମିତ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 123

ततः संपूज्य विधिना नानापुष्पैः सुगंधिभिः । सुवर्णमणिमुक्ताद्यैर्नानावस्त्रैः सुशोभनैः ॥ १२३ ॥

ତାପରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସୁଗନ୍ଧିତ ନାନା ପୁଷ୍ପରେ, ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଆଦି ସହ ନାନା ଶୋଭନ ବସ୍ତ୍ରରେ (ଭଗବାନଙ୍କୁ) ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କଲେ।

Verse 124

ददौ द्विजेभ्यो विषयान्पुराणि नगराणि च । एवं बहुविधान्दत्त्वा राज्यं कृत्वा यथोचितम् ॥ १२४ ॥

ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦେଶ, ପୁରାତନ ଭୂମି ଓ ନଗରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ। ଏଭଳି ବହୁବିଧ ଦାନ ଦେଇ, ଧର୍ମୋଚିତ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ।

Verse 125

इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैर्दत्त्वा दानान्यनेकशः । कृतकृत्यस्ततो राजा त्यक्तसर्वपरिग्रहः । जगाम परमं स्थानं तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १२५ ॥

ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରି ଏବଂ ଅନେକଥର ଦାନ ଦେଇ, କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇ ସେ ରାଜା ସମସ୍ତ ପରିଗ୍ରହ ତ୍ୟାଗ କରି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦ—ପରମ ଧାମ—କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 126

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे श्रीपुरुषोत्तममाहात्म्ये चतुष्पंचाशत्तमोऽध्यायाः ॥ ५४ ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ବୃହନ୍ନାରଦୀୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ, ମୋହିନୀ–ବସୁ ସଂବାଦାନ୍ତର୍ଗତ, ଶ୍ରୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟର ଚଉଵନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।