Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 76

Nityā-paṭala-prakaraṇa

The Exposition of the Nityā-paṭala

Devanagari script

दुग्धैरारोग्यसंसिद्ध्यै त्रिभिरैश्वर्यसिद्धये । नालिकेरोदकैः प्रीत्यै हिमतोयैर्नृपाप्तये । सर्वार्थसिद्धय तौर्यैरभिषिंचेन्महेश्वरीम् ॥ ७६ ॥

Transliteration

dugdhairārogyasaṃsiddhyai tribhiraiśvaryasiddhaye | nālikerodakaiḥ prītyai himatoyairnṛpāptaye | sarvārthasiddhaya tauryairabhiṣiṃcenmaheśvarīm || 76 ||

Translation

ଆରୋଗ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦୁଗ୍ଧଦ୍ୱାରା ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ; ଐଶ୍ୱର୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତ୍ରିବିଧ ମଧୁର ଦ୍ରବ୍ୟଦ୍ୱାରା; ପ୍ରୀତି ଓ ପ୍ରସାଦ ପାଇଁ ନାଳିକେର ଜଳଦ୍ୱାରା; ନୃପାନୁଗ୍ରହ/ରାଜସମ୍ବନ୍ଧ ପାଇଁ ହିମଶୀତଳ ଜଳଦ୍ୱାରା; ଏବଂ ସର୍ବାର୍ଥ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବାଦ୍ୟ-ତୌର୍ୟ ସହିତ ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• दुग्धैः: with milk
• दुग्धैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: दुग्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण), बहुवचन

• आरोग्य: health
• आरोग्य: Viśeṣya-aṅga (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: आरोग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; (compound member)

• संसिद्ध्यै: for perfect health
• संसिद्ध्यै: Sampradāna (सम्प्रदान/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: संसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: आरोग्य-संसिद्धि; स्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी विभक्ति (प्रयोजन), एकवचन

• त्रिभिः: with three (items)
• त्रिभिः: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषण (qualifies implied substances/offerings)

• ऐश्वर्य: sovereignty/prosperity
• ऐश्वर्य: Viśeṣya-aṅga (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: ऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; (compound member)

• सिद्धये: for attainment of prosperity
• सिद्धये: Sampradāna (सम्प्रदान/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: ऐश्वर्य-सिद्धि; स्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी विभक्ति (प्रयोजन), एकवचन

• नालिकेर: coconut
• नालिकेर: Viśeṣaṇa-aṅga (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: नालिकेर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; (compound member)

• उदकैः: with coconut-water
• उदकैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: नालिकेर-उदक; नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण), बहुवचन

• प्रीत्यै: for delight/pleasure
• प्रीत्यै: Sampradāna (सम्प्रदान/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी विभक्ति (प्रयोजन), एकवचन

• हिम: snow/cold
• हिम: Viśeṣaṇa-aṅga (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: हिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; (compound member)

• तोयैः: with cold water
• तोयैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: हिम-तोय; नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण), बहुवचन

• नृ: king/man
• नृ: Viśeṣya-aṅga (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; (compound member)

• आप्तये: for obtaining a king (royal favor)
• आप्तये: Sampradāna (सम्प्रदान/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: आप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: नृ-आप्ति; स्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी विभक्ति (प्रयोजन), एकवचन

• सर्व: all
• सर्व: Viśeṣaṇa-aṅga (समासाङ्ग)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: (compound member)

• अर्थ: aim/object
• अर्थ: Viśeṣya-aṅga (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; (compound member)

• सिद्धये: for accomplishment of all aims
• सिद्धये: Sampradāna (सम्प्रदान/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: सर्व-अर्थ-सिद्धि; स्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी विभक्ति (प्रयोजन), एकवचन

• तौर्यैः: with music/instrumental performance
• तौर्यैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: तौर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण), बहुवचन; (instrumental: with music/instruments)

• अभिषिञ्चेत्: should anoint/sprinkle
• अभिषिञ्चेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-षिच् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष, एकवचन

• महेश्वरीम्: Maheshvari (the Great Goddess)
• महेश्वरीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada the technical ritual applications)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Maheśvarī

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames abhiṣeka as a precise, intention-aligned ritual: specific substances and accompaniments are matched to specific outcomes, showing how devotion is expressed through disciplined, goal-focused worship.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is practical and embodied—honoring Maheśvarī through offerings, bathing, and celebratory music—where reverence is shown by carefully chosen upacāras rather than mere sentiment.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual-technical know-how is emphasized: choosing dravya (materials) and prayojana (intended result) for a rite—an applied, procedural approach aligned with śrauta/smārta-style ritual logic.