Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 170

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

हृञ्च दाहक्ष्मास्वयुतं वज्रेशीपञ्चमं तथा । मरुत्स्वयुक्तो मध्याढ्यो दशम्याः परतः पुनः ॥ १७० ॥

Transliteration

hṛñca dāhakṣmāsvayutaṃ vajreśīpañcamaṃ tathā | marutsvayukto madhyāḍhyo daśamyāḥ parataḥ punaḥ || 170 ||

Translation

‘ହୃଞ୍’ ବୀଜକୁ ‘ଦାହ’ ଓ ‘କ୍ଷ୍ମା’ ସହ ବିଧିମତେ ଯୋଗ କର; ପଞ୍ଚମଟି ‘ବଜ୍ରେଶୀ’। ପରେ ‘ମରୁତ୍’ ସହ ଯୁକ୍ତ କରି ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ପୁନଃ ‘ଦଶମୀ’ ପରେ ରଖ।

Word by Word

• हृम्: seed syllable ‘hṛṃ’
• हृम्: Karma (कर्म)
• Type: Indeclinable
• Root: हृम् (अव्यय/बीज)
• Form: बीजाक्षर (mantra-seed), अव्ययवत्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• दाह: burning/fire
• दाह: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समासाङ्ग)

• क्ष्मा: earth
• क्ष्मा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्ष्मा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समासाङ्ग)

• स्व: own/self
• स्व: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण; (समासाङ्ग)

• युतम्: joined/combined
• युतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘युक्तम्/संयुक्तम्’

• वज्रेशी: Vajreśī (name)
• वज्रेशी: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वज्रेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वज्र + ईशी (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘वज्रस्य ईशी/स्वामिनी’)

• पञ्चमम्: fifth
• पञ्चमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/प्रकारार्थ

• मरुत्: Marut (wind-god)/wind
• मरुत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (समासाङ्ग)

• स्व: own/self
• स्व: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण; (समासाङ्ग)

• युक्तः: joined/combined
• युक्तः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सम्बन्धः—क्रमवर्णनम्)

• मध्य: middle
• मध्य: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (समासाङ्ग)

• आढ्यः: endowed/filled
• आढ्यः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘समृद्ध/युक्त’

• दशम्याः: of the Daśamī
• दशम्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दशमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; ‘दशम्याः (तिथेः)’

• परतः: after
• परतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: परतः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अपादान/क्रमार्थ (adverb: ‘after/thereafter’)

• पुनः: again/further
• पुनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, पुनरुक्ति/क्रमार्थ (adverb: ‘again/further’)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada on technical mantra/phonetic arrangement)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Marut

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It preserves the precision of mantra-prayoga: correct joining and placement of syllables/terms is treated as spiritually consequential, because efficacy in japa and ritual depends on exact śikṣā-style ordering and nyāsa-like positioning.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: it supports bhakti by giving the technical framework for disciplined mantra-recitation used in Vishnu-oriented worship—showing that devotion in the Narada Purana is often paired with exact, rule-based practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā/ritual-mantra procedure: it specifies how particular syllables and mantra-elements are to be combined and where they are to be placed (middle, after the tenth), reflecting technical sequencing used in mantra-vinyāsa/nyāsa traditions.