Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 72

The Classification and Explanation of Yakṣiṇī Mantras

Kālī and Tārā Vidyās

Devanagari script

समरे शत्रुनिहतं यद्वा षाण्यासिकं शिशुम् । विद्यां साधयतः शीघ्रं साधितैवं प्रसिद्ध्यति ॥ ७२ ॥

Transliteration

samare śatrunihataṃ yadvā ṣāṇyāsikaṃ śiśum | vidyāṃ sādhayataḥ śīghraṃ sādhitaivaṃ prasiddhyati || 72 ||

Translation

ବିଦ୍ୟା-ସାଧନା କରୁଥିବାବେଳେ ଯଦି ସମରରେ ଶତ୍ରୁ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ବର୍ଗର ଏକ ଶିଶୁ ଦର୍ଶନ ହୁଏ, ତେବେ ସେହି ବିଦ୍ୟା ଶୀଘ୍ର ସିଦ୍ଧ ହୁଏ—ଏହିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Word by Word

• समरे: in battle
• समरे: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• शत्रुनिहतम्: killed by an enemy
• शत्रुनिहतम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शत्रु + निहत (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शत्रुणा निहतम्)

• यद्वा: or else
• यद्वा: सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् + वा (अव्यय-समूह)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (alternative marker: ‘or else’)

• षाण्यासिकम्: (a kind of) ascetic/related to saṃnyāsa (uncertain)
• षाण्यासिकम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: षाण्यासिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (अर्थः अनिश्चित/दुर्लभ-शब्दः; पाठभेदसम्भवः)

• शिशुम्: a child
• शिशुम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विद्याम्: the (mantric) knowledge
• विद्याम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• साधयतः: of the practitioner accomplishing (it)
• साधयतः: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: साधय् (धातु) → साधयत् (कृदन्त)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘of one who is accomplishing’

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• साधिता: is accomplished
• साधिता: कर्ता/विधेय (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: साधित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त-आधारित विशेषण (कृत/क्त)

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय (manner adverb)

• प्रसिद्ध्यति: becomes successful/attains fame
• प्रसिद्ध्यति: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√सिध् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It treats external “nimittas” (signs/omens) as traditional indicators that one’s disciplined practice toward vidyā-siddhi is ripening quickly.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: it emphasizes steadiness in sādhana and recognition of traditional signs; in the broader Narada Purana frame, such accomplishments are ideally subordinated to dharma and devotion rather than egoic display.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Nimitta-śāstra style practical lore (auspicious/inauspicious indicators) connected with disciplined practice; it aligns with technical traditions surrounding mantra-vidyā and ritual observance.