Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 25

Bhuvaneśī (Nidrā-Śakti) Mantra-vidhi, Nyāsa–Āvaraṇa Worship, Padma-homa Prayogas, and the Opening of Śrī-Mahālakṣmī Upāsanā

Devanagari script

इन्द्रकोणं लसद्दंडकुंडिकाक्षगुणाभयाम् । गायत्रीं पूजयेन्मन्त्री ब्रह्माणमपि तादृशम् ॥ २५ ॥

Transliteration

indrakoṇaṃ lasaddaṃḍakuṃḍikākṣaguṇābhayām | gāyatrīṃ pūjayenmantrī brahmāṇamapi tādṛśam || 25 ||

Translation

ଇନ୍ଦ୍ର-କୋଣ (ପୂର୍ବ ଦିଗ)ରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦଣ୍ଡ, କମଣ୍ଡଳୁ, ଅକ୍ଷମାଳା ଧାରିଣୀ, ଉପଦେଶ-ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶିନୀ ଓ ଅଭୟଦାତ୍ରୀ ଦୀପ୍ତିମତୀ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ; ଏବଂ ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରୁ।

Word by Word

• इन्द्र-कोणम्: the Indra-corner (northeast quarter as specified)
• इन्द्र-कोणम्: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक) + कोण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य कोणः)

• लसत्-दण्ड-कुण्डिका-अक्ष-गुण-अभयाम्: (her) having shining staff, water-pot, rosary, sacred thread, and fearlessness (gesture)
• लसत्-दण्ड-कुण्डिका-अक्ष-गुण-अभयाम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लसत् (कृदन्त, √लस् धातु) + दण्ड (प्रातिपदिक) + कुण्डिका (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + अभय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गायत्रीम्) ; समाहार/सूची-समासः (दण्ड-कुण्डिका-अक्ष-गुण-अभय) + लसत् (वर्तमानकृदन्तः, प्र.पु. एकवचन-रूपेण विशेषणत्वेन)

• गायत्रीम्: Gāyatrī (goddess)
• गायत्रीम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: क्रिया (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचन; परस्मैपदम्

• मन्त्री: the mantra-practitioner
• मन्त्री: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• ब्रह्माणम्: Brahmā
• ब्रह्माणम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• तादृशम्: of the same kind (similarly formed)
• तादृशम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तादृश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ब्रह्माणम्)

Speaker

Narada (teaching in a technical-ritual context, consistent with Book 1.3 Vedanga-oriented instruction)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Gayatri
• Brahma
• Indra (directional deity by implication: Indra-kona)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It prescribes a precise devatā-dhyāna (deity visualization) for mantra-sādhana: worship Gāyatrī in the eastern quarter with specific attributes, and honor Brahmā similarly—linking mantra, direction, and iconography into a focused contemplative ritual.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as reverent upāsanā: the practitioner approaches Gāyatrī and Brahmā with clear form-meditation and worship, cultivating steadiness, sacred attention, and surrender through disciplined ritual devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual procedure tied to directionality (dik/koṇa), mantra-practitioner protocol, and devatā iconography—practical knowledge used in Vedic-aligned worship and visualization methods.