Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 112

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

Devanagari script

तिलतैलं तु तादृक् स्यात्कनीयोऽजादिजं घृतम् । आस्यरोगे सुगंधेन दद्यात्तैलेन दीपकम् ॥ ११२ ॥

Transliteration

tilatailaṃ tu tādṛk syātkanīyo'jādijaṃ ghṛtam | āsyaroge sugaṃdhena dadyāttailena dīpakam || 112 ||

Translation

ତିଳତେଲ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଉପଯୋଗୀ; ତାହାଠାରୁ କମ୍ ମାପରେ ଛେଳି ଆଦିର ଦୁଧରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଘୃତ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ। ଆସ୍ୟରୋଗରେ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶ୍ରିତ ଔଷଧୀୟ ତେଲରେ ଦୀପକ-ପ୍ରୟୋଗ ଦେବା ଉଚିତ।

Word by Word

• तिलतैलम्: sesame oil
• तिलतैलम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिल-तैल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषसमास (तिलस्य तैलम्)

• तु: but/indeed
• तु: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• तादृक्: of that kind/such
• तादृक्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश् (प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (तिलतैलम्)

• स्यात्: would be/is to be
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कनीयः: inferior/lesser
• कनीयः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कनीयस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुलनात्मक (comparative) विशेषणम् (घृतम्)

• अजादिजम्: produced from goat etc.
• अजादिजम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अज-आदि-ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषसमास (अजः आदिः येषां तेषां—अजादि; तस्मात् जातम्) विशेषणम् (घृतम्)

• घृतम्: ghee
• घृतम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• आस्यरोगे: in mouth-disease
• आस्यरोगे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आस्य-रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषसमास (आस्यस्य रोगः)

• सुगन्धेन: with fragrance/perfume
• सुगन्धेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सुगन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तैलेन: with oil
• तैलेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तैल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• दीपकम्: a lamp
• दीपकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीपक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

Speaker

Narada (teaching technical/medical applications within Book 1.3)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents dharmic “prayoga” knowledge—how sacred tradition preserves practical, body-supporting disciplines alongside spiritual instruction, treating health as a support for sadhana.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by prescribing care for speech and the mouth (the instruments of japa, kirtana, and recitation), it supports devotional practices that depend on a healthy capacity to chant and study.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Applied technical instruction (prayoga) using recognized substances—sesame oil and goat-milk ghee—showing a tradition of procedural knowledge aligned with the Purana’s Third Pada focus on technical sciences.