Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 77

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

सुग्रीवसख्यकादूर्णाद्रणवालिनिवर्हण । कारणद्रोणशब्दांते पर्वतोत्पाटनेति च ॥ ७७ ॥

Transliteration

sugrīvasakhyakādūrṇādraṇavālinivarhaṇa | kāraṇadroṇaśabdāṃte parvatotpāṭaneti ca || 77 ||

Translation

ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ସଖ୍ୟ କରିଥିବା କାରଣରୁ; ସୂତ୍ର ପରି ବିସ୍ତାର କରିଥିବା କାରଣରୁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଲିଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରିଥିବା କାରଣରୁ; କାରଣ-ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥିବା କାରଣରୁ; ‘ଦ୍ରୋଣ’ ଶବ୍ଦ ସମ୍ବନ୍ଧରୁ; ଏବଂ ପର୍ବତ ଉତ୍ପାଟନ କରିଥିବା କାରଣରୁ—ଏଭଳି ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ନାମର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି।

Word by Word

• सुग्रीव-सख्य-कात्: from (the phrase) ‘friendship with Sugrīva’
• सुग्रीव-सख्य-कात्: अपादान (Apādāna/Ablative)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक) + सख्य (प्रातिपदिक) + क (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; तत्पुरुषः (सुग्रीवस्य सख्यं—तस्मात्; ‘कात्’ पाठभेद/रूपभेदः, अभिप्रेतः ‘-कात्’ = पञ्चमी)

• ऊर्णात्: from wool
• ऊर्णात्: अपादान (Apādāna/Ablative)
• Type: Noun
• Root: ऊर्णा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• रण-वालि-निवर्हण: the defeat/removal of Vāli in battle
• रण-वालि-निवर्हण: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक) + वालि (प्रातिपदिक) + निवर्हण (प्रातिपदिक; नि + √वह्/√वर्ह् (धातु) + ल्युट्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (रणे वालिनः निवर्हणम् = removal/defeat of Vāli in battle)

• कारण-द्रोण-शब्द-अन्ते: at the end of the word ‘kāraṇadroṇaśabda’
• कारण-द्रोण-शब्द-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Indeclinable
• Root: कारण (प्रातिपदिक) + द्रोण (प्रातिपदिक) + शब्द (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; ‘अन्ते’ इति सप्तमी-एकवचन-आधारित अव्ययार्थः (at the end of the word ‘kāraṇadroṇaśabda’)

• पर्वत-उत्पाटन-इति: ‘mountain-lifting’, thus (the phrase)
• पर्वत-उत्पाटन-इति: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक) + उत्पाटन (प्रातिपदिक; उत् + √पट्/√पाट् (धातु) + ल्युट्) + इति (अव्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (पर्वतस्य उत्पाटनम्); ‘इति’ इत्युक्तिसूचक-अव्ययेन सह उद्धरणरूपेण

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a Vedāṅga/etymological register)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Sugriva
• Vali

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It models a Vedāṅga approach: sacred history and divine qualities are remembered through meaningful names, where deeds (karma) and sound-based derivations (śabda) preserve dharmic memory.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By recalling emblematic deeds—friendship with Sugrīva, subduing Vāli, and extraordinary feats—it supports bhakti through nāma-smaraṇa: contemplating names as condensed forms of līlā and virtue.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Nirukta/śabda-vicāra: interpreting names via causes (kāraṇa) and sound-units (śabda), linking linguistic analysis with narrative context for accurate remembrance and teaching.