Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 193

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

कपिलांते पिंगलेति उर्द्ध्वकेशमहापदम् । बलरक्तमुखांते तु तडिज्जिह्व महा ततः ॥ १९३ ॥

Transliteration

kapilāṃte piṃgaleti urddhvakeśamahāpadam | balaraktamukhāṃte tu taḍijjihva mahā tataḥ || 193 ||

Translation

ଶେଷରେ ‘କପିଲା’ ରୂପ, ତାପରେ ‘ପିଙ୍ଗଲା’; ତାହାପରେ ‘ଊର୍ଧ୍ୱକେଶ’ ନାମକ ମହାପଦ। ଏବଂ ଶେଷେ ରକ୍ତିମ ମୁଖାନ୍ତ ଥିବା ‘ତଡିଜ୍ଜିହ୍ୱା’ (ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଜିହ୍ୱା) ମହାଶକ୍ତି ଅଛି।

Word by Word

• कपिल-अन्ते: at the end of (the word) ‘kapila’
• कपिल-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुष-समास (कपिलस्य अन्ते)

• पिङ्गला: Piṅgalā (name/word)
• पिङ्गला: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिङ्गला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नाम/मन्त्रपद

• इति: thus/so (quoting)
• इति: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-प्रयोग (quotative particle)

• ऊर्ध्वकेश-महा-पदम्: the great word ‘Ūrdhvakeśa’
• ऊर्ध्वकेश-महा-पदम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + केश (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (ऊर्ध्वकेशस्य महत् पदम्)

• बल-रक्त-मुख-अन्ते: at the end of (the phrase) ‘balarakta-mukha’
• बल-रक्त-मुख-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक) + रक्त (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुष-समास (बलरक्तमुखस्य अन्ते)

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)

• तडित्-जिह्व: Taḍijjihvā (lightning-tongued; name/word)
• तडित्-जिह्व: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तडित् (प्रातिपदिक) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (तडितः जिह्वा यस्य/तडित्सदृशी जिह्वा)

• महा: great
• महा: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• ततः: thereafter/then
• ततः: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम्-अर्थे (thereafter/from that)

Speaker

Narada (teaching in a technical/Vedanga-style enumeration, traditionally within Narada–Sanatkumara dialogue flow)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Kapilā
• Piṅgalā
• Ūrdhva-keśa
• Taḍij-jihvā

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse functions as a technical enumeration of named forms/positions (mahā-pada), indicating that Vedic practice preserves precise traditional nomenclature—supporting disciplined recitation, visualization, or ritual mapping where such names are used.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by emphasizing accurate traditional naming and order, it supports careful mantra-based worship where devotion is strengthened through correct method (vidhi) and attentive remembrance (smaraṇa) rather than casual practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedanga-style technical listing—typical of Śikṣā/phonetic-ritual instruction—where fixed names and sequence matter for correct application in recitation or ritual procedure.