Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 128

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Devanagari script

बृंहस्पतिपदं ङेंऽतं सेंद्वाद्यर्णाघमंडितम् । नमोंतो वसुवर्णोऽयं मुनिर्ब्रह्मास्य संमतः ॥ १२८ ॥

Transliteration

bṛṃhaspatipadaṃ ṅeṃ'taṃ seṃdvādyarṇāghamaṃḍitam | namoṃto vasuvarṇo'yaṃ munirbrahmāsya saṃmataḥ || 128 ||

Translation

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମତ ଏହି ମୁନି ସୁବର୍ଣ୍ଣଦ୍ୟୁତିରେ ଦୀପ୍ତ। ତାଙ୍କ ନାମ ‘ବୃହସ୍ପତି’ ଶବ୍ଦରେ ଗଠିତ; ଶେଷରେ ‘ଙେଂ’, ଆରମ୍ଭରେ ‘ସେଂ’ ଓ ‘ଦ୍ୱା’ ଆଦି ଅକ୍ଷରରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଏବଂ ଶେଷେ ‘ନମୋଂ’ ଦ୍ୱାରା ସମାପ୍ତ।

Word by Word

• बृहस्पति-पदम्: the word/term ‘Bṛhaspati’
• बृहस्पति-पदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बृहस्पतेः पदम्)

• ङे-अन्तम्: ending with ‘ṅe’
• ङे-अन्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ङे (प्रातिपदिक/प्रत्याहार-नाम) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ङे इति अन्तः यस्य)

• स-इन्दु-आद्य-अर्ण-अघ-मण्डितम्: adorned with the syllables ‘sa, indu, ādi, arṇa, agha’ etc.
• स-इन्दु-आद्य-अर्ण-अघ-मण्डितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (प्रातिपदिक) + इन्दु (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + अर्ण (प्रातिपदिक) + अघ (प्रातिपदिक) + मण्डित (कृदन्त; √मण्ड्/मड् (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘मण्डित’; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (सहित-इन्दु-आदि-अर्ण-अघ-इत्यादिभिः मण्डितम्)

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Prayojana (सम्बोधन/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात); नमस्कारार्थक

• अन्तः: within
• अन्तः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (उपसर्ग/अव्यय-प्रयोगः); ‘within/inside’ अर्थे

• वसु-वर्णः: one of golden/bright hue
• वसु-वर्णः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; कर्मधारयः (वसु-सदृशः वर्णः)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• मुनिः: sage
• मुनिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अस्य: of this (one)
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6 विभक्ति), एकवचन; सर्वनाम

• संमतः: approved/accepted
• संमतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + √मन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘approved/accepted’

Speaker

Narada (teaching in a Vedanga/technical register; dialogue frame traditionally with Sanatkumara lineage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Brihaspati
• Brahma

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes that sacred identity and authority (a rishi’s recognized status) are linked with mantra-sound structure and Brahmā’s sanction, highlighting the Purāṇa’s Vedāṅga-oriented reverence for śabda (sacred sound).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: it shows that bhakti-practice in Purāṇic tradition often rests on precise mantra and name-forms; correct utterance and sanctioned formulae support devotional recitation and worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā/Vyākaraṇa-style attention to syllables and endings—how names/mantras are built from specific akṣaras (phonemes) and how such formations are treated as meaningful and authoritative.