Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 2

Prāyaścitta for Mahāpātakas and the Sin-destroying Power of Viṣṇu-smaraṇa

Devanagari script

प्रायश्चित्तविहीनैस्तु यत्कर्म क्रियते मुने । तत्सर्वं निष्फलं प्रोक्तं राक्षसैः परिसेवितम् ॥ २ ॥

Transliteration

prāyaścittavihīnaistu yatkarma kriyate mune | tatsarvaṃ niṣphalaṃ proktaṃ rākṣasaiḥ parisevitam || 2 ||

Translation

ହେ ମୁନେ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିନା କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ଫଳ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ତାହା ରାକ୍ଷସୀ ପ୍ରଭାବରେ ପରିସେବିତ ମନାଯାଏ॥

Word by Word

• प्रायश्चित्त-विहीनैः: by those devoid of expiation
• प्रायश्चित्त-विहीनैः: Karaṇa (करण) / Sahakārī (सहकारी) with passive ‘क्रियते’ (agent/instrumental)
• Type: Adjective
• Root: प्रायश्चित्त (प्रातिपदिक) + विहीन (कृदन्त; √हा, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त used adjectivally; समासः तत्पुरुष (प्रायश्चित्तेन विहीनैः = without expiation)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (contrast/emphasis)

• यत्: whatever
• यत्: Viśeṣaṇa (विशेषण) of ‘कर्म’
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम; ‘कर्म’ इत्यस्य विशेषण

• कर्म: action, rite
• कर्म: Karma (कर्म) in passive construction with ‘क्रियते’ (grammatical subject)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• क्रियते: is done/performed
• क्रियते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Anuvāda (अनुवाद) / correlative to ‘यत्’
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘सर्वम्’ इत्यस्य सह निर्देश (correlative)

• सर्वम्: all of it
• सर्वम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘तत्’/‘कर्म’ इत्यस्य विशेषण

• निष्फलम्: fruitless
• निष्फलम्: Viśeṣaṇa (विशेषण) of ‘तत्सर्वम्’
• Type: Adjective
• Root: निष्फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• प्रोक्तम्: is declared
• प्रोक्तम्: Kriyā (क्रिया) (predicate)
• Type: Verb
• Root: प्र (उपसर्ग) + √वच् (धातु), क्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) used predicatively = ‘is said/declared’

• राक्षसैः: by demons
• राक्षसैः: Karta (कर्ता) / Agent (कर्तृ) with passive participle ‘परिसेवितम्’
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• परिसेवितम्: frequented/served
• परिसेवितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण) of ‘तत्सर्वम्’
• Type: Adjective
• Root: परि (उपसर्ग) + √सेव् (धातु), क्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त used adjectivally/predicatively agreeing with ‘तत्सर्वम्’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Narada
• Rākṣasas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that ritual action must be supported by purification and expiation; otherwise the act loses spiritual efficacy and cannot yield the intended dharmic fruit.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By insisting on inner and outer purity, it supports bhakti as a sincere offering; devotion is not merely performance—without cleansing faults through prāyaścitta, worship becomes spiritually hollow.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to ritual correctness and procedural discipline (Kalpa/Smārta-vidhi): expiations are part of the prescribed framework that safeguards the validity of yajña, vrata, and other karmas.