Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 9

Gṛhastha-praveśa: Vivāha-bheda, Ācāra-śauca, Śrāddha-kāla, and Vaiṣṇava-lakṣaṇa

Devanagari script

बह्वशिनीं स्थीलदंतां स्थूलोष्ठीं घुर्घुरस्वनाम् । अतिकृष्णां रक्तवर्णां धूर्तां नैवोद्वहे द्वुधः ॥ ९ ॥

Transliteration

bahvaśinīṃ sthīladaṃtāṃ sthūloṣṭhīṃ ghurghurasvanām | atikṛṣṇāṃ raktavarṇāṃ dhūrtāṃ naivodvahe dvudhaḥ || 9 ||

Translation

ଅତ୍ୟଧିକ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ମୋଟା ଦାନ୍ତ ଥିବା, ମୋଟା ଓଠ ଥିବା, ଘୁଙ୍ଗୁଡ଼ି ମାରୁଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଳା, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣା ଏବଂ ଧୂର୍ତ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରୁଷ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Word by Word

• बहु-अशिनीम्: a woman who eats much
• बहु-अशिनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + अशिन्/अशिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• स्थूल-दन्ताम्: having large teeth
• स्थूल-दन्ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक) + दन्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• स्थूल-ओष्ठीम्: thick-lipped
• स्थूल-ओष्ठीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक) + ओष्ठिन्/ओष्ठी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• घुर्घुर-स्वनाम्: with a gurgling/rasping voice
• घुर्घुर-स्वनाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: घुर्घुर (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-भाव: घुर्घुरः स्वनः यस्याः (fem. acc. sg.)

• अति-कृष्णाम्: very dark
• अति-कृष्णाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय) + कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव-समास (fem. acc. sg.)

• रक्त-वर्णाम्: red-complexioned
• रक्त-वर्णाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• धूर्ताम्: a deceitful woman
• धूर्ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (fem. acc. sg.)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negative particle)

• एव: indeed/at all
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• उद्वहे: I should marry / I marry
• उद्वहे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्+वह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• वुधः: a wise man
• वुधः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc. nom. sg.)

Speaker

Narada (instructional discourse within Purva Bhaga)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bibhatsa

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames marriage as a dharmic responsibility: the householder should choose a partner whose conduct supports sattva, truthfulness, and stable family dharma, avoiding traits associated with indulgence and deceit.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it protects bhakti by advising a household environment grounded in self-control and honesty; such stability supports regular worship, vows, and disciplined living conducive to Vishnu-bhakti.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga (like Vyakarana, Shiksha, or Jyotisha) is taught in this verse; it is primarily a dharma-niti instruction relevant to grihastha conduct.