Adhyaya 1
Purva BhagaFirst QuarterAdhyaya 180 Verses

Maṅgalācaraṇa, Naimiṣāraṇya-Sabhā, Sūta-Āhvāna, and Narada Purāṇa-Māhātmya

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଗୁରୁ, ଗଣେଶ, ବାସୁଦେବ/ନାରାୟଣ, ନର–ନରୋତ୍ତମ ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାଚରଣରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ, ଆଦିପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରେ—ଯାହାଙ୍କ ଅଂଶରୂପେ ବ୍ରହ୍ମା–ବିଷ୍ଣୁ–ମହେଶ ଜଗତ୍ ପାଳନ କରନ୍ତି। ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଶୌନକାଦି ଋଷିମାନେ ତପ, ଯଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ-କାମ-ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସମନ୍ୱିତ ଉପାୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ବ୍ୟାସଶିଷ୍ୟ ଓ ଅଧିକୃତ ପୁରାଣବକ୍ତା ସୂତ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରେ ଥିବା ଜାଣି ସେଠାକୁ ଯାଇ, ନାରାୟଣସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓ ଅବଭୃଥ ସମାପ୍ତିର ପ୍ରତୀକ୍ଷା ଦେଖନ୍ତି। ‘ଅତିଥି-ସତ୍କାରରୂପ ଜ୍ଞାନ’ ମାଗି ବିଷ୍ଣୁପ୍ରୀତିର ବିଧି, ଯଥାବିଧି ପୂଜା, ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମାଚାର, ଅତିଥିଧର୍ମ, ଫଳଦାୟୀ କର୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ ଭକ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ ପଚାରନ୍ତି। ସୂତ କହନ୍ତି ଯେ ସନକାଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଯାହା ଗାଇଥିଲେ ସେହି ତତ୍ତ୍ୱ ସେ ଶିଖାଇବେ; ପରେ ନାରଦପୁରାଣର ବେଦସମ୍ମତତା, ପାପନାଶକ ଶକ୍ତି, ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରବଣ/ପାଠର କ୍ରମିକ ଫଳ ଓ କଥାଶ୍ରବଣର ଶିଷ୍ଟାଚାର-ଅଧିକାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ନାରାୟଣସ୍ମରଣ ଓ ଏକାଗ୍ର ଶ୍ରବଣ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମାଇ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷାର୍ଥ ପୂରଣ କରେ—ଏହି ମୋକ୍ଷଧର୍ମର ସାର।

Shlokas

Verse 1

ॐ श्रीगुरुभ्यो नमः । ॐ श्रीगणेशाय नमः । ॐ नमो भगवते वासुदेवाय । ॐ नारायाणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं चैवततो जयमुदीरयेत् ॥ १ ॥

ଓଁ ଶ୍ରୀଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ। ଓଁ ଶ୍ରୀଗଣେଶାୟ ନମଃ। ଓଁ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ ନମଃ। ନାରାୟଣ, ନର ଓ ନରୋତ୍ତମ ଏବଂ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରେ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ପାଇଁ ‘ଜୟ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 2

ॐ वेदव्यासाय नमः । वृन्दे वृन्दावनासीनमिन्दिरानन्दन्दमन्दिरम् । उपेन्द्रं सांद्रकारुण्यं परानन्दं परात्परम् ॥ १॥ १ ॥

ଓଁ ବେଦବ୍ୟାସାୟ ନମଃ। ହେ ବୃନ୍ଦେ! ବୃନ୍ଦାବନରେ ଆସୀନ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ—ସେ ଇନ୍ଦିରା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଆନନ୍ଦର ଧାମ-ମନ୍ଦିର; ଯାହାଙ୍କ କରୁଣା ଘନ ଓ ପ୍ରବାହମାନ; ସେ ପରମାନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ପରାତ୍ପର।

Verse 3

ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यां यस्यांशा लोकसाधकाः । तमादिदेवं चिद्रूपं विशुद्ध परमं भजे ॥ २ ॥

ମୁଁ ସେଇ ଆଦିଦେବଙ୍କୁ ଭଜେ—ଯିଏ ପରମ ବିଶୁଦ୍ଧ, ଚିଦ୍ରୂପ; ଯାହାଙ୍କ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ ନାମରେ ଲୋକମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି।

Verse 4

शौनकाद्या महात्मान ऋषयो ब्रह्मवादिनः । नैमिषाख्ये महारण्ये तपस्तेपुर्मुमुक्षवः ॥ ३ ॥

ଶୌନକ ଆଦି ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ—ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ—ନୈମିଷ ନାମକ ମହାରଣ୍ୟରେ ମୋକ୍ଷକାମନାରେ ତପ କଲେ।

Verse 5

जितेन्द्रिया जिताहाराः सन्तः सत्यपराक्रमाः । यजन्तः परया भक्त्या विष्णुमाद्यं सनातनम् ॥ ४ ॥

ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ଆହାରେ ସଂଯମୀ, ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠ ପରାକ୍ରମ ଥିବା ସନ୍ତମାନେ—ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଆଦ୍ୟ ଓ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 6

अनीर्ष्याः सर्वधर्म्मज्ञा लोकानुग्रहतत्पराः । निर्म्ममा निरहंकाराः परस्मिन्नतमानसाः ॥ ५ ॥

ସେମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ଲୋକହିତରେ ତତ୍ପର। ମମତା ଓ ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ପରମେଶ୍ୱରେ ମନକୁ ନତ କରି ରଖନ୍ତି।

Verse 7

न्यस्तकामा विवृजिनाः शमादिगुणसंयुताः । कृष्णाजिनोत्तरीयास्ते जटिला ब्रह्मचारिणः ॥ ६ ॥

ସେମାନେ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ପାପରହିତ ଥିଲେ ଓ ଶମ ଆଦି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। କୃଷ୍ଣାଜିନକୁ ଉତ୍ତରୀୟ ଭାବେ ଧରି, ଜଟାଧାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭାବେ ରହୁଥିଲେ।

Verse 8

गृणन्तः परमं ब्रह्म जगच्चक्षुः समौजसः । धर्म्मशास्त्रार्थतत्त्वज्ञास्तेपुर्नैमिषकानने ॥ ७ ॥

ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ ସ୍ୱରୂପ ପରମ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସମ ଆତ୍ମତେଜସ୍ବୀ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ ନୈମିଷକାନନରେ ତପ କଲେ।

Verse 9

यज्ञैर्यज्ञपतिं केचिज्ज्ञानैर्ज्ञानात्मकं परे । केचिच्च परया भक्त्या नारायणमपूजयन् ॥ ८ ॥

କେହି ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞପତି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ; କେହି ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ; ଆଉ କେହି ପରାଭକ୍ତିରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।

Verse 10

एकदा ते महात्मानः समाजं चक्रुरुतमाः । धर्मार्थकाममोक्षाणामुपायाञ्ज्ञातुमिच्छवः ॥ ९ ॥

ଏକଦା ସେଇ ଉତ୍ତମ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଏକ ସଭା କଲେ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତିର ଉପାୟ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି।

Verse 11

षङ्विंशतिसहस्त्राणि मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । तेषां शिष्यप्रशिष्याणां संख्या वक्तुं न शक्यते ॥ १० ॥

ଊର୍ଧ୍ୱରେତସ୍, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟନିଷ୍ଠ ଛବିଶ ହଜାର ମୁନି ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ-ପ୍ରଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କହିବା ଅସମ୍ଭବ।

Verse 12

मुनयो भावितात्मानो मिलितास्ते महौजसः । लोकानुग्रहकर्तारो वीतरागा विमत्सराः ॥ ११ ॥

ସେ ମୁନିମାନେ ଭାବିତାତ୍ମା ଓ ମହାଓଜସ୍ବୀ; ସେମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ—ରାଗହୀନ, ମତ୍ସରହୀନ—ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରୀ ଥିଲେ।

Verse 13

कानि क्षेत्राणि पुण्यानि कानि तीर्थानि भूतले । कथं वा प्राप्यते मुक्तिर्नृणां तापार्तचेतसाम् ॥ १२ ॥

ଭୂତଳରେ କେଉଁ କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, କେଉଁ କେଉଁ ତୀର୍ଥ ଅଛି? ଏବଂ ତାପଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୁକ୍ତି କିପରି ପାଆନ୍ତି?

Verse 14

कथं हरौ मनुष्याणां भक्तिरव्यभिचारिणी । केन सिध्येत च फलं कर्मणस्त्रिविधात्मनः ॥ १३ ॥

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ହରିପ୍ରତି ଅବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ, ଅଚଳ ଭକ୍ତି କିପରି ଜନ୍ମେ? ଏବଂ ତ୍ରିବିଧ ସ୍ୱରୂପ ଥିବା କର୍ମର ଫଳ କେଉଁ ଉପାୟରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ?

Verse 15

इत्येवं प्रष्टुमात्मानमुद्यतान्प्रेक्ष्य शौनकः । प्राञ्जलिर्वाक्यमाहेदं विनयावनतः सुधीः ॥ १४ ॥

ସେମାନେ ଏଭଳି ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିବା ଦେଖି, ସୁଧୀ ଶୌନକ ନମ୍ରତାରେ ନତ ହୋଇ, କରଯୋଡ଼ି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 16

शौनक उवाच । आस्ते सिद्धाश्रमे पुण्ये सूतः पौराणिकोत्तमः । यजन्मखैर्बहुविधैर्विश्वरुपं जनार्दनम् ॥ १५ ॥

ଶୌନକ କହିଲେ—ପୁଣ୍ୟ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରେ ପୁରାଣବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତ ବସନ୍ତି; ସେ ବହୁବିଧ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରନ୍ତି।

Verse 17

स एतदखिलं वेत्ति व्यासशिष्यो महामुनिः । पुराणसंहितावक्ता शान्तो वै रोमहर्षणिः ॥ १६ ॥

ବ୍ୟାସଶିଷ୍ୟ ଶାନ୍ତସ୍ୱଭାବ ମହାମୁନି ରୋମହର୍ଷଣି—ପୁରାଣସଂହିତାବକ୍ତା—ଏ ସବୁକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 18

युगे युगेऽल्पकान्धर्मान्निरीक्ष्य मधुसूदनः । वेदव्यास स्वरूपेण वेदभागं करोति वै ॥ १७ ॥

ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଧର୍ମ କ୍ଷୀଣ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି ମଧୁସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ବେଦବ୍ୟାସ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି ବେଦକୁ ବିଭାଗ କରନ୍ତି।

Verse 19

वेदव्यासमुनिः साक्षान्नारायण इति द्विजाः । शुश्रुमः सर्वशास्त्रेषु सूतस्तु व्यासशासितः ॥ १८ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ—ମୁନି ବେଦବ୍ୟାସ ସାକ୍ଷାତ୍ ନାରାୟଣ; ଏବଂ ସୂତ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ଓ ନିଯୁକ୍ତ।

Verse 20

तेन संशासितः सूतो वेदव्यासेन धीमता । पुराणानि स वेत्त्येव नान्यो लोके ततः परः ॥ १९ ॥

ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ସୂତ ନିଶ୍ଚୟ ପୁରାଣମାନେ ଜାଣନ୍ତି; ଏହି ଲୋକରେ ସେହି ଜ୍ଞାନରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

Verse 21

स पुराणार्थविल्लोके स सर्वज्ञः स बुद्धिमान् । स शान्तो मोक्षधर्मज्ञः कर्मभक्तिकलापवित् ॥ २० ॥

ଏହି ଲୋକରେ ପୁରାଣାର୍ଥର ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାତା ସେଇ; ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶାନ୍ତ, ମୋକ୍ଷଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ କର୍ମ ଓ ଭକ୍ତିର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରରେ ପାରଦର୍ଶୀ।

Verse 22

वेदवेदाङ्गशास्त्राणां सारभूतं मुनीश्वराः । जगद्धितार्थं तत्सर्वं पुराणेषूक्तवान्मुनिः ॥ २१ ॥

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ସାରକୁ, ଜଗତ୍‌ହିତାର୍ଥେ, ସେଇ ମୁନି ପୁରାଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 23

ज्ञानार्णवो वै सूतस्तत्सर्वतत्त्वार्थकोविदः । तस्मात्तमेव पृच्छाम इत्यूचे शौनको मुनीन् ॥ २२ ॥

ସୂତ ନିଶ୍ଚୟ ଜ୍ଞାନର ସମୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥ‑ତାତ୍ପର୍ୟରେ ପାରଦର୍ଶୀ; ତେଣୁ ଆମେ ସେଇ ତାଙ୍କୁ ମାତ୍ର ପଚାରିବା—ଏପରି ଶୌନକ ମୁନିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 24

ततस्ते मुनयः सर्वे शौनकं वाग्विदां वरम् । समाश्लिष्य सुसंप्रीताः साधु साध्विति चाब्रुवन् ॥ २३ ॥

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ମୁନି, ବାକ୍‌ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୌନକଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ “ସାଧୁ! ସାଧୁ!” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 25

अथ ते मुनयो जग्मुः पुण्यं सिद्धाश्रमं वने । मृगव्रजसमाकीर्णं मुनिभिः परिशोभितम् ॥ २४ ॥

ତାପରେ ସେ ମୁନିମାନେ ବନରେ ଥିବା ପୁଣ୍ୟ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମକୁ ଗଲେ—ଯାହା ମୃଗଦଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 26

मनोज्ञभूरुहलताफलपुष्पविभूषितम् । युक्तं सरोभिरच्छोदैरतिथ्यातिथ्यसंकुलम् ॥ २५ ॥

ସେଠା ମନୋହର ବୃକ୍ଷ ଓ ଲତାରେ ଶୋଭିତ, ଫଳ-ପୁଷ୍ପରେ ଭରିଥିଲା; ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିର୍ମଳ ଜଳର ସରୋବରମାନେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଅତିଥିମାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର ସତ୍କାର-ଆତିଥ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 27

ते तु नारायणं देवमनन्तमपराजितम् । यजन्तमग्निष्टोमेन ददृशू रोमहर्षणिम् ॥ २६ ॥

କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ଓ ଅପରାଜିତ ଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞରେ ଯଜନ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ; ସେ ଦର୍ଶନ ରୋମାଞ୍ଚକର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା।

Verse 28

यथार्हमर्चितास्तेन सूतेन प्रथितौजसः । तस्यावभृथमीक्षन्तस्तत्र तस्थुर्मखालये ॥ २७ ॥

ପ୍ରଥିତ ତେଜସ୍ବୀ ସୂତ ତାଙ୍କୁ ଯଥାର୍ହ ସମ୍ମାନ କରିବା ପରେ, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ ରହି ଯଜ୍ଞର ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ (ସମାପନ ସ୍ନାନ) ଦେଖୁଥିଲେ।

Verse 29

अधरावभृथस्नातं सूतं पौराणिकोत्तमम् । पप्रच्छुस्ते सुखासीनां नैमिषारण्यवासिनः ॥ २८ ॥

ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ ପରେ ପୌରାଣିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତ ସୁଖାସୀନ ହୋଇ ବସିଥିବାବେଳେ, ନୈମିଷାରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 30

ऋषय ऊचुः । वयं त्वतिथयः प्राप्ता आतिथेयास्तु सुव्रत । ज्ञानदानोपचारेण पूजयास्मान्यथाविधिः ॥ २९ ॥

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୁବ୍ରତ! ଆମେ ତୁମ ଅତିଥି ହୋଇ ଆସିଛୁ; ତେଣୁ ତୁମେ ଆତିଥେୟ ହୋଇ, ବିଧିଅନୁସାରେ ଜ୍ଞାନଦାନ ଓ ଯଥୋଚିତ ଉପଚାରଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପୂଜା କର।

Verse 31

दिवौकसो हि जीवन्ति पीत्वा चन्द्रकलामृतम् । ज्ञानामृतं भूसुरास्तु मुने त्वन्मुखनिःसृतम् ॥ ३० ॥

ଦେବଲୋକବାସୀମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାମୃତ ପାନ କରି ଜୀବନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ହେ ମୁନେ, ଭୂସୁର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମ ମୁଖରୁ ନିସ୍ସୃତ ଜ୍ଞାନାମୃତରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 32

येनेदमखिलं जातं यदाधारं यदात्मकम् । यस्मिन्प्रतिष्ठितं तात यस्मिन्वा लयमेष्यति ॥ ३१ ॥

ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ଜନ୍ମିଛି, ଯାହା ଏହାର ଆଧାର ଓ ସ୍ୱରୂପ; ହେ ତାତ, ଯାହାରେ ଏହା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ଯାହାରେ ଶେଷେ ଲୟ ପାଇବ।

Verse 33

केन विष्णुः प्रसन्नः स्यात्स कथं पूज्यते नरैः । कथं वर्णाश्रमाचारश्चातिथेः पूजनं कथम् ॥ ३२ ॥

କେଉଁ ଉପାୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜିବେ? ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମାଚାର କିପରି ପାଳନ କରିବେ, ଏବଂ ଅତିଥି ପୂଜନ କିପରି କରିବେ?

Verse 34

सफलं स्याद्यथा कर्म मोक्षोपायः कथं नृणाम् । भक्त्या किं प्राप्यते पुंभिस्तथा भक्तिश्च कीदृशी ॥ ३३ ॥

କର୍ମ କିପରି ସଫଳ ହେବ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷର ଉପାୟ କ’ଣ? ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷ କ’ଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏବଂ କିପରି ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ?

Verse 35

वद सूत मुनिश्रेष्ट सर्वमेतदसंशयम् । कस्य नो जायते श्रद्धा श्रोतुं त्वद्वचनामृतम् ॥ ३४ ॥

ହେ ସୂତ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏ ସବୁ ନିଃସନ୍ଦେହ କହ। ତୁମ ବଚନାମୃତ ଶୁଣିବାକୁ କାହାର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜନ୍ମିବ ନାହିଁ?

Verse 36

सूत उवाच । श्रृणुध्वमृषयः सर्वे यदिष्टं वो वदामि तत् । गीतं सनकमुख्यैस्तु नारदाय महात्मने ॥ ३५ ॥

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୁଣ। ତୁମେ ଯାହା ଇଷ୍ଟ କର, ସେହି କଥାକୁ ମୁଁ ଯଥାର୍ଥ କହୁଛି—ସନକ ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କୁ ଯେ ପବିତ୍ର ଉପଦେଶ ଗାଇଥିଲେ।

Verse 37

पुराणं नारदोपाख्यमेतद्वेदार्थसंमितम् । सर्वपापप्रशमनं दुष्टग्रहनिवारणम् ॥ ३६ ॥

ନାରଦୋପାଖ୍ୟ ଏହି ପୁରାଣ ବେଦାର୍ଥ ସହ ସମ୍ମତ। ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଶମନ କରେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହଜନିତ ଉପଦ୍ରବକୁ ନିବାରଣ କରେ।

Verse 38

दुःस्वप्ननाशनं धर्म्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । नारायणकथोपेतं सर्वकल्याणकारणम् ॥ ३७ ॥

ଏହା ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନକୁ ନାଶ କରେ, ଧର୍ମ୍ୟ ସ୍ୱଭାବର, ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି—ଦୁହିଁର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ। ନାରାୟଣ କଥାରେ ଯୁକ୍ତ ଥିବାରୁ ଏହା ସମସ୍ତ କଲ୍ୟାଣର କାରଣ।

Verse 39

धर्मार्थकाममोक्षाणां हेतुभूतं महाफलम् । अपूर्वपुण्यफलदं श्रृणुध्वं सुसमाहिताः ॥ ३८ ॥

ସୁସମାହିତ ହୋଇ ଶୁଣ—ଏହା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷର ହେତୁ; ମହାଫଳଦାୟକ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ।

Verse 40

महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । श्रृत्वैतदार्षं दिव्यं च पुराणं शुद्धिमाप्नुयात् ॥ ३९ ॥

କେହି ମହାପାତକରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ କି ଉପପାତକରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ, ଏହି ଋଷିପ୍ରଣୀତ ଦିବ୍ୟ ପୁରାଣକୁ ଶୁଣିଲେ ସେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 41

यस्यैकाध्यायपठनाद्वाजिमेधफलं लभेत् । अध्यायद्वयपाठेन राजसूयफलं तथा ॥ ४० ॥

ଏହି ପୁରାଣର ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ପାଠ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଦୁଇ ଅଧ୍ୟାୟ ପାଠ କଲେ ସେହିପରି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 42

ज्येष्ठमासे पूर्णिमायां मूलक्षें प्रयतो नरः । स्नात्वा च यमुना तोये मथुरायामुपोषितः ॥ ४१ ॥

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ, ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ନିୟମଶୀଳ ନର ଯମୁନା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ମଥୁରାରେ ଉପବାସ କରୁ।

Verse 43

अभ्यर्च्य विधितवत्कृष्णं यत्फलं लभते द्विजाः । तत्फलं समवाप्रोति अध्यायत्रयपाठतः ॥ ४२ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ବିଧିମତେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ତିନି ଅଧ୍ୟାୟ ପାଠ କଲେ ସେହି ଫଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 44

तत्प्रवक्ष्यामि वः सम्यक् शृणुध्वं गदतो मम । जन्मायुतार्जितैः पापैर्मुक्तः कोटिकुलान्वितः ॥ ४३ ॥

ମୁଁ ତାହା ତୁମମାନଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିବି; ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏହାଦ୍ୱାରା ନର ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, କୋଟି କୁଳ ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 45

ब्रह्मणः पदमासाद्य तत्रैव प्रतितिष्ठति । श्रुत्वास्य तु दशाध्यायान्भक्तिभावेन मानवः ॥ ४४ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ; ଭକ୍ତିଭାବରେ ଏହି ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେହି ପଦ ପାଏ।

Verse 46

निर्वाणमूक्तिं लभते नात्र कार्या विचारणा । श्रेयसां परमं श्रेयः पवित्राणामनुत्तमम् ॥ ४५ ॥

ମନୁଷ୍ୟ ନିର୍ବାଣ-ମୁକ୍ତି ଲଭେ—ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ଅଧିକ ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଏହା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁତ୍ତମ ପାବନ।

Verse 47

दुःखप्रनाशनं पुण्यं श्रोतव्यं यत्नतो द्विजाः । श्रद्धया सहितो मर्त्यः श्लोकं श्लोकार्द्धमेव वा ॥ ४६ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦୁଃଖନାଶକ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଉପଦେଶକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ମର୍ତ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଶ୍ଲୋକ—କିମ୍ବା ଅର୍ଧଶ୍ଲୋକ ମଧ୍ୟ—ଶୁଣୁ।

Verse 48

पठित्वा मुच्यते सद्यो महापातकराशिभिः । सतामेव प्रवक्तव्यं गुह्याद्गुह्यतरं यतः ॥ ४७ ॥

ଏହା ପଢ଼ିଲେ ମହାପାତକର ଢେରରୁ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୱର ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ତେଣୁ ଏହା କେବଳ ସତ୍ଜନଙ୍କୁ ହିଁ କହିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଗୁହ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁହ୍ୟ।

Verse 49

वावयेत्पुरतो विष्णोः पुण्यक्षेत्रे द्विजान्तिके । ब्रह्यद्रोहपराणां च दंभाचारयुतात्मनाम् ॥ ४८ ॥

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଏହାର ପାଠ କରାଇବା ଉଚିତ—ବିଶେଷକରି ଯେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ/ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ରୋହରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଯାହାଙ୍କ ମନ ଦମ୍ଭ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟାଚାରରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 50

जनानां बकवृतीनां न ब्रूयादिदमुत्तमम् । त्यक्तकामादिदोषाणां विष्णुभक्तिरतात्मनाम् ॥ ४९ ॥

ବକ (ବଗୁଳା) ପରି କପଟ ବୃତ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ତ କାମ ଆଦି ଦୋଷ ତ୍ୟାଗ କରି, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ରତ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ।

Verse 51

सदाचारपराणां च वक्तव्यं मोक्षयसाधनम् । सर्वदेवमयो विष्णुः स्मरतामार्तिनाशनः ॥ ५० ॥

ସଦାଚାରପରାୟଣ ଲୋକଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷସାଧନ ନିଶ୍ଚୟ କହିବା ଉଚିତ। ସର୍ବଦେବମୟ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ମରଣକାରୀଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 52

सद्भक्तिवत्सलो विप्रा भक्त्या तुष्यति नान्यथा । अश्रद्धयापि यांन्नाच्चि कीर्तितेऽथ स्मूतेऽपि वा ॥ ५१ ॥

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ପ୍ରଭୁ ସଦ୍ଭକ୍ତିବତ୍ସଳ; ସେ କେବଳ ଭକ୍ତିରେ ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମଧ୍ୟ ନାମୋଚ୍ଚାର, କୀର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ ଫଳଦାୟକ।

Verse 53

विमुक्तः पातकैर्मर्त्यो लभते पदमव्ययम् । संसारधोरकान्ताग्दावाग्रिर्मधुसुदनः ॥ ५२ ॥

ପାପରୁ ବିମୁକ୍ତ ମର୍ତ୍ୟ ଅବ୍ୟୟ ପଦ ପାଏ। ସଂସାରର ଘୋର କାନ୍ତାରର ଦାବାଗ୍ନିକୁ ମଧୁସୂଦନ ଦହି ନିବାରନ୍ତି।

Verse 54

स्मरतां सर्वपापानि नाशयत्याशु सत्तमाः । तदर्थद्योतकमिदं पुराणं श्राव्यमुत्तमम् ॥ ५३ ॥

ହେ ସତ୍ତମମାନେ, ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ ଏହି ଶୀଘ୍ର ନାଶ କରେ। ତେଣୁ ସେଇ ଅର୍ଥକୁ ଦ୍ୟୋତିତ କରୁଥିବା ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁରାଣ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରବଣୀୟ।

Verse 55

श्रवणात्पठनाद्वापि सर्वपापविनाशकृत् । यस्यास्य श्रवणे बुद्धिर्जायते भक्तिसंयुता ॥ ५४ ॥

ଏହାର ଶ୍ରବଣ କିମ୍ବା ପାଠ ମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ଯାହାର ମନେ ଏହା ଶୁଣି ଭକ୍ତିସହିତ ବୁଦ୍ଧି ଜନ୍ମେ, ସେ ଧନ୍ୟ।

Verse 56

स एव कृतकृत्यस्तु सर्वशास्त्रार्थकोविदः । यदर्जितं तपः पुण्यं तन्मन्ये सफलं द्विजाः ॥ ५५ ॥

ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ କୃତକୃତ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ଅର୍ଜିତ କରିଥିବା ତପ ଓ ପୁଣ୍ୟକୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ ଫଳଦାୟକ ମନେ କରେ।

Verse 57

यदस्य श्रवणे भाक्तिरन्यथा नहि जायते । सत्कथासु प्रर्वतन्ते सज्जना ये जगाद्धिताः ॥ ५६ ॥

ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ ମାତ୍ର ଭକ୍ତି ଜନ୍ମେ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଜଗତ୍‌ହିତ ଚାହୁଁଥିବା ସଜ୍ଜନମାନେ ସତ୍କଥାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 58

निन्दायां कलहे वापि ह्यसन्तः पाप्तात्पराः । पुराणेष्वर्थवादत्वं ये वदन्ति नराधमाः ॥ ५७ ॥

ନିନ୍ଦା ଓ କଳହରେ ଆସକ୍ତ ଅସନ୍ତମାନେ ପାପୀଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧମ। ଯେ ନରାଧମମାନେ ପୁରାଣକୁ କେବଳ ‘ଅର୍ଥବାଦ’ (ଖାଲି ସ୍ତୁତି) ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ।

Verse 59

तैरर्जितानि पुण्यानि क्षयं यान्ति द्विजोत्तमाः । समस्तकर्मनिर्मूलसाधनानि नराधमः ॥ ५८ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେହି ଉପାୟରେ ଅର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟକୁ ଯାଏ। କିନ୍ତୁ ନରାଧମମାନେ ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ମୂଳରୁ ଉପାଡ଼ିଦେବା ଭଳି ସାଧନର ଆଶ୍ରୟ ନେନ୍ତି।

Verse 60

पुराणान्यर्थवादेन ब्रुवन्नरकमश्नुते । अन्यानि साधयन्त्येव कार्याणि विधिना नराः ॥ ५९ ॥

ପୁରାଣକୁ ‘ଅର୍ଥବାଦ’ ବୋଲି କହୁଥିବା ଲୋକ ନରକ ଭୋଗ କରେ। ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବିଧି-ନିୟମ ଅନୁସାରେ କଲେ ମାତ୍ର ସାଧନ କରନ୍ତି।

Verse 61

पुराणानि द्विजश्रेष्टाः साधयन्ति न मोहिताः । अनायासेन यः पुण्यानीच्छतीह द्विजोत्तमाः ॥ ६० ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଯେମାନେ ମୋହିତ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁରାଣଦ୍ୱାରା ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେ କେହି ଅନାୟାସେ ପୁଣ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେ ପୁରାଣାଶ୍ରୟ କରୁ।

Verse 62

श्रोतव्यानि पुराणानि तेन वै भक्तिभावतः । पुराणश्रवणे बुद्धिर्यस्य पुंसः प्रवर्तते ॥ ६१ ॥

ଏହେତୁ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ପୁରାଣ-ଶ୍ରବଣରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ, ତାହାର ଭକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ଓ ଦୃଢ଼ ହୁଏ।

Verse 63

पुरार्जितानि पापानि तस्य नश्यन्त्यसंशयम् । पुराणे वर्तमानेऽपि पापपाशेन यन्त्रितः । आदरेणान्यगाथासु सक्तबुद्धिः पतत्यधः ॥ ६२ ॥

ତାହାର ପୂର୍ବାର୍ଜିତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ନଶିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ପୁରାଣ ପାଠ ଚାଲୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ପାପପାଶରେ ବନ୍ଧା ରହି, ଭୁଲ ଆଦରରେ ଅନ୍ୟ (ଲୌକିକ) ଗୀତ-ଗାଥାରେ ବୁଦ୍ଧି ଆସକ୍ତ କରେ, ସେ ଅଧୋଗତିକୁ ପଡ଼େ।

Verse 64

सत्सङ्गदेवार्चनसत्कथासु हितोपदेशे निरतो मनुष्यः । प्रयाति विष्णोः परमं पदं यद्देहावसानेऽच्युततुल्यतेजाः ॥ ६३ ॥

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସତ୍ସଙ୍ଗ, ଦେବାର୍ଚ୍ଚନ, ସତ୍କଥା-ଶ୍ରବଣ ଓ ହିତୋପଦେଶରେ ନିରତ ରହେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଦେହାବସାନେ ଅଚ୍ୟୁତ-ତୁଲ୍ୟ ତେଜସ୍ବୀ ହୁଏ।

Verse 65

तस्मादिदं नारदनामधेयं पुण्यं पुराणं श्रुणुत द्विजेन्द्राः । यस्मिञ्छ्रुते जन्मजरादिहीनो नरो भवेदच्युतनिष्टचेताः ॥ ६४ ॥

ଏହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ‘ନାରଦ’ ନାମଧେୟ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ପୁରାଣକୁ ଶୁଣ। ଏହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ, ଜରା ଆଦିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅଚ୍ୟୁତରେ ନିଷ୍ଠ ଚିତ୍ତ ହୁଏ।

Verse 66

वरं वरेण्यं वरदं पुराणं निजप्रभाभावितसर्वलोकम् । संकल्पितार्थप्रदमादिदेवं स्मृत्वाव्रजेन्मुक्तिपदं मनुष्यः ॥ ६५ ॥

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ପରମ ବରେଣ୍ୟ, ବରଦାୟକ ପୁରାଣକୁ—ଯାହା ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରେ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଏ—ଏବଂ ଆଦିଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରେ, ସେ ମୁକ୍ତିପଦ ପାଏ।

Verse 67

ब्रह्मेशविष्ण्वादिशरीरभेदैर्विश्वं सृजत्यत्ति च पाति विप्राः । तमादिदेवं परमं परेशमाधाय चेतस्युपयाति मुक्तिम् ॥ ६६ ॥

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶ (ଶିବ), ବିଷ୍ଣୁ ଆଦିଙ୍କ ଭିନ୍ନ ଶରୀରରୂପ ଧାରଣ କରି ସେଇ ପ୍ରଭୁ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ପାଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସଂହାର ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି। ସେହି ଆଦିଦେବ, ପରମ ପରେଶଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 68

यो नाम जात्यादिविकल्पहीनः परः पराणां परमः परस्मात् । वेदान्तवेद्यः स्वजनप्रकाशः समीड्यते सर्वपुराणवेदैः ॥ ६७ ॥

ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଜନ୍ମ, ଜାତି ଆଦି ଭେଦବିକଳ୍ପରୁ ମୁକ୍ତ; ଯିଏ ପରାତ୍ପର, ପରମମାନଙ୍କର ପରମ, ପରମରୁ ମଧ୍ୟ ପରେ; ଯିଏ ବେଦାନ୍ତରେ ଜ୍ଞେୟ ଏବଂ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶ—ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ଓ ବେଦ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 69

तस्मात्तिमीशं जगतां विमुक्तिमुपासनायालमजं मुरारिम् । परं रहस्यं पुरुषार्थहेतुं स्मृत्वा नरो याति भवाब्धिपारम् ॥ ६८ ॥

ଏହେତୁ ଜଗତମାନଙ୍କ ଈଶ, ଜଗତର ବିମୁକ୍ତି-ସ୍ୱରୂପ, ଅଜ ମୁରାରି—ପରମ ରହସ୍ୟ ଓ ପୁରୁଷାର୍ଥର ହେତୁ—ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରି ଉପାସନା କଲେ ନର ଭବସାଗର ପାର ହୁଏ।

Verse 70

वक्तव्यं धार्मिकेभ्यस्तु श्रद्दधानेभ्य एव च । मुमुक्षुभ्यो यतिभ्यश्च वीतरागेभ्य एव च ॥ ६९ ॥

ଏହି ଉପଦେଶ କେବଳ ଧାର୍ମିକମାନଙ୍କୁ, ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନମାନଙ୍କୁ ହିଁ କହିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ମୁମୁକ୍ଷୁ, ଯତି ଓ ବୈରାଗ୍ୟବାନମାନଙ୍କୁ ମାତ୍ର।

Verse 71

वक्तव्यं पुण्यदेशे च सभायां देवतागृहे । पुण्यक्षेत्रे पुण्यतीर्थे देव ब्राह्मणसन्निधौ ॥ ७० ॥

ଏହି ପବିତ୍ର ଉପଦେଶ ପୁଣ୍ୟଦେଶରେ, ସଭାରେ, ଦେବାଳୟରେ; ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥରେ—ବିଶେଷକରି ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ—କହିବା ଉଚିତ।

Verse 72

उच्छिष्टदेशे वक्तार आख्यानमिदमुत्तमम् । पच्यन्ते नरके घोरे यावदाभूतसंप्लवम् ॥ ७१ ॥

ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଉତ୍ତମ ଆଖ୍ୟାନ ପଢ଼ୁଥିବା ଲୋକେ, ସର୍ବଭୂତ-ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ନରକରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 73

मृषा श्रृणोति यो मूढो दम्भी भक्तिविवर्जितः । सोऽपि तद्वन्महाघोरे नरके पच्यतेऽक्षये ॥ ७२ ॥

ଯେ ମୂଢ଼ ଲୋକ ଦମ୍ଭୀ ହୋଇ, ଭକ୍ତିବିହୀନ ଭାବେ, ମିଥ୍ୟା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶୁଣେ—ସେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଅକ୍ଷୟ ମହାଘୋର ନରକରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 74

नरो यः सत्कथामध्ये संभाषां कुरुतेऽन्यतः । स याति नरकं घोरं तदेकाग्रमना भवेत् ॥ ७३ ॥

ସତ୍କଥା ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ପାଖକଥା କରେ, ସେ ଘୋର ନରକକୁ ଯାଏ; ତେଣୁ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 75

श्रोता वक्ता चविप्रेन्द्रा एष धर्मः सनातनः । असमाहितचित्तस्तु न जानाति हि किंचना ॥ ७४ ॥

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ସତ୍ୟ ଶ୍ରୋତା ଓ ସତ୍ୟ ବକ୍ତା ହେବା—ଏହାହି ସନାତନ ଧର୍ମ; କିନ୍ତୁ ଅସମାହିତ ଚିତ୍ତ ଥିଲେ କିଛି ମଧ୍ୟ ବୁଝେ ନାହିଁ।

Verse 76

तत एकमना भूत्वा पिबेद्धरिकथामृतम् । कथं संभ्रान्तचित्तस्य कथास्वादः प्रजायते ॥ ७५ ॥

ଏହେତୁ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ ହରିକଥାମୃତ ପାନ କର। ଯାହାର ମନ ଅଶାନ୍ତ ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତ, ତାହାରେ କଥାରସ କିପରି ଜନ୍ମେ?

Verse 77

किं सुखं प्राप्यते लोके पुंसा संभ्रान्तचेतसा । तस्मात्सर्वं परित्यज्य कामं दुःखस्य साधनम् ॥ ७६ ॥

ବିଭ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତ ପୁରୁଷ ଏହି ଲୋକରେ କେଉଁ ସୁଖ ପାଏ? ତେଣୁ ସବୁକିଛି ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ଦୁଃଖର ସାଧନ ଏହି କାମକୁ ତ୍ୟାଗ କର।

Verse 78

समाहितमना भूत्वाकुर्यादच्युतचिन्तनम् । येन केनाप्युपायेन स्मृतो नारायणोऽव्ययः ॥ ७७ ॥

ମନକୁ ସମାହିତ କରି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଚିନ୍ତନ କର। ଯେ କୌଣସି ଉପାୟରେ ହେଉ, ଅବ୍ୟୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।

Verse 79

अपि पातकयुक्तस्य प्रसन्नः स्यान्नसंशयः । यस्य नारायणे भक्तिर्विभौ विश्वेश्वरेऽव्यये । तस्य स्यात्सफलं जन्म मुक्तिश्चैव करे स्थिता ॥ ७८ ॥

ପାପଯୁକ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ଯଦି ତାହାର ଭକ୍ତି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅବ୍ୟୟ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ନାରାୟଣଙ୍କରେ ଥାଏ। ତାହାର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହୁଏ, ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ହାତତଳେ ଥିବା ପରି ହୁଏ।

Verse 80

धर्मार्थकाममोक्षाख्यपुरुषार्था द्विजोत्तमाः । हरिभक्तिपराणां वै संपद्यन्ते न संशयः ॥ ७९ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ—ଏହି ପୁରୁଷାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ହରିଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Frequently Asked Questions

Śaunaka cites śāstric tradition that Vyāsa is Nārāyaṇa’s incarnation who divides the Veda in each age, and that Sūta is specifically instructed and appointed by Vyāsa. This establishes a recognized Purāṇic pramāṇa chain, making Sūta the proper conduit for dharma, karma, and bhakti teachings leading to mokṣa.

While acknowledging sacrifice and knowledge, the chapter repeatedly centers bhakti—especially hearing sacred narrative, one-pointed attention, and remembrance/uttering of Nārāyaṇa’s name—as the decisive purifier and liberating force, capable of destroying sins and fulfilling the four puruṣārthas.