Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 53

The Description of the Caturdaśī Vrata Observed throughout the Twelve Months

Devanagari script

ब्रह्मकूर्चव्रतं चात्र कर्तव्यमृद्धिमिच्छता । सोपवासः पञ्चगव्यं पिबेद्रात्रौ जितेंद्रियः ॥ ५३ ॥

Transliteration

brahmakūrcavrataṃ cātra kartavyamṛddhimicchatā | sopavāsaḥ pañcagavyaṃ pibedrātrau jiteṃdriyaḥ || 53 ||

Translation

ଏଠାରେ ଋଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚ୍ଚ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଉପବାସ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ରାତିରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପାନ କରିବ॥ ୫୩ ॥

Word by Word

• ब्रह्म-कूर्च-व्रतम्: the Brahma-kūrcha vow
• ब्रह्म-कूर्च-व्रतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + कूर्च (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (ब्रह्मकूर्चस्य व्रतम्)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (and)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशार्थे (here)

• कर्तव्यम्: should be done
• कर्तव्यम्: Vidhi (विधि)
• Type: Adjective
• Root: √कृ (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
• Form: तव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligatory); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be done)

• ऋद्धिम्: prosperity
• ऋद्धिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• इच्छता: by one desiring
• इच्छता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (वर्तमान-कृदन्त, present participle); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम् (by one who desires)

• स-उपवासः: with fasting
• स-उपवासः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्ययार्थ) + उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कर्तुः); कर्मधारयः (उपवासयुक्तः)

• पञ्च-गव्यम्: pañcagavya (mixture of five cow-products)
• पञ्च-गव्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + गव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; द्विगु-समासः (पञ्चानां गव्यानां समाहारः)

• पिबेत्: should drink
• पिबेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन (वैकल्पिक रूप: रात्रौ)

• जित-इन्द्रियः: one who has conquered the senses
• जित-इन्द्रियः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जि) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (जितानि इन्द्रियाणि येन सः)

Speaker

Narada (within the Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata Kalpa

Vrata: Brahma-kūrca-vrata

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a vrata-based discipline where prosperity (ṛddhi) is linked to purity, fasting, and self-control, emphasizing that inner restraint and ritual cleanliness support auspicious outcomes.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not naming a deity here, the verse supports bhakti-oriented life by prescribing regulated conduct (vrata, upavāsa, jitendriyatā), which traditionally purifies the practitioner and makes devotion steadier and more effective.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure and purity-discipline are foregrounded (kalpa-style practice): fasting, timing (night observance), and the regulated use of pañcagavya as a śauca/prāyaścitta aid.