Shloka 3
इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्
Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning
Devanagari script
त्वष्टा प्रजापतिहासीद् देवश्रेष्ठोी महातपा: । स पुत्र वै त्रिशिरसमिन्द्रद्रोहात् किलासृजत्,त्वष्टा नामसे प्रसिद्ध एक प्रजापति थे, जो देवताओमें श्रेष्ठ और महान् तपस्वी माने जाते थे। कहते हैं, उन्होंने इन्द्रके प्रति द्रोहबुद्धि हो जानेके कारण ही एक तीन सिरवाला पुत्र उत्पन्न किया
Transliteration
tvaṣṭā prajāpatiḥ āsīd devaśreṣṭho mahātapāḥ | sa putraṃ vai triśirasaṃ indradrohāt kilāsṛjat |
Translation
ତ୍ୱଷ୍ଟା ନାମକ ଏକ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ—ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ। କୁହାଯାଏ, ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତି ଦ୍ରୋହବୁଦ୍ଧି ଜନ୍ମିବାରୁ ସେ ‘ତ୍ରିଶିରା’ ନାମକ ତିନି ଶିର ଥିବା ପୁତ୍ରକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
Word by Word
त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
Karta
TypeNoun
Rootत्वष्टृ
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रजापतिःPrajāpati (lord of creatures)
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, Third, Singular
देवश्रेष्ठःbest among the gods
देवश्रेष्ठः:
TypeAdjective
Rootदेवश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
महातपाःof great austerity
महातपाः:
TypeAdjective
Rootमहातपस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
त्रिशिरसम्three-headed
त्रिशिरसम्:
TypeAdjective
Rootत्रिशिरस्
FormMasculine, Accusative, Singular
इन्द्रद्रोहात्from hostility toward Indra / due to enmity with Indra
इन्द्रद्रोहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootइन्द्रद्रोह
FormMasculine, Ablative, Singular
किलit is said; indeed
किल:
TypeIndeclinable
Rootकिल
असृजत्created; produced
असृजत्:
TypeVerb
Rootसृज्
FormImperfect, Third, Singular
Speaker
शल्य उवाच
Characters & Entities
Ś
ŚalyaT
Tvaṣṭṛ (Tvaṣṭā)P
PrajāpatiI
IndraT
Triśiras (Triśirā)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes