Shloka 2

इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्

Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning

Devanagari script

शल्य उवाच शृणु राजन्‌ पुरावृत्तमितिहासं पुरातनम्‌ । सभार्येण यथा प्राप्तं दु:खमिन्द्रेण भारत,शल्यने कहा--भरतवंशी नरेश! यह पूर्वकालमें घटित पुरातन इतिहास है। पत्नीसहित इन्द्रने जिस प्रकार महान्‌ दुःख प्राप्त किया था, वह बताता हूँ, सुनो

Transliteration

śalya uvāca śṛṇu rājan purāvṛttam itihāsaṁ purātanam | sabhāryeṇa yathā prāptaṁ duḥkham indreṇa bhārata ||

Translation

ଶଲ୍ୟ କହିଲେ—ରାଜନ! ଶୁଣ; ଏହା ପୂର୍ବକାଳରେ ଘଟିଥିବା ପୁରାତନ ଇତିହାସ। ଭରତବଂଶୀ! ଇନ୍ଦ୍ର ପତ୍ନୀସହିତ ଯେପରି ଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ମୁଁ ସେହି କଥା କହୁଛି—ଶୁଣ।

Word by Word

शल्यःShalya

उवाचsaid

शृणुlisten

राजन्O king

पुरावृत्तम्happened in former times

इतिहासम्legend, historical tale

पुरातनम्ancient

सभार्येणtogether with (his) wife

यथाhow, in what manner

प्राप्तम्obtained, reached

दुःखम्sorrow, suffering

इन्द्रेणby Indra

भारतO Bharata (descendant of Bharata)

Speaker

शल्य उवाच

Characters & Entities

श

शल्य (Śalya)

र

राजन्/भारत (the addressed king, Bhārata lineage)

इ

इन्द्र (Indra)

इ

इन्द्रपत्नी (Indra’s wife; unnamed here)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes