Shloka 16
भीष्म–जामदग्न्यसंवादः (Amba-prasaṅga and Kurukṣetra Dvandva Declaration) / Bhishma–Jamadagnya Dialogue
Devanagari script
शपेयं त्वां न चेदेवमागच्छेथा विशाम्पते । युध्यस्व त्वं रणे यत्तो धैर्यमालम्ब्य कौरव,प्रजानाथ! यदि तुम इस प्रकार मेरे समीप नहीं आते तो मैं तुम्हें शाप दे देता। कुरुनन्दन! तुम धैर्य धारण करके इस रफक्षेत्रमें प्रयत्नपूर्वक युद्ध करो
Transliteration
śapeyaṃ tvāṃ na ced evam āgacchethā viśāmpate | yudhyasva tvaṃ raṇe yatto dhairyam ālambya kaurava ||
Translation
ହେ ପ୍ରଜାନାଥ! ତୁମେ ଏହିପରି ଭାବେ ମୋ ନିକଟକୁ ନ ଆସିଥାନ୍ତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ କୌରବ! ଧୈର୍ୟ ଧରି ଏହି ରଣରେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ଯୁଦ୍ଧ କର।
Word by Word
शपेयंI would curse
शपेयं:
Karta
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
FormVidhi-linga, Potential/Optative, 1, Singular, Parasmaipada
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
आगच्छेथाःyou should come / would come
आगच्छेथाः:
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
FormVidhi-linga, Potential/Optative, 2, Singular, Parasmaipada
विशाम्of the people/subjects
विशाम्:
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक: विश्/विष् ‘people, subjects’)
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
युध्यस्वfight!
युध्यस्व:
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
FormLot, Imperative, 2, Singular, Atmanepada
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
यत्तःstriving, exerting oneself
यत्तः:
TypeAdjective
Rootयत (कृदन्त/विशेषण ‘striving’)
FormMasculine, Nominative, Singular
धैर्यम्steadfastness, courage
धैर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootधैर्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
आलम्ब्यhaving relied on / taking support of
आलम्ब्य:
TypeVerb
Rootआ + लम्ब् (धातु)
FormAbsolutive (Gerund), —
कौरवO Kaurava
कौरव:
TypeNoun
Rootकौरव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
राम उवाच
Characters & Entities
R
Rāma (speaker)K
Kaurava (addressed person; a Kuru-descendant)B
battlefield (raṇa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes