Adhyaya 102

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे मदनदाहो नामैकाधिकशततमो ऽध्यायः सूत उवाच तपसा च महादेव्याः पार्वत्या वृषभध्वज प्रीतिश् च भगवाञ्छर्वो वचनाद्ब्रह्मणस्तदा

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗରେ ‘ମଦନଦାହ’ ନାମକ ଏକଶେ-ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ (ଆରମ୍ଭ)। ସୂତ କହିଲେ—ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ! ମହାଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଏବଂ ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧବଚନରେ ଭଗବାନ୍ ଶର୍ବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 2

हिताय चाश्रमाणां च क्रीडार्थं भगवान्भवः तदा हैमवतीं देवीम् उपयेमे यथाविधि

ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ କ୍ରୀଡାର୍ଥେ ଭଗବାନ୍ ଭବ (ଶିବ) ସେତେବେଳେ ଯଥାବିଧି ଦେବୀ ହୈମବତୀ (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।

Verse 3

जगाम स स्वयं ब्रह्मा मरीच्याद्यैर्महर्षिभिः तपोवनं महादेव्याः पार्वत्याः पद्मसंभवः

ତେବେ ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ, ମରୀଚି ଆଦି ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହ, ମହାଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ତପୋବନକୁ ଗଲେ।

Verse 4

प्रदक्षिणीकृत्य च तां देवीं स जगतो ऽरणीम् किम् अर्थं तपसा लोकान् संतापयसि शैलजे

ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ—ଜଗତର ଅରଣୀ—ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ସେ କହିଲେ: “ହେ ଶୈଳଜେ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାପିତ କରୁଛ?”

Verse 5

त्वया सृष्टं जगत्सर्वं मातस्त्वं मा विनाशय त्वं हि संधारयेल्लोकान् इमान् सर्वान् स्वतेजसा

ହେ ମାତା, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ସୃଷ୍ଟ; ମୋତେ ବିନାଶ କରନି। ତୁମେ ନିଜ ତେଜରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଛ।

Verse 6

सर्वदेवेश्वरः श्रीमान् सर्वलोकपतिर्भवः यस्य वै देवदेवस्य वयं किङ्करवादिनः

ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭବ ସର୍ବଦେବେଶ୍ୱର ଓ ସର୍ବଲୋକପତି; ସେଇ ଦେବଦେବଙ୍କର ଆମେ କେବଳ କିଙ୍କର, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ଵକ୍ତା।

Verse 7

स एवं परमेशानः स्वयं च वरयिष्यति वरदे येन सृष्टासि न विना यस्त्वयांबिके

ହେ ବରଦେ, ସେଇ ପରମେଶାନ ସ୍ୱୟଂ ବରକୁ ବାଛି ବରଦାନ ଦେବେ। ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପ୍ରକଟ—ହେ ଅମ୍ବିକେ—ତୁମ ବିନା ସେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 8

वर्तते नात्र संदेहस् तव भर्त्ता भविष्यति इत्युक्त्वा तां नमस्कृत्य मुहुः सम्प्रेक्ष्य पार्वतीम्

“ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ତୋର ପତି ନିଶ୍ଚୟ ହେବେ/ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।” ଏମିତି କହି ସେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୁନଃପୁନଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 9

गते पितामहे देवो भगवान् परमेश्वरः जगामानुग्रहं कर्तुं द्विजरूपेण चाश्रमम्

ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଚାଲିଯାଇବା ପରେ, ଭଗବାନ ପରମେଶ୍ୱର ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଦ୍ୱିଜରୂପ ଧାରଣ କରି ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।

Verse 10

सा च दृष्ट्वा महादेवं द्विजरूपेण संस्थितम् प्रतिभाद्यैः प्रभुं ज्ञात्वा ननाम वृषभध्वजम्

ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଜରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେଖି, ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନର ଲକ୍ଷଣରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 11

सम्पूज्य वरदं देवं ब्राह्मणच्छद्मनागतम् तुष्टाव परमेशानं पार्वती परमेश्वरम्

ବ୍ରାହ୍ମଣଛଦ୍ମରେ ଆସିଥିବା ବରଦ ଦେବଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି, ପାର୍ବତୀ ପରମେଶାନ—ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 12

अनुगृह्य तदा देवीम् उवाच प्रहसन्निव कुलधर्माश्रयं रक्षन् भूधरस्य महात्मनः

ତେବେ ଭଗବାନ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ମନେ ହସୁଥିବା ପରି କହିଲେ—କୁଳଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟକୁ ରକ୍ଷା କରି, ମହାତ୍ମା ପର୍ବତନାଥଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର।

Verse 13

क्रीडार्थं च सतां मध्ये सर्वदेवपतिर्भवः स्वयंवरे महादेवी तव दिव्यसुशोभने

ଦିବ୍ୟ କ୍ରୀଡାର୍ଥେ, ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସର୍ବଦେବପତି ଭବ—ହେ ମହାଦେବୀ—ତୁମ ସ୍ୱୟଂବରେ ଦିବ୍ୟ ତେଜ ଓ ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା ସହ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 14

आस्थाय रूपं यत्सौम्यं समेष्ये ऽहं सह त्वया इत्युक्त्वा तां समालोक्य देवो दिव्येन चक्षुषा

ସୌମ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦେବ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମ ସହ ଏକତ୍ର ହେବି।” ଏମିତି କହି ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 15

जगामेष्टं तदा दिव्यं स्वपुरं प्रययौ च सा दृष्ट्वा हृष्टस्तदा देवीं मेनया तुहिनाचलः

ତେବେ ସେ ନିଜ ଇଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ଧାମ—ନିଜ ନଗରକୁ—ଫେରିଗଲା। ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁହିନାଚଳ (ହିମାଳୟ) ମେନା ସହ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 16

आलिङ्ग्याघ्राय सम्पूज्य पुत्रीं साक्षात्तपस्विनीम् दुहितुर्देवदेवेन न जानन्नभिमन्त्रितम्

ସେ ନିଜ କନ୍ୟା—ସାକ୍ଷାତ୍ ତପସ୍ୱିନୀ—କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମସ୍ତକକୁ ସ୍ନେହରେ ଘ୍ରାଣ/ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ-ଦୀକ୍ଷିତ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ସେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ପ୍ରଭୁ ତାହା ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରି ରଖିଥିଲେ।

Verse 17

स्वयंवरं तदा देव्याः सर्वलोकेष्वघोषयत् अथ ब्रह्मा च भगवान् विष्णुः साक्षाज्जनार्दनः

ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଘୋଷିତ ହେଲା। ତଦନନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ—ସାକ୍ଷାତ୍ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ—ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 18

शक्रश् च भगवान् वह्निर् भास्करो भग एव च त्वष्टार्यमा विवस्वांश् च यमो वरुण एव च

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର), ପୂଜ୍ୟ ବହ୍ନି (ଅଗ୍ନି), ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଓ ଭଗ; ତଥା ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଅର୍ୟମା, ବିବସ୍ୱାନ, ଯମ ଓ ବରୁଣ—ଏ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶାସନରେ ସ୍ଥିତ, ତାଙ୍କର ଜଗତ୍-ଶକ୍ତି ହୋଇ ସୃଷ୍ଟିର କ୍ରମ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 19

वायुः सोमस्तथेशानो रुद्राश् च मुनयस् तथा अश्विनौ द्वादशादित्या गन्धर्वा गरुडस् तथा

ବାୟୁ, ସୋମ ଓ ଈଶାନ; ରୁଦ୍ରଗଣ ଓ ମୁନିଗଣ; ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନ, ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଗରୁଡ ମଧ୍ୟ—ଏ ସମସ୍ତେ ପତି-ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଧୀନ ବିଶ୍ୱ-କ୍ରମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦିବ୍ୟ ସମୂହ।

Verse 20

यक्षाः सिद्धास्तथा साध्या दैत्याः किंपुरुषोरगाः समुद्राश् च नदा वेदा मन्त्राः स्तोत्रादयः क्षणाः

ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ ଓ ସାଧ୍ୟ; ଦୈତ୍ୟ, କିମ୍ପୁରୁଷ ଓ ଉରଗ; ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦୀ; ବେଦ; ମନ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ତୋତ୍ର—ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳର କ୍ଷଣମାନେ ମଧ୍ୟ—ଏ ସବୁ ପତି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଧୀନ; ସେ ପରାତ୍ପର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 21

नागाश् च पर्वताः सर्वे यज्ञाः सूर्यादयो ग्रहाः त्रयस्त्रिंशच्च देवानां त्रयश् च त्रिशतं तथा

ନାଗ, ସମସ୍ତ ପର୍ବତ, ଯଜ୍ଞ, ସୂର୍ଯ୍ୟାଦି ଗ୍ରହ; ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ ଓ ତଦ୍ରୂପ ତିନିଶେ ତିନି—ଏହା ପବିତ୍ର ଗଣନା। ଏ ସବୁ ପତି ଶିବଙ୍କ ଅଧିକ୍ଷେତ୍ରରେ ସଂଗୃହୀତ; ସେଇ ସର୍ବାଧାର, ସର୍ବାତୀତ।

Verse 22

त्रयश् च त्रिसहस्रं च तथान्ये बहवः सुरा जग्मुर् गिरीन्द्रपुत्र्यास्तु स्वयंवरमनुत्तमम्

ତିନି ଓ ତିନିହଜାର, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ, ଗିରିରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାର ଅନୁତ୍ତମ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଶିବ-ଶକ୍ତିର ପରମ ସଂଯୋଗର ସୂଚନା—ଯେଉଁଠାରେ ପତି ଜୀବକୁ ପାଶରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।

Verse 23

अथ शैलसुता देवी हैममारुह्य शोभनम् विमानं सर्वतोभद्रं सर्वरत्नैर् अलंकृतम्

ତେବେ ଶୈଲସୁତା ଦେବୀ ସର୍ବତୋଭଦ୍ର, ସର୍ବରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଶୋଭନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 24

अप्सरोभिः प्रनृत्ताभिः सर्वाभरणभूषितैः गन्धर्वसिद्धैर्विविधैः किन्नरैश् च सुशोभनैः

ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଅପ୍ସରାମାନେ ସର୍ବାଭରଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ; ନାନାବିଧ ଗନ୍ଧର୍ବ-ସିଦ୍ଧ ଓ ଶୋଭନ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ସହ ଦିବ୍ୟ ସଭା ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।

Verse 25

बन्दिभिः स्तूयमाना च स्थिता शैलसुता तदा सितातपत्रं रत्नांशुमिश्रितं चावहत्तथा

ତେବେ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି ମଧ୍ୟରେ ଶୈଲସୁତା ଦେବୀ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ; ରତ୍ନକିରଣମିଶ୍ରିତ ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତ ଶ୍ୱେତ ରାଜଛତ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧରାଗଲା।

Verse 26

मालिनी गिरिपुत्र्यास्तु संध्या पूर्णेन्दुमण्डलम् चामरासक्तहस्ताभिर् दिव्यस्त्रीभिश् च संवृता

ଗିରିପୁତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମାଲିନୀ ତାଙ୍କ ସନ୍ଧ୍ୟାସେବା ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ପୂର୍ଣ୍ଣେନ୍ଦୁମଣ୍ଡଳ ସମ ଦୀପ୍ତ; ଚାମର ଧରିଥିବା ହସ୍ତଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।

Verse 27

मालां गृह्य जया तस्थौ सुरद्रुमसमुद्भवाम् विजया व्यजनं गृह्य स्थिता देव्याः समीपगा

ସୁରଦ୍ରୁମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମାଳା ଧରି ଜୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ; ବ୍ୟଜନ (ପଖା) ଧରି ବିଜୟା ଦେବୀଙ୍କ ସମୀପେ ସେବାଭାବରେ ରହିଲେ।

Verse 28

मालां प्रगृह्य देव्यां तु स्थितायां देवसंसदि शिशुर्भूत्वा महादेवः क्रीडार्थं वृषभध्वजः

ଦେବସଭାରେ ଦେବୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ମହାଦେବ ମାଳା ଧରି, ଶିଶୁରୂପ ହୋଇ କ୍ରୀଡା-ଲୀଳା କଲେ।

Verse 29

उत्सङ्गतलसंसुप्तो बभूव भगवान्भवः अथ दृष्ट्वा शिशुं देवास् तस्या उत्संगवर्त्तिनम्

ଭଗବାନ୍ ଭବ (ଶିବ) ତାଙ୍କ ଉତ୍ସଙ୍ଗତଳରେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କଲେ। ପରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ସଙ୍ଗରେ ଥିବା ସେଇ ଶିଶୁକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 30

को ऽयम् अत्रेति संमन्त्र्य चुक्षुभुश् च समागताः वज्रमाहारयत्तस्य बाहुम् उद्यम्य वृत्रहा

“ଏଠାରେ ଏ କିଏ?” ବୋଲି ପରସ୍ପର ମନ୍ତ୍ରଣା କରି ସେମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ତେବେ ବୃତ୍ରହା ଇନ୍ଦ୍ର ଭୁଜା ଉଠାଇ ତା’ଉପରେ ବଜ୍ର ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 31

स बाहुरुद्यमस्तस्य तथैव समुपस्थितः स्तम्भितः शिशुरूपेण देवदेवेन लीलया

ତାଙ୍କ ଉଠାଇଥିବା ଭୁଜା ସହ ସେ ଆଗେଇ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଦେବଦେବ ଶିଶୁରୂପେ ନିଜ ଲୀଳାରେ ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଭଙ୍ଗୀରେ ହିଁ ସ୍ତମ୍ଭିତ କରିଦେଲେ।

Verse 32

वज्रं क्षेप्तुं न शशाक बाहुं चालयितुं तथा वह्निः शक्तिं तथा क्षेप्तुं न शशाक तथा स्थितः

ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଛାଡ଼ି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଭୁଜାକୁ ମଧ୍ୟ ହଲାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେହିପରି ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ସେଇ ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜ ଶକ୍ତି (ଶକ୍ତ୍ୟସ୍ତ୍ର) ଛାଡ଼ି ପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 33

यमो ऽपि दण्डं खड्गं च निरृतिर्मुनिपुङ्गवाः वरुणो नागपाशं च ध्वजयष्टिं समीरणः

ହେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବମାନେ, ଯମ ଦଣ୍ଡ ଓ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କଲେ; ନିରୃତି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆୟୁଧ ସହ ନିୟୁକ୍ତ ହେଲେ; ବରୁଣ ନାଗପାଶ ଧରିଲେ; ଏବଂ ସମୀରଣ (ବାୟୁ) ଧ୍ୱଜ-ଯଷ୍ଟି ବହିଲେ—ଶିବଙ୍କ ବିଶ୍ୱବିଧାନରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ବିନ୍ୟସ୍ତ।

Verse 34

सोमो गदां धनेशश् च दण्डं दण्डभृतां वरः ईशानश् च तथा शूलं तीव्रमुद्यम्य संस्थितः

ସୋମ ଗଦା ଧରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଧନେଶ (କୁବେର) ଦଣ୍ଡଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ନିଶ୍ଚଳ ରହିଲେ; ଈଶାନ ତୀବ୍ର ଶୂଳ (ତ୍ରିଶୂଳ) ଉଦ୍ୟମ୍ୟ ଦଢ଼ ହେଲେ—ଶୈବସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଏହି ଆୟୁଧ ପାଶ ଉପରେ ଶାସନ ଓ ପଶୁ (ବଦ୍ଧ ଜୀବ) ରକ୍ଷାରେ ପତି ଶିବଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱର ଚିହ୍ନ।

Verse 35

रुद्राश् च शूलमादित्या मुशलं वसवस् तथा मुद्गरं स्तम्भिताः सर्वे देवेनाशु दिवौकसः

ରୁଦ୍ରମାନେ ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠାଇଲେ; ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମୁଶଳ; ବସୁମାନେ ମୁଦ୍ଗର—ତଥାପି ସେ ସମସ୍ତ ଦିବୌକସ ଦେବତା ସେହି ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଷ୍ଟମ୍ଭିତ ହେଲେ; ଏହାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା ଯେ ପତି ଶିବ ଏକା ହିଁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଦମନ କରନ୍ତି।

Verse 36

स्तम्भिता देवदेवेन तथान्ये च दिवौकसः शिरः प्रकम्पयन् विष्णुश् चक्रम् उद्यम्य संस्थितः

ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଷ୍ଟମ୍ଭିତ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ଦିବୌକସମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଚଳ ହେଲେ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ—ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଶିର କମ୍ପାଇ—ଚକ୍ର ଉଠାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 37

तस्यापि शिरसो बालः स्थिरत्वं प्रचकार ह चक्रं क्षेप्तुं न शशाक बाहूंश्चालयितुं न च

ତାହାର ଶିରର କେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ ଓ ଅଚଳ ହୋଇଗଲା। ସେ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ି ପାରିଲା ନାହିଁ, ଭୁଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚଳାଇ ପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 38

पूषा दन्तान् दशन् दन्तैर् बालमैक्षत मोहितः तस्यापि दशनाः पेतुर् दृष्टमात्रस्य शंभुना

ମୋହିତ ପୂଷା ଦାନ୍ତ ଚାପି ଶିଶୁକୁ ଦେଖିଲା; କିନ୍ତୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମାତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିବା ସହିତ ତାହାର ଦାନ୍ତ ଝରିଗଲା। ଏହି ପତିଙ୍କ ଅଜେୟତା—ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ପାଶ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।

Verse 39

बलं तेजश् च योगं च तथैवास्तम्भयद् विभुः अथ तेषु स्थितेष्वेव मन्युमत्सु सुरेष्वपि

ତାପରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁ, ପରମ ପତି ସେମାନଙ୍କର ବଳ, ତେଜ ଓ ଯୋଗଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭିତ କଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ସୁରମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 40

ब्रह्मा परमसंविग्नो ध्यानमास्थाय शङ्करम् बुबुधे देवमीशानम् उमोत्संगे तमास्थितम्

ପରମ ଆତଙ୍କିତ ବ୍ରହ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ସେହି ସମାଧିରେ ଉମାଙ୍କ କୋଳରେ ଆସୀନ ଈଶାନ ଦେବଙ୍କୁ ସେ ଜାଣିଲେ।

Verse 41

स बुद्ध्वा देवमीशानं शीघ्रम् उत्थाय विस्मितः ववन्दे चरणौ शंभोर् अस्तुवच्च पितामहः

ଈଶାନ ଦେବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ସେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଉଠିଲେ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କରି ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 42

बुद्धिस्त्वं सर्वलोकानाम् अहङ्कारस् त्वम् ईश्वरः भूतानामिन्द्रियाणां च त्वमेवेश प्रवर्त्तकः

ହେ ଈଶ୍ୱର! ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ତୁମେ, ଅହଂକାର ମଧ୍ୟ ତୁମେ। ସମସ୍ତ ଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ଈଶ, ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ତୁମେଇ—ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ପତି।

Verse 43

तवाहं दक्षिणाद्धस्तात् सृष्टः पूर्वं पुरातनः वामहस्तान् महाबाहो देवो नारायणः प्रभुः

ହେ ମହାବାହୋ! ତୁମ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରୁ ମୁଁ ପ୍ରାଚୀନ ଆଦିକାଳରେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟ ହେଲି; ଏବଂ ତୁମ ବାମ ହସ୍ତରୁ ପ୍ରଭୁ ଦେବ ନାରାୟଣ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 44

इयं च प्रकृतिर्देवी सदा ते सृष्टिकारण पत्नीरूपं समास्थाय जगत्कारणमागता

ଏହି ଦେବୀ ପ୍ରକୃତି ସଦା ତୁମ ସୃଷ୍ଟି-କାରଣ ଶକ୍ତି; ପତ୍ନୀରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ଜଗତର କାରଣସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି।

Verse 45

नमस्तुभ्यं महादेव महादेव्यै नमोनमः प्रसादात्तव देवेश नियोगाच्च मया प्रजाः

ହେ ମହାଦେବ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବେଶ! ତୁମ ପ୍ରସାଦ ଓ ତୁମ ନିୟୋଗରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 46

देवाद्यास्तु इमाः सृष्टा मूढास्त्वद्योगमोहिताः कुरु प्रसादमेतेषां यथापूर्वं भवन्त्विमे

ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏହି ସମସ୍ତେ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଆଜି ତୁମ ଯୋଗମାୟାଜନିତ ମୋହରେ ମୂଢ ହୋଇଛନ୍ତି। ହେ ପତି! ଏମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ କର, ଯେପରି ଏମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ପୁରୁଣା ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରନ୍ତୁ।

Verse 47

सूत उवाच विज्ञाप्यैवं तदा ब्रह्मा देवदेवं महेश्वरम् संस्तम्भितांस्तदा तेन भगवान् आह पद्मजः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ନିବେଦନ କରି ସେତେବେଳେ ପଦ୍ମଜ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ; କାରଣ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସ୍ତମ୍ଭିତ ହୋଇ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 48

मूढास्थ देवताः सर्वा नैव बुध्यत शङ्करम् देवदेवम् इहायान्तं सर्वदेवनमस्कृतम्

ମୋହରେ ଅବସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ଶଙ୍କର—ଦେବଦେବ—ଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ; ଯାହାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।

Verse 49

गच्छध्वं शरणं शीघ्रं देवाः शक्रपुरोगमाः सनारायणकाः सर्वे मुनिभिः शङ्करं प्रभुम्

ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବମାନେ! ଶୀଘ୍ର ପ୍ରଭୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ନାରାୟଣ ସହ, ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତେ ମିଶି ସେଇ ଶିବ-ପତି—ପରମ ରକ୍ଷକ—ଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତୁ।

Verse 50

सार्धं मयैव देवेशं परमात्मानमीश्वरम् अनया हैमवत्या च प्रकृत्या सह सत्तमम्

ମୋ ସହିତ, ଏହି ହୈମବତୀ ପ୍ରକୃତି—ପର୍ବତଜ ଶକ୍ତି—ସହ, ଦେବେଶ ପରମାତ୍ମା ଈଶ୍ୱର, ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର।

Verse 51

तत्र ते स्तम्भितास्तेन तथैव सुरसत्तमाः प्रणेमुर् मनसा सर्वे सनारायणकाः प्रभुम्

ସେଠାରେ ସେଇ (ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ସ୍ତମ୍ଭିତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ ଯେପରି ଥିଲେ ସେପରି ରହିଗଲେ; ନାରାୟଣ ସହ ସମସ୍ତେ ମନେମନେ ପ୍ରଭୁ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 52

अथ तेषां प्रसन्नो भूद् देवदेवस्त्रियंबकः यथापूर्वं चकाराशु वचनाद्ब्रह्मणः प्रभुः

ତାପରେ ଦେବଦେବ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନରେ ଶୀଘ୍ର ସବୁକିଛି ଯଥାପୂର୍ବ କରିଦେଲେ।

Verse 53

तत एवं प्रसन्ने तु सर्वदेवनिवारणम् वपुश्चकार देवेशो दिव्यं परममद्भुतम्

ତେବେ ପରିସ୍ଥିତି ଶାନ୍ତ ହେଲାପରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିବାରଣ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।

Verse 54

तेजसा तस्य देवास्ते सेन्द्रचन्द्रदिवाकराः सब्रह्मकाः ससाध्याश् च सनारायणकास् तथा

ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ସେହି ଦେବମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ—ବ୍ରହ୍ମା, ସାଧ୍ୟଗଣ ଏବଂ ନାରାୟଣ ସହିତ—ସମସ୍ତେ ସେହି ଦୀପ୍ତିର ଅଧୀନ ହେଲେ।

Verse 55

सयमाश् च सरुद्राश् च चक्षुरप्रार्थयन् विभुम् तेभ्यश् च परमं चक्षुः सर्वदृष्टौ च शक्तिमत्

ତାପରେ ସାୟମ ଓ ରୁଦ୍ରଗଣ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବଦର୍ଶନେ ଶକ୍ତିମାନ ପରମ ଚକ୍ଷୁ ଦେଲେ।

Verse 56

ददावंबापतिः शर्वो भवान्याश् च चलस्य च लब्ध्वा चक्षुस्तदा देवा इन्द्रविष्णुपुरोगमाः

ତେବେ ଅମ୍ବାପତି ଶର୍ବ—ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶିବ—ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ; ଏବଂ ସେହି ଚକ୍ଷୁ ଲାଭ କରି ଇନ୍ଦ୍ର-ବିଷ୍ଣୁ ଅଗ୍ରଣୀ ଦେବମାନେ ଭବାନୀଙ୍କୁ ଓ ଚଳମାନ ଜଗତରେ ଅଚଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 57

सब्रह्मकः सशक्राश् च तमपश्यन्महेश्वरम् ब्रह्माद्या नेमिरे तूर्णं भवानी च गिरीश्वरः

ବ୍ରହ୍ମା ସହ ଓ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହ ସମସ୍ତେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ ତୁରନ୍ତ ନମିଲେ, ଏବଂ ଭବାନୀ ଓ ଗିରୀଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 58

मुनयश् च महादेवं गणेशाः शिवसंमताः ससर्जुः पुष्पवृष्टिं च खेचराः सिद्धचारणाः

ମୁନିମାନେ, ମହାଦେବଙ୍କ ସମ୍ମତ ଶିବଗଣମାନେ ଓ ଆକାଶଗାମୀ ସିଦ୍ଧ-ଚାରଣମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 59

देवदुन्दुभयो नेदुस् तुष्टुवुर्मुनयः प्रभुम् जगुर्गन्धर्वमुख्याश् च ननृतुश्चाप्सरोगणाः

ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ନିନାଦିତ ହେଲା; ମୁନିମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବମୁଖ୍ୟମାନେ ଗାଇଲେ, ଅପ୍ସରାଗଣ ନୃତ୍ୟ କଲେ—ପଶୁର ପାଶ ମୋଚନକାରୀ ପରମ ଶିବପତିଙ୍କୁ ଉତ୍ସବ କରି।

Verse 60

मुमुहुर्गणपाः सर्वे मुमोदांबा च पार्वती तस्य देवी तदा हृष्टा समक्षं त्रिदिवौकसाम्

ଶିବଗଣମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ନାୟକ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଅମ୍ବା ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୋଦିତ ହେଲେ। ସେ ଦେବୀ ସେତେବେଳେ ତ୍ରିଦିବବାସୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହର୍ଷରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 61

पादयोः स्थापयामास मालां दिव्यां सुगन्धिनीम् साधु साध्विति सम्प्रोच्य तया तत्रैव चार्चितम्

ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟରେ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ସ୍ଥାପନ କଲେ। “ସାଧୁ, ସାଧୁ” ବୋଲି କହି ସେଠାରେଇ ସେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।

Verse 62

सह देव्या नमश्चक्रुः शिरोभिर् भूतलाश्रितैः सर्वे सब्रह्मका देवाः सयक्षोरगराक्षसाः

ଦେବୀଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତେ ଭୂମିରେ ଶିର ରଖି ନମସ୍କାର କଲେ—ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଏବଂ ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ।