Adhyaya 42

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अन्यच्च तीर्थप्रवरं जप्येश्वरसमीपतः / नाम्ना पञ्चनदं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ଉତ୍ତରବିଭାଗରେ ଏକଚତ୍ୱାରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ସୂତ କହିଲେ—ଜପ୍ୟେଶ୍ୱର ସମୀପରେ ‘ପଞ୍ଚନଦ’ ନାମକ ଆଉ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏହା ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ପାପନାଶକ।

Verse 2

त्रिरात्रोपोषितस्तत्र पूजयित्वा महेश्वरम् / सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते

ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ ରଖି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଅନ୍ତଃକରଣ ଥିବା ଜନ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 3

अन्यच्च तीर्थप्रवरं शङ्करस्यामितौजसः / महाभैरवमित्युक्तं महापातकनाशनम्

ଆଉ ଏକ—ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ଶଙ୍କରଙ୍କର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ‘ମହାଭୈରବ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ମହାପାତକକୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।

Verse 4

तीर्थानां च परं तीर्थं वितस्ता परमा नदी / सर्वपापहरा पुण्या स्वयमेव गिरीन्द्रजा

ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିତସ୍ତା ପରମ ତୀର୍ଥ; ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚା। ସେ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ, ସର୍ବପାପହାରିଣୀ—ଗିରୀନ୍ଦ୍ର (ହିମାଳୟ)ଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶିତ।

Verse 5

तीर्थं पञ्चतपं नाम शंभोरमिततेजसः / यत्र देवादिदेवेन चक्रार्थं पूजितो भवः

ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ‘ପଞ୍ଚତପ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ଦେବାଦିଦେବ ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ।

Verse 6

पिण्डदानादिकं तत्र प्रेत्यानन्तफलप्रदम् / मृतस्तत्रापि नियमाद् ब्रह्मलोके महीयते

ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଆଦି କର୍ମ ପରଲୋକରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ। ନିୟମାନୁସାରେ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 7

कायावरोहणं नाम महादेवालयं शुभम् / यत्र माहेश्वरा धर्मा मुनिभिः संप्रवर्तिताः

‘କାୟାବରୋହଣ’ ନାମକ ମହାଦେବଙ୍କ ଶୁଭ ଆଳୟ ଅଛି; ସେଠାରେ ମୁନିମାନେ ମାହେଶ୍ୱର ଧର୍ମାଚାରକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

Verse 8

श्राद्धं दानं तपो होम उपवासस्तथाक्षयः / परित्यजति यः प्राणान् रुद्रलोकं स गच्छति

ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଦାନ, ତପ, ହୋମ, ଉପବାସ ଓ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଯେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 9

अन्यच्च तीर्थप्रवरं कन्यातीर्थमिति श्रुतम् / तत्र गत्वा त्यजेत् प्राणांल्लोकान् प्राप्नोति शाश्वतान्

ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ‘କନ୍ୟାତୀର୍ଥ’ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ। ସେଠାକୁ ଯାଇ ଯେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପାଏ।

Verse 10

जामदग्न्यस्य तु शुभं रामस्याक्लिष्टकर्मणः / तत्र स्नात्वा तीर्थ वरे गोसहस्रफलं लभेत्

ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସେଇ ଶୁଭ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସହସ୍ର ଗୋଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 11

महाकालमिति ख्यातं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् / गत्वा प्राणान् परित्यज्य गाणपत्यमवाप्नुयात्

‘ମହାକାଳ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ, ତ୍ରିଲୋକବିଶ୍ରୁତ ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ଯେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଗାଣପତ୍ୟ—ଗଣପତିପଦ ଲଭେ।

Verse 12

गुह्याद् गुह्यतमं तीर्थं नकुलीश्वरमुत्तमम् / तत्र सन्निहितः श्रीमान् भगवान् नकुलीश्वरः

ଗୁହ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁହ୍ୟ ‘ନକୁଳୀଶ୍ୱର’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ; ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭଗବାନ୍ ନକୁଳୀଶ୍ୱର ସାକ୍ଷାତ୍ ସନ୍ନିହିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 13

हिमवच्छिखरे रम्ये गङ्गाद्वारे सुशोभने / देव्या सह महादेवो नित्यं शिष्यैश्च संवृतः

ହିମବତର ରମ୍ୟ ଶିଖରେ, ସୁଶୋଭିତ ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରେ, ଦେବୀ ସହ ମହାଦେବ ନିତ୍ୟ ବିରାଜନ୍ତି ଏବଂ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 14

तत्र स्नात्वा महादेवं पूजयित्वा वृषध्वजम् / सर्वपापैर्विमुच्येत मृतस्तज्ज्ञानमाप्नुयात्

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ବୃଷଧ୍ୱଜ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ ଲଭେ।

Verse 15

अन्यच्च देवदेवस्य स्थानं पुण्यतमं शुभम् / भीमेश्वरमिति ख्यातं गत्वा मुञ्चति पातकम्

ଆହୁରି ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଏକ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ଶୁଭ ଧାମ ଅଛି। ତାହା ‘ଭୀମେଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 16

तथान्यच्चण्डवेगायाः संभेदः पापनाशनः / तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते ब्रह्महत्यया

ସେହିପରି ଚଣ୍ଡବେଗା ନଦୀର ଆଉ ଏକ ସଙ୍ଗମ ପାପନାଶକ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଜଳ ପାନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 17

सर्वेषामपि चैतेषां तीर्थानां परमा पुरी / नाम्नावाराणसी दिव्या कोटिकोट्ययुताधिका

ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ପରମ ଦିବ୍ୟ ପୁରୀ ‘ବାରାଣସୀ’ (କାଶୀ) ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ କୋଟି-କୋଟିଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।

Verse 18

तस्याः पुरस्तान्माहात्म्यं भाषितं वो मया त्विह / नान्यत्र लभ्यते मुक्तिर्योगिनाप्येकजन्मना

ସେହି ପୁରୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଛି। ଅନ୍ୟତ୍ର ଏକ ଜନ୍ମରେ—ଯୋଗୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ମୁକ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 19

एते प्राधान्यतः प्रोक्ता देशाः पापहरा नृणाम् / गत्वा संक्षालयेत् पापं जन्मान्तरशतैः कृतम्

ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟକ୍ରମେ ସଂକ୍ଷେପରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାପହର ବୋଲି କୁହାଗଲା। ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ ଶତ ଜନ୍ମରେ କୃତ ପାପ ମଧ୍ୟ ଧୋଇ ଯାଏ।

Verse 20

यः स्वधर्मान् परित्यज्य तीर्थसेवां करोति हि / न तस्य फलते तीर्थमहि लोके परत्र च

ଯେ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ତୀର୍ଥସେବା କରେ, ତାହା ପାଇଁ ସେଇ ତୀର୍ଥ ଇହଲୋକେ ନ ପରଲୋକେ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ।

Verse 21

प्रायश्चित्ती च विधुरस्तथा पापचरो गृही / प्रकुर्यात् तीर्थसंसेवां ये चान्ये तादृशा जनाः

ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରୁଥିବା ଲୋକ, ବିଧୁର, ଏବଂ ପାପାଚାରୀ ଗୃହସ୍ଥ—ଏମାନେ ଓ ଏହିପରି ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭକ୍ତିସହିତ ତୀର୍ଥସଂସେବା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 22

सहाग्निर्वा सपत्नीको गच्छेत् तीर्थानि यत्नतः / सर्वपापविनिर्मुक्तो यथोक्तां गतिमाप्नुयात्

ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ସହ କିମ୍ବା ପତ୍ନୀ ସହିତ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଉପଦେଶିତ ମୋକ୍ଷଗତି ପାଏ।

Verse 23

ऋणानि त्रीण्यपाकृत्य कुर्याद् वा तीर्थसेवनम् / विधाय वृत्तिं पुत्राणां भार्यां तेषु निधाय च

ତିନି ଋଣ ଶୋଧ କରି ପରେ ତୀର୍ଥସେବନ କରିବା ଉଚିତ; ପୁଅମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ପତ୍ନୀକୁ ସେମାନଙ୍କ ଜିମ୍ମାରେ ରଖି (ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା)।

Verse 24

प्रायश्चित्तप्रसङ्गेन तीर्थमाहात्म्यमीरितम् / यः पठेच्छृणुयाद् वापि मुच्यते सर्वपातकैः

ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ ଘୋଷିତ ହୋଇଛି; ଯେ ଏହା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।