Adhyaya 39
Narmadā–Tīrtha-Māhātmya: Sequence of Sacred Fords and Their Fruits
ଉତ୍ତରଭାଗର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା-ଉପଦେଶକୁ ଅଗ୍ରସର କରି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ନର୍ମଦା-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିସ୍ତାରରେ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ନର୍ମଦାକୁ ରୁଦ୍ରଜା, ପାପନାଶିନୀ ଓ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଶଂସିତ ବୋଲି ମହିମା କରି, ଦୁଇ କୂଳର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର କ୍ରମବର୍ଣ୍ଣନା ଦିଆଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ, ଉପବାସ, ପୂଜା, ଦାନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ତର୍ପଣ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଇତ୍ୟାଦି ବିଧି ଓ ଫଳ—ପାପକ୍ଷୟ, ଋଣମୋଚନ, ଆରୋଗ୍ୟ, ରାଜ୍ୟଲାଭ, ରୁଦ୍ରଲୋକ/ବିଷ୍ଣୁଲୋକ/ବ୍ରହ୍ମଲୋକ/ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ/ସୋମଲୋକଗମନ କିମ୍ବା ପୁନର୍ଜନ୍ମନିବୃତ୍ତି—ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଶୈବ-ବୈଷ୍ଣବ ସମନ୍ୱୟ ଦେଖାଯାଏ—ଲିଙ୍ଗପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ରତୀର୍ଥରେ ହରିପୂଜା କଲେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ମିଳେ, ଏବଂ ନାରାୟଣ ମୁନିପୂଜାର୍ଥେ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କହି ତିଥି ଓ ସଂକ୍ରାନ୍ତି-ଆଧାରିତ ବ୍ରତାଚରଣରେ ମହାପାପନାଶ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି କଥା ରହିଛି। ଶେଷରେ ଯମତୀର୍ଥ, ଏରଣ୍ଡୀ, କାର୍ଣ୍ଣାଟିକେଶ୍ୱର, କପିଳାତୀର୍ଥ ଓ ଗଣେଶ୍ୱର/ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଅଞ୍ଚଳକୁ ପଥ ବଢ଼ାଇ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟର ଅବିରତତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे अष्टात्रिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापविनाशिनी / मुनिभिः कथिता पूर्वमीश्वरेण स्वयंभुवा
ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ଉତ୍ତରବିଭାଗରେ ଅଷ୍ଟାତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ନର୍ମଦା ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ସର୍ବପାପବିନାଶିନୀ; ପୂର୍ବରୁ ମୁନିମାନେ କୀର୍ତ୍ତିତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଈଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରିଛନ୍ତି।
Verse 2
मुनिभिः संस्तुता ह्येषा नर्मदा प्रवरा नदी / रुद्रगात्राद् विनिष्क्रान्ता लोकानां हितकाम्यया
ଏହି ନର୍ମଦା ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍ତୁତ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବରା; ଲୋକମଙ୍ଗଳ କାମନାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
Verse 3
सर्वपापहरा नित्यं सर्वदेवनमस्कृता / संस्तुता देवगन्धर्वैरप्यरोभिस्तथैव च
ସେ ନିତ୍ୟ ସର୍ବପାପହାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତା; ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସଂସ୍ତୁତ କରନ୍ତି।
Verse 4
उत्तरे चैव तत्कूले तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् / नाम्ना भद्रेश्वरं पुण्यं सर्वपापहरं शुभम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् दैवतैः सह मोहते
ସେହି ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ, ହେ ରାଜନ୍, ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି—‘ଭଦ୍ରେଶ୍ୱର’ ନାମରେ; ତାହା ପୁଣ୍ୟ, ଶୁଭ ଏବଂ ସର୍ବପାପହର। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ହେ ରାଜା, ମନୁଷ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।
Verse 5
ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थमाम्रातकेश्वरम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆମ୍ରାତକେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ହେ ରାଜନ୍, ମନୁଷ୍ୟ ସହସ୍ର ଗୋଦାନର ଫଳ ପାଏ।
Verse 6
ततो ऽङ्गारेश्वरं गच्छेन्नियतो नियताशनः / सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते
ତତଃ ନିୟମପାଳନ କରି, ନିୟତ ଆହାରରେ ଅଙ୍ଗାରେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଅନ୍ତଃକରଣ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 7
ततो गच्छेत राजेन्द्र केदारं नाम पुण्यदम् / तत्र स्नात्वोदकं कृत्वा सर्वान् कामानवाप्नुयात्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ‘କେଦାର’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ଉଦକ-ତର୍ପଣ କଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
Verse 8
पिप्पलेशं ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् / तत्र स्नात्वा महाराज रुद्रलोके महीयते
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ପିପ୍ପଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ମହାରାଜ, ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 9
ततो गच्छेत राजेन्द्र विमलेश्वरमुत्तमम् / तत्र प्राणान् परित्यज्य रुद्रलोकमवाप्नुयात्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ବିମଲେଶ୍ୱର ଧାମକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ପ୍ରାଣ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ ରୁଦ୍ରଲୋକ (ଶିବଲୋକ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 10
ततः पुष्करिणीं गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र इन्द्रस्यार्धासनं लभेत्
ତତଃ ପୁଷ୍କରିଣୀ (ପବିତ୍ର ପଦ୍ମସରୋବର) କୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅର୍ଧାସନ ସମାନ ଆସନ ପାଏ।
Verse 11
ततो गच्छेत राजेन्द्र शूलभेदमिति श्रुतम् / तत्र स्नात्वार्चयेद् देवं गोसहस्रफलं लभेत्
ତତଃ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରୁତିଅନୁସାରେ ‘ଶୂଳଭେଦ’ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ଗୋସହସ୍ରଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
Verse 12
ततो गच्छेत राजेन्द्र बलितीर्थमनुत्तम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् सिहासनपतिर्भवेत्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଅନୁତ୍ତମ ‘ବଲିତୀର୍ଥ’କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସିଂହାସନର ଅଧିପତି—ରାଜ୍ୟାଧିକାର—ପାଏ।
Verse 13
शक्रतीर्थं ततो गच्छेत् कूले चैव तु दक्षिणे / उपोष्य रजनीमेकां स्नानं कृत्वा यथाविधि
ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଥିବା ‘ଶକ୍ରତୀର୍ଥ’କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏକ ରାତି ଉପବାସ ରଖି, ଯଥାବିଧି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 14
आराधयेन्महायोगं देवं नारायणं हरिम् / गोसहस्रफलं प्राप्य विष्णुलोकं स गच्छति
ମହାଯୋଗସ୍ୱରୂପ ଦେବ ନାରାୟଣ—ହରି—ଙ୍କୁ ଯେ ଆରାଧନା କରେ, ସେ ଗୋସହସ୍ରଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟ ପାଇ ଶେଷେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 15
ऋषितीर्थं ततो गत्वा सर्वपापहरं नृणाम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र शिवलोके महीयते
ତାପରେ ‘ଋଷିତୀର୍ଥ’କୁ ଯାଅ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ହରେ। ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 16
नारदस्य तु तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्
ସେଠାରେ ନାରଦଙ୍କର ପରମ ଶୋଭନ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠି କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ସହସ୍ର ଗୋଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।
Verse 17
यत्र तप्तं तपः पूर्वं नारदेन सुरर्षिणा / प्रतीस्तस्य ददौ योगं देवदेवो महेश्वरः
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ବେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ତପ କରିଥିଲେ, ସେଠି ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଯୋଗ-ଶିକ୍ଷା ଦାନ କଲେ।
Verse 18
ब्रह्मणा निर्मितं लिङ्गं ब्रह्मेश्वरमिति श्रुतम् / यत्र स्नात्वा नरो राजन् ब्रह्मलोके महीयते
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ‘ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ରାଜନ୍, ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 19
ऋणतीर्थं ततो गच्छेत् स ऋणान्मुच्यते ध्रुवम् / महेश्वरं ततो गच्छेत् पर्याप्तं जन्मनः फलम्
ତାପରେ ଋଣତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଋଣମୁକ୍ତ ହୁଏ। ପରେ ମହେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠି ଜନ୍ମର ଫଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସାର୍ଥକ ହୁଏ।
Verse 20
भीमेश्वरं ततो गच्छेत् सर्वव्याधिविनाशनम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सर्वदुःखैः प्रमुच्यते
ତାପରେ ସର୍ବବ୍ୟାଧିବିନାଶକ ଭୀମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠି କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 21
ततो गच्छेत राजेन्द्र पिङ्गलेश्वरमुत्तमम् / अहोरात्रोपवासेन त्रिरात्रफलमाप्नुयात्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ ପିଙ୍ଗଳେଶ୍ୱରଙ୍କ ପରମ ଧାମକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଅହୋରାତ୍ର ଉପବାସ କଲେ ତ୍ରିରାତ୍ର ବ୍ରତର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 22
तस्मिंमस्तीर्थे तु राजेन्द्र कपिलां यः प्रयच्छति / यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च / तावद् वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ—ତାହାର ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି ଏବଂ ତାହାର ସନ୍ତାନରୁ ଜନ୍ମିତ କୁଳପରମ୍ପରାରେ ଯେତେ ବିସ୍ତାର—ସେତେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 23
यस्तु प्राणपरित्यागं कुर्यात् तत्र नराधिप / अक्षयं मोदते कालं यावच्चन्द्रदिवाकरौ
କିନ୍ତୁ, ହେ ନରାଧିପ, ଯେ ତାହାଁରେ ପ୍ରାଣପରିତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଏଁ ଅକ୍ଷୟ ଆନନ୍ଦରେ ମୋଦିତ ହୁଏ।
Verse 24
नर्मदातटमाश्रित्य तिष्ठन्ते ये तु मानवाः / ते मृताः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा
ନର୍ମଦା ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି—ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ସନ୍ତମାନଙ୍କ ପରି।
Verse 25
ततो दीप्तेश्वरं गच्छेद् व्यासतीर्थं तपोवनम् / निवर्तिता पुरा तत्र व्यासभीता महानदी / हुङ्कारिता तु व्यासेन दक्षिणेन ततो गता
ତାପରେ ତପୋବନର ବ୍ୟାସତୀର୍ଥରେ ଥିବା ଦୀପ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ପୁରାକାଳରେ ସେଠାରେ ମହାନଦୀ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଭୟ କରି ପଛକୁ ଫେରିଥିଲା; ବ୍ୟାସଙ୍କ ହୁଙ୍କାରରେ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହିଗଲା।
Verse 26
प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर / प्रीतस्तस्य भवेद् व्यासो वाञ्छितं लभते फलम्
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ଯେ କେହି ସେହି ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ।
Verse 27
ततो गच्छेत राजेन्द्र इक्षुनद्यास्तु संगमम् / त्रैलोक्यविश्रुतं पुण्यं तत्र सन्निहितः शिवः / तत्र स्तनात्वा नरो राजन् गाणपत्यमवाप्नुयात्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଇକ୍ଷୁ ନଦୀର ସଙ୍ଗମକୁ ଯିବା ଉଚିତ—ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ। ସେଠାରେ ଶିବ ବିଶେଷ ଭାବେ ସନ୍ନିହିତ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ରାଜନ, ମନୁଷ୍ୟ ଗାଣପତ୍ୟପଦ (ଶିବଗଣଙ୍କ ନାୟକତ୍ୱ) ପାଏ।
Verse 28
स्कन्दतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् / आजन्मनः कृतं पापं स्नातस्तीव्रं व्यपोहति
ତାପରେ ସର୍ବପାପପ୍ରଣାଶକ ସ୍କନ୍ଦତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଜନ୍ମଠାରୁ କୃତ ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଦୂର ହୁଏ।
Verse 29
तत्र देवाः सगन्धर्वा भवात्मजमनुत्तमम् / उपासते महात्मानं स्कन्दं शक्तिधिरं प्रभुम्
ସେଠାରେ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ, ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ଅନୁତ୍ତମ ପୁତ୍ର, ମହାତ୍ମା, ଶକ୍ତିଧର ପ୍ରଭୁ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
Verse 30
ततो गच्छेदाङ्गिरसं स्नानं तत्र समाचरेत् / गोसहस्रफलं प्राप्य रुद्रलोकं स गच्छति
ତାପରେ ଆଙ୍ଗିରସ ସ୍ନାନସ୍ଥଳକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୋସହସ୍ରଦାନ ସମ ଫଳ ପାଇ ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 31
अङ्गिरा यत्र देवेशं ब्रह्मपुत्रो वृषध्वजम् / तपसाराध्य विश्वेशं लब्धवान् योगमुत्तमम्
ସେହି ସ୍ଥାନରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗିରା ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ବୃଷଧ୍ୱଜ, ଦେବେଶ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ପରମ ଯୋଗ ଲାଭ କଲେ।
Verse 32
कुशतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् / स्नानं तत्र प्रकुर्वोत अश्वमेधफलं लभेत्
ତାପରେ ସର୍ବପାପନାଶକ କୁଶତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 33
कोटितीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापप्रणाशनम् / तत्र स्त्रात्वा नरो राज्यं लभते नात्र संशयः
ତାପରେ ସର୍ବପାପନାଶକ କୋଟିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 34
चन्द्रभागां ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते
ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସୋମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 35
नर्मदादक्षिणे कूले संगमेश्वरमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् सर्वयज्ञफलं लभेत्
ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱର ନାମକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବଯଜ୍ଞଫଳ ଲାଭ କରେ।
Verse 36
नर्मदायोत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् / आदित्यायतनं रम्यमीश्वरेण तु भाषितम्
ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଏକ ପରମ ଶୋଭନ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ଆଦିତ୍ୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ରମ୍ୟ ଆୟତନ—ଯାହାକୁ ସ୍ୱୟଂ ଈଶ୍ୱର ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।
Verse 37
तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र दत्त्वा दानं तु शक्तितः / तस्य तीर्थप्रभावेण लभते चाक्षयं फलम्
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଲେ, ସେଇ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 38
दरिद्रा व्याधिता ये तु ये च दुष्कृतकारिणः / मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं प्रयान्ति च
ଦରିଦ୍ର, ରୋଗପୀଡିତ, କିମ୍ବା ଦୁଷ୍କୃତକାରୀ ଯେହେଉନାହିଁ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 39
मार्गेश्वरं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र स्वर्गलोकमवाप्नुयात्
ତାପରେ ମାର୍ଗେଶ୍ୱରକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କର; ସେଠାରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପାଏ।
Verse 40
ततः पश्चिमतो गच्छेन्मरुदालयमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र शुचिर्भूत्वा प्रयत्नतः
ତାପରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାଇ ‘ମରୁଦାଳୟ’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚ; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପ୍ରୟାସରେ ଶୁଚି ହେଉ।
Verse 41
काञ्चनं तु द्विजो दद्याद् यथाविभवविस्तरम् / पुष्पकेण विमानेन वायुलोकं स गच्छति
ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରେ, ତେବେ ସେ ପୁଷ୍ପବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ବାୟୁଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 42
ततो गच्छेत राजेन्द्र अहल्यातीर्थमुत्तमम् / स्नानमात्रादप्सरोभिर्मोदते कालमक्षयम्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅହଲ୍ୟା-ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ଅକ୍ଷୟ କାଳ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 43
चैत्रमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षे त्रयोदशी / कामदेवदिने तस्मिन्नहल्यां यस्तु पूजयेत्
ଚୈତ୍ରମାସ ଆସିଲେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ—କାମଦେବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନରେ—ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ…
Verse 44
यत्र तत्र नरोत्पन्नो वरस्तत्र प्रियो भवेत् / स्त्रीवल्लभो भवेच्छ्रीमान् कामदेव इवापरः
ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଉ, ସେଠି ସେ ପ୍ରିୟ ହୁଏ। ସେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ଓ ତେଜସ୍ବୀ—ଅନ୍ୟ ଏକ କାମଦେବ ପରି—ହୁଏ।
Verse 45
अयोध्यां तु समासाद्य तीर्थं शक्रस्य विश्रुतम् / स्नातमात्रो नरस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत्
ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚି—ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥରେ—ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରରେ ଗୋସହସ୍ର ଦାନର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 46
सोमतीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सर्वपापैः प्रमुच्यते
ତାପରେ ସୋମତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 47
सोमग्रहे तु राजेन्द्र पापक्षयकरं भवेत् / त्रैलोक्यविश्रुतं राजन् सोमतीर्थं महाफलम्
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସୋମଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଏହା ପାପକ୍ଷୟକାରୀ ହୁଏ। ହେ ରାଜନ୍! ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୋମତୀର୍ଥ ମହାଫଳଦାୟକ।
Verse 48
यस्तु चान्द्रायणं कुर्यात् तत्र तीर्थे समाहितः / सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं स गच्छति
ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ସର୍ବପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ ସୋମଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 49
अग्निप्रवेशं यः कुर्यात् सोमतीर्थे नराधिप / जले चानशनं वापि नासौ मर्त्यो ऽभिजायते
ହେ ନରାଧିପ! ଯେ ସୋମତୀର୍ଥରେ ଅଗ୍ନିପ୍ରବେଶ କରେ, କିମ୍ବା ସେଠାର ଜଳରେ ଅନଶନ କରି ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ପୁଣି ମର୍ତ୍ୟ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।
Verse 50
स्तम्भतीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते
ତାପରେ ସ୍ତମ୍ଭତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଏକଥର ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସୋମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ମହିମାନ୍ୱିତ ହୁଏ।
Verse 51
ततो गच्छेत राजेन्द्र विष्णुतीर्थमनुत्तमम् / योधनीपुरमाख्यातं विष्णोः स्थानमनुत्तमम्
ତତଃ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥ—ଯୋଧନୀପୁର ନାମେ ଖ୍ୟାତ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅତୁଲ୍ୟ ଧାମକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 52
असुरा योधितास्तत्र वासुदेवेन कोटिशः / तत्र तीर्थं समुत्पन्नं विष्णुश्रीको भवेदिह / अहोरात्रोपवासेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति
ସେଠାରେ ବାସୁଦେବ କୋଟି କୋଟି ଅସୁରଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସେହି ଘଟଣାରୁ ସେଠାରେ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ-ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ଅହୋରାତ୍ର ଉପବାସରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
Verse 53
नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् / कामतीर्थमिति ख्यातं यत्र कामोर्ऽचयद् भवम्
ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଏକ ପରମ ଶୋଭନ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ତାହା ‘କାମତୀର୍ଥ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ, ଯେଉଁଠାରେ କାମ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିଥିଲେ।
Verse 54
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा उपवासपरायणः / कुसुमायुधरूपेण रुद्रोलोके महीयते
ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଉପବାସପରାୟଣ ହେଲେ, ମନୁଷ୍ୟ କୁସୁମାୟୁଧ (କାମ) ରୂପେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 55
ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम् / उमाहकमिति ख्यातं तत्र संतर्पयेत् पितॄन्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ ନାମକ ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥ—ଉମାହକ ନାମେ ଖ୍ୟାତ—ସେଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପଣ (ତର୍ପଣ) କରିବା ଉଚିତ।
Verse 56
पौर्णमास्याममावास्यां श्र्धं कुर्याद् यथाविधि / गजरूपा शिला तत्र तोयमध्ये व्यवस्थिता
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ ବିଧିମତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଗଜରୂପ ଶିଳା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛି।
Verse 57
तस्मिंस्तु दापयेत् पिण्डान् वैशाख्यान्तु विशेषतः / स्नात्वा समाहितमना दम्भमात्सर्यवर्जितः / तृप्यन्ति पितरस्तस्य यावत् तिष्ठति मेदिनी
ସେହି ସମୟରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରାଇବା ଉଚିତ—ବିଶେଷତଃ ବୈଶାଖ ମାସରେ। ସ୍ନାନ କରି, ସମାହିତ ମନରେ, ଦମ୍ଭ ଓ ମାତ୍ସର୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି; ତାହାର ପିତୃମାନେ ପୃଥିବୀ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି।
Verse 58
सिद्धेश्वरं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र गाणपत्यपदं लभेत्
ତାପରେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ନର ଗାଣପତ୍ୟ ପଦ ପାଏ।
Verse 59
ततो गच्छेत राजेन्द्र लिङ्गो यत्र जनार्दनः / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र विष्णुलोके महीयते
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗରେ ଜନାର୍ଦନ ବିରାଜିତ, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ମହିମା ପାଏ।
Verse 60
यत्र नारायणो देवो मुनोनां भावितात्मनाम् / स्वात्मानं दर्शयामास लिङ्गं तत् परमं पदम्
ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ନାରାୟଣ ଭାବିତାତ୍ମା ମୁନିମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ—ସେଇ ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶ ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ପରମ ପଦ (ପରମ ଧାମ) ଅଟେ।
Verse 61
अङ्कोलं तु ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् / स्नानं दानं च तत्रैव ब्राह्मणानां च भोजनम् / पिण्डप्रिदानं च कृतं प्रेत्यानन्तफलप्रदम्
ତାପରେ ସର୍ବପାପବିନାଶକ ଅଙ୍କୋଳ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ କରାଯାଉ। ପିଣ୍ଡପ୍ରଦାନ କଲେ ପରଲୋକରେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 62
त्रैयम्बकेन तोयेन यश्चरुं श्रपयेत् ततः / अङ्कोलमूले दद्याच्च पिण्डांश्चैव यथाविधि / तारिताः पितरस्तेन तृप्यन्त्याचन्द्रतारकम्
ଯେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ (ଶିବ) ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳରେ ଚରୁ ରାନ୍ଧି, ବିଧିଅନୁସାରେ ଅଙ୍କୋଳ ଗଛର ମୂଳେ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରେ—ସେ କର୍ମରେ ପିତୃମାନେ ଉଦ୍ଧାର ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର-ତାରା ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି।
Verse 63
ततो गच्छेत राजेन्द्र तापसेश्वरमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र प्राप्नुयात् तपसः फलम्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ ତପସେଶ୍ୱର—ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର—ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ନୃପ, ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳେ।
Verse 64
शुक्लतीर्थं ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् / नास्ति तेन सम तीर्थं नर्मदायां युधिष्ठिर
ତାପରେ ସର୍ବପାପବିନାଶକ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନର୍ମଦାରେ ତାହା ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ।
Verse 65
दर्शनात् स्पर्शनात् तस्य स्नानदानतपोजपात् / होमाच्चैवोपवासाच्च शुक्लतीर्थे महत् फलम्
ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ତାହାର ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରରୁ, ଏବଂ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତପ, ଜପ, ହୋମ ଓ ଉପବାସରୁ ମହାନ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 66
योजनं तत् स्मृतं क्षेत्रं देवगन्धर्वसेवितम् / शुक्लतीर्थमिति ख्यातं सर्वपापविनाशनम्
ସେ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଏକ ଯୋଜନ ପରିମିତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେଠାରେ ସେବିତ। ତାହା ‘ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ, ସର୍ବପାପବିନାଶକ।
Verse 67
पादपाग्रेण दृष्टेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति / देव्या सह सदा भर्गस्तत्र तिष्ठति शङ्करः
ପାଦାଗ୍ରରୁ ମାତ୍ର ଦର୍ଶନ କଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ସେଠାରେ ଦେବୀ ସହିତ ଭର୍ଗସ୍ୱରୂପ ଶଙ୍କର ସଦା ବିରାଜନ୍ତି।
Verse 68
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां वैशाखे मासि सुव्रत / कैलासाच्चाभिनिष्क्रम्य तत्र सन्निहितो हरः
ହେ ସୁବ୍ରତ, ବୈଶାଖ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ହର (ଶିବ) କୈଲାସରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ସେଠାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ସନ୍ନିହିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 69
देवदानवगन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा / गणाश्चाप्सरसां नागास्तत्र तिष्ठन्ति पुङ्गव
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ; ତଥା ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧର—ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଗଣ, ଅପ୍ସରା, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି।
Verse 70
रजकेन यथा वस्त्रं शुक्लं भवति वारिणा / आजन्मनि कृतं पापं शुक्लतीर्थे व्यपोहति / स्नानं दानं तपः श्राद्धमनन्तं तत्र दृश्यते
ଯେପରି ରଜକ ଜଳଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ରକୁ ଶୁଭ୍ର କରେ, ସେପରି ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥରେ ଜନ୍ମଠାରୁ କୃତ ପାପ ସବୁ ଦୂର ହୁଏ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତପ, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ଅନନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ।
Verse 71
शुक्लतीर्थात् परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति / पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि मानवः / अहोरात्रोपवासेन शुक्लतीर्थे व्यपोहति
ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ପୂର୍ବବୟସର ପାପକର୍ମ ମନୁଷ୍ୟ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥରେ ଅହୋରାତ୍ର ଉପବାସରେ ନାଶ କରେ।
Verse 72
कार्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशी / घृतेन स्नापयेद् देवमुपोष्य परमेश्वरम् / एकविंशत्कुलोपेतो न च्यवेदैश्वरात् पदात्
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି ଘୃତଦ୍ୱାରା ଦେବ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ନାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାରେ ଏକୋଇଶ କୁଳ ଉଦ୍ଧାରକ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ଏବଂ ଐଶ୍ୱର୍ୟପଦରୁ ପତନ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 73
तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञदानेन वा पुनः / न तां गतिमवाप्नोति शुक्लतीर्थे तु यां लभेत्
ତପ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯେ ଗତି ମିଳେ ନାହିଁ, ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥରେ ସେଇ ଗତି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 74
शुक्लतीर्थं महातीर्थमृषिसिद्धनिषेवितम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् पुनर्जन्म न विन्दति
ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥ ଏକ ମହାତୀର୍ଥ, ଯାହାକୁ ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି। ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଉନାହିଁ।
Verse 75
अयने वा चतुर्दश्यां संक्रान्तौ विषुवे तथा / स्नात्वा तु सोपवासः सन् विजितात्मा समाहितः
ଅୟନଦିନରେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓ ବିଷୁବ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ—ସ୍ନାନ କରି ଉପବାସରେ ରହି, ଆତ୍ମଜୟୀ ଓ ସମାହିତଚିତ୍ତ ହୋଇ ଥିବା ଉଚିତ।
Verse 76
दानं दद्याद् यथाशक्ति प्रीयेतां हरिशङ्करौ / एतत् तीर्थप्रभावेण सर्वं भवति चाक्षयम्
ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଯେପରି ହରି ଓ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
Verse 77
अनाथं दुर्गतं विप्रं नाथवन्तमथापि वा / उद्वादयति यस्तीर्थे तस्य पुण्यफलं शृणु
ତୀର୍ଥରେ ଅନାଥ ଓ ଦୁର୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ କିମ୍ବା ନାଥବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମଧ୍ୟ ଯେ ଉଠାଇ ସହାୟତା କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।
Verse 78
यावत् तद्रोमसंख्या तु तत्प्रसूतिकुलेषु च / तावद् वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते
ଯେତେ ତାହାର ରୋମସଂଖ୍ୟା ଅଛି ଏବଂ ଯେତେ ତାହାର ପ୍ରସୂତି-କୁଳରେ ଗଣନା ହୁଏ, ସେତେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ମହିମାନ୍ୱିତ ହୁଏ।
Verse 79
ततो गच्छेत राजेन्द्र यमतीर्थ मनुत्तमम् / कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां माघमासे युधिष्ठिर / स्नानं कृत्वा नक्तभीजी न पश्येद् योनिसङ्कटम्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯମତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମାଘମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ନକ୍ତଭୋଜୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭପ୍ରବେଶର ଯୋନିସଙ୍କଟ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
Verse 80
ततो गच्छेत राजेन्द्र एरण्डीतीर्थमुत्तमम् / संगमे तु नरः स्नायादुपवासपरायणः / ब्राह्मणं भोजयेदेकं कोटिर्भवति भोजिताः
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ ଏରଣ୍ଡୀତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସଙ୍ଗମରେ ଉପବାସପରାୟଣ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରୁ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ମଧ୍ୟ କୋଟିଜନକୁ ଭୋଜନ କରାଇଥିବା ସମାନ ହୁଏ।
Verse 81
एरण्डीसंगमे स्नात्वा भक्तिभावात् तुरञ्जितः / मृत्तिकां शिरसि स्थाप्य अवगाह्य च तज्जलम् / नर्मदोदकसंमिश्रं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
ଏରଣ୍ଡୀ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଶିରରେ ପବିତ୍ର ମୃତ୍ତିକା ଧାରଣ କରି ସେହି ଜଳରେ ଅବଗାହନ କରୁ। ନର୍ମଦାଜଳ ସହ ମିଶ୍ରିତ ସେହି ତୀର୍ଥଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପକିଲ୍ବିଷରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
Verse 82
ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं कार्णाटिकेश्वरम् / गङ्गावतरते तत्र दिने पुण्ये न संशयः
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କାର୍ଣାଟିକେଶ୍ୱର ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟଦିନରେ ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 83
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च दत्त्वा चैव यथाविधि / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେହି (ପବିତ୍ର) ଜଳ ପାନ କରି, ଏବଂ ବିଧିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 84
नन्दितीर्थं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / प्रीयते तस्य नन्दीशः सोमलोके महीयते
ତାପରେ ନନ୍ଦିତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରୁ। ତାହାରେ ନନ୍ଦୀଶ (ଶିବ) ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସେ ସୋମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 85
ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं त्वनरकं शुभम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् नरकं नैव पश्यति
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶୁଭ ‘ଅନରକ’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ। ହେ ରାଜନ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ନରକ ଦେଖେ ନାହିଁ।
Verse 86
तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र स्वान्यस्थीनि विनिक्षिपेत् / रूपवान् जायते लोके धनभोगसमन्वितः
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସେହି ତୀର୍ଥରେ ନିଜ ଅସ୍ଥି-ଅବଶେଷ ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ; ତେବେ ସେ ଲୋକେ ରୂପବାନ୍ ହୋଇ, ଧନ ଓ ଭୋଗସମ୍ପଦା ସହ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରେ।
Verse 87
ततो गच्छेत राजेन्द्र कपिलातीर्थ मुत्तमम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् गोसहस्रफलं लभेत्
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ କପିଲା-ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ରାଜନ, ସହସ୍ର ଗୋଦାନ ସମ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 88
ज्येष्ठमासे तु संप्राप्ते चतुर्दश्यां विशेषतः / तत्रोपोष्य नरो भक्त्या दद्याद् दीपं घृतेन तु
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସ ଆସିଲେ—ବିଶେଷତଃ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ—ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଉପବାସ ରଖି, ଭକ୍ତିରେ ଘିଅର ଦୀପ ଦାନ/ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 89
घृतेन स्नापयेद् रुद्रं सघृतं श्रीफलं दहेत् / घण्टाभरणसंयुक्तां कपिलां वै प्रदापयेत्
ଘିଅରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ନାପନ/ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଘିଅ ସହିତ ଶ୍ରୀଫଳ (ନଡ଼ିଆ) କୁ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ; ତଥା ଘଣ୍ଟା ଓ ଆଭୂଷଣଯୁକ୍ତ କପିଲା ଗାଈକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 90
सर्वाभरणसंयुक्तः सर्वदेवनमस्कृतः / शिवतुल्यबलो भूत्वा शिववत् क्रीडते चिरम्
ସେ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ଶିବତୁଲ୍ୟ ବଳ ପାଇ, ଶିବଙ୍କ ପରି ଦୀର୍ଘକାଳ ଦିବ୍ୟ ଭାବେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ।
Verse 91
अङ्गारकदिने प्राप्ते चतुर्थ्यां तु विशेषतः / स्नापयित्वा शिवं दद्याद् ब्राह्मणेभ्यस्तु भोजनम्
ଅଙ୍ଗାରକ ଦିନରେ, ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 92
सर्वभोगसमायुक्तो विमानैः सार्वकामिकैः / गत्वा शक्रस्य भवनं शक्रेण सह मोदते
ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସର୍ବକାମନା ପୂରଣକାରୀ ଦିବ୍ୟ ବିମାନମାନେ ନେଇ, ସେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଭବନକୁ ଯାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 93
ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो धनवान् भोगवान् भवेत् / अङ्गारकनवम्यां तु अमावास्यां तथैव च / स्नापयेत् तत्र यत्नेन रूपवान् सुभगो भवेत्
ତାପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଧନବାନ ଓ ଭୋଗସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଅଙ୍ଗାରକ-ନବମୀ ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସେଠାରେ ଯତ୍ନରେ ସ୍ନାନବିଧି କଲେ ରୂପବାନ ଓ ସୁଭାଗ୍ୟବାନ ହୁଏ।
Verse 94
ततो गच्छेत राजेन्द्र गणेश्वरमनुत्तमम् / श्रावणे मासी संप्राप्ते कृष्णपक्षे चतुर्दशी
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରାବଣ ମାସ ଆସିଲେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଅନୁତ୍ତମ ଗଣେଶ୍ୱର ଧାମକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 95
स्नातमात्रो नरस्तत्र रुद्रलोके महीयते / पितॄणां तर्पणं कृत्वा मुच्यते ऽसावॄणत्रयात्
ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମାତ୍ର ମନୁଷ୍ୟ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି ସେ ତ୍ରିଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 96
गङ्गेश्वरसमीपे तु गङ्गावदनमुत्तमम् / अकामो वा सकामो वा तत्र स्नात्वा तु मानवः / आजन्मजनितैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः
ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ ଗଙ୍ଗାର ପରମ ଉତ୍ତମ ‘ଗଙ୍ଗାବଦନ’ ଅଛି। ନିଷ୍କାମ ହେଉ କି ସକାମ, ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଜନ୍ମଠାରୁ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 97
तस्य वै पश्चिमे देशे समीपे नातिदूरतः / दशाश्वमेधिकं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
ତାହାର ପଶ୍ଚିମ ଦେଶରେ, ସମୀପରେ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ, ‘ଦଶାଶ୍ୱମେଧିକ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତ।
Verse 98
उपोष्य रजनीमेकां मासि भाद्रपदे शुभे / अमावस्यां नरः स्नात्वा पूजयेद् वृषभध्वजम्
ଶୁଭ ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଗୋଟିଏ ରାତି ଉପବାସ କରି, ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ—ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ—ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 99
काञ्चनेन विमानेन किङ्किणीजालमालिना / गत्वा रुद्रपुरं रम्यं रुद्रेण सह मोदते
କିଙ୍କିଣୀର ଜାଲମାଳାରେ ଶୋଭିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ସେ ରମ୍ୟ ରୁଦ୍ରପୁରକୁ ଯାଏ ଏବଂ ରୁଦ୍ର (ଶିବ)ଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 100
सर्वत्र सर्वदिवसे स्नानं तत्र समाचरेत् / पितॄणां तर्पणं कुर्यादश्वमेधफलं लभेत्
ଯେଉଁଠି ଥାଉ, ପ୍ରତିଦିନ ସେଠାରେ ସ୍ନାନାଚାର କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ—ତାହାଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ଫଳ ମିଳେ।
Frequently Asked Questions
Narmadā is portrayed as Rudra-born and universally venerated; her waters, banks, and associated tīrthas function as direct instruments of pāpa-kṣaya, capable of removing even grave impurities when joined with vrata, dāna, and disciplined intention.
While many stations are Śiva-liṅga tīrthas promising Rudraloka, the text also prescribes explicit worship of Nārāyaṇa for Viṣṇuloka and describes Nārāyaṇa’s self-revelation in liṅga form—treating devotional forms as interoperable rather than competing.
Snāna with restraint, fasting (single night, full day-night, naktabhojī), charity according to means, feeding brāhmaṇas, pradakṣiṇā, and Pitṛ rites (tarpaṇa/śrāddha/piṇḍa) are presented as sādhanā that transforms tīrtha contact into durable spiritual merit.
Śukla-tīrtha is declared unequalled in the Narmadā region—effective through sight, touch, bath, gifts, japa, homa, and fasts; it is associated with specific calendrical observances and is said to wash away sins from birth and even prevent rebirth.
It offers a graded spectrum of fruits: from health, beauty, prosperity, debt-release, and kingship to heavenly worlds and finally non-rebirth—indicating that the same tīrtha discipline, intensified by vrata and purity, can culminate in liberation.