Adhyaya 38

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे सप्तत्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एषा पुण्यतमा देवी देवगन्धर्वसेविता / नर्मदा लोकविख्याता तीर्थानामुत्तमा नदी

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ଉତ୍ତରବିଭାଗରେ ସତ୍ତତ୍ରିଂଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ସୂତ କହିଲେ—ଏହି ଦେବୀ-ନଦୀ ପରମ ପାବନୀ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି; ଲୋକବିଖ୍ୟାତ ନର୍ମଦା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ନଦୀ।

Verse 2

तस्याः शृणुध्वं माहात्म्यं मार्कण्डेयेन भाषितम् / युधिष्ठिराय तु शुभं सर्वपापप्रणाशनम्

ତାହାର ପୁଣ୍ୟମୟ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣ; ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନି ଯାହା କହିଛନ୍ତି। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଶୁଭାର୍ଥେ କଥିତ ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ସର୍ବ ପାପ ନାଶ କରେ।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच श्रुतास्तु विविधा धर्मास्त्वत्प्रसादान्महामुने / माहात्म्यं च प्रयागस्य तीर्थानि विविधानि च

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଶୁଣିଛି; ପ୍ରୟାଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 4

नर्मदा सर्वतीर्थानां मुख्या हि भवतेरिता / तस्यास्त्विदानीं माहात्म्यं वक्तुमर्हसि सत्तम

ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନର୍ମଦା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ। ତେଣୁ, ହେ ସତ୍ତମ, ଏବେ ତାହାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच नर्मदा सरितां श्रेष्ठा रुद्रदेहाद् विनिः सृता / तारयेत् सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ନର୍ମଦା ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା; ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ। ସେ ସ୍ଥାବର ଓ ଚର ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ତାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 6

नर्मदायास्तु माहात्म्यं पुराणे यन्मया श्रुतम् / इदानीं तत्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः शुभम्

ହେ ଶୁଭେ! ପୁରାଣରେ ମୁଁ ଯେ ନର୍ମଦାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିଛି, ଏବେ ସେହି କଥା କହୁଛି; ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ।

Verse 7

पुण्या कनखले गङ्गा कुरुक्षेत्रे सरस्वती / ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा

କନଖଲରେ ଗଙ୍ଗା ପରମ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସରସ୍ୱତୀ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ; କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ ହେଉ କି ଅରଣ୍ୟ, ନର୍ମଦା ସର୍ବତ୍ର ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ।

Verse 8

त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्ताहेन तु यामुनम् / सद्यः पुनाति गाङ्गेयं दर्शनादेव नार्मदम्

ସରସ୍ୱତୀର ଜଳ ତିନି ଦିନରେ, ଯମୁନାର ଜଳ ଏକ ସପ୍ତାହରେ ଶୁଦ୍ଧ କରେ; ଗଙ୍ଗାଜଳ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପବିତ୍ର କରେ, ନର୍ମଦା ତ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପବିତ୍ର କରେ।

Verse 9

कलिङ्गदेशपश्चार्धे पर्वते ऽमरकण्टके / पुण्या च त्रिषु लोकेषु रमणीया मनोरमा

କଲିଙ୍ଗଦେଶର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତରେ ଏକ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ତାହା ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ରମଣୀୟ, ମନୋହର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର।

Verse 10

सदेवासुरगन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः / तपस्तप्त्वा तु राजेन्द्र सिद्धिं तु परमां गताः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ ଦେବ-ଅସୁର-ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହିତ ତପ କରି ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 11

तत्र स्नात्वा नरो राजन् नियमस्थो जितेन्द्रियः / उपोष्य रजनीमेकां कुलानां तारयेच्छतम्

ହେ ରାଜନ୍! ଯେ ନର ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ନିୟମସ୍ଥ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ, ଏକ ରାତ୍ରି ଉପବାସ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳର ଶତ ବଂଶକୁ ତାରେ।

Verse 12

योजनानां शतं साग्रं श्रूयते सरिदुत्तमा / विस्तारेण तु राजेन्द्र योजनद्वयमायता

ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଇ ଉତ୍ତମ ନଦୀ ଶତ ଯୋଜନରୁ କିଛି ଅଧିକ ଲମ୍ବା ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରସ୍ଥରେ ତାହା ଦୁଇ ଯୋଜନ।

Verse 13

षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च / पर्वतस्य समन्तात् तु तिष्ठन्त्यमरकण्टके

ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତର ଚାରିପାଖରେ ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସେହିପରି ଷଷ୍ଟି କୋଟି (ଅନ୍ୟ) ତୀର୍ଥ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।

Verse 14

ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा जितक्रोधो जितेन्द्रियः / सर्वहिंसानिवृत्तस्तु सर्वभूतहिते रतः

ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଶୁଚି ହୋଇ, କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ବଶ କରି, ସମସ୍ତ ହିଂସାରୁ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ହିତରେ ରତ ରହୁ।

Verse 15

एवं सर्वसमाचारो यस्तु प्राणान् समुत्सृजेत् / तस्य पुण्यफलं राजन् शृणुष्वावहितो नृप

ହେ ରାଜନ୍, ହେ ନୃପ! ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ—ଏପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଦାଚାରରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଯେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳକୁ ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 16

शतवर्षसहस्राणि स्वर्गे मोदति पाण्डव / सप्सरोगणसंकीर्णो दिव्यस्त्रीपरिवारितः

ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶତ-ଶତ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରେ; ଅପ୍ସରାଗଣରେ ଘେରା ଓ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପରିବେଷ୍ଟିତ ରହେ।

Verse 17

दिव्यगन्धानुलिप्तश्च दिव्यपुष्पोपशोभितः / क्रीडते देवलोके तु दैवतैः सह मोदते

ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଲେପିତ ଓ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ସେ ଦେବଲୋକରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 18

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः / गृहं तु लभते ऽसौ वै नानारत्नसमन्वितम्

ତାପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ସେ ରାଜା ପୃଥିବୀରେ ଧାର୍ମିକ ହୁଏ; ଏବଂ ନାନା ରତ୍ନରେ ସମନ୍ୱିତ ଗୃହ ଲଭେ।

Verse 19

स्तम्भैर्मणिमयैर्दिव्यैर्वज्रवैदूर्यभूषितम् / आलेख्यवाहनैः शुभ्रैर्दासीदाससमन्वितम्

ସେ ଗୃହ ଦିବ୍ୟ ମଣିମୟ ସ୍ତମ୍ଭଦ୍ୱାରା ଧାରିତ, ବଜ୍ରସମ ଦୀପ୍ତି ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ; ଶୁଭ୍ର ଚିତ୍ରାଙ୍କିତ ଯାନରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଏବଂ ଦାସୀ-ଦାସରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲା।

Verse 20

राजराजेश्वरः श्रीमान् सर्वस्त्रीजनवल्लभः / जीवेद् वर्षशतं साग्रं तत्र भोगसमन्वितः

ସେ ରାଜମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟେ ରାଜା, ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ଓ କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଜନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଭୋଗସମ୍ପଦା ସହିତ ଶତବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହେ।

Verse 21

अग्निप्रवेशे ऽथ जले अथवानशने कृते / अनिवर्तिका गतिस्तस्य पवनस्याम्बरे यथा

ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରୁ, ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରୁ, କିମ୍ବା ଅନଶନ କରି ଦେହତ୍ୟାଗ କରୁ—ତାହାର ପ୍ରାଣଗତି ଅନିବର୍ତ୍ତନୀୟ ହୁଏ; ଯେପରି ଆକାଶରେ ପବନ ଅବରୋଧ ବିନା ଚାଲେ।

Verse 22

पश्चिमे पर्वततटे सर्वपापविनाशनः / ह्रदो जलेश्वरो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

ପର୍ବତର ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ସର୍ବପାପବିନାଶକ ଏକ ହ୍ରଦ ଅଛି। ତାହାର ନାମ ‘ଜଲେଶ୍ୱର’; ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 23

तत्र पिण्डप्रदानेन संध्योपासनकर्मणा / दशवर्षाणि पितरस्तर्पिताः स्युर्न संशयः

ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାଉପାସନା କର୍ମ କରିଲେ ପିତୃମାନେ ଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 24

दक्षिणे नर्मदाकूले कपिलाख्या महानदी / सरलार्जुनसंच्छन्ना नातिदूरे व्यवस्थिता

ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ‘କପିଲା’ ନାମକ ଏକ ମହାନଦୀ ଅଛି; ସେ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ସରଳା ଓ ଅର୍ଜୁନ ବୃକ୍ଷବନର ଛାୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 25

सा तु पुण्या महाभागा त्रिषु लोकेषु विश्रुता / तत्र कोटिशतं साग्रं तीर्थानां तु युधिष्ठिर

ସେ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୀର୍ଥର ସଂଖ୍ୟା ସାଗ୍ର ଶତକୋଟି ଅଟେ।

Verse 26

तस्मिंस्तीर्थे तु ये वृक्षाः पतिताः कालपर्ययात् / नर्मदातोयसंस्पृष्टास्ते यान्ति परमां गतिम्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ କାଳପରିବର୍ତ୍ତନରେ ପତିତ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ନର୍ମଦାଜଳସ୍ପର୍ଶ ପାଇଲେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 27

द्वितीया तु महाभागा विशल्यकरणी शुभा / तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा विशल्यो भवति क्षणात्

ଦ୍ୱିତୀୟ ତୀର୍ଥ ‘ବିଶଲ୍ୟକରଣୀ’ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଶୁଭ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ଶୂଳ-ପୀଡାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 28

कपिला च विशल्या च श्रूयते राजसत्तम / ईश्वरेण पुरा प्रोक्ता लोकानां हितकाम्यया

ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ‘କପିଲା’ ଓ ‘ବିଶଲ୍ୟା’ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ; ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତକାମନାରେ ପୁରାତନକାଳେ ଈଶ୍ୱର ଏହା ଉପଦେଶ କରିଥିଲେ।

Verse 29

अनाशकं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप / सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति

ହେ ନରାଧିପ, ଯେ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଅନାଶକ (ଉପବାସ) କରେ, ସେ ସର୍ବପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 30

तत्र स्नात्वा नरो राजन्नश्वमेधफलं लभेत् / ये वसन्त्युत्तरे कूले रुद्रलोके वसन्ति ते

ହେ ରାଜନ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ; ଯେମାନେ ଉତ୍ତର କୂଳରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ବସନ୍ତି।

Verse 31

सरस्वत्यां च गङ्गायां नर्मदायां युधिष्ठिर / समं स्नानं च दानं च यथा मे शङ्करो ऽब्रवीत्

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସରସ୍ୱତୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ ନର୍ମଦା—ଏ ତିନିଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; ଯେପରି ଶଙ୍କର ମୋତେ କହିଥିଲେ।

Verse 32

परित्यजति यः प्रणान् पर्वते ऽमरकण्टके / वर्षकोटिशतं साग्रं रुद्रलोके महीयते

ଯେ କେହି ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଶତକୋଟି ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ କାଳ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 33

नर्मदायां जलं पुण्यं फेनोर्मिसमलङ्कृतम् / पवित्रं शिरसा वन्द्य सर्वपापैः प्रमुच्यते

ନର୍ମଦାର ଜଳ ପୁଣ୍ୟମୟ, ଫେନ ଓ ତରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ; ଏହା ପବିତ୍ର, ଶିର ନମାଇ ବନ୍ଦନୀୟ—ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 34

नर्मदा सर्वतः पुण्या ब्रह्महत्यापहारिणी / अहोरात्रोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया

ନର୍ମଦା ସବୁ ପ୍ରକାରେ ପୁଣ୍ୟମୟୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପ ହରଣକାରିଣୀ; ଏକ ଦିନ-ରାତି ଉପବାସ କଲେ ସେଇ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 35

जालेश्वरं तीर्थवरं सर्वपापविनाशनम् / तत्र गत्वा नियमवान् सर्वकामांल्लभेन्नरः

ଜାଲେଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ପାପ ବିନାଶକ; ସେଠାକୁ ଯାଇ ନିୟମାନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ନର ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ପାଏ।

Verse 36

चन्द्रसूर्योपरागे तु गत्वा ह्यमरकण्टकम् / अश्वमेधाद् दशगुणं पुण्यमाप्नोति मानवः

ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେ ଅମରକଣ୍ଟକକୁ ଯାଏ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 37

एष पुण्यो गिरिवरो देवगन्धर्वसेवितः / नानाद्रुमलताकीर्णो नानापुष्पोपशोभितः

ଏହା ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ; ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯାହାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି; ନାନା ଗଛଲତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତ।

Verse 38

तत्र संनिहितो राजन् देव्या सह महेश्वरः / ब्रह्मा विष्णुस्तथा चेन्द्रो विद्याधरगणैः सह

ସେଠାରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଦେବୀ ସହିତ ମହେଶ୍ୱର ସାକ୍ଷାତ୍ ସନ୍ନିହିତ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଧରଗଣ ସହ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ।

Verse 39

प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात् पर्वतं ह्यमरकण्टकम् / पौण्डरीकस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानः

ଯେ ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ସେ ପୌଣ୍ଡରୀକ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 40

कावेरी नाम विपुला नदी कल्पषनाशिनी / तत्र स्नात्वा महादेवमर्चयेद् वृषभध्वजम् / संगमे नर्मदायास्तु रुद्रलोके महीयते

କାବେରୀ ନାମରେ ଏକ ବିଶାଳ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ଯୁଗଯୁଗର ସଞ୍ଚିତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ; ନର୍ମଦା ସଙ୍ଗମରେ ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।