Adhyaya 9

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे ऽष्टमो ऽध्यायः सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा तु वचनं नारदाद्या महर्षयः / प्रणम्य वरदं विष्णुं पप्रच्छुः संशयान्विता

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ପୂର୍ବବିଭାଗରେ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ସୂତ କହିଲେ—ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ନାରଦାଦି ମହର୍ଷିମାନେ ବରଦ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସନ୍ଦେହସହିତ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 2

ऋषय ऊचुः कथितो भवता सर्गो मुख्यादीनां जनार्दन / इदानीं संशयं चेममस्माकं छेत्तुमर्हसि

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ଜନାର୍ଦନ! ଆପଣ ମହତ୍ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ସୃଷ୍ଟିକୁ କଥାଇଛନ୍ତି। ଏବେ ଆମର ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ଛେଦ କରିବା ଆପଣଙ୍କ ଉଚିତ।

Verse 3

कथं स भगवानीशः पूर्वजो ऽपि पिनाकधृक् / पुत्रत्वमगच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

ପିନାକଧାରୀ ଭଗବାନ ଈଶ ଶମ୍ଭୁ, ସବୁଠାରୁ ପୂର୍ବଜ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅବ୍ୟକ୍ତଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ କିପରି କଥିତ ହେଲେ?

Verse 4

कथं च भगवाञ्जज्ञे ब्रह्मा लोकपितामहः / अण्डजो जगतामीशस्तन्नो वक्तुमिहार्हसि

ଏବଂ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା—ଲୋକପିତାମହ, ଅଣ୍ଡଜ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୁ ଉଦ୍ଭବିତ) ଓ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର—ସେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଏହା ଆମକୁ ଏଠାରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 5

श्रीकूर्म उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे शङ्करस्यामितौजसः / पुत्रत्वं ब्रह्मणस्तस्य पद्मयोनित्वमेव च

ଶ୍ରୀକୂର୍ମ କହିଲେ—ହେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ! ଅମିତତେଜସ୍ବୀ ଶଙ୍କରଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣନ୍ତୁ—ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ କିପରି କଥିତ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ପଦ୍ମଯୋନି (କମଳଜ) ଅଟନ୍ତି।

Verse 6

अतीतकल्पावसाने तमोभूतं जगत् त्रयम् / आसीदेकार्णवं सर्वं न देवाद्या न चर्षयः

ଅତୀତ କଳ୍ପାନ୍ତେ ତ୍ରିଲୋକ ତମସା ଆବୃତ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଏକମାତ୍ର ମହାର୍ଣ୍ଣବ ଥିଲା; ଦେବ ନଥିଲେ, ଋଷି ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ।

Verse 7

तत्र नारायणो देवो निर्जने निरुपप्लवे / आश्रित्य शेषशयनं सुष्वाप पुरुषोत्तमः

ସେଠାରେ ନିର୍ଜନ ଓ ନିରୁପପ୍ଲବ ବିସ୍ତାରରେ ଦେବ ନାରାୟଣ ଶେଷଶୟନକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ହେଲେ।

Verse 8

सहस्त्रशीर्षा भूत्वा स सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् / सहस्त्रबाहुः सर्वज्ञश्चिन्त्यमानो मनीषिभिः

ସେ ସହସ୍ରଶିରା ହୋଇ ସହସ୍ରନେତ୍ର ଓ ସହସ୍ରପାଦ ହୁଅନ୍ତି; ସହସ୍ରବାହୁ, ସର୍ବଜ୍ଞ—ମନୀଷୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।

Verse 9

पीतवासा विशालाक्षो नीलजिमूतसन्निभः / महाविभूतिर्योगात्मा योगिनां हृदयालयः

ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ବିଶାଳନେତ୍ର, ନୀଳ ମେଘସଦୃଶ; ମହାବିଭୂତିମୟ, ଯୋଗସ୍ୱରୂପ—ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟାଳୟ।

Verse 10

कदाचित् तस्य सुप्तस्य लीलार्थं दिव्यमद्भुतम् / त्रैलोक्यसारं विमलं नाभ्यां पङ्कजमुद्वभौ

ଏକଦା ସେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଲୀଲାର୍ଥେ ତାଙ୍କ ନାଭିରୁ ଦିବ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ, ବିମଳ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ତ୍ରିଲୋକ୍ୟର ସାରସ୍ୱରୂପ।

Verse 11

शतयोजनविस्तीर्णं तरुणादित्यसन्निभम् / दिव्यगन्धमयं पुण्यं कर्णिकाकेसरान्वितम्

ତାହା ଶତଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ନବୋଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁଣ୍ୟମୟ, କର୍ଣ୍ଣିକା ଓ କେସରଯୁକ୍ତ ଥିଲା।

Verse 12

तस्यैवं सुचिरं कालं वर्तमानस्य शार्ङ्गिणः / हिरण्यगर्भो भगवांस्तं देशमुपचक्रमे

ଏଭଳି ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେ ଅତିଦୀର୍ଘ କାଳ ରହିଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ (ବ୍ରହ୍ମା) ସେହି ଦେଶକୁ ଯାତ୍ରା କରି ସେଠାକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 13

स तं करेण विश्वात्मा समुत्थाप्य सनातनम् / प्रोवाच मधुरं वाक्यं मायया तस्य मोहितः

ତେବେ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ନିଜ ହସ୍ତରେ ସେହି ସନାତନଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ—ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ଥିଲା।

Verse 14

अस्मिन्नेकार्णवे घोरे निर्जने तमसावृते / एकाकी को भवाञ्छेते ब्रूहि मे पुरुषर्षभ

ଏହି ଭୟଙ୍କର ଏକାର୍ଣ୍ଣବରେ, ନିର୍ଜନ ଓ ତମସାବୃତ ଅବସ୍ଥାରେ, ତୁମେ ଏକାକୀ କିଏ ଏଠାରେ ଶୟନ କରୁଛ? ମୋତେ କୁହ, ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ।

Verse 15

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विहस्य गरुडध्वजः / उवाच देवं ब्रह्माणं मेघगम्भीरनिः स्वनः

ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ହସିଲେ ଏବଂ ମେଘଗମ୍ଭୀର ନିନାଦ ସଦୃଶ ସ୍ୱରରେ ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 16

भो भो नारायणं देवं लोकानां प्रभवाप्ययम् / महायोगेश्वरं मां त्वं जानीहि पुरुषोत्तमम्

ହେ ହେ! ମୋତେ ନାରାୟଣ ଦେବ ଭାବେ ଜାଣ—ଯିଏ ଲୋକମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଳୟ; ମୋତେ ମହାଯୋଗେଶ୍ୱର, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭାବେ ଚିହ୍ନ।

Verse 17

मयि पश्य जगत् कृत्स्नं त्वां च लोकपितामहम् / सपर्वतमहाद्वीपं समुद्रैः सप्तभिर्वृतम्

ମୋ ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଦେଖ—ଏବଂ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଲୋକପିତାମହ! ପର୍ବତସହିତ ମହାଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କୁ ଦେଖ; ସେମାନେ ସାତ ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରା।

Verse 18

एवमाभाष्य विश्चात्मा प्रोवाच पुरुषं हरिः / जानन्नपि महायोगी को भवानिति वेधसम्

ଏପରି କହି ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ହରି ସେଇ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମହାଯୋଗୀ ବେଧସ (ସ୍ରଷ୍ଟା)ଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ଆପଣ କିଏ?”

Verse 19

ततः प्रहस्य भगवान् ब्रह्मा वेदनिधिः प्रभुः / प्रत्युवाचाम्बुजाभाक्षं सस्मितं श्लक्ष्णया गिरा

ତାପରେ ବେଦନିଧି, ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ହସିଲେ ଏବଂ କମଳନେତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମିତସହିତ ମୃଦୁ ବାଣୀରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 20

अहं धाता विधाता च स्वयंभूः प्रपितामहः / मय्येव संस्थितं विश्वं ब्रह्माहं विश्वतोमुखः

ମୁଁ ଧାତା ଓ ବିଧାତା, ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରପିତାମହ। ମୋ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ସ୍ଥିତ; ମୁଁ ବିଶ୍ୱତୋମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା।

Verse 21

श्रुत्वा वाचं स भगवान् विष्णुः सत्यपराक्रमः / अनुज्ञाप्याथ योगेन प्रविष्टो ब्रह्मणस्तनुम्

ସେହି ବାଣୀ ଶୁଣି ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 22

त्रलोक्यमेतत् सकलं सदेवासुरमानुषम् / उदरे तस्य देवस्य दृष्ट्वा विस्मयमागतः

ସେହି ଦେବଙ୍କ ଉଦରେ ଦେବ-ଅସୁର-ମାନବ ସହିତ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକ ଦେଖି ସେ ବିସ୍ମୟାକୁଳ ହେଲେ।

Verse 23

तदास्य वक्त्रान्निष्क्रम्य पन्नगेन्द्रनिकेतनः / अजातशत्रुर्भगवान् पितामहमथाब्रवीत्

ତେବେ ପନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ର-ନିକେତନ ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ବାହାରି ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 24

भवानप्येवमेवाद्य शाश्वतं हि ममोहरम् / प्रविश्य लोकान् पश्यैतान् विचित्रान् पुरुषर्षभ

ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ! ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆଜି ଏହିପରି ମୋର ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ମନୋହର ଦର୍ଶନରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ବିଚିତ୍ର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖ।

Verse 25

ततः प्रह्लादनीं वाणी श्रुत्वा तस्याभिनन्द्य च / श्रीपतेरुदरं भूयः प्रविवेश कुशध्वजः

ତାପରେ ସେହି ହର୍ଷଦାୟିନୀ ବାଣୀ ଶୁଣି ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ସମ୍ମତି ଜଣାଇ, କୁଶଧ୍ୱଜ ପୁନର୍ବାର ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ଉଦରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 26

तानेव लोकान् गर्भस्थानपश्यत् सत्यविक्रमः / पर्यटित्वा तु देवस्य ददृशे ऽन्तं न वै हरेः

ସତ୍ୟବିକ୍ରମ ସେଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱଗର୍ଭରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦେବଙ୍କ ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ର ଘୁରିଲେ ମଧ୍ୟ ହରି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନ୍ତ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 27

ततो द्वाराणि सर्वाणि पिहितानि महात्मना / जनार्दनेन ब्रह्मासौ नाभ्यां द्वारमविन्दत

ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଜନାର୍ଦନ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ନାଭିରେ ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାର (ମାର୍ଗ) ପାଇଲେ।

Verse 28

तत्र योगबलेनासौ प्रविश्य कनकाण्डजः / उज्जहारात्मनो रूपं पुष्कराच्चतुराननः

ସେଠାରେ ଯୋଗବଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, କନକାଣ୍ଡଜ ଚତୁରାନନ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମରୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 29

विरराजारविन्दस्थः पद्मगर्भसमद्युतिः / ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान् जगद्योनिः पितामहः

ପଦ୍ମାସନରେ ବିରାଜିତ, ପଦ୍ମଗର୍ଭସମ ଦ୍ୟୁତିମାନ—ସ୍ୱୟଂଭୂ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗଦ୍ୟୋନି ପିତାମହ, ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 30

समन्यमानो विश्वेशमात्मानं परमं पदम् / प्रोवाच पुरुषं विष्णुं मेघगम्भीरया गिरा

ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପରମାତ୍ମା ଓ ପରମ ପଦ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ମେଘଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ ସେଇ ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 31

किं कृतं भवतेदानीमात्मनो जयकाङ्क्षया / एको ऽहं प्रबलो नान्यो मां वै को ऽबिभविष्यति

ଏବେ ନିଜ ଜୟକାମନାରେ ତୁମେ କ’ଣ ସାଧିଲ? “ମୁଁ ଏକାଇ ପ୍ରବଳ, ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ—ମୋତେ କିଏ ପରାଜିତ କରିବ?”

Verse 32

श्रुत्वा नारायणो वाक्यं ब्रह्मणो लोकतन्त्रिणः / सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यं बभाषे मधुरं हरिः

ଲୋକନିୟମର ପାଳକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ନାରାୟଣ ହରି ସାନ୍ତ୍ୱନାର୍ଥେ ମଧୁର ଓ ସୌମ୍ୟ ଉତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 33

भवान् धाता विधाता च स्वयंभूः प्रपितामहः / न मात्सर्याभियोगेन द्वाराणि पिहितानि मे

ଆପଣ ଧାତା ଓ ବିଧାତା; ଆପଣ ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଆଦି ପ୍ରପିତାମହ। ଇର୍ଷ୍ୟା କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷରୁ ମୋ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ।

Verse 34

किन्तु लीलार्थमेवैतन्न त्वां बाधितुमिच्छया / को हि बाधितुमन्विच्छेद् देवदेवं पितामहम्

କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ଲୀଳାର୍ଥ; ଆପଣଙ୍କୁ ବାଧା ଦେବା ଇଚ୍ଛାରୁ ନୁହେଁ। ଦେବଦେବ ଆଦି ପିତାମହଙ୍କୁ କିଏ ବାଧା ଦେବାକୁ ଚାହିବ?

Verse 35

न ते ऽन्यथावगन्तव्यं मान्यो मे सर्वथा भवान् / सर्वमन्वय कल्याणं यन्मयापहृतं तव

ଏହାକୁ ଅନ୍ୟଥା ବୁଝିବେ ନାହିଁ; ଆପଣ ସର୍ବଥା ମୋ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ। ଆପଣଙ୍କ ବଂଶର ଯେ କଲ୍ୟାଣ ମୁଁ ଅପହରଣ କରିଛି, ସେ ସବୁ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଆପଣଙ୍କୁ ଫେରିଆସୁ।

Verse 36

अस्माच्च कारणाद् ब्रह्मन् पुत्रो भवतु मे भवान् / पद्मयोनिरिति ख्यातो मत्प्रियार्थं जगन्मय

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତୁମେ ମୋର ପୁତ୍ର ହେଉ। ‘ପଦ୍ମୟୋନି’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ହୋଇ, ଜଗନ୍ମୟ ହୋଇ, ମୋ ପ୍ରିୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କର।

Verse 37

ततः स भगवान् देवो वरं दत्त्वा किरीटिने / प्रहर्षमतुलं गत्वा पुनर्विष्णुमभाषत

ତତ୍ପରେ ସେ ଭଗବାନ୍ ଦେବ କିରୀଟଧାରୀଙ୍କୁ ବର ଦେଇ, ଅତୁଳ ହର୍ଷ ପାଇ, ପୁନର୍ବାର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 38

भवान् सर्वात्मको ऽनन्तः सर्वेषां परमेश्वरः / सर्वभूतान्तरात्मा वै परं बह्म सनातनम्

ଆପଣ ସର୍ବାତ୍ମକ, ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପରମେଶ୍ୱର। ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା, ସନାତନ ପରବ୍ରହ୍ମ।

Verse 39

अहं वै सर्वलोकानामात्मा लोकमहेश्वरः / मन्मयं सर्वमेवेदं ब्रह्माहं पुरुषः परः

ମୁଁ ହିଁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଲୋକମହେଶ୍ୱର। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମୋଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ମୋମୟ; ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ପୁରୁଷ।

Verse 40

नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः / एका मूर्तिर्द्विधा भिन्ना नारायणपितामहौ

ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଲୋକମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପରମେଶ୍ୱର ନାହିଁ। ଏକ ଦିବ୍ୟ ସତ୍ତା ଦୁଇ ରୂପରେ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ—ନାରାୟଣ ଓ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)।

Verse 41

तेनैवमुक्तो ब्रह्माणं वासुदेवो ऽब्रवीदिदम् / इयं प्रतिज्ञा भवतो विनाशाय भविष्यति

ଏପରି କୁହାଯାଇଲା ପରେ ବାସୁଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏହି ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଆପଣଙ୍କ ବିନାଶର କାରଣ ହେବ।”

Verse 42

किं न पश्यसि योगेशं ब्रह्माधिपतिमव्ययम् / प्रधानपुरुषेशानं वेदाहं परमेश्वरम्

ତୁମେ ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦେଖୁନାହଁ—ଯିଏ ଅବ୍ୟୟ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଧିପତି, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ଈଶାନ? ତାଙ୍କୁ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ଜାଣ।

Verse 43

यं न पश्यन्ति योगीन्द्राः सांख्या अपि महेश्वरम् / अनादिनिधनं ब्रह्म तमेव शरणं व्रज

ଯାହାକୁ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ସାଂଖ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ମହେଶ୍ୱର ଭାବେ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ—ସେଇ ଅନାଦି-ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ; ତାଙ୍କରେ ମାତ୍ର ଶରଣ ନିଅ।

Verse 44

ततः क्रुद्धो ऽम्बुजाभाक्षं ब्रह्मा प्रोवाच केशवम् / भवान् न नूनमात्मानं वेत्ति तत् परमक्षरम्

ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମନେତ୍ର କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ— “ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ, ସେ ପରମ ଅକ୍ଷରକୁ ଜାଣୁନାହଁ।”

Verse 45

ब्रह्माणं जगतामेकमात्मानं परमं पदम् / नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः

ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା—ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକ ଆତ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ, ଏବଂ ପରମ ପଦ। ତାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପରମେଶ୍ୱର ନାହିଁ।

Verse 46

संत्यज्य निद्रां विपुलां स्वमात्मानं विलोकय / तस्य तत् क्रोधजं वाक्यं श्रुत्वा विष्णुरभाषत

ବିଶାଳ ନିଦ୍ରା ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱାତ୍ମାକୁ ଅବଲୋକନ କରି, ତାହାର କ୍ରୋଧଜନିତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ।

Verse 47

मा मैवं वद कल्याण परिवादं महात्मनः / न मे ऽस्त्यविदितं ब्रह्मन् नान्यथाहं वदामिते

ହେ କଲ୍ୟାଣ! ଏଭଳି କହନି; ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପରିବାଦ କରନି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଅଜଣା ନୁହେଁ; ଏବଂ ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟଥା କହେନି।

Verse 48

किन्तु मोहयति ब्रह्मन् भवन्तं पारमेश्वरी / मायाशेषविशेषाणां हेतुरात्मसमुद्भावा

କିନ୍ତୁ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପାରମେଶ୍ୱରୀ ତୁମକୁ ମୋହିତ କରୁଛନ୍ତି; ସେ ଆତ୍ମାରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇ ମାୟା ଓ ତାହାର ଶେଷ ବିଶେଷ ପ୍ରକାଶମାନଙ୍କର କାରଣ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 49

एतावदुक्त्वा भगवान् विष्णुस्तूष्णीं बभूव ह / ज्ञात्वा तत् परमं तत्त्वं स्वमात्मानं महेश्वरम्

ଏତିକି କହି ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ନିରବ ହେଲେ; କାରଣ ସେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ—ନିଜ ସ୍ୱାତ୍ମାକୁ—ମହେଶ୍ୱର ଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ।

Verse 50

कुतो ऽप्यपरिमेयात्मा भूतानां परमेश्वरः / प्रसादं ब्रह्मणे कर्तुं प्रादुरासीत् ततो हरः

ତାପରେ କେଉଁଠୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍ସରୁ, ଅପରିମେୟାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ପରମେଶ୍ୱର ହର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 51

ललाटनयनो ऽनन्तो जटामण्डलमण्डितः / त्रिशूलपाणिर्भगवांस्तेजसां परमो निधिः

ଲଲାଟରେ ନୟନଧାରୀ ଅନନ୍ତ, ଜଟାମଣ୍ଡଳରେ ଭୂଷିତ; ତ୍ରିଶୂଳପାଣି ଭଗବାନ—ସମସ୍ତ ତେଜର ପରମ ନିଧି।

Verse 52

दिव्यां विशालां ग्रथितां ग्रहैः सार्केन्दुतारकैः / मालामत्यद्भुताकारां धारयन् पादलम्बिनीम्

ସେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଶାଳ ମାଳା—ଗ୍ରହମାନେ ଗୁଁଥିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର-ତାରା ସହ—ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ଆକାରର, ଯାହା ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଥିଲା।

Verse 53

तं दृष्ट्वा देवमीशानं ब्रह्मा लोकपितामहः / मोहितो माययात्यर्थं पीतवाससमब्वीत्

ସେଇ ଈଶାନ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୋହିତ ହୋଇ, ପୀତବାସଧାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 54

क एष पुरुषो ऽनन्तः शूलपाणिस्त्रिलोचनः / तेजोराशिरमेयात्मा समायाति जनार्दन

ହେ ଜନାର୍ଦନ! ଏହି ଅନନ୍ତ ପୁରୁଷ କିଏ—ଶୂଳପାଣି, ତ୍ରିଲୋଚନ—ଅମେୟ ଆତ୍ମା, ତେଜର ରାଶି—ଯେ ଆସୁଛନ୍ତି?

Verse 55

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विष्णुर्दानवमर्दनः / अपश्यदीश्वरं देवं ज्वलन्तं विमले ऽम्भसि

ସେହି କଥା ଶୁଣି ଦାନବମର୍ଦନ ବିଷ୍ଣୁ, ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ଈଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 56

ज्ञात्वा तत्परमं भावमैश्वरं ब्रह्मभावनम् / प्रोवाचोत्थाय भगवान् देवदेवं पितामहम्

ସେଇ ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ୟମୟ ଭାବ—ଇଶ୍ୱରରୂପ ବ୍ରହ୍ମଭାବନା—ଜାଣି ଭଗବାନ ଉଠି ଦେବଦେବ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 57

अयं देवो महादेवः स्वयञ्ज्योतिः सनातनः / अनादिनिधनो ऽचिन्त्यो लोकानामीश्वरो महान्

ଏହି ଦେବ ମହାଦେବ—ସ୍ୱୟଂଜ୍ୟୋତି ଓ ସନାତନ; ଆଦି-ଅନ୍ତ ରହିତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ମହାନ ଈଶ୍ୱର।

Verse 58

शङ्करः शंभुरीशानः सर्वात्मा परमेश्वरः / भूतानामधिपो योगी महेशो विमलः शिवः

ସେ ଶଙ୍କର, ଶମ୍ଭୁ ଓ ଈଶାନ—ସର୍ବାତ୍ମା, ପରମେଶ୍ୱର; ଭୂତମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ମହାଯୋଗୀ, ମହେଶ—ବିମଳ, ଶୁଭମୟ ଶିବ।

Verse 59

एष धाता विधाता च प्रधानपुरुषेश्वरः / यं प्रपश्यन्ति यतयो ब्रह्मभावेन भाविताः

ସେ ଧାତା ଓ ବିଧାତା—ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କର ଈଶ୍ୱର; ବ୍ରହ୍ମଭାବରେ ଭାବିତ ଯତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖନ୍ତି।

Verse 60

सृजत्येष जगत् कृत्स्नं पाति संहरते तथा / कालो भूत्वा महादेवः केवलो निष्कलः शिवः

ସେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ପାଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସଂହାର ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି; କାଳ ହୋଇ ମହାଦେବ ଶିବ ଏକମାତ୍ର—ନିଷ୍କଳ, ନିରୁପାଧି ଓ ଶୁଦ୍ଧ—ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 61

ब्रह्माणं विदधे पूर्वं भवन्तं यः सनातनः / वेदांश्च प्रददौ तुभ्यं सो ऽयमायाति शङ्करः

ଯେ ସନାତନ ପ୍ରଭୁ ପୂର୍ବେ ଆପଣଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ପଦରେ ବିଧାନ କରି ବେଦମାନ ଦାନ କରିଥିଲେ—ସେଇ ଶଙ୍କର ଏବେ ଏଠାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।

Verse 62

अस्यैव चापरां मूर्ति विश्वयोनिं सनातनीम् / वासुदेवाभिधानां मामवेहि प्रपितामह

ହେ ପ୍ରପିତାମହ! ସେଇ ପରମତତ୍ତ୍ୱର ଅନ୍ୟ ଏକ ସନାତନ ମୂର୍ତ୍ତି—ବିଶ୍ୱଯୋନି, ଜଗତ୍କାରଣ—ମୋତେ ‘ବାସୁଦେବ’ ନାମରେ ଜାଣ।

Verse 63

किं न पश्यसि योगेशं ब्रह्माधिपतिमव्ययम् / दिव्यं भवतु ते चक्षुर्येन द्रक्ष्यसि तत्परम्

ତୁମେ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଧିପତି, ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦେଖୁନାହ? ତୁମ ଚକ୍ଷୁ ଦିବ୍ୟ ହେଉ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସେ ପରମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖିବ।

Verse 64

लब्ध्वा शैवं तदा चक्षुर्विष्णोर्लोकपितामहः / बुबुधे परमेशानं पुरतः समवस्थितम्

ତେବେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଦତ୍ତ ଶୈବ-ଦୃଷ୍ଟି (ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ) ପାଇ, ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ପରମେଶାନ ଶିବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ।

Verse 65

स लब्ध्वा परमं ज्ञानमैश्वरं प्रपितामहः / प्रपेदे शरणं देवं तमेव पितरं शिवम्

ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଈଶ୍ୱରପ୍ରଦତ୍ତ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ସେଇ ଦେବ—ନିଜ ପିତା ଶିବଙ୍କ—ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 66

ओङ्कारं समनुस्मृत्य संस्तभ्यात्मानमात्मना / अथर्वशिरसा देवं तुष्टाव च कृताञ्जलिः

ପବିତ୍ର ଓଙ୍କାରକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଅନୁସ୍ମରଣ କରି, ଆତ୍ମାଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ସଂଯମ କରି, ସେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି ଅଥର୍ବଶିରସ୍ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 67

संस्तुतस्तेन भगवान् ब्रह्मणा परमेश्वरः / अवाप परमां प्रीतिं व्याजहार स्मयन्निव

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ସ୍ତୁତିତ ହୋଇ ପରମେଶ୍ୱର ଭଗବାନ୍ ପରମ ପ୍ରୀତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ଯେନେ ହସୁଥିବା ପରି କଥା କହିଲେ।

Verse 68

मत्समस्त्वं न संदेहो मद्भक्तश्च यतो भवान् / मयैवोत्पादितः पूर्वं लोकसृष्ट्यर्थमव्ययम्

ତୁମେ ମୋ ସମାନ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ। ହେ ଅବ୍ୟୟ, ଲୋକସୃଷ୍ଟିର ନିମିତ୍ତେ ଆଦିରେ ମୁଁ ନିଜେ ତୁମକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲି।

Verse 69

त्वमात्मा ह्यादिपुरुषो मम देहसमुद्भवः / वरं वरय विश्वात्मन् वरदो ऽहं तवानघ

ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଆତ୍ମା, ଆଦିପୁରୁଷ, ଏବଂ ମୋ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭବିତ। ହେ ବିଶ୍ୱାତ୍ମନ୍, ବର ଚାହ; ହେ ଅନଘ, ମୁଁ ତୁମର ବରଦାତା।

Verse 70

स देवदेववचनं निशम्य कमलोद्भवः / निरीक्ष्य विष्णुं पुरुषं प्रणम्याह वृषध्वजम्

ଦେବଦେବଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି କମଳୋଦ୍ଭବ (ବ୍ରହ୍ମା) ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ; ଏବଂ ବୃଷଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ।

Verse 71

भगवन् भूतभव्येश महादेवाम्बिकापते / त्वामेव पुत्रमिच्छामि त्वया वा सदृशं सतम्

ହେ ଭଗବନ୍, ଭୂତ-ଭବ୍ୟେଶ, ମହାଦେବ, ଅମ୍ବିକାପତି! ମୁଁ ତୁମକୁ ହିଁ ପୁତ୍ରରୂପେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ନହେଲେ ତୁମ ସଦୃଶ ସଦ୍ଗୁଣୀ ପୁତ୍ର ଚାହୁଁଛି।

Verse 72

मोहितो ऽस्मि महादेव मायया सूक्ष्मया त्वया / न जाने परमं भावं याथातथ्येन ते शिव

ହେ ମହାଦେବ! ତୁମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ମାୟାରେ ମୁଁ ମୋହିତ ହୋଇଛି। ହେ ଶିବ! ତୁମ ପରମ ଭାବକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ମୁଁ ଜାଣେନି।

Verse 73

त्वमेव देव भक्तानां भ्राता माता पिता सुहृत् / प्रसीद तव पादाब्जं नमामि शरणं गतः

ହେ ଦେବ! ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ହିଁ ଭ୍ରାତା, ମାତା, ପିତା ଓ ସତ୍ୟ ସୁହୃଦ। ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ଶରଣାଗତ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।

Verse 74

स तस्य वचनं श्रुत्वा जगन्नाथो वृषध्वजः / व्याजहार तदा पुत्रं समालोक्य जनार्दनम्

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଜଗନ୍ନାଥ ତେବେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 75

यदर्थितं भगवता तत् करिष्यामि पुत्रक / विज्ञानमैश्वरं दिव्यमुत्पत्स्यति तवानघ

“ହେ ପୁତ୍ରକ! ଭଗବାନ୍ ଯାହା ଅର୍ଥନା କରିଛନ୍ତି, ସେହିଟି ମୁଁ କରିବି। ହେ ଅନଘ! ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟ-ବିଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବ।”

Verse 76

त्वमेव सर्वभूतानामादिकर्ता नियोजितः / तथा कुरुष्व देवेश मया लोकपितामह

ତୁମେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କର ଆଦିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ସୃଷ୍ଟିକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ। ତେଣୁ, ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ ଲୋକପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) କହିଥିବା ପରି ଯଥୋଚିତ କର।

Verse 77

एष नारायणो ऽनन्तो ममैव परमा तनुः / भविष्यति तवेशानो योगक्षेमवहो हरिः

ଏହି ନାରାୟଣ—ଅନନ୍ତ—ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ହିଁ ପରମ ତନୁ। ସେ ହରି ହୋଇ ତୁମର ଈଶାନ ହେବେ ଏବଂ ତୁମର ଯୋଗକ୍ଷେମ—ସାଧନାସିଦ୍ଧି ଓ କଲ୍ୟାଣ—ବହନ କରିବେ।

Verse 78

एवं व्याहृत्य हस्ताभ्यां प्रीतात्मा परमेश्वरः / संस्पृश्य देवं ब्रह्माणं हरिं वचनमब्रवीत्

ଏପରି କହି ଦୁଇ ହାତରେ ସଙ୍କେତ କରି, ପ୍ରୀତାତ୍ମା ପରମେଶ୍ୱର ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଏବଂ ପରେ ହରିଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 79

तृष्टो ऽस्मि सर्वथाहन्ते भक्त्या तव जगन्मय / वरं वृणीष्वं नह्यावां विभिन्नौ परमार्थतः

ହେ ଜଗନ୍ମୟ! ତୁମର ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ସର୍ବଥା ତୁଷ୍ଟ। ବର ମାଗ; କାରଣ ପରମାର୍ଥରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ।

Verse 80

श्रुत्वाथ देववचनं विष्णुर्विश्वजगन्मयः / प्राह प्रसन्नया वाचा समालोक्य चतुर्मुखम्

ଦେବଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱଜଗନ୍ମୟ ବିଷ୍ଣୁ ଚତୁର୍ମୁଖ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଶାନ୍ତ ବାଣୀରେ କହିଲେ।

Verse 81

एष एव वरः श्लोघ्यो यदहं परमेश्वरम् / पश्यामि परमात्मानं भक्तिर्भवतु मे त्वयि

ଏହି ଏକମାତ୍ର ଶ୍ଲାଘ୍ୟ ବର—ମୁଁ ପରମେଶ୍ୱର ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରୁଛି; ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ଭକ୍ତି ଜାଗୁ।

Verse 82

तथेत्युक्त्वा महादेवः पुनर्विष्णुमभाषत / भवान् सर्वस्य कार्यस्य कर्ताहऽमधिदैवतम्

“ତଥାସ୍ତୁ” କହି ମହାଦେବ ପୁନର୍ବାର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା; ମୁଁ ତାହାର ଅଧିଦୈବତ।”

Verse 83

मन्मयं त्वन्मयं चैव सर्वमेतन्न संशयः / भवान् सोमस्त्वहं सूर्यो भवान् रात्रिरहं दिनम्

ଏ ସମସ୍ତ ମୋର ଓ ତୁମରେ ବ୍ୟାପ୍ତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମେ ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର), ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ତୁମେ ରାତ୍ରି, ମୁଁ ଦିନ।

Verse 84

भवान् प्रकृतिरव्यक्तमहं पुरुष एव च / भवान् ज्ञानमहं ज्ञाता भवान् मायाहमीश्वरः

ତୁମେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ପ୍ରକୃତି; ମୁଁ ପୁରୁଷ। ତୁମେ ଜ୍ଞାନ; ମୁଁ ଜ୍ଞାତା। ତୁମେ ମାୟା; ମୁଁ ତାହାର ଅଧିଷ୍ଠାତା ଈଶ୍ୱର।

Verse 85

भवान् विद्यात्मिका शक्तिः शक्तिमानहमीश्वरः / यो ऽहं सुनिष्कलो देवः सो ऽपि नारायणः परः

ତୁମେ ବିଦ୍ୟାତ୍ମିକା ଶକ୍ତି; ମୁଁ ସେଇ ଶକ୍ତିଧାରୀ ଈଶ୍ୱର। ଏବଂ ଯେ ମୁଁ—ନିଷ୍କଳ, ଅବିଭାଜ୍ୟ ଦେବ—ସେଇ ପରମ ନାରାୟଣ।

Verse 86

एकीभावेन पश्यन्ति योगिनो ब्रह्मवादिनः / त्वामनाश्रित्य विश्वात्मन् न योगी मामुपैष्यति / पालयैतज्जगत् कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम्

ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ଯୋଗୀମାନେ ଏକୀଭାବ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ଦେଖନ୍ତି। ହେ ବିଶ୍ୱାତ୍ମନ୍, ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନ ନେଲେ କୌଣସି ଯୋଗୀ ମୋତେ ପାଇପାରିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଦେବ-ଅସୁର-ମାନବ ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Verse 87

इतीदमुक्त्वा भगवाननादिः स्वमायया मोहितभूतभेदः / जगाम जन्मर्धिविनाशहीनं धामैकमव्यक्तमनन्तशक्तिः

ଏହିପରି କହି, ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତଶକ୍ତିମାନ ଭଗବାନ—ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱମାୟାରେ ଦେହଧାରୀମାନେ ଭେଦବୁଦ୍ଧିରେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି—ଜନ୍ମ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିନାଶରହିତ ସେହି ଏକ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଧାମକୁ ଗମନ କଲେ।