Adhyaya 6

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच आसीदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् / शान्तवातादिकं सर्वं न प्रज्ञायत किञ्चन

ଇତି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ପୂର୍ବବିଭାଗର ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଶ୍ରୀକୂର୍ମ କହିଲେ—ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏକାର୍ଣ୍ଣବ ଥିଲା, ଅବିଭକ୍ତ ଓ ତମୋମୟ; ବାୟୁ ଆଦି ସବୁ ଶାନ୍ତ, କିଛି ମଧ୍ୟ ଜଣା ପଡୁନଥିଲା।

Verse 2

एकार्णवे तदा तस्मिन् नष्टे स्थावरजङ्गमे / तदा समभवद् ब्रह्मा सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात्

ସେଇ ଏକାର୍ଣ୍ଣବରେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇ କେବଳ ସେଇ ରହିଲାବେଳେ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଓ ସହସ୍ରପାଦ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 3

सहस्त्रशीर्षा पुरुषो रुक्मवर्णस्त्वतीन्द्रियः / ब्रह्मा नारायणाख्यस्तु सुष्वाप सलिले तदा

ସହସ୍ରଶୀର୍ଷ ପୁରୁଷ, ରୁକ୍ମବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ—ନାରାୟଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା ତେବେ ଜଳରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କଲେ।

Verse 4

इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं नारायणं प्रति / ब्रह्मस्वरूपिणं देवं जगतः प्रभवाप्ययम्

ଏଠାରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି ଶ୍ଲୋକଟି ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧୃତ କରନ୍ତି—“ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ଜଗତର ପ୍ରଭବ ଓ ଅପ୍ୟୟ।”

Verse 5

आपो नारा इति प्रोक्ता नाम्ना पूर्वमिति श्रुतिः / अयनं तस्य ता यस्मात् तेन नारायणः स्मृतः

ଶ୍ରୁତି କହେ—ଜଳ (ଆପଃ) ପୂର୍ବେ ‘ନାରା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା; ସେଇ ଜଳ ଯେହେତୁ ତାଙ୍କର ଅୟନ—ଆଶ୍ରୟ ଓ ନିବାସ—ତେଣୁ ସେ ‘ନାରାୟଣ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 6

तुल्यं युगसहस्त्रस्य नैशं कालमुपास्य सः / शर्वर्यन्ते प्रकुरुते ब्रह्मत्वं सर्गकारणात्

ସହସ୍ର ଯୁଗସମ ରାତ୍ରିକାଳ ଅତିବାହିତ କରି, ସେଇ ମହାରାତ୍ରିର ଶେଷେ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ହୋଇ ସେ ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 7

ततस्तु सलिले तस्मिन् विज्ञायान्तर्गतां महीम् / अनुमानात् तदुद्धारं कर्तुकामः प्रजापतिः

ତାପରେ ସେଇ ଜଳରେ ପୃଥିବୀ ଅନ୍ତର୍ଲୀନ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ପ୍ରଜାପତି ଚିନ୍ତାମୟ ଅନୁମାନରେ ତାହାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 8

जलक्रीडासु रुचिरं वाराहं रुपमास्थितः / अधृष्यं मनसाप्यन्यैर्वाङ्मयं ब्रह्मसंज्ञितम्

ଜଳକ୍ରୀଡାରେ ସେ ରୁଚିର ବରାହରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ତଥାପି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଅଧୃଷ୍ୟ—ବାକ୍-ମୟ ବ୍ରହ୍ମ, ‘ବ୍ରହ୍ମ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 9

पृथिव्युद्धरणार्थाय प्रविश्य च रसातलम् / दंष्ट्रयाभ्युज्जहारैनामात्माधारो धराधरः

ପୃଥିବୀ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ସେ ରସାତଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏବଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଉପରେ ଉଠାଇ ଆଣିଲେ—ସେ ଆତ୍ମାଧାର, ଜଗତ୍ଧାରକ।

Verse 10

दृष्ट्वा दंष्ट्राग्रविन्यस्तां पृथिवीं प्रथितपौरुषम् / अस्तुवञ्जनलोकस्थाः सिद्धा ब्रह्मर्षयो हरिम्

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖି—ଯାହାଙ୍କ ପୌରୁଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଜନଲୋକସ୍ଥ ସିଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 11

ऋषय ऊचुः नमस्ते देवदेवाय ब्रह्मणे परमेष्ठिने / पुरुषाय पुराणाय शाश्वताय जयाय च

ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ଦେବଦେବ, ବ୍ରହ୍ମ, ପରମେଶ୍ୱର ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଆଦିପୁରୁଷ, ପୁରାତନ, ଶାଶ୍ୱତ ଏବଂ ଜୟସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 12

नमः स्वयंभुवे तुभ्यं स्त्रष्ट्रे सर्वार्थवेदिने / नमो हिरण्यगर्भाय वेधसे परमात्मने

ସ୍ୱୟଂଭୂ, ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ସର୍ବାର୍ଥବେଦୀ ତୁମକୁ ନମଃ; ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ବେଧସ୍ ଏବଂ ପରମାତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 13

नमस्ते वासुदेवाय विष्णवे विश्वयोनये / नारायणाय देवाय देवानां हितकारिणे

ବାସୁଦେବ, ବିଷ୍ଣୁ—ବିଶ୍ୱଯୋନି—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ନାରାୟଣ ଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ହିତକାରୀ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 14

नमो ऽस्तु ते चतुर्वक्त्रे शार्ङ्गचक्रासिधारिणे / सर्वभूतात्मभूताय कूटस्थाय नमो नमः

ଚତୁର୍ବକ୍ତ୍ର, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ, ଚକ୍ର ଓ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ତୁମକୁ ନମଃ; ସର୍ବଭୂତର ଅନ୍ତରାତ୍ମା, କୂଟସ୍ଥ ଅବିକାରୀ ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।

Verse 15

नमो वेदरहस्याय नमस्ते वेदयोनये / नमो बुद्धाय शुद्धाय नमस्ते ज्ञानरूपिणे

ବେଦରହସ୍ୟସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମଃ, ବେଦଯୋନି ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ବୁଦ୍ଧ (ପ୍ରବୁଦ୍ଧ) ଓ ଶୁଦ୍ଧ ତୁମକୁ ନମଃ, ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 16

नमो ऽस्त्वानन्दरूपाय साक्षिणे जगतां नमः / अनन्तायाप्रमेयाय कार्याय करणाय च

ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ନମଃ। ଅନନ୍ତ, ଅପ୍ରମେୟ—କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କାରଣ—ତୁମକୁ ନମଃ।

Verse 17

नमस्ते पञ्चबूताय पञ्चभूतात्मने नमः / नमो मूलप्रकृतये मायारूपाय ते नमः

ପଞ୍ଚମହାଭୂତସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମଃ; ପଞ୍ଚଭୂତର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ତୁମକୁ ନମଃ। ମୂଳପ୍ରକୃତିକୁ ନମସ୍କାର; ମାୟାରୂପ ତୁମକୁ ନମଃ।

Verse 18

नमो ऽस्तु ते वराहाय नमस्ते मत्स्यरूपिणे / नमो योगाधिगम्याय नमः सकर्षणाय ते

ବରାହସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମଃ; ମତ୍ସ୍ୟରୂପୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଯୋଗଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ତୁମକୁ ନମଃ; ହେ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ତୁମକୁ ନମଃ।

Verse 19

नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं त्रिधाम्ने दिव्यतेजसे / नमः सिद्धाय पूज्याय गुणत्रयविभाविने

ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମଃ; ତ୍ରିଧାମର ଅଧିପତି, ଦିବ୍ୟତେଜସ୍ୱୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସିଦ୍ଧ, ପୂଜ୍ୟ, ତ୍ରିଗୁଣ-ବିଭାବୀ ତୁମକୁ ନମଃ।

Verse 20

तमो ऽस्त्वादित्यवर्णाय नमस्ते पद्मयोनये / नमो ऽमूर्ताय मूर्ताय माधवाय नमो नमः

ଆଦିତ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ତୁମ ସମ୍ମୁଖେ ତମ ନଶ୍ଟ ହେଉ; ପଦ୍ମଯୋନିକୁ ନମସ୍କାର। ଅମୂର୍ତ୍ତ ଓ ମୂର୍ତ୍ତ—ଉଭୟ ରୂପୀ ମାଧବଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମଃ।

Verse 21

त्वयैव सृष्टमखिलं त्वय्येव लयमेष्यति / पालयैतज्जगत् सर्वं त्राता त्वं शरणं गति

ହେ ପ୍ରଭୁ! ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ତୁମେ ଏକା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ, ଏବଂ ଶେଷେ ତୁମେ ଏକାରେ ଲୟ ପାଇବ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପାଳନ କର; ତୁମେ ତ୍ରାତା, ଶରଣ ଓ ପରମ ଗତି।

Verse 22

इत्थं स भगवान् विष्णुः सनकाद्यैरभिष्टुतः / प्रसादमकरोत् तेषां वराहवपुरीश्वरः

ଏଭଳି ସନକ ଆଦି ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ—ବରାହବପୁରୀଶ୍ୱର—ତାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କୃପା ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 23

ततः संस्थानमानीय पृथिवीं पृथिवीपतिः / मुमोच रूपं मनसा धारयित्वा प्रिजापतिः

ତାପରେ ପୃଥିବୀପତି ପ୍ରଜାପତି ପୃଥିବୀକୁ ଯଥାଯଥ ସଂସ୍ଥାନରେ ଆଣି, ତାହାର ରୂପକୁ ମନେ ଧାରଣ କରି, ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ତାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 24

तस्योपरि जलौघस्य महती नौरिव स्थिता / विततत्वाच्च देहस्य न मही याति संप्लवम्

ସେହି ଭୟଙ୍କର ଜଳଘୋର ଧାରାର ଉପରେ ମହା ପୃଥିବୀ ବିଶାଳ ନୌକା ପରି ସ୍ଥିର ରହିଲା; ତାଙ୍କ ଦେହ ବିସ୍ତୃତ ଆଧାର ହେବାରୁ ପୃଥିବୀ ପ୍ରଳୟଜଳରେ ଡୁବିଲା ନାହିଁ।

Verse 25

पृथिवीं तु समीकृत्य पृथिव्यां सो ऽचिनोद् गिरीन् / प्राक्सर्गदग्धानखिलांस्ततः सर्गे ऽदधन्मनः

ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କରି ସୁସଂଗଠିତ କରି, ସେ ପୃଥିବୀରେ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ସଂସ୍ଥାପନ କଲେ। ପରେ ପ୍ରାକ୍ସର୍ଗର ଦାହରେ ଦଗ୍ଧ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖି, ନବ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ମନକୁ ନିବେଶ କଲେ।