Adhyaya 47
Sapta-dvīpa Cosmography and the Vision of Śvetadvīpa–Vaikuṇṭha
ପୁରାଣୀୟ ବିଶ୍ୱ-ମାନଚିତ୍ରକୁ ଆଗେ ବଢ଼ାଇ ସୂତ ଜମ୍ବୂଦ୍ୱୀପ ପରେ କ୍ରମେ ଦ୍ୱୀପ-ଖଣ୍ଡମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ପୃଥକ ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପରେ କୁଳପର୍ବତ, ନଦୀମାନ, ଧର୍ମମୟ ସୁଖସହଜ ଜୀବନ ଏବଂ ସୋମପୂଜାର ଫଳ ସୋମସାୟୁଜ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ଶାଲ୍ମଲୀ, କୁଶ, କ୍ରୌଞ୍ଚ ଓ ଶାକ ଦ୍ୱୀପ—ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ସାତ ପର୍ବତ, ସାତ ପ୍ରଧାନ ନଦୀ, ନାମିତ ଜନ/ବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଭକ୍ତିର ଅଧିଷ୍ଠାତା ଭାବେ କ୍ରମେ ବାୟୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର (ମହାଦେବ) ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ତାଙ୍କ କୃପାରେ ସାରୂପ୍ୟ, ସାଲୋକ୍ୟ ଆଦି ପଦପଦ ଲାଭ ମିଳେ। ଶେଷରେ କ୍ଷୀରୋଦ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପ—ଯେଉଁଠି ରୋଗ, ଭୟ, ଲୋଭ, ଛଳ ନାହିଁ; ଯୋଗ, ମନ୍ତ୍ର, ତପ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ନାରାୟଣ ଭଜନ ହୁଏ। ବୈକୁଣ୍ଠ/ନାରାୟଣପୁରର ଦିବ୍ୟ ନଗରଚିତ୍ରରେ ଶେଷଶୟ୍ୟାରେ ହରି ଓ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମେ ଶ୍ରୀ। ଉପସଂହାର: ନାରାୟଣରୁ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତାହାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପ୍ରଳୟେ ତାହାରେ ଲୀନ—ସେଇ ପରମ ଗତି।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षट्चत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच जम्बूद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः / संवेष्टयित्वा क्षारोदं प्लक्षद्वीपो व्यवस्थितः
ସୂତ କହିଲେ—ଜମ୍ବୂଦ୍ୱୀପକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାହାର ବିସ୍ତାରର ଦ୍ୱିଗୁଣ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଘେରି, କ୍ଷାରୋଦ (ଲବଣଜଳ) ସମୁଦ୍ରକୁ ଆବୃତ କରି ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
प्लक्षद्वीपे च विप्रेन्द्राः सप्तासन् कुलपर्वताः / ऋज्वायताः सुपर्वाणः सिद्धसङ्घनिषेविताः
ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପରେ ସାତଟି କୁଳପର୍ବତ ଥିଲେ—ଉଚ୍ଚ ଓ ସିଧାସଳଖ ବିସ୍ତୃତ, ସୁଶିଖର-ସୁଗଠିତ, ଏବଂ ସିଦ୍ଧସଂଘମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
Verse 3
गोमेदः प्रथमस्तेषां द्वितीयश्चन्द्र उच्यते / नारादो दुन्दुभिश्चैव सोमश्च ऋषभस्तथा / वैभ्राजः सप्तमः प्रोक्तो ब्रह्मणो ऽत्यन्तवल्लभः
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋମେଦ ପ୍ରଥମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ ଘୋଷିତ। ନାରଦ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି, ତଥା ସୋମ ଓ ଋଷଭ ମଧ୍ୟ (ଗଣ୍ୟ)। ବୈଭ୍ରାଜ ସପ୍ତମ ବୋଲି ପ୍ରକାଶିତ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।
Verse 4
तत्र देवर्षिगन्धर्वैः सिद्धैश्च भगवानजः / उपास्यते स विश्वात्मा साक्षी सर्वस्य विश्वसृक्
ସେଠାରେ ଦେବର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଭଗବାନ ଅଜ (ଅଜନ୍ମା)ଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱାତ୍ମା—ସମସ୍ତଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟା।
Verse 5
तेषु पुण्या जनपदा नाधयो व्याधयो न च / न तत्र पापकर्तारः पुरुषा वा कथञ्चन
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ଜନପଦ ଅଛି; ସେଠାରେ ନ କ୍ଲେଶ ଅଛି, ନ ରୋଗ। ଏବଂ ସେହି ଭୂମିରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପାପକର୍ମ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ନାହାନ୍ତି।
Verse 6
तेषां नद्यश्च सप्तैव वर्षाणां तु समुद्रगाः / तासु ब्रह्मर्षयो नित्यं पितामहपुपासते
ସେହି ବର୍ଷମାନଙ୍କର ସାତଟି ନଦୀ ଅଛି, ଏବଂ ସେ ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ନିତ୍ୟ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
Verse 7
अनुतप्ता शिखी चैव विपापा त्रिदिवा कृता / अमृता सुकृता चैव नामतः परिकीर्तिताः
ସେମାନେ ନାମରେ ଏପରି କୀର୍ତ୍ତିତ—ଅନୁତପ୍ତା, ଶିଖୀ, ବିପାପା, ତ୍ରିଦିବା, କୃତା, ଅମୃତା ଏବଂ ସୁକୃତା।
Verse 8
क्षुद्रनद्यस्त्वसंख्याताः सरांसि सुबहून्यपि / न चैतेषु युगावस्था पुरुषा वै चिरायुषः
ଅସଂଖ୍ୟ ଛୋଟ ନଦୀ ଓ ବହୁ ସରୋବର ଅଛି; କିନ୍ତୁ ସେହି ଦେଶରେ ଯୁଗଧର୍ମର ଯଥାକ୍ରମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେଠାର ଲୋକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ନୁହନ୍ତି।
Verse 9
आर्यकाः कुरवाश्चैव विदशा भाविनस्तथा / ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रास्तस्मिन् द्वीपे प्रकीर्तिताः
ସେହି ଦ୍ୱୀପରେ ଆର୍ୟକ, କୁରୁ, ବିଦଶ ଓ ଭାବିନ ଲୋକମାନେ ବସନ୍ତି ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ; ଏବଂ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର—ଏହି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ପରମ୍ପରାରେ ଗଣିତ।
Verse 10
इज्यते भगवान् सोमो वर्णैस्तत्र निवासिभिः / तेषां च सोमसायुज्यं सारूप्यं मुनिपुङ्गवाः
ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ ଭଗବାନ ସୋମଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତାଙ୍କୁ ଫଳରୂପେ ସୋମସାୟୁଜ୍ୟ ଓ ସାରୂପ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 11
सर्वे धर्मपरा नित्यं नित्यं मुदितमानसाः / पञ्चवर्षसहस्त्राणि जीवन्ति च निरामयाः
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମପରାୟଣ, ମନ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ; ସେମାନେ ନିରାମୟ ହୋଇ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତି।
Verse 12
प्लक्षद्वीपप्रमाणं तु द्विगुणेन समन्ततः / संवेष्ट्येक्षुरसाम्भोधिं शाल्मलिः संव्यवस्थितः
ଶାଲ୍ମଲୀ-ଦ୍ୱୀପ ପ୍ଲକ୍ଷ-ଦ୍ୱୀପର ପ୍ରମାଣଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବିସ୍ତୃତ; ଏବଂ ଇକ୍ଷୁରସ-ସମୁଦ୍ରକୁ ଘେରି ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 13
सप्त वर्षाणि तत्रापि सप्तैव कुलपर्वताः / ऋज्वायताः सुपर्वाणः सप्त नद्यश्च सुव्रताः
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସାତ ବର୍ଷ (ପ୍ରଦେଶ) ଅଛି, ଏବଂ ସେହିପରି ସାତ କୁଳପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସିଧା ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ଓ ସୁଶିଖରୀ; ହେ ସୁବ୍ରତ, ସେଠାରେ ସାତ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
Verse 14
कुमुदश्चोन्नतश्चैव तृतीयश्च बलाहकः / द्रोणः कङ्कस्तु महिषः ककुद्वान् सप्त पर्वताः
କୁମୁଦ, ଉନ୍ନତ, ତୃତୀୟ ବଲାହକ; ପରେ ଦ୍ରୋଣ, କଙ୍କ, ମହିଷ ଓ କକୁଦ୍ୱାନ—ଏହି ସାତ ପର୍ବତ।
Verse 15
योनी तोया वितृष्णा च चन्द्रा शुक्ला विमोचनी / निवृत्तिश्चैति ता नद्यः स्मृता पापहरा नृणाम्
ଯୋନୀ, ତୋୟା, ବିତୃଷ୍ଣା, ଚନ୍ଦ୍ରା, ଶୁକ୍ଳା, ବିମୋଚନୀ ଓ ନିବୃତ୍ତି—ଏହି ନଦୀମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାପ ହରଣକାରୀ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Verse 16
न तेषु विद्यते लोभः क्रोधो वा द्विजसत्तमाः / न चैवास्ति युगावस्था जना जीवन्त्यनामयाः
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେଠାରେ ନ ଲୋଭ ଅଛି ନ କ୍ରୋଧ। ସେଠାରେ ଯୁଗକ୍ଷୟର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଲୋକେ ନିରାମୟ ଭାବେ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
Verse 17
यजन्ति सततं तत्र वर्णा वायुं सनातनम् / तेषां तस्याथ सायुज्यं सारूप्यं च सलोकता
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ସଦା ସନାତନ ବାୟୁଙ୍କୁ ଯଜନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେମାନେ ସାୟୁଜ୍ୟ, ସାରୂପ୍ୟ ଓ ସାଲୋକତା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
Verse 18
कपिला ब्राह्मणाः प्रोक्ता राजानश्चारुणास्तथा / पीता वैश्याः स्मृताः कृष्णा द्वीपे ऽस्मिन् वृषला द्विजाः
ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କପିଳବର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳବର୍ଣ୍ଣ। ବୈଶ୍ୟମାନେ ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସ୍ମୃତ, ଶୂଦ୍ରମାନେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ। ଏଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଚାରଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଲେ ‘ବୃଷଳ’ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।
Verse 19
शाल्मलस्य तु विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः / संवेष्ट्य तु सुरोदाब्धिं कुशद्वीपो व्यवस्थितः
ଶାଲ୍ମଲଦ୍ୱୀପର ବିସ୍ତାରର ଦ୍ୱିଗୁଣ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କୁଶଦ୍ୱୀପ ଅବସ୍ଥିତ; ସେ ସର୍ବତଃ ସୁରୋଦଧି (ସୁରା-ସମୁଦ୍ର)କୁ ପରିବେଷ୍ଟନ କରି ରହିଛି।
Verse 20
विद्रुमश्चैव हेमश्च द्युतिमान् पुष्पवांस्तथा / कुशेशयो हरिश्चाथ मन्दरः सप्त पर्वताः
ବିଦ୍ରୁମ ଓ ହେମ, ଦ୍ୟୁତିମାନ ଓ ପୁଷ୍ପବାନ; କୁଶେଶୟ ଓ ହରି, ଏବଂ ମନ୍ଦର—ଏହି ସାତ ପର୍ବତ।
Verse 21
धुतपापा शिवा चैव पवित्रा संमता तथा / विद्युदम्भा मही चेति नद्यस्तत्र जलावहाः
ସେଠାରେ ଜଳ ବହନ କରୁଥିବା ନଦୀମାନଙ୍କ ନାମ ଧୁତପାପା, ଶିବା, ପବିତ୍ରା, ସମ୍ମତା, ବିଦ୍ୟୁଦମ୍ଭା ଏବଂ ମହୀ।
Verse 22
अन्याश्च शतशोविप्रा नद्यो मणिजलाः शुभाः / तासु ब्रह्माणमीशानं देवाद्याः पर्युपासते
ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଆଉ ଶତଶଃ ଶୁଭ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହାଙ୍କ ଜଳ ମଣି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେହି ଜଳରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଲୋକ ଈଶାନ—ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁ—ତାଙ୍କୁ ପର୍ୟୁପାସନା କରନ୍ତି।
Verse 23
ब्राह्मणा द्रविणो विप्राः क्षत्रियाः शुष्मिणस्तथा / वैश्याः स्नेहास्तु मन्देहाः शूद्रास्तत्र प्रकीर्तिताः
ସେଠାରେ ଏହିପରି କୁହାଯାଇଛି—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧନ‑ସାଧନ ପ୍ରତି ପ୍ରବୃତ୍ତ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତେଜ‑ପରାକ୍ରମଯୁକ୍ତ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ସ୍ନେହ‑ଆସକ୍ତିରେ ଚିହ୍ନିତ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ।
Verse 24
सर्वे विज्ञानसंपन्ना मैत्रादिगुणसंयुताः / यथोक्तकारिणः सर्वे सर्वे भूतहिते रताः
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟ ବିବେକ‑ଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ମୈତ୍ରୀ ଆଦି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ; ସମସ୍ତେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ କର୍ମ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ହିତରେ ରତ ଥିଲେ।
Verse 25
यजन्ति विविधैर्यज्ञैर्ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / तेषां च ब्रह्मसायुज्यं सारूप्यं च सलोकता
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମ‑ସାୟୁଜ୍ୟ, ସାରୂପ୍ୟ ଓ ସଲୋକତା ଫଳ ହୁଏ।
Verse 26
कुशद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः / क्रौञ्चद्वीपस्ततो विप्रा वेष्टयित्वा घृतोदधिम्
ହେ ବିପ୍ରମାନେ! କୁଶଦ୍ୱୀପର ବିସ୍ତାରର ଦ୍ୱିଗୁଣ ପରିମାଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ, ତାହା ପରେ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ ଅଛି; ସେ ଘୃତ‑ସମୁଦ୍ରକୁ ଘେରି ରହିଛି।
Verse 27
क्रौञ्चो वामनकश्चैव तृतीयश्चान्धकारकः / देवावृच्च विविन्दश्च पुण्डरीकस्तथैव च / नाम्ना च सप्तमः प्रोक्तः पर्वतो दुन्दुभिस्वनः
କ୍ରୌଞ୍ଚ, ବାମନକ, ତୃତୀୟ ଅନ୍ଧକାରକ; ଦେବାବୃକ, ବିବିନ୍ଦ ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକ—ଏମାନେ କ୍ରମେ କୁହାଗଲେ। ଏବଂ ସପ୍ତମ ପର୍ବତ ‘ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ୱନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାର ଧ୍ୱନି ଢୋଳ ସଦୃଶ।
Verse 28
गौरी कुमुद्विती चैव संध्या रात्रिर्मनोजवा / ख्यातिश्च पुण्डरीकाच नद्यः प्राधान्यतः स्मृताः
ଗୌରୀ, କୁମୁଦ୍ୱତୀ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତ୍ରି, ମନୋଜବା, ଖ୍ୟାତି ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକା—ଏହି ନଦୀମାନେ ପ୍ରଧାନ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ।
Verse 29
पुष्कराः पुष्कला धन्यास्तिष्यास्तस्य क्रमेण वै / ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव द्विजोत्तमाः
ପୁଷ୍କର, ପୁଷ୍କଲ, ଧନ୍ୟ ଓ ତିଷ୍ୟ—ଏମାନେ ତାହାର କ୍ରମରେ ଯଥାବିଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ତାହାଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
Verse 30
अर्चयन्ति महादेवं यज्ञदानसमाधिभिः / व्रतोपवासैर्विविधैर्हेमैः स्वाध्यायतर्पणैः
ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ସମାଧି ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ-ଉପବାସ, ସୁବର୍ଣ୍ଣାର୍ପଣ, ଏବଂ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
Verse 31
तेषां वै रुद्रसायुज्यं सारूप्यं चातिदुर्लभम् / सलोकता च सामीप्यं जायते तत्प्रसादतः
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୁଦ୍ର-ସାୟୁଜ୍ୟ ଏବଂ ଅତିଦୁର୍ଲଭ ରୁଦ୍ର-ସାରୂପ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ତଥା ରୁଦ୍ରଲୋକତା ଓ ତାଙ୍କ ସାମୀପ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଜନ୍ମେ।
Verse 32
क्रौञ्चद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः / शाकद्वीपः स्थितो विप्रा आवेष्ट्य दधिसागरम्
ହେ ବିପ୍ରମାନେ, କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ବିସ୍ତାରଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ପରିମାଣରେ ଶାକଦ୍ୱୀପ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେଉଁଥି ଦଧିସାଗରକୁ ଆବେଷ୍ଟିତ କରି ରହିଛି।
Verse 33
उदयो रैवतश्चैव श्यामाको ऽस्तगिरिस्तथा / आम्बिकेयस्तथा रम्यः केशरी चेति पर्वताः
ଉଦୟ, ରୈବତ, ଶ୍ୟାମାକ ଓ ଅସ୍ତଗିରି; ତଥା ଆମ୍ବିକେୟ, ରମ୍ୟ ଓ କେଶରୀ—ଏହିମାନେ (ପ୍ରସିଦ୍ଧ) ପର୍ବତ।
Verse 34
सुकुमारी कुमारी च नलिनी रेणुका तथा / इक्षुका धेनुका चैव गभस्तिश्चेति निम्नगाः
ସୁକୁମାରୀ, କୁମାରୀ, ନଲିନୀ ଓ ରେଣୁକା; ଇକ୍ଷୁକା, ଧେନୁକା ଏବଂ ଗଭସ୍ତି—ଏହିମାନେ (ପବିତ୍ର) ନଦୀ।
Verse 35
आसां पिबन्तः सलिलं जीवन्ते तत्र मानवाः / अनामया ह्यशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः
ଏହି (ପବିତ୍ର ସ୍ରୋତମାନଙ୍କ) ଜଳ ପାନ କରି ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ରୋଗହୀନ, ଶୋକମୁକ୍ତ, ରାଗ-ଦ୍ୱେଷବର୍ଜିତ।
Verse 36
मगाश्च मगधाश्चैव मानवा मन्दगास्तथा / ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चात्र क्रमेण तु
ଏଠାରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ମଗ, ମଗଧ, ମାନବ ଓ ମନ୍ଦଗ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର—ଏହିମାନେ (ସମୁଦାୟ) ଉଲ୍ଲେଖିତ।
Verse 37
यजन्ति सततं देवं सर्वलोकैकसाक्षिणम् / व्रतोपवासैर्विविधैर्देवदेवं दिवाकरम्
ସେମାନେ ସର୍ବଲୋକର ଏକମାତ୍ର ସାକ୍ଷୀ ଦେବଙ୍କୁ ସଦା ଯଜନ କରନ୍ତି—ଦେବଦେବ ଦିବାକର (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା।
Verse 38
तेषां सूर्येण सायुज्यं सामीप्यं च सरूपता / सलोकता च विप्रेन्द्रा जायते तत्प्रसादतः
ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ସାୟୁଜ୍ୟ, ସାମୀପ୍ୟ, ସରୂପତା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକବାସ ପାଆନ୍ତି।
Verse 39
शाकद्वीपं समावृत्य क्षीरोदः सागरः स्थितः / श्वेतद्वीपश्च तन्मध्ये नारायणपरायणाः
ଶାକଦ୍ୱୀପକୁ ଘେରି କ୍ଷୀରୋଦ ସାଗର ଅବସ୍ଥିତ; ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ସେଠାର ଲୋକେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାରାୟଣପରାୟଣ।
Verse 40
तत्र पुण्या जनपदा नानाश्चर्यसमन्विताः / श्वेतास्तत्र नरा नित्यं जायन्ते विष्णुतत्पराः
ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଜନପଦ ଅଛି, ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ; ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସଦା ବିଷ୍ଣୁତତ୍ପର ରହନ୍ତି।
Verse 41
नाधयो व्याधयस्तत्र जरामृत्युभयं न च / क्रोधलोभविनिर्मुक्ता मायामात्सर्यवर्जिताः
ସେଠାରେ ନ ମାନସିକ କ୍ଲେଶ, ନ ଶାରୀରିକ ବ୍ୟାଧି; ଜରା-ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସେମାନେ କ୍ରୋଧ-ଲୋଭମୁକ୍ତ, ମାୟା ଓ ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟବର୍ଜିତ।
Verse 42
नित्यपुष्टा निरातङ्का नित्यानन्दाश्च भोगिनः / नारायणपराः सर्वे नारायणपरायणाः
ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ପୁଷ୍ଟ, ନିରାତଙ୍କ, ନିତ୍ୟାନନ୍ଦରେ ସତ୍ୟ କ୍ଷେମ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣପର, କେବଳ ନାରାୟଣରେ ପରାୟଣ।
Verse 43
केचिद् ध्यानपरा नित्यं योगिनः संयतेन्द्रियाः / केचिज्जपन्ति तप्यन्ति केचिद् विज्ञानिनो ऽपरे
କେତେକ ଯୋଗୀ ସଦା ଧ୍ୟାନପର ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସଂଯମ କରନ୍ତି। କେହି ଜପ କରନ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟେ ବିବେକମୟ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠ ରହନ୍ତି।
Verse 44
अन्ये निर्बोजयोगेन ब्रह्मभावेन भाविताः / ध्यायन्ति तत् परं व्योम वासुदेवं परं पदम्
ଅନ୍ୟେ ନିର୍ବୀଜ ଯୋଗରେ ପରିପକ୍ୱ ହୋଇ ଓ ବ୍ରହ୍ମଭାବରେ ଭାବିତ ହୋଇ, ସେଇ ପରମ ବ୍ୟୋମ—ବାସୁଦେବ—କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ପରମ ପଦ (ପରମ ଧାମ) ଅଟେ।
Verse 45
एकान्तिनो निरालम्बा महाभागवताः परे / पश्यन्ति परमं ब्रह्म विष्णवाख्यं तमसः परं
ସେଇ ପରମ ମହାଭାଗବତ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତମାନେ, ବାହ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ବିନା, ବିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନ-ତମସର ପରେ ଥିବା ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।
Verse 46
सर्वे चतुर्भुजाकाराः शङ्खचक्रगदाधराः / सुपीतवाससः सर्वे श्रीवत्साङ्कितवक्षसः
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକାରର, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦା ଧାରଣକାରୀ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦୀପ୍ତିମାନ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଶୁଭ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ ଥିଲା।
Verse 47
अन्ये महेश्वरपरास्त्रिपुण्ड्राङ्कितमस्तकाः / स्वयोगोद्भूतकिरणा महागरुडवाहनाः
ଅନ୍ୟେ ମହେଶ୍ୱର (ଶିବ) ପ୍ରତି ପରାୟଣ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଲଲାଟରେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଅଙ୍କିତ ଥିଲା। ନିଜ ଯୋଗରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ତେଜୋକିରଣରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ମହାଗରୁଡ଼ ବାହନରେ ବିହରଣ କରୁଥିଲେ।
Verse 48
सर्वशक्तिसमायुक्ता नित्यानन्दाश्च निर्मलाः / वसन्ति तत्र पुरुषा विष्णोरन्तरचारिणः
ସର୍ବଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ, ନିତ୍ୟାନନ୍ଦରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ନିର୍ମଳ ସେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି; ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ବିଚରନ୍ତି।
Verse 49
तत्र नारायणस्यान्यद् दुर्गमं दुरतिक्रमम् / नारायणं नाम पुरं व्यासाद्यैरुपशोभितम्
ସେଠାରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଉ ଏକ ଧାମ ଅଛି—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ଓ ଦୁରତିକ୍ରମ। ‘ନାରାୟଣ’ ନାମକ ସେ ପୁରୀ ବ୍ୟାସ ଆଦି ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଶୋଭିତ।
Verse 50
हेमप्राकारसंसुक्तं स्फाटिकैर्मण्डपैर्युतम् / प्रभासहस्त्रकलिलं दुराधर्षं सुशोभनम् / हर्म्यप्राकारसंयुक्तमट्टालकसमाकुलम्
ସେ ହେମପ୍ରାକାରରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ, ସ୍ଫଟିକ ମଣ୍ଡପରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା। ସହସ୍ର ଆଲୋକର ପ୍ରଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୁରାଧର୍ଷ ଓ ସୁଶୋଭନ; ଉଚ୍ଚ ହର୍ମ୍ୟର ପ୍ରାକାର ସହ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଅଟ୍ଟାଳକରେ ସମାକୁଳ।
Verse 51
हेमगोपुरसाहस्त्रैर्नानारत्नोपशोभितैः / शुभ्रास्तरणसंयुक्तं विचित्रैः समलङ्कृतम्
ସେ ସହସ୍ର ହେମଗୋପୁରରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ନାନା ରତ୍ନରେ ଉପଶୋଭିତ ଥିଲା; ନିର୍ମଳ ଶୁଭ୍ର ଆସ୍ତରଣରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ବିଚିତ୍ର ଅଲଙ୍କାରରେ ସମଲଙ୍କୃତ।
Verse 52
नन्दनैर्विविधाकारैः स्त्रवन्तीभीश्च शोभितम् / सरोभिः सर्वतो युक्तं वीणावेणुनिनादितम्
ସେ ନନ୍ଦନବନ ସଦୃଶ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଉପବନରେ ଶୋଭିତ, ପ୍ରବାହମାନ ଧାରାରେ ସୁନ୍ଦର; ସର୍ବତୋ ସରୋବରରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ବୀଣା-ବେଣୁର ନିନାଦରେ ମୁଖରିତ।
Verse 53
पताकाभिर्विचित्राभिरनेकाभिश्च शोभितम् / वीथीभिः सर्वतो युक्तं सोपानै रत्नभूषितैः
ସେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବିଚିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣମୟ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୀଥି ଓ ଚଳାଚଳ ପଥରେ ଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ରତ୍ନଭୂଷିତ ସୋପାନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।
Verse 54
नारीशतसहस्त्राढ्यं दिव्यगोयसमन्वितम् / हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् / चतुर्द्वारमनौपम्यमगम्यं देवविद्विषाम्
ସେ ନଗର/ଧାମ ଲକ୍ଷଲକ୍ଷ ନାରୀମାନଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦିବ୍ୟ ଗୋସମ୍ପଦ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲା; ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀରେ ଆକୀର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ। ଚତୁର୍ଦ୍ୱାର ଥିବା ସେ ଅନୁପମ ସ୍ଥାନ ଦେବଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ ଥିଲା।
Verse 55
तत्र तत्राप्सरः सङ्धैर्नृत्यद्भिरुपशोभितम् / नानागीतविधानज्ञैर्देवानामपि दुर्लभैः
ସେଠା ସେଠା ନୃତ୍ୟରତ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସଂଘଦ୍ୱାରା ତାହା ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ଗୀତ-ବିଧାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଗାୟକ-ବାଦକମାନେ ଥିଲେ।
Verse 56
नानाविलाससंपन्नैः कामुकैरतिकोमलैः / प्रभूतचन्द्रवदनैर्नूपुरारावसंयुतैः
ସେମାନେ ନାନାବିଧ ବିଲାସକଳାରେ ସମ୍ପନ୍ନ, କାମରସମୟ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋମଳ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମୁଖ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ପ୍ରଭାମୟ, ଏବଂ ନୂପୁରର ଝଙ୍କାର ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା।
Verse 57
ईषत्स्मितैः सुबिम्बोष्ठैर्बालमुग्धमृगेक्षणैः / अशेषविभवोपेतैर्भूषितैस्तनुमध्यमैः
ତାଙ୍କର ମୁଖେ ମୃଦୁ ହାସ, ଓଠ ପକ୍କ ବିମ୍ବଫଳ ପରି; ବାଳସହଜ ମୁଗ୍ଧତା ଭରା ମୃଗନୟନୀ ସେମାନେ। ସମସ୍ତ ବିଭବ ଓ ଆଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ, ଏବଂ ତନୁମଧ୍ୟ (ସୁକୋମଳ ସରୁ କଟି) ଥିଲେ।
Verse 58
सुराजहंसचलनैः सुवेषैर्मधुरस्वनैः / संलापालापकुशलैर्दिव्याभरणभूषैतैः
ଦିବ୍ୟ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ ସେମାନେ ରାଜହଂସ ସଦୃଶ ମନୋହର ଚାଳରେ ଚାଲୁଥିଲେ; ସୁବେଷ, ମଧୁରସ୍ୱର, ଓ ଶିଷ୍ଟ ସଂଲାପରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ।
Verse 59
स्तनभारविनम्रैश्च मदघूर्णितलोचनैः / नानावर्णविचित्राङ्गैर्नानाभोगरतिप्रियैः
ସ୍ତନଭାରରେ ନମ୍ର ଦେହ, ମଦରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ନୟନ; ନାନାବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଭରଣରେ ବିଚିତ୍ର ଅଙ୍ଗ—ସେମାନେ ନାନାଭୋଗରେ ରତ ଓ ରତିକ୍ରୀଡାରେ ପ୍ରୀତ ଥିଲେ।
Verse 60
प्रफुल्लकुसुमोद्यानैरितश्चेतश्च शोभितम् / असंख्येयगुणं शुद्धमागम्यं त्रिदशैरपि
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁସୁମ ଉଦ୍ୟାନମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ତାହାକୁ ଶୋଭାୟିତ କରୁଥିଲେ; ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣଯୁକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ।
Verse 61
श्रीमत्पवित्रं देवस्य श्रीपतेरमितौजसः / तस्य मध्ये ऽतितेजस्कमुच्चप्राकारतोरणम्
ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ଶ୍ରୀପତି ଦେବଙ୍କର ସେ ଧାମ ଶ୍ରୀମୟ ଓ ପରମ ପବିତ୍ର; ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର ଉପରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ତୋରଣଦ୍ୱାର ବିରାଜିତ।
Verse 62
स्थानं पद् वैष्णवं दिव्यं योगिनामपि दुर्लभम् / तन्मध्ये भगवानेकः पुण्डरीकदलद्युतिः / शेते ऽशेषजगत्सूतिः शेषाहिशयने हरिः
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ସ୍ଥାନ (ବୈକୁଣ୍ଠ) ଅଛି, ଯାହା ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ତାହାର ମଧ୍ୟରେ କମଳଦଳ ସଦୃଶ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଏକମାତ୍ର ଭଗବାନ; ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ ହରି ଶେଷନାଗ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି।
Verse 63
विचिन्त्यमानो योगीन्द्रैः सनन्दनपुरोगमैः / स्वात्मानन्दामृतं पीत्वा परं तत् तमसः परम्
ସନନ୍ଦନପ୍ରମୁଖ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନେ ଯାହାକୁ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେ ପରତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ୱାତ୍ମାନନ୍ଦାମୃତ ପାନ କରି ତମସକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ପରାତ୍ପର ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 64
सुपीतवसनो ऽनन्तो महामायो महाभुजः / क्षीरोदकन्यया नित्यं गृहीतचरणद्वयः
ଦିବ୍ୟ ପୀତବସନଧାରୀ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁ—ମହାମାୟାମୟ, ମହାଭୁଜ—ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଚରଣକୁ କ୍ଷୀରସାଗରକନ୍ୟା ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଧରି ରହନ୍ତି।
Verse 65
सा च देवी जगद्वन्द्या पादमूले हरिप्रिया / समास्ते तन्मना नित्यं पीत्वा नारायणामृतम्
ସେ ଦେବୀ—ଜଗଦ୍ବନ୍ଦ୍ୟା, ହରିପ୍ରିୟା—ତାଙ୍କର ପାଦମୂଳେ ଅବସ୍ଥିତ; ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କରେ ତନ୍ମୟ ହୋଇ, ନାରାୟଣାମୃତ ପାନ କରି ସଦା ସେଠାରେ ରହନ୍ତି।
Verse 66
न तत्राधार्मिका यान्ति न च देवान्तराश्रयाः / वैकुण्ठं नाम तत् स्थानं त्रिदशैरपि वन्दितम्
ସେଠାକୁ ଅଧାର୍ମିକମାନେ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ନ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଶରଣ ନେବାମାନେ। ସେ ସ୍ଥାନ ‘ବୈକୁଣ୍ଠ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାକୁ ତ୍ରିଦଶ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦନ କରନ୍ତି।
Verse 67
न मे ऽत्र भवति प्रज्ञा कृत्स्नशस्तन्निरूपणे / एतावच्छक्यते वक्तुं नारायणपुरं हि तत्
ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଏଠାରେ ମୋ ପ୍ରଜ୍ଞା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ। ଏତିକି ମାତ୍ର କୁହାଯାଇପାରେ—ସେ ନିଶ୍ଚୟ ‘ନାରାୟଣପୁର’, ନାରାୟଣଙ୍କ ନଗର।
Verse 68
स एव परमं ब्रह्म वासुदेवः सनातनः / शेते नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्
ସେଇ ସନାତନ ବାସୁଦେବ ହିଁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ। ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ ଶେଷଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କରି, ନିଜ ମାୟାରେ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି।
Verse 69
नारायणादिदं जातं तस्मिन्नेव व्यवस्थितम् / तमेवाभ्येति कल्पान्ते स एव परमा गतिः
ଏହି ବିଶ୍ୱ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନେଇ ଜନ୍ମିଛି ଏବଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ। କଳ୍ପାନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଫେରେ—ସେଇ ପରମ ଗତି।
Frequently Asked Questions
The chapter moves outward from Jambūdvīpa to Plakṣadvīpa (salt ocean), Śālmalīdvīpa (sugarcane-juice-like ocean), Kuśadvīpa (sura/nectar-liquor ocean), Krauñcadvīpa (ghṛta/clarified-butter ocean), Śākadvīpa (dadhi/curd ocean), and then the Kṣīroda (milk ocean) containing Śvetadvīpa.
Each dvīpa presents a legitimate devotional center—Soma, Vāyu, Brahmā, Rudra, Sūrya—granting classical fruits (sāyujya, sārūpya, sālokatā, sāmīpya). Yet the narrative apex is Śvetadvīpa/Vaikuṇṭha, where devotion culminates in Nārāyaṇa/Vāsudeva as the ultimate origin and end at pralaya.
They are depicted as free from affliction and moral impurities, devoted to Nārāyaṇa through meditation with restrained senses, mantra-japa and tapas, discriminative knowledge (jñāna), and advanced seedless yoga culminating in Brahman-abidance focused on Vāsudeva.
It concludes with an ontological claim: from Nārāyaṇa the universe is born, in Him it is sustained, and at the end of the aeon it returns to Him—thereby identifying Nārāyaṇa/Vāsudeva as the supreme destination beyond all.