Adhyaya 46

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच हेमकूटगिरेः शृङ्गे महाकूटैः सुशोभनम् / स्फाटिकं देवदेवस्य विमानं परमेष्ठिनः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ପୂର୍ବବିଭାଗରେ ଛୟାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ସୂତ କହିଲେ—ହେମକୂଟଗିରିର ଶିଖରେ, ମହାକୂଟମାନେ ସୁଶୋଭିତ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଦେବଦେବ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ଫଟିକମୟ ବିମାନ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା।

Verse 2

अथ देवादिदेवस्य भूतेशस्य त्रिशूलिनः / देवाः सिद्धगणा यक्षाः पूजां नित्यं प्रकुर्वते

ତାପରେ ଦେବମାନେ, ସିଦ୍ଧଗଣ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ—ଦେବାଦିଦେବ, ଭୂତେଶ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 3

स देवो गिरिशः सार्धं महादेव्या महेश्वरः / भूतैः परिवृतो नित्यं भाति तत्र पिनाकधृक्

ସେଠାରେ ପର୍ବତେଶ୍ୱର ଦେବ ଗିରିଶ, ମହେଶ୍ୱର, ମହାଦେବୀ ସହିତ ନିତ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଭୂତଗଣେ ପରିବୃତ ପିନାକଧାରୀ ମହାଦେବ ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 4

विभक्तचारुशिखरः कैलासो यत्र पर्वतः / निवासः कोटियक्षाणां कुबेरस्य च धीमतः / तत्रापि देवदेवस्य भवस्यायतनं महत्

ଯେଉଁଠି ବିଭକ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଶିଖରମାନ ସହ କୈଲାସ ପର୍ବତ ଅବସ୍ଥିତ—ସେଠା କୋଟି ଯକ୍ଷ ଓ ଧୀମାନ କୁବେରଙ୍କ ନିବାସ। ସେଠାରେ ଦେବଦେବ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ବିଶାଳ ଆୟତନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 5

मन्दाकिनी तत्र दिव्या रम्या सुविमलोदका / नदी नानाविधैः पद्मैरनेकैः समलङ्कृता

ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ, ରମ୍ୟ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମଳ ଜଳବତୀ ମନ୍ଦାକିନୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ସେଇ ନଦୀ ନାନାପ୍ରକାର ଅନେକ ପଦ୍ମରେ ସୁଶୋଭିତ।

Verse 6

देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसकिंनरैः / उपस्पृष्टजला नित्यं सुपुण्या सुमनोरमा

ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ନିତ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାରୁ ତାହାର ଜଳ ସଦା ପବିତ୍ର; ତେଣୁ ସେ ନଦୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ପରମ ମନୋହର।

Verse 7

अन्याश्च नद्यः शतशः स्वर्णपद्मैरलङ्कृताः / तासां कूलेषु देवस्य स्थानानि परमेष्ठिनः / देवर्षिगणजुष्टानि तथा नारायणस्य च

ଅନ୍ୟ ଶତଶଃ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦ୍ମରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ସେମାନଙ୍କ କୂଳରେ ପରମେଷ୍ଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନ ଅଛି, ଯାହା ଦେବର୍ଷିଗଣେ ସେବିତ; ଏବଂ ନାରାୟଣଙ୍କ ଧାମମାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 8

सितान्तशिखरे चापि पारिजातवनं शुभम् / तत्र शक्रस्य विपुलं भवनं रत्नमण्डितम् / स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं हेमगोपुरसंयुतम्

ଶ୍ୱେତ-ଶିଖରର ଶୀର୍ଷରେ ଶୁଭ ପାରିଜାତ-ବନ ଶୋଭିତ। ସେଠାରେ ଶକ୍ରଙ୍କ ବିଶାଳ ଭବନ ରତ୍ନମଣ୍ଡିତ—ସ୍ଫଟିକ ସ୍ତମ୍ଭଯୁକ୍ତ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗୋପୁରଶୋଭିତ।

Verse 9

तत्राथ देवदेवस्य विष्णोर्विश्वामरेशितुः / सुपुण्यं भवनं रम्यं सर्वरत्नोपशोभितम्

ସେଠାରେ ଦେବଦେବ, ବିଶ୍ୱ ଓ ଅମରମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅତିପୁଣ୍ୟ ଓ ରମ୍ୟ ଭବନ ଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।

Verse 10

तत्र नारायणः श्रीमान् लक्ष्म्या सह जगत्पतिः / आस्ते सर्वामरश्रेष्ठः पूज्यमानः सनातनः

ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ, ଜଗତ୍ପତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ବିରାଜିତ। ସେ ସନାତନ, ସମସ୍ତ ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପୂଜିତ ହୋଇ ଆସୀନ।

Verse 11

तथा च वसुधारे तु वसूनां रत्नमण्डितम् / स्थानानामष्टकं पुण्यं दुराधर्षं सुरद्विषाम्

ସେହିପରି ବସୁଧାରାରେ ବସୁମାନଙ୍କ ରତ୍ନମଣ୍ଡିତ ଆଠଟି ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି—ଶୁଭ ତୀର୍ଥ-ସମୂହ ସଦୃଶ, ଯାହା ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁରାଧର୍ଷ।

Verse 12

रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षोणां महात्मनाम् / सप्ताश्रमाणि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि तु

ରତ୍ନଧାରା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ମହାତ୍ମା ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କ ସାତଟି ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ନିବାସ ସହିତ ଯୁକ୍ତ।

Verse 13

तत्र हैमं चतुर्द्वारं वज्रनीलादिमण्डितम् / सुपुण्यं सुमहत् स्थानं ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

ସେଠାରେ ଚାରି ଦ୍ୱାରଯୁକ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣନଗରୀ ଅଛି, ବଜ୍ର, ନୀଳମଣି ଆଦି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ। ଏହା ଅବ୍ୟକ୍ତଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅତିପୁଣ୍ୟ ଓ ମହାବିଶାଳ ଧାମ।

Verse 14

तत्र देवर्षयो विप्राः सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽपरे / उपासते सदा देवं पितामहमजं परम्

ସେଠାରେ ଦେବର୍ଷି, ବିପ୍ର, ସିଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସଦା ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି—ଯିଏ ପିତାମହ, ଅଜ (ଅଜନ୍ମା) ଓ ପରମ।

Verse 15

स तैः संपूजितो नित्यं देव्या सह चतुर्मुखः / आस्ते हिताय लोकानां शान्तानां परमा गतिः

ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ପୂଜିତ ସେଇ ଚତୁର୍ମୁଖ (ବ୍ରହ୍ମା) ଦେବୀ ସହିତ ଲୋକହିତାର୍ଥେ ଅବସ୍ଥିତ; ଶାନ୍ତ-ସଂୟମୀମାନଙ୍କର ପରମ ଗତି ଓ ପରମ ଆଶ୍ରୟ ସେଇ।

Verse 16

अथैकशृङ्गशिखरे महापद्मैरलङ्कृतम् / स्वच्छामृतजलं पुण्यं सुगन्धं सुमहत् सरः

ତାପରେ ଏକଶୃଙ୍ଗ ଶିଖରରେ ମହାପଦ୍ମରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଏକ ମହାବିଶାଳ ପୁଣ୍ୟ ସରୋବର ଥିଲା; ତାହାର ଜଳ ଅମୃତସମ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ।

Verse 17

जैगीषव्याश्रमं तत्र योगीन्द्रैरुपशोभितम् / तत्रासौ भगवान् नित्यमास्ते शिष्यैः समावृतः / प्रशान्तदोषैरक्षुद्रैर्ब्रह्मविद्भिर्महात्मभिः

ସେଠାରେ ଜୈଗୀଷବ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ସେଠାରେ ସେଇ ଭଗବାନ୍ ନିତ୍ୟ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଘେରି ରହୁଥିଲେ—ଦୋଷ ପ୍ରଶାନ୍ତ, କ୍ଷୁଦ୍ରତା-ରହିତ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ମହାତ୍ମାମାନେ।

Verse 18

शङ्खो मनोहरश्चैव कौशिकः कृष्ण एव च / सुमना वेदनादश्च शिष्यास्तस्य प्रधानतः

ଶଙ୍ଖ, ମନୋହର, କୌଶିକ ଓ କୃଷ୍ଣ—ତଥା ସୁମନା ଓ ବେଦନାଦ—ଏମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 19

सर्वे योगरताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः / उपासते महावीर्या ब्रह्मविद्यापरायणाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୋଗରତ, ଶାନ୍ତ, ଦେହରେ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମ ଲେପିତ; ମହାବୀର୍ୟଶାଳୀ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।

Verse 20

तेषामनुग्रिहार्थाय यतीनां शान्तचेतसाम् / सान्निध्यं कुरुते भूयो देव्या सह महेश्वरः

ଶାନ୍ତଚେତସ୍ ଯତିମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ମହେଶ୍ୱର ଦେବୀ ସହିତ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।

Verse 21

अन्यानिचाश्रमाणि स्युस्तस्मिन् गिरिवरोत्तमे / मुनीनां युक्तमनसां सरांसि सरितस्तथा

ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଆଶ୍ରମ ଅଛି—ଯୋଗସଂଯତ ମନ ଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କର—ଏବଂ ସରୋବର ଓ ପ୍ରବାହିତ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 22

तेषु योगरता विप्रा जापकाः संयतेन्द्रियाः / ब्रह्मण्यासक्तमनसो रमन्ते ज्ञानतत्पराः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗରତ, ଜପରେ ନିମଗ୍ନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂୟମୀ ବିପ୍ର ମୁନିମାନେ—ବ୍ରହ୍ମରେ ଆସକ୍ତ ମନ ନେଇ—ଜ୍ଞାନରେ ତତ୍ପର ହୋଇ ରମଣ କରନ୍ତି।

Verse 23

आत्मन्यात्मानमाधाय शिखान्तान्तरमास्थितम् / धायायन्ति देवमीशानं येन सर्वमिदं ततम्

ସେମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମାରେ ନିବେଶ କରି, ଶିଖା-ସ୍ଥାନର ଅନ୍ତରାକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଦେବ ଈଶାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ୍ ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 24

सुमेघे वासवस्थानं सहस्त्रादित्यसंनिभम् / तत्रास्ते भगवानिन्द्रः शच्या सह सुरेश्वरः

ଉତ୍ତମ ମେଘ-ପ୍ରଦେଶରେ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ନିବାସ ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେଠାରେ ଦେବେଶ୍ୱର ଭଗବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀ ସହ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।

Verse 25

गजशैले तु दुर्गाया भवनं मणितारणम् / आस्ते भगवती दुर्गा तत्र साक्षान्महेश्वरी

ଗଜଶୈଳରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମଣି-ଭୂଷିତ ଭବନ ଅଛି। ସେଠାରେ ଭଗବତୀ ଦୁର୍ଗା ସାକ୍ଷାତ୍ ମହେଶ୍ୱରୀ ରୂପେ ବିରାଜିତ।

Verse 26

उपास्यमाना विविधैः शक्तिभेदैरितस्ततः / पीत्वा योगामृतं लब्ध्वा साक्षादानन्दमैश्वरम्

ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି-ଭେଦ ଦ୍ୱାରା ନାନା ପ୍ରକାରେ ସର୍ବତ୍ର ଉପାସିତ ହୋଇ, (ସାଧକ) ଯୋଗାମୃତ ପାନ କରି, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ୟମୟ ଆନନ୍ଦକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଲାଭ କରେ।

Verse 27

सुनीलस्य गिरेः शृङ्गे नानाधातुसमुज्ज्वले / राक्षसानां पुराणि स्युः सरांसि शतशो द्विजाः

ନାନା ଧାତୁରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁନୀଳ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପୁରାତନ ଦୁର୍ଗ ଅଛି; ଏବଂ ସେଠାରେ ଶତଶଃ ସରୋବର ମଧ୍ୟ ଅଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

Verse 28

तथा पुरशतं विप्राः शतशृङ्गे महाचले / स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं यक्षाणाममितौजसाम्

ତଥା, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ମହାଚଳ ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ସ୍ଫଟିକ-ସ୍ତମ୍ଭସଂଯୁକ୍ତ ଶତ ପୁର ଅଛି।

Verse 29

श्वेतोदरगिरेः शृङ्गे सुपर्णस्य महात्मनः / प्राकारगोपुरोपेतं मणितोरणमण्डितम्

ଶ୍ୱେତୋଦର ଗିରିର ଶିଖରରେ ମହାତ୍ମା ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ)ଙ୍କ ନିବାସ ଥିଲା; ତାହା ପ୍ରାକାର ଓ ଗୋପୁରସହିତ, ମଣିମୟ ତୋରଣରେ ମଣ୍ଡିତ ଥିଲା।

Verse 30

स तत्र गरुडः श्रीमान् साक्षाद् विष्णुरिवापरः / ध्यात्वास्ते तत् परं ज्योतिरात्मानं विष्णुमव्ययम्

ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମାନ ଗରୁଡ, ସାକ୍ଷାତ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନ୍ୟ ରୂପ ପରି, ସେଇ ପରମ ଜ୍ୟୋତି—ଅବ୍ୟୟ ବିଷ୍ଣୁ, ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ—କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 31

अन्यच्च भवनं पुण्यं श्रीशृङ्गे मुनिपुङ्गवाः / श्रीदेव्याः सर्वरत्नाढ्यं हैमं सुमणितोरणम्

ଆଉ ମଧ୍ୟ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶ୍ରୀଶୃଙ୍ଗରେ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଏକ ପୁଣ୍ୟ ଭବନ ଅଛି; ତାହା ସର୍ବ ରତ୍ନରେ ଆଢ୍ୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଏବଂ ସୁମଣି ତୋରଣରେ ମଣ୍ଡିତ।

Verse 32

तत्र सा परमा शक्तिर्विष्णोरतिमनोरमा / अनन्तविभवा लक्ष्मीर्जगत्संमोहनोत्सुका

ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ମନୋହର ଶକ୍ତି—ଅନନ୍ତ ବିଭବଶାଳିନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ—ଜଗତମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମୋହିତ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ତିଷ୍ଠିଛନ୍ତି।

Verse 33

अध्यास्ते देवगन्धर्वसिद्धचारणवन्दिता / विचिन्त्य जगतोयोनिं स्वशक्तिकिरणोज्ज्वला

ସେ ଦେବୀ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ ହୋଇ ଅଧିଷ୍ଠିତ; ଜଗତର ଯୋନି-ରୂପ ମୂଳକାରଣକୁ ଚିନ୍ତନ କରି, ନିଜ ସ୍ୱଶକ୍ତିର କିରଣରେ ସ୍ୱୟଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

Verse 34

तत्रैव देवदेवस्य विष्णोरायतनं महत् / सरांसि तत्र चत्वारि विचित्रकमलाश्रया

ସେଠାରେ ଦେବଦେବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମହାନ ଆୟତନ (ମନ୍ଦିର) ଅଛି; ଏବଂ ସେଠାରେ ବିଚିତ୍ର କମଳରେ ଶୋଭିତ ଚାରିଟି ସରୋବର ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 35

तथा सहस्त्रशिखरे विद्याधरपुराष्टकम् / रत्नसोपानसंयुक्तं सरोभिश्चोपशोभितम्

ତଥା ସହସ୍ରଶିଖର ପର୍ବତରେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କର ଅଷ୍ଟକ-ପୁର (ଆଠ ଭାଗର ନଗର) ଅବସ୍ଥିତ; ରତ୍ନମୟ ସୋପାନରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସରୋବରମାନେ ତାହାକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି।

Verse 36

नद्यो विमलपानीयाश्चित्रनीलोत्पलाकराः / कर्णिकारवनं द्विव्यं तत्रास्ते शङ्करोमया

ସେଠାରେ ନିର୍ମଳ ଜଳବହା ନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ବିଚିତ୍ର ନୀଲୋତ୍ପଳ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଭିତ; ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣିକାର ବନ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ସେଠାରେ ମୁଁ ଶଙ୍କର, ନିଜ ସ୍ୱଶକ୍ତିରେ, ଅଧିଷ୍ଠିତ ଅଛି।

Verse 37

पारियात्रे महाशैले महालक्ष्म्याः पुरं शुभम् / रम्यप्रासादसंयुक्तं घण्टाचामरभूषितम्

ପାରିୟାତ୍ର ମହାଶୈଳରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଶୁଭ ନଗର ଅଛି; ତାହା ରମ୍ୟ ପ୍ରାସାଦରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଘଣ୍ଟା ଓ ଚାମରରେ ଭୂଷିତ।

Verse 38

नृत्यद्भिरप्सरः सङ्घैरितश्चेतश्च शोभितम् / मृदङ्गमुरजोद्घुष्टं वीणावेणुनिनादितम्

ନୃତ୍ୟରତ ଅପ୍ସରାମଣ୍ଡଳୀ ଇତଶ୍ଚେତଶ୍ଚ ଶୋଭିତ କରିଥିବା ସେ ଧାମ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ମୁରଜର ଘୋଷରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା; ବୀଣା ଓ ବେଣୁର ମଧୁର ନିନାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 39

गन्धर्वकिंनराकीर्णं संवृतं सिद्धपुङ्गवैः / भास्वद्भित्तिसमाकीर्णं महाप्रासादसंकुलम्

ସେଠା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଥିଲା। ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରାଚୀରରେ ଭିଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ ମହାପ୍ରାସାଦରେ ଗଞ୍ଜାମ ଥିଲା।

Verse 40

गणेश्वराङ्गनाजुष्टं धार्मिकाणां सुदर्शनम् / तत्र सा वसते देवी नित्यं योगपरायणा

ସେଠା ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଧାର୍ମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦର୍ଶନୀୟ। ସେଠାରେ ଦେବୀ ନିତ୍ୟ ବସନ୍ତି—ଯୋଗରେ ସଦା ପରାୟଣ।

Verse 41

महालक्ष्मीर्महादेवी त्रिशूलवरधारिणी / त्रिनेत्रा सर्वशसक्तीभिः संवृता सदसन्मया / पश्यन्ति तत्र मुनयः सिद्धा ये ब्रह्मवादिनः

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ସିଦ୍ଧ ମୁନିମାନେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି—ଯିଏ ଉତ୍ତମ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତ୍ରିନେତ୍ରୀ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଏବଂ ସତ୍–ଅସତ୍ (ପ୍ରକଟ–ଅପ୍ରକଟ) ସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 42

सुपार्श्वस्योत्तरे भागे सरस्वत्याः पुरोत्तमम् / सरांसि सिद्धजुष्टानि देवभोग्यानि सत्तमाः

ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପରମୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା ସରୋବର ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେବମାନଙ୍କ ଭୋଗ୍ୟ, ହେ ସତ୍ତମ।

Verse 43

पाण्डुरस्य गिरेः शृङ्गे विचित्रद्रुमसंकुले / सन्धर्वाणां पुरशतं दिव्यस्त्रीभिः समावृतम्

ପାଣ୍ଡୁର ପର୍ବତର ଶିଖରେ, ନାନାବିଧ ଅଦ୍ଭୁତ ବୃକ୍ଷରେ ଘନ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଶତ ପୁରୀ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ରହିଛି।

Verse 44

तेषु नित्यं मदोत्सिक्ता वरनार्यस्तथैव च / क्रीडन्ति मुदिता नित्यं विलासैर्भोगतत्पराः

ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦମଦରେ ଉତ୍ସୁକ; ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ହର୍ଷରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରି, ବିଲାସ ଓ ଭୋଗରେ ଲୀନ ରହନ୍ତି।

Verse 45

अञ्जनस्य गिरेः शृङ्गे नारीणां पुरमुत्तमम् / वसन्ति तत्राप्सरसो रम्भाद्या रतिलालसाः

ଅଞ୍ଜନ ପର୍ବତର ଶିଖରେ ନାରୀମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୀ ଅଛି; ସେଠାରେ ରମ୍ଭା ଆଦି ଅପ୍ସରାମାନେ ରତି-କ୍ରୀଡ଼ାରେ ସଦା ଲାଲସିତ ହୋଇ ବସନ୍ତି।

Verse 46

चित्रसेनादयो यत्र समायान्त्यर्थिनः सदा / सा पुरी सर्वरत्नाढ्या नैकप्रस्त्रवणैर्युता

ଯେଉଁଠାରେ ଚିତ୍ରସେନ ଆଦିମାନେ ସଦା ଅର୍ଥୀ ହୋଇ ଆସନ୍ତି; ସେଇ ପୁରୀ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଧନାଢ୍ୟ ଏବଂ ଅନେକ ଝରଣା-ପ୍ରସ୍ରବଣରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 47

अनेकानि पुराणि स्युः कौमुदे चापि सुव्रताः / रुद्राणां शान्तरजसामीश्वरार्पितचेतसाम्

ହେ ସୁବ୍ରତା, ଅନେକ ପୁରାଣ ଅଛି; କୌମୁଦୀ ପରମ୍ପରାରେ ମଧ୍ୟ (ଏହିପରି) ଅଛି—ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଯାହାଙ୍କର ରଜ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ।

Verse 48

तेषु रुद्रा महायोगा महेशान्तरचारिणः / समासते परं ज्योतिरारूढाः स्थानमुत्तमम्

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁଦ୍ରମାନେ—ମହାୟୋଗୀ, ଯେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ବିଚରନ୍ତି—ପରମ ଜ୍ୟୋତିରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ପଦରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।

Verse 49

पिञ्जरस्य गिरेः शृङ्गे गणेशानां पुरत्रयम् / नन्दीश्वरस्य कपिले तत्रास्ते सुयशा यतिः

ପିଞ୍ଜର ପର୍ବତର ଶିଖରେ ଗଣେଶମାନଙ୍କ ତ୍ରିପୁର ଅଛି; ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ କପିଲ-ସ୍ଥାନରେ ସେଠାରେ ସୁୟଶା ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯତି ବସନ୍ତି।

Verse 50

तथा च जारुधैः शृङ्गे देवदेवस्य धीमतः / दीप्तमायतनं पुण्यं भास्करस्यामितौजसः

ଏହିପରି ଜାରୁଧ ଶିଖରରେ ଦେବଦେବ, ଧୀମାନ୍ ଭାସ୍କର—ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ—ଙ୍କ ଦୀପ୍ତ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଆୟତନ ଅଛି।

Verse 51

तस्यैवोत्तरदिग्भागे चन्द्रस्थानमनुत्तमम् / रमते तत्र रम्यो ऽसौ भगवान् शीतदीधितिः

ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ଉତ୍ତର ଦିଗଭାଗରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁତ୍ତମ ଆବାସ ଅଛି; ସେଠାରେ ଶୀତ କିରଣଧାରୀ ରମ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ବିହରନ୍ତି।

Verse 52

अन्यच्च भवनं दिव्यं हंसशैले महर्षयः / सहस्त्रयोजनायामं सुवर्णमणितोरणम्

ଅନ୍ୟତର, ହେ ମହର୍ଷିମାନେ, ହଂସଶୈଳରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଦିବ୍ୟ ଭବନ ଅଛି—ସହସ୍ର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ମଣିର ତୋରଣରେ ସୁଶୋଭିତ।

Verse 53

तत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा सिद्धसङ्घैरभिष्टुतः / सावित्र्या सह विश्वात्मा वासुदेवादिभिर्युतः

ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ସିଦ୍ଧସଂଘମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ସାବିତ୍ରୀ ସହ, ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ରୂପେ, ବାସୁଦେବ ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ପରିବୃତ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 54

तस्य दक्षिणदिग्भागे सिद्धानां पुरमुत्तमम् / सनन्दनादयो यत्र वसन्ति मुनिपुङ्गवाः

ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ୍ଭାଗରେ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପୁର ଅଛି; ସେଠାରେ ସନନ୍ଦନ ଆଦି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ବସନ୍ତି।

Verse 55

पञ्चशैलस्य शिखरे दानवानां पुरत्रयम् / नातिदूरेण तस्याथ दैत्यचार्यस्य धीमतः

ପଞ୍ଚଶୈଳର ଶିଖରରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ତ୍ରିପୁର ଥିଲା; ଏବଂ ତାହାରୁ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ, ସେତେବେଳେ ଧୀମାନ୍ ଦୈତ୍ୟାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିବାସ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 56

सुगन्धशैलशिखरे सरिद्भिरुपशोभितम् / कर्दमस्याश्रमं पुण्यं तत्रास्ते भगवानृषिः

ସୁଗନ୍ଧଶୈଳର ଶିଖରରେ, ନଦୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କର୍ଦମଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଅଛି; ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ଋଷି କର୍ଦମ ବସନ୍ତି।

Verse 57

तस्यैव पूर्वदिग्भागे किञ्चिद् वै दक्षिणाश्रिते / सनत्कुमारो भगवांस्तत्रास्ते ब्रह्मवित्तमः

ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ପୂର୍ବ ଦିଗ୍ଭାଗରେ, କିଛି ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ରିତ ସ୍ଥାନରେ, ବ୍ରହ୍ମବିତ୍ତମ ଭଗବାନ୍ ସନତ୍କୁମାର ବସନ୍ତି।

Verse 58

सर्वेष्वेतेषु शैलेषु ततान्येषु मुनीश्वराः / सरांसि विमला नद्यो देवानामालयानि च

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ପର୍ବତରେ ନିର୍ମଳ ସରୋବର, ନିଷ୍କଳଙ୍କ ନଦୀ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଳୟ ଅଛି।

Verse 59

सिद्धलिङ्गानि पुण्यानि मुनिभिः स्थापितानि तु / वन्यान्याश्रमवर्याणि संख्यातुं नैव शक्नुयाम्

ମୁନିମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ପୁଣ୍ୟ ‘ସିଦ୍ଧଲିଙ୍ଗ’ ଓ ଅରଣ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମ ଏତେ ଅସଂଖ୍ୟ ଯେ ମୁଁ ଗଣନା କରିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 60

एष संक्षेपतः प्रोक्तो जम्बूद्वीपस्य विस्तरः / न शक्यं विस्तराद् वक्तुं मया वर्षशतैरपि

ଏହିପରି ସଂକ୍ଷେପରେ ଜମ୍ବୂଦ୍ୱୀପର ବିସ୍ତାର କୁହାଗଲା; କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିସ୍ତାରରେ କହିବା ମୋ ପାଇଁ ଶତବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।