Adhyaya 40

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितार्या पूर्वविभागे एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच स रथो ऽधिष्ठितो देवैरादित्यैर्वसुभिस्तथा / गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ग्रामणीसर्पराक्षसैः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ପୂର୍ବବିଭାଗରେ ଏକୋନଚତ୍ୱାରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ସୂତ କହିଲେ—ସେହି ରଥ ଦେବମାନେ, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବସୁମାନେ, ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଗଣନାୟକ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ।

Verse 2

धातार्ऽयमाथ मित्रश्च वरुणः शक्र एव च / विवस्वानथ पूषा च पर्जन्यश्चांशुरेव च

ଧାତା, ଅର୍ୟମା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଶକ୍ର; ଏବଂ ବିବସ୍ୱାନ, ପୂଷା, ପର୍ଜନ୍ୟ ଓ ଅଂଶୁ—ଏହି ଦେବମାନେ ଏଠାରେ ଘୋଷିତ।

Verse 3

भगस्त्वष्टा च विष्णुश्च द्वादशैते दिवाकराः / आप्यायन्ति वै भानुं वसन्तादिषु वै क्रमात्

ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିବାକର (ଆଦିତ୍ୟ) ଅଟନ୍ତି। ବସନ୍ତ ଆଦି ଋତୁମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରନ୍ତି।

Verse 4

पुलस्त्यः पुलहश्चात्रिर्वसिष्ठश्चाङ्गिरा भृगुः / भरद्वाजो गौतमश्च कश्यपः क्रतुरेव च

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ଅଙ୍ଗିରା, ଭୃଗୁ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, କଶ୍ୟପ ଓ କ୍ରତୁ—ଏହି ମହର୍ଷିମାନେ ଏଠାରେ କ୍ରମେ ଗଣିତ।

Verse 5

जमदग्निः कौशिकश्च मुनयो ब्रह्मवादिनः / स्तुवन्ति देवं विविधैश्छन्दोभिस्ते यथाक्रमम्

ଜମଦଗ୍ନି ଓ କୌଶିକ—ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ମୁନିମାନେ—ବିଭିନ୍ନ ବୈଦିକ ଛନ୍ଦରେ, ଯଥାକ୍ରମ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 6

रथकृच्च रथौज्श्च रथचित्रः सुबाहुकः / रथस्वनो ऽथ वरुणः सुषेणः सेनजित् तथा

ଏବଂ ରଥକୃତ ଓ ରଥୌଜା; ରଥଚିତ୍ର ଓ ସୁବାହୁକ; ପରେ ରଥସ୍ୱନ; ତଥା ବରୁଣ; ସୁଷେଣ ଓ ସେନଜିତ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 7

तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च रथजित् सत्यजित् तथा / ग्रामण्यो देवदेवस्य कुर्वते ऽभीशुसंग्रहम्

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ରଥଜିତ, ସତ୍ୟଜିତ ଓ ଗ୍ରାମଣ୍ୟ—ଦେବଦେବଙ୍କ ଏହି ସେବକମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥର ଲଗାମ ଓ ଜୋତାଣି ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରି କ୍ରମେ ସଜାନ୍ତି।

Verse 8

अथ हेतिः प्रहेतिश्च पौरुषेयो वधस्तथा / सर्पो व्याघ्रस्तथापश्च वातो विद्युद् दिवाकरः

ତାପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରତ୍ୟସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ମାନବକୃତ ବଧ; ତଥା ସର୍ପ, ବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ପଶୁ; ଆଉ ବାତ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଦିବାକର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ (ଅଛନ୍ତି)।

Verse 9

ब्रह्मोपेतश्च विप्रेन्द्रा यज्ञोपेतस्तथैव च / राक्षसप्रवरा ह्येते प्रयान्ति पुरतः क्रमात्

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ବ୍ରହ୍ମବ୍ରତ (ବେଦୀୟ ନିୟମ) ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଯଜ୍ଞବ୍ରତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଏକେକରି ଆଗରେ ଆଗରେ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 10

वासुकिः कङ्कनीरश्च तक्षकः सर्पपुङ्गवः / एलापत्रः शङ्खपालस्तथैरावतसंज्ञितः

ବାସୁକି, କଙ୍କନୀର, ସର୍ପଶ୍ରେଷ୍ଠ ତକ୍ଷକ; ଏବଂ ଏଲାପତ୍ର, ଶଙ୍ଖପାଳ, ତଥା ଐରାବତ ନାମରେ ପରିଚିତ—ଏମାନେ (ନାଗ) ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 11

धनञ्जयो महापद्मस्तथा कर्कोटको द्विजाः / कम्बलाश्वतरश्चैव वहन्त्येनं यथाक्रमम्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଧନଞ୍ଜୟ, ମହାପଦ୍ମ, କର୍କୋଟକ; ଏବଂ କମ୍ବଳ, ଅଶ୍ୱତର—ଏହି ମହାନାଗମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ବହନ କରନ୍ତି।

Verse 12

तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूर्विश्वावसुस्तथा / उग्रसेनो वसुरुचिरर्वावसुरथापरः

ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ତଥା ହାହା, ହୂହୂ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାବସୁ। ଉଗ୍ରସେନ, ବସୁରୁଚି ଓ ବାବସୁରଥ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 13

चित्रसेनस्तथोर्णायुर्धृतराष्ट्रो द्विजोत्तमाः / सूर्यवर्चा द्वादशैते गन्धर्वा गायतां वराः / गायन्ति विविधैर्गानैर्भानुं षड्जादिभिः क्रमात्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଚିତ୍ରସେନ, ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଚ୍ଚା—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଷଡ୍ଜ ଆଦି ସ୍ୱରକ୍ରମରେ ବିଭିନ୍ନ ଗାନରେ ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଗାଆନ୍ତି।

Verse 14

क्रतुस्थलाप्सरोवर्या तथान्या पुञ्जिकस्थला / मेनका सहजन्या च प्रम्लोचा च द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! କ୍ରତୁସ୍ଥଲା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ଏବଂ ଅନ୍ୟା ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଲା; ତଥା ମେନକା, ସହଜନ୍ୟା ଓ ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 15

अनुम्लोचा घृतीची च विश्वाची चोर्वशी तथा / अन्या च पूर्वचित्तिः स्यादन्या चैव तिलोत्तमा

ଅନୁମ୍ଲୋଚା, ଘୃତାଚୀ, ବିଶ୍ୱାଚୀ ଓ ଉର୍ବଶୀ; ତଥା ଅନ୍ୟା ପୂର୍ବଚିତ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟା ତିଲୋତ୍ତମା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 16

ताण्डवैर्विविधैरेनं वसन्तादिषु वै क्रमात् / तोषयन्ति महादेवं भानुमात्मानमव्ययम्

ବସନ୍ତ ଆଦି ଋତୁମାନଙ୍କରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବିଭିନ୍ନ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରି ସେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି—ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ଭାନୁ, ଅବ୍ୟୟ ଆତ୍ମା।

Verse 17

एवं देवा वसन्त्यर्के द्वौ द्वौ मासौ क्रमेण तु / सूर्यमाप्याययन्त्येते तेजसा तेजसां निधिम्

ଏହିପରି ଦେବମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦୁଇ ଦୁଇ ମାସ କରି ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ମଧ୍ୟରେ ବସନ୍ତି; ନିଜ ତେଜରେ ତେଜମାନଙ୍କ ନିଧି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି।

Verse 18

ग्रथितैः स्वैर्वचोभिस्तु स्तुवन्ति मुनयो रविम् / गन्धर्वाप्सरसश्चैनं नृत्यगेयैरुपासते

ମୁନିମାନେ ନିଜ ସୁଗଠିତ ବଚନରେ ରବିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ-ଗୀତରେ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 19

ग्रामणीयक्षभूतानि कुर्वते ऽभीषुसंग्रहम् / सर्पा वहन्ति देवेशं यातुधानाः प्रयान्ति च

ଗ୍ରାମଣୀମାନଙ୍କ ସହ ଯକ୍ଷ‑ଭୂତଗଣ କିରଣ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପରି ଦୀପ୍ତିକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ସର୍ପମାନେ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବହନ କରନ୍ତି, ଯାତୁଧାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି॥

Verse 20

बालखिल्या नयन्त्यस्तं परिवार्योदयाद् रविम् / एते तपन्ति वर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च / भूतानामशुभं कर्म व्यपोहन्तीह कीर्तिताः

ବାଳଖିଲ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଉଦୟବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଘେରି ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ତାପ ଦିଅନ୍ତି, ବର୍ଷା କରାନ୍ତି, ଦୀପ୍ତି ଦିଅନ୍ତି, ପବନ ପରି ବହନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି; ଜୀବମାନଙ୍କ ଅଶୁଭ କର୍ମକୁ ଏଠାରେ ଦୂର କରୁଥିବା ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ॥

Verse 21

एते सहैव सूर्येण भ्रमन्ति दिवि सानुगाः / विमाने च स्थितो नित्यं कामगे वातरंहसि

ଏହି ଅନୁଚରମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଦିବ୍ୟାକାଶରେ ନିତ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବିମାନରେ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗମନଶୀଳ ଓ ପବନବେଗୀ ହୋଇ ଗଗନେ ବିଚରନ୍ତି॥

Verse 22

वर्षन्तश्च तपन्तश्च ह्लादयन्तश्च वै प्रजाः / गोपयन्तीह भूतानि सर्वाणीहायुगक्षयात्

ସେମାନେ ବର୍ଷା କରାଇ, ତାପ ଦେଇ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ହ୍ଲାଦିତ କରି, ଏହି ଲୋକରେ ଯୁଗାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଭୂତଜୀବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି॥

Verse 23

एतेषामेव देवानां यथावीर्यं यथातपः / यथायोगं यथासत्त्वं स एष तपति प्रभुः

ଏହି ଦେବମାନଙ୍କର ବଳ ଓ ତପ, ତାଙ୍କର ଯୋଗଶିଷ୍ଟାଚାର ଓ ସ୍ୱାଭାବିକ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ—ଏହି ପ୍ରଭୁ ନିଜ ତେଜୋମୟ ତପସା ତାଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ବିଭାଜନ କରି ଧାରଣ କରନ୍ତି॥

Verse 24

अहोरात्रव्यवस्थानकारणं स प्रजापतिः / पितृदेवमनुष्यादीन् स सदाप्यायेद् रविः

ସେହି ପ୍ରଜାପତି ଦିନ-ରାତିର ବ୍ୟବସ୍ଥାର କାରଣ; ସେଇ ରବି ସଦା ପିତୃମାନେ, ଦେବମାନେ, ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 25

तत्र देवो महादेवो भास्वान् साक्षान्महेश्वरः / भासते वेदविदुषां नीलग्रीवः सनातनः

ସେଠାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ମହେଶ୍ୱର ଭାସ୍ୱାନ୍ ମହାଦେବ ଦୀପ୍ତିମାନ; ବେଦବିଦ୍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସନାତନ ନୀଳଗ୍ରୀବ (ନୀଳକଣ୍ଠ) ପ୍ରଭୁ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 26

स एष देवो भगवान् परमेष्ठी प्रजापतिः / स्थानं तद् विदुरादित्यं वेदज्ञा वेदविग्रहम्

ସେଇ ଦେବ ଭଗବାନ୍ ପରମେଷ୍ଠୀ ପ୍ରଜାପତି; ବେଦଜ୍ଞମାନେ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଆଦିତ୍ୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି—ଯିଏ ବେଦଜ୍ଞ ଓ ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ହିଁ ବେଦସ୍ୱରୂପ।