Adhyaya 29

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टाविंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः प्राप्य वाराणसीं दिव्यां कृष्णद्वैपायनो मुनिः / किमकार्षोन्महाबुद्धिः श्रोतुं कौतूहलं हि नः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ପୂର୍ବବିଭାଗରେ ଅଷ୍ଟାବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଦିବ୍ୟ ବାରାଣସୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ମହାବୁଦ୍ଧି ମୁନି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ କ’ଣ କଲେ? ଶୁଣିବାକୁ ଆମର ଭାରି କୌତୁହଳ।

Verse 2

सूत उवाच प्राप्य वाराणसी दिव्यामुपस्पृश्य महामुनिः / पूजयामास जाह्नव्यां देवं विश्वेश्वरं शिवम्

ସୂତ କହିଲେ—ଦିବ୍ୟ ବାରାଣସୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ମହାମୁନି ପବିତ୍ର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଶୁଦ୍ଧି କଲେ। ପରେ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ତଟରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଶିବଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ।

Verse 3

तमागतं पुनिं दृष्ट्वा तत्र ये निवसन्ति वै / पूजयाञ्चक्रिरे व्यासं मुनयो मुनिपुङ्गवम्

ସେ ପୁଣ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ କଲେ।

Verse 4

पप्रच्छुः प्रणताः सर्वे कथाः पापविनाशनीः / महादेवाश्रयाः पुण्या मोक्षधर्मान् सनातनान्

ସମସ୍ତେ ପ୍ରଣାମ କରି ପାପବିନାଶିନୀ କଥା ପଚାରିଲେ—ମହାଦେବାଶ୍ରିତ ପୁଣ୍ୟ, ଏବଂ ମୋକ୍ଷଧର୍ମର ସନାତନ ନୀତିଗୁଡ଼ିକ।

Verse 5

स चापि कथयामास सर्वज्ञो भगवानृषिः / माहात्म्यं देवदेवस्य धर्मान् वेदनिदर्शितान्

ତାପରେ ସର୍ବଜ୍ଞ ଭଗବାନ ଋଷି କହିଲେ—ଦେବଦେବଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏବଂ ବେଦରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।

Verse 6

तेषां मध्ये मुनीन्द्राणां व्यासशिष्यो महामुनिः / पृष्टवान् जैमिनिर्व्यासं गूढमर्थं सनातनम्

ସେଇ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାସଶିଷ୍ୟ ମହାମୁନି ଜୈମିନି, ସନାତନ ଗୂଢ଼ ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।

Verse 7

जैमिनिरुवाच भगवन् संशयं त्वेकं छेत्तुमर्हसि तत्त्वतः / न विद्यते ह्यविदितं भवता परमर्षिणा

ଜୈମିନି କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ୍, ମୋର ଏହି ଏକ ସନ୍ଦେହକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ନିବାରଣ କରନ୍ତୁ। ହେ ପରମର୍ଷି, ଆପଣଙ୍କୁ କିଛି ଅଜ୍ଞାତ ନୁହେଁ।

Verse 8

केचिद् ध्यानं प्रशंसन्ति धर्ममेवापरे जनाः / अन्ये सांख्यं तथा योगं तपस्त्वन्ये महर्षयः

କେହି ଧ୍ୟାନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ଲୋକ ଧର୍ମକୁ ମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କହନ୍ତି। ଆଉ କେହି ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗକୁ ମାନନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନେ ତପସ୍ୟାକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 9

ब्रह्मचर्यमथो मौनमन्ये प्राहर्महर्षयः / अहिंसां सत्यमप्यन्ये संन्यासमपरे विदुः

କେହି ମହର୍ଷି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ମୌନକୁ ଧର୍ମ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଅନ୍ୟେ ଅହିଂସା ଓ ସତ୍ୟକୁ ଶିଖାନ୍ତି; ଆଉ କେହି ସନ୍ନ୍ୟାସକୁ ଧର୍ମ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

Verse 10

केचिद् दयां प्रशंसन्ति दानमध्ययनं तथा / तीर्थयात्रां तथा केचिदन्ये चेन्द्रियनिग्रहम्

କେହି ଦୟାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, କେହି ଦାନ ଓ ଅଧ୍ୟୟନକୁ। କେହି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କହନ୍ତି, ଆଉ କେହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।

Verse 11

किमेतेषां भवेज्ज्यायः प्रब्रूहि मुनिपुङ्गव / यदि वा विद्यते ऽप्यन्यद् गुह्यं तद्वक्तुमर्हसि

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଅଧିକ ଶ୍ରେୟସ୍କର, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ। ଏହାଛଡ଼ା ଯଦି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଗୁହ୍ୟ ଉପଦେଶ ଥାଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ କହିବାକୁ ଆପଣ ଅର୍ହ।

Verse 12

श्रुत्वा स जैमिनेर्वाक्यं कृष्णद्वैपायनो मुनिः / प्राह गम्भीरया वाचा प्रणम्य वृषकेतनम्

ଜୈମିନିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୁନି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ) ବୃଷକେତନ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ କହିଲେ।

Verse 13

साधु साधु महाभाग यत्पृष्टं भवता मुने / वक्ष्ये गुह्यतमाद् गुह्यं श्रुण्वन्त्वन्ये महर्षयः

ସାଧୁ ସାଧୁ, ମହାଭାଗ ମୁନେ! ଆପଣ ଯାହା ପଚାରିଛନ୍ତି ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯଥାଯଥ। ମୁଁ ପରମ-ଗୁହ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁହ୍ୟ ଉପଦେଶ କହିବି; ଅନ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 14

ईश्वरेण पुरा प्रोक्तं ज्ञानमेतत् सनातनम् / गूढमप्राज्ञविद्विष्टं सेवितं सूक्ष्मदर्शिभिः

ଏହି ସନାତନ ଜ୍ଞାନ ପୁରାତନ କାଳରେ ସ୍ୱୟଂ ଈଶ୍ୱର ଉପଦେଶ କରିଥିଲେ। ଏହା ଗୁଢ଼; ଅପ୍ରାଜ୍ଞଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ, କିନ୍ତୁ ସୂକ୍ଷ୍ମତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀମାନେ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବନ କରନ୍ତି।

Verse 15

नाश्रद्दधाने दातव्यं नाभक्ते परमेष्ठिनः / न वेदविद्विषु शुभं ज्ञाननानां ज्ञानमुत्तमम्

ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁକୁ ଏହା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଭକ୍ତକୁ। ବେଦଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନମଧ୍ୟରେ ପରମତତ୍ତ୍ୱକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ଜ୍ଞାନ ହିଁ ଉତ୍ତମ।

Verse 16

मेरुशृङ्गे पुरा देवमीशानं त्रिपुरद्विषम् / देवासनगता देवी महादेवमपृच्छत

ପୁରାତନ କାଳରେ ମେରୁଶିଖରରେ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ତ୍ରିପୁରବିନାଶକ ଈଶାନ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 17

देव्युवाच देवदेव महादेव भक्तानामार्तिनाशन / कथं त्वां पुरुषो देवमचिरादेव पश्यति

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତିନାଶକ! ମଣିଷ କିପରି ଶୀଘ୍ର ତୁମକୁ, ହେ ଦେବେଶ୍ୱର, ଦର୍ଶନ କରିପାରିବ?

Verse 18

सांख्ययोगस्तथा ध्यानं कर्मयोगो ऽथ वैदिकः / आयासबहुला लोके यानि चान्यानि शङ्कर

ହେ ଶଙ୍କର! ସାଂଖ୍ୟଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ, କର୍ମଯୋଗ ଏବଂ ବୈଦିକ କର୍ମମାର୍ଗ—ତଥା ଲୋକର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାଧନାମାନେ—ଅଧିକାଂଶ ଶ୍ରମବହୁଳ।

Verse 19

येन विब्रान्तचित्तानां योगिनां कर्मिणामपि / दृश्यो हि भगवान् सूक्ष्मः सर्वेषामथ देहिनाम्

ଯେ ଉପାୟରେ ଚିତ୍ତବିଭ୍ରାନ୍ତ ଯୋଗୀ ଓ କର୍ମୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 20

एतद् गुह्यतमं ज्ञानं गूढं ब्रह्मादिसेवितम / हिताय सर्वभक्तानां ब्रूहि कामाङ्गनाशन

ଏହା ପରମଗୁହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୂଢ—ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି। ହେ କାମ ଓ ତାଙ୍କ ଗଣନାଶକ, ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଏହା କହ।

Verse 21

ईश्वर उवाच अवाच्यमेतद् विज्ञानं ज्ञानमज्ञैर्बहिष्कृतम् / वक्ष्ये तव यथा तत्त्वं यदुक्तं परमर्षिभिः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏହି ଅନୁଭୂତିମୟ ବିଜ୍ଞାନ କଥାରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ; ଅଜ୍ଞମାନେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ପରମର୍ଷିମାନେ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ଯଥାର୍ଥ ତତ୍ତ୍ୱ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।

Verse 22

परं गुह्यतमं क्षेत्रं मम वाराणसी पुरी / सर्वेषामेव भूतानां संसारार्णवतारिणी

ମୋର ପୁରୀ ବାରାଣସୀ ପରମ ଗୁହ୍ୟତମ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଏହା ସଂସାର-ସମୁଦ୍ରରୁ ପାର କରାଏ।

Verse 23

तत्र भक्ता महादेवि मदीयं व्रतमास्थिताः / निवसन्ति महात्मानः परं नियममास्थिताः

ସେଠାରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ମୋର ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ବସନ୍ତି—ସେମାନେ ମହାତ୍ମା, ପରମ ନିୟମ ଓ ସଂଯମରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 24

उत्तमं सर्वतीर्थानां स्थानानामुत्तमं च तत् / ज्ञानानामुत्तमं ज्ञानमविमुक्तं परं मम

ଅବିମୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ; ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଧାମ। ଜ୍ଞାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପରମ ଜ୍ଞାନ—ଅବିମୁକ୍ତ, ଯାହା ମୋର ପରମ ପଦ।

Verse 25

स्थानान्तरं पवित्राणि तीर्थान्यायतनानि च / श्मशानसंस्थितान्येव दिव्यभूमिगतानि च

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ତୀର୍ଥ ଓ ଆୟତନ—କିଛି ଶ୍ମଶାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଆଉ କିଛି ଦିବ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 26

भूर्लोके नैव संलग्नमन्तरिक्षे ममालयम् / अयुक्तास्तन्न पश्यन्ति युक्ताः पश्यन्ति चेतसा

ମୋର ଆଲୟ ଭୂଲୋକ ସହିତ ସଂଲଗ୍ନ ନୁହେଁ; ଏହା ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଅଯୁକ୍ତମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଯୋଗଯୁକ୍ତମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରେ ଦେଖନ୍ତି।

Verse 27

श्मसानमेतद् विख्यातमविमुक्तमिति श्रुतम् / कालो भूत्वा जगदिदं संहराम्यत्र सुन्दरि

ଏହି ସ୍ଥାନ ଶ୍ମଶାନ ଭାବେ ବିଖ୍ୟାତ, ଏବଂ ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ ବୋଲି ଶ୍ରୁତିରେ ଶୁଣାଯାଏ। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏଠାରେ ମୁଁ କାଳସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ସଂହାର କରି ନିଜେ ମଧ୍ୟରେ ଲୀନ କରେ।

Verse 28

देवीदं सर्वगुह्यानां स्थानं प्रियतमं मम / मद्भक्तास्तत्र गच्छन्ति मामेव प्रविशन्ति ते

ହେ ଦେବୀ, ଏହା ସମସ୍ତ ଗୁହ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଅତିଗୁହ୍ୟ, ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଧାମ। ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି; ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେମାନେ କେବଳ ମୋତେ ହିଁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

Verse 29

दत्तं जप्तं हुतं चेष्टं तपस्तप्तं कृतं च यत् / ध्यानमध्ययनं ज्ञानं सर्वं तत्राक्षयं भवेत्

ଦାନ, ଜପ, ହୋମର ଆହୁତି, ଧର୍ମପ୍ରୟାସ, ତପସ୍ୟା, ଏବଂ ଯାହା କିଛି କରାଯାଏ—ଧ୍ୟାନ, ଶାସ୍ତ୍ରାଧ୍ୟୟନ ଓ ଜ୍ଞାନ ସହ—ସେ ସବୁ ସେଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 30

जन्मान्तरसहस्त्रेषु यत्पापं पूर्वसंचितम् / अविमुक्तं प्रविष्टस्य तत्सर्वं व्रजति क्षयम्

ହଜାର ଜନ୍ମରେ ପୂର୍ବସଞ୍ଚିତ ଯେ ପାପ, ଅବିମୁକ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ସେ ସବୁ କ୍ଷୟ ପାଇ ନଶିଯାଏ।

Verse 31

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा ये वर्णसंकराः / स्त्रियो म्लेच्छाश्च ये चान्ये संकीर्णाः पापयोनयः

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର—ଏବଂ ଯେମାନେ ବର୍ଣ୍ଣସଙ୍କର ହୋଇଛନ୍ତି; ସ୍ତ୍ରୀ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଗୋଷ୍ଠୀ, ପାପୟୋନିଜାତ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 32

कोटाः पिपीलिकाश्चैव ये चान्ये मृगपक्षिणः / कालेन निधनं प्राप्ता अविमुक्ते वरानने

ହେ ବରାନନେ! ଅବିମୁକ୍ତରେ କୀଟ, ପିପିଳିକା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମୃଗ-ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ କାଳବଶେ ନିଧନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 33

चन्द्रार्धमौलयस्त्र्यक्षा महावृषभवाहनाः / शिवे मम पुरे देवि जायन्ते तत्र मानवाः

ହେ ଦେବି ଶିବେ! ମୋର ସେହି ପୁରୀରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ରୁଦ୍ର-ଲକ୍ଷଣଧାରୀ ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି—ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧମୌଳି, ତ୍ରିନେତ୍ର ଏବଂ ମହାବୃଷଭବାହନ।

Verse 34

नाविमुक्ते मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी / ईश्वरानुगृहीता हि सर्वे यान्ति परां गतिम्

ଅବିମୁକ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା କୌଣସି ପାପୀ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; କାରଣ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସମସ୍ତେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 35

मोक्षं सुदुर्लभं मत्वा संसारं चातिभीषणम् / अश्मना चरणौ हत्वा वाराणस्यां वसेन्नरः

ମୋକ୍ଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ସଂସାର ଅତିଭୀଷଣ ବୋଲି ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟ ଵାରାଣସୀରେ ବସିବା ଉଚିତ—ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ପଥରରେ ନିଜ ପାଦକୁ ଆଘାତ କରି ମଧ୍ୟ (ନିଜକୁ ବାଧ୍ୟ କରି) ସେଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ।

Verse 36

दुर्लभा तपसा चापि पूतस्य परमेश्वरि / यत्र तत्र विपन्नस्य गतिः संसारमोक्षणी

ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ! ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଦୁର୍ଲଭ; କିନ୍ତୁ ବିପନ୍ନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଥାଆନ୍ତୁ, ସେଉଁଠି ସଂସାରମୋଚନୀ ଶରଣ-ଗତି ହୋଇଯାଆନ୍ତି।

Verse 37

प्रसादाज्जायते ह्येतन्मम शैलेन्द्रनन्दिनि / अप्रबुद्धा न पश्यन्ति मम मायाविमोहिताः

ହେ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରନନ୍ଦିନି! ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ କେବଳ ମୋର ପ୍ରସାଦରୁ ଜନ୍ମେ। ଯେମାନେ ଅପ୍ରବୁଦ୍ଧ, ସେମାନେ ମୋର ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ ମୋତେ—ପରମ ସତ୍ୟକୁ—ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 38

अविमुक्तं न सेवन्ति मूढा ये तमसावृताः / विण्मूत्ररेतसां मध्ये ते वसन्ति पुनः पुनः

ତମସାବୃତ ମୂଢମାନେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ମଳ, ମୂତ୍ର ଓ ରେତସ ମଧ୍ୟରେ—ଅଶୁଚି ଦେହବନ୍ଧନରେ—ପୁନଃ ପୁନଃ ବସନ୍ତି।

Verse 39

हन्यमानो ऽपि यो विद्वान् वसेद् विघ्नशतैरपि / स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति

ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଶତଶତ ବିଘ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ରହେ, ସେ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ; ସେଠାକୁ ଯାଇ ପୁଣି ଶୋକ କରେ ନାହିଁ।

Verse 40

जन्ममृत्युजरामुक्तं परं याति शिवालयम् / अपुनर्मरणानां हि सा गतिर्मोक्षकाङ्क्षिणाम् / यां प्राप्य कृतकृत्यः स्यादिति मन्यन्ति पण्डताः

ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜରାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସାଧକ ପରମ ଶିବାଳୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଗତି ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷୀମାନଙ୍କର; ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଫେରା ନାହିଁ। ତାହା ପାଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ—ଏମିତି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି।

Verse 41

न दानैर्न तपोभिश्च न यज्ञैर्नापि विद्यया / प्राप्यते गतिरुत्कृष्टा याविमुक्ते तु लभ्यते

ଦାନରେ ନୁହେଁ, ତପରେ ନୁହେଁ, ଯଜ୍ଞରେ ନୁହେଁ, କେବଳ ବିଦ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେ ତ ମାତ୍ର ବିମୁକ୍ତି—ମୁକ୍ତି—ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ।

Verse 42

नानावर्णा विवर्णाश्च चण्डालाद्या जुगुप्सिताः / किल्बिषैः पूर्णदेहा ये विशिष्टैः पातकैस्तथा / भेषजं परमं तेषामविमुक्तं विदुर्बुधाः

ନାନାବର୍ଣ୍ଣର ଓ ପତିତ ଅବସ୍ଥାର—ଚଣ୍ଡାଳାଦି ଜୁଗୁପ୍ସିତ ଲୋକ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଯେନ ପାପ ଓ ବିଶେଷ ମହାପାତକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅବିମୁକ୍ତ (କାଶୀ) କୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ପରମ ଔଷଧ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରତିକାର ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 43

अविमुक्तं परं ज्ञानमविमुक्तं परं पदम् / अविमुक्तं परं तत्त्वमविमुक्तं परं शिवम्

ଅବିମୁକ୍ତ ହିଁ ପରମ ଜ୍ଞାନ; ଅବିମୁକ୍ତ ହିଁ ପରମ ପଦ। ଅବିମୁକ୍ତ ହିଁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ; ଅବିମୁକ୍ତ ହିଁ ପରମ ଶିବ ସ୍ୱୟଂ।

Verse 44

कृत्वा वै नैष्ठिकीं दीक्षामविमुक्ते वसन्ति ये / तेषां तत्परमं ज्ञानं ददाम्यन्ते परं पदम्

ଯେମାନେ ଅବିମୁକ୍ତରେ ନୈଷ୍ଠିକୀ ଦୀକ୍ଷା গ্ৰହଣ କରି ବସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସେଇ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଦେଉଛି ଏବଂ ଅନ୍ତେ ପରମ ପଦ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।

Verse 45

प्रायागं नैमिषं पुण्यं श्रीशैलो ऽथ महालयः / केदारं भद्रकर्णं च गया पुष्करमेव च

ପ୍ରୟାଗ, ପୁଣ୍ୟ ନୈମିଷ, ଶ୍ରୀଶୈଳ ଓ ମହାଳୟ; କେଦାର, ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ, ଗୟା ଏବଂ ପୁଷ୍କର—ଏସବୁ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ।

Verse 46

कुरुक्षेत्रं रुद्रकोटिर्नर्मदाम्रातकेश्वरम् / शालिग्रामं च कुब्जाम्रं कोकामुखमनुत्तमम् / प्रभासं विजयेशानं गोकर्णं भद्रकर्णकम्

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ରୁଦ୍ରକୋଟି, ନର୍ମଦାତଟର ଅମ୍ରାତକେଶ୍ୱର; ଶାଳିଗ୍ରାମ ଓ କୁବ୍ଜାମ୍ର; ଅନୁତ୍ତମ କୋକାମୁଖ; ପ୍ରଭାସ, ବିଜୟେଶାନ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣକ—ଏସବୁକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି।

Verse 47

एतानि पुण्यस्थानानि त्रैलोक्ये विश्रुतानि ह / न यास्यन्ति परं मोक्षं वाराणस्यां यथा मृताः

ଏହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତଥାପି ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ ବାରାଣସୀରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିବାମାନଙ୍କ ପରି ପରମ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 48

वाराणस्यां विशेषेण गङ्गा त्रिपथगामिनी / प्रविष्टा नाशयेत् पापं जन्मान्तरशतैः कृतम्

ବିଶେଷକରି ବାରାଣସୀରେ ତ୍ରିପଥଗାମିନୀ ଗଙ୍ଗାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସ୍ନାନ କଲେ ଶତଶତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 49

अन्यत्र सुलभा गङ्गा श्राद्धं दानं तपो जपः / व्रतानि सर्वमेवैतद् वाराणस्यां सुदुर्लभम्

ଅନ୍ୟତ୍ର ଗଙ୍ଗା ସୁଲଭ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଦାନ, ତପ, ଜପ ଓ ବ୍ରତମାନେ ମଧ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ବାରାଣସୀରେ ଏ ସବୁ (ସିଦ୍ଧ ଫଳରେ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 50

यजेत जुहुयान्नित्यं ददात्यर्चयते ऽमरान् / वायुभक्षश्च सततं वाराणस्यां स्तितो नरः

ବାରାଣସୀରେ ବସୁଥିବା ନର ନିତ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରୁ, ହୋମାହୁତି ଦେଉ, ଦାନ କରୁ, ଅମର ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁ; ଏବଂ ସଦା ସଂଯମରେ ରହି ବାୟୁଭକ୍ଷଣ ପରି ତପସ୍ୟାମୟ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁ।

Verse 51

यदि पापो यदि शठो यदि वाधार्मिको नरः / वाराणसीं समासाद्य पुनाति सकलं नरः

ମନୁଷ୍ୟ ପାପୀ ହେଉ କି ଛଳୀ ହେଉ କି ଅଧାର୍ମିକ ହେଉ—ବାରାଣସୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ସେ ନିଜ ସମଗ୍ର ସତ୍ତାକୁ ପବିତ୍ର କରେ।

Verse 52

वाराणस्यां महादेवं येर्ऽचयन्ति स्तुवन्ति वै / सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते विज्ञेया गणेश्वराः

ଯେମାନେ ବାରାଣସୀ (କାଶୀ)ରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବଗଣମଧ୍ୟରେ ଗଣେଶ୍ୱର (ଗଣାଧିପ) ଭାବେ ପରିଚିତ।

Verse 53

अन्यत्र योगज्ञानाभ्यां संन्यासादथवान्यतः / प्राप्यते तत् परं स्थानं सहस्त्रेणैव जन्मना

ଯୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଜ୍ଞାନ ବିନା—କିମ୍ବା ସନ୍ନ୍ୟାସ ଅଥବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଶେଷ ଉପାୟ ବିନା—ସେ ପରମ ପଦ ସହସ୍ର ଜନ୍ମ ପରେ ମାତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 54

ये भक्ता देवदेवेशे वाराणस्यां वसन्ति वै / ते विन्दन्ति परं मोक्षमेकेनैव तु जन्मना

ଦେବଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖି ବାରାଣସୀ (କାଶୀ)ରେ ବସୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ପରମ ମୋକ୍ଷକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ଜନ୍ମରେ ହିଁ ପାଆନ୍ତି।

Verse 55

यत्र योगस्तथा ज्ञानं मुक्तिरेकेन जन्मना / अविमुक्तं समासाद्य नान्यद् गच्छेत् तपोवनम्

ଯେଉଁଠି ଯୋଗ ଓ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେଠି ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଅବିମୁକ୍ତ (କାଶୀ)କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତପୋବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 56

यतो मया न मुक्तं तदविमुक्तं ततः स्मृतम् / तदेव गुह्यं गुह्यानामेतद् विज्ञाय मुच्यते

ଯେହেতୁ ମୁଁ ଏହାକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରେନି, ସେହିପାଇଁ ଏହା ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ (କେବେ ନ ତ୍ୟଜିତ) ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଏହା ଗୁହ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଗୁହ୍ୟ; ଏହାକୁ ଜାଣିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 57

ज्ञानाज्ञानाभिनिष्ठानां परमानन्दमिच्छताम् / या गतिर्विहिता सुभ्रु साविमुक्ते मृतस्य तु

ହେ ସୁଭ୍ରୁ! ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠ ଓ ସାଧନା/କର୍ମନିଷ୍ଠ, ଯେମାନେ ପରମାନନ୍ଦ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେ ଗତି ବିଧିତ, ଅବିମୁକ୍ତରେ ମୁକ୍ତଭାବେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିବାଙ୍କର ସେଇ ପରମଗତି ହୁଏ।

Verse 58

यानि चैवाविमुक्तस्य देहे तूक्तानि कृत्स्नशः / पुरी वाराणसी तेभ्यः स्थानेभ्यो ह्यधिकाशुभा

ଅବିମୁକ୍ତର ଦେହରେ ଥିବା ବୋଲି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁହାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଠାରୁ—କାଶୀପୁରୀ ବାରାଣସୀ ଅଧିକ ଶୁଭ।

Verse 59

यत्र साक्षान्महादेवो देहान्ते स्वयमीश्वरः / व्याचष्टे तारकं ब्रह्म तत्रैव ह्यविमुक्तकम्

ଯେଉଁଠାରେ ଦେହାନ୍ତେ ସ୍ୱୟଂ ଈଶ୍ୱର ମହାଦେବ ସାକ୍ଷାତ୍ ହୋଇ ‘ତାରକ ବ୍ରହ୍ମ’ ଉପଦେଶ କରନ୍ତି—ସେଇ ସ୍ଥାନଟି ‘ଅବିମୁକ୍ତକ’ ନାମରେ ପରିଚିତ।

Verse 60

यत् तत् परतरं तत्त्वमविमुक्तमिति श्रुतम् / एकेन जन्मना देवि वाराणस्यां तदाप्नुयात्

ହେ ଦେବୀ! ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ ବୋଲି ଶ୍ରୁତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେଇ ପରମତର ତତ୍ତ୍ୱକୁ—ବାରାଣସୀରେ ବସିଲେ ମଣିଷ ଏକ ଜନ୍ମରେ ହିଁ ପାଇଯାଏ।

Verse 61

भ्रूमध्ये नाभिमध्ये च हृदये चैव मूर्धनि / यथाविमुक्तादित्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्

ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ, ନାଭିମଧ୍ୟ, ହୃଦୟ ଓ ମୂର୍ଧ୍ନିରେ—ଯେପରି ଅବିମୁକ୍ତରେ (ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ ସନ୍ନିଧି) ଅବସ୍ଥିତ, ସେପରି ବାରାଣସୀରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।

Verse 62

वरणायास्तथा चास्या मध्ये वाराणसी पुरी / तत्रैव संस्थितं तत्त्वं नित्यमेवाविमुक्तकम्

ବରଣା ଓ ଅସୀ ନଦୀର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଦେଶରେ ପବିତ୍ର ବାରାଣସୀ ପୁରୀ ଅଛି। ସେଠାରେ ହିଁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ନିତ୍ୟ ସ୍ଥିତ—ଏହା ଚିର ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର।

Verse 63

वाराणस्याः परं स्थानं न भूतं न भविष्यति / यत्र नारायणो देवो महादेवो दिवेश्वरः

ବାରାଣସୀଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ—ଯେଉଁଠି ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ ଦେବ ବିରାଜନ୍ତି ଏବଂ ଦେବେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଅଧିପତି ରୂପେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 64

तत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः / उपासते मां सततं देवदेवं पितामहम्

ସେଠାରେ ଦେବଗଣ—ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଉରଗ (ନାଗ) ଓ ରାକ୍ଷସ ସହିତ—ମୋତେ, ଦେବଦେବ ଓ ଆଦ୍ୟ ପିତାମହକୁ, ସତତ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 65

महापातकिनो ये च ये तेभ्यः पापकृत्तमाः / वाराणसीं समासाद्य ते यान्ति परमां गतिम्

ଯେମାନେ ମହାପାତକୀ, ଏବଂ ଯେମାନେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପାପକର୍ମୀ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବାରାଣସୀ (କାଶୀ) ପ୍ରାପ୍ତ କରି ପରମ ଗତିକୁ ଲଭନ୍ତି।

Verse 66

तस्मान्मुमुक्षुर्नियतो वसेद् वै मरणान्तिकम् / वाराणस्यां महादेवाज्ज्ञानं लब्ध्वा विमुच्यते

ଏହେତୁ ମୋକ୍ଷକାମୀ ସାଧକ ନିୟମିତ ହୋଇ ଜୀବନାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବାସ କରୁ; କାରଣ ବାରାଣସୀରେ ମହାଦେବଙ୍କଠାରୁ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ଜ୍ଞାନ ଲଭି ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 67

किन्तु विघ्ना भविष्यन्ति पापोपहतचेतसः / ततो नैव चरेत् पापं कायेन मनसा गिरा

କିନ୍ତୁ ପାପରେ ଆହତ ଚିତ୍ତ ଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଘ୍ନ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ତେଣୁ ଶରୀର, ମନ ଓ ବାଣୀଦ୍ୱାରା କେବେ ପାପ ନ କର।

Verse 68

एतद् रहस्यं वेदानां पुराणानां च सुव्रताः / अविमुक्ताश्रयं ज्ञानं न कश्चिद् वेत्ति तत्त्वतः

ହେ ସୁବ୍ରତମାନେ, ଏହି ହେଉଛି ବେଦ ଓ ପୁରାଣର ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ; ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ସମସ୍ତେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 69

देवतानामृषीणां च शृण्वतां परमेष्ठिनाम् / देव्यै देवेन कथितं सर्वपापविनाशनम्

ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପରମେଷ୍ଠିମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ଦେବ ଦେବୀଙ୍କୁ ସର୍ବପାପବିନାଶକ ଏହି ଉପଦେଶ କହିଲେ।

Verse 70

यथा नारायणः श्रेष्ठो देवानां पुरुषोत्तमः / यथेश्वराणां गिरिशः स्थानानां चैतदुत्तमम्

ଯେପରି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାରାୟଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ଈଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗିରୀଶ (ଶିବ) ପ୍ରଧାନ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନମଧ୍ୟରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ହିଁ ଉତ୍ତମ।

Verse 71

यैः समाराधितो रुद्रः पूर्वस्मिन्नेव जन्मनि / ते विन्दन्ति परं क्षेत्रमविमुक्तं शिवालयम्

ଯେମାନେ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ହିଁ ପରମ କ୍ଷେତ୍ର—ଅବିମୁକ୍ତ, ଶିବାଳୟ—ଲାଭ କରନ୍ତି।

Verse 72

कलिकल्मषसंभूता येषामुपहता मतिः / न तेषां वेदितुं शक्यं स्थानं तत् परमेष्ठिनः

କଳିଯୁଗର କଳ୍ମଷଜନିତ ଦୋଷରେ ଯାହାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଆହତ, ସେମାନେ ପରମେଷ୍ଠି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସେହି ପରମ ଧାମକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 73

ये स्मरन्ति सदा कालं विन्दन्ति च पुरीमिमाम् / तेषां विनश्यति क्षिप्रमिहामुत्र च पातकम्

ଯେମାନେ ସଦା ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ପୁରୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାପ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ—ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ।

Verse 74

यानि चेह प्रकुर्वन्ति पातकानि कृतालयाः / नाशयेत् तानि सर्वाणि देवः कालतनुः शिवः

ଏଠାରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲୋକେ ଯେଉଁ ପାପ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତକୁ କାଳତନୁ ଦେବ ଶିବ ନଶାଇଦିଅନ୍ତି।

Verse 75

आगच्छतामिदं स्थानं सेवितुं मोक्षकाङ्क्षिणाम् / मृतानां च पुनर्जनम् न भूयो भवसागरे

ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷୀମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ସେବା-ଆରାଧନା କରିବାକୁ ଆସନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାଙ୍କୁ ଭବସାଗରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।

Verse 76

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वाराणस्यां वसेन्नरः / योगी वाप्यथवायोगी पापी वा पुण्यकृत्तमः

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ମନୁଷ୍ୟ ଵାରାଣସୀରେ ବସୁନ୍ତୁ—ସେ ଯୋଗୀ ହେଉ କି ଅଯୋଗୀ, ପାପୀ ହେଉ କି ପରମ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ।

Verse 77

न वेदवचनात् पित्रोर्न चैव गुरुवादतः / मतिरुत्क्रमणीया स्यादविमुक्तगतिं प्रति

ବେଦବଚନର ବଳରେ, ପିତାମାତାଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ମଧ୍ୟ—ଅବିମୁକ୍ତଗତି ପ୍ରତି ଯାଉଥିବା ସଙ୍କଳ୍ପ କେବେ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 78

सूत उवाच इत्येवमुक्त्वा भगवान् व्यासो वेदविदां वरः / सहैव शिष्यप्रवरैर्वाराणस्यां चचार ह

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କହି, ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ ଉତ୍ତମ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ବାରାଣସୀରେ ବିଚରଣ କଲେ।