Adhyaya 20

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकोनविशो ऽध्यायः सूत उवाच त्रिधन्वा राजपुत्रस्तु धर्मेणापालयन्महीम् / तस्य पुत्रो ऽभवद् विद्वांस्त्रय्यारुण इति स्मृतः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ପୂର୍ବବିଭାଗରେ ଏକୋନବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ସୂତ କହିଲେ—ରାଜପୁତ୍ର ତ୍ରିଧନ୍ୱା ଧର୍ମାନୁସାରେ ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ କଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ‘ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 2

तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून्महाबलः / भार्या सत्यधना नाम हरिश्चन्द्रमजीजनत्

ତାଙ୍କର ସତ୍ୟବ୍ରତ ନାମକ ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ହେଲା। ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସତ୍ୟଧନା ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 3

हरिश्चन्द्रस्य पुत्रो ऽभूद् रोहितो नाम वीर्यवान् / हरितो रोहितस्याथ धुन्धुस्तस्य सुतो ऽभवत्

ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ରୋହିତ ନାମକ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ପୁତ୍ର ହେଲା। ରୋହିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ହରିତ, ଏବଂ ହରିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୁନ୍ଧୁ ହେଲା।

Verse 4

विजयश्च सुदेवश्च धुन्धुपुत्रौ बभूवतुः / विजयस्याभवत् पुत्रः कारुको नाम वीर्यवान्

ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ବିଜୟ ଓ ସୁଦେବ। ବିଜୟଙ୍କରୁ ବୀର୍ୟବାନ କାରୁକ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା।

Verse 5

कारुकस्य वृकः पुत्रस्तस्माद् बाहुरजायत / सगरस्तस्य पुत्रौऽभूद् राजा परमधार्मिकः

କାରୁକଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃକ; ତାହାରୁ ବାହୁ ଜନ୍ମିଲେ। ବାହୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଗର, ପରମଧାର୍ମିକ ରାଜା ଥିଲେ।

Verse 6

द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा / ताभ्यामाराधितः प्रादादौर्वाग्निर्वरमुत्तमम्

ସଗର ରାଜାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ରାଣୀ ଥିଲେ—ପ୍ରଭା ଓ ଭାନୁମତୀ। ଉଭୟଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଔର୍ବ ଋଷି, ଔର୍ବାଗ୍ନି-ସ୍ୱରୂପେ, ଉତ୍ତମ ବର ଦେଲେ।

Verse 7

एकं भानुमती पुत्रमगृह्णादसमञ्जसम् / प्रभा षष्टिसहस्त्रं तु पुत्राणां जगृहे शुभा

ଭାନୁମତୀ ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଅସମଞ୍ଜସ। ଶୁଭା ପ୍ରଭା ତ ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 8

असमञ्सस्य तनयो ह्यंशुमान् नाम पार्थिवः / तस्य पुत्रो दिलीपस्तु दिलीपात् तु भगीरथः

ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଂଶୁମାନ ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ, ଏବଂ ଦିଲୀପଙ୍କରୁ ଭଗୀରଥ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 9

येन भागीरथी गङ्गा तपः कृत्वावतारिता / प्रसादाद् देवदेवस्य महादेवस्य धीमतः

ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତପ କରି ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ଲୋକକୁ ଅବତରିଲେ—ସେ ଦେବଦେବ, ଧୀମାନ ମହାଦେବଙ୍କ କୃପା।

Verse 10

भगीरथस्य तपसा देवः प्रीतमना हरः / बभार शिरसा गङ्गां सोमान्ते सोमभूषणः

ଭଗୀରଥଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ହୃଦୟେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବ ହର (ଶିବ)—ସୋମଭୂଷଣ, ଜଟାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ—ଗଙ୍ଗାକୁ ଶିରେ ବହିଲେ।

Verse 11

भगीरथसुतश्चापि श्रुतो नाम बभूव ह / नाभागस्तस्य दायादः सिन्धुद्वीपस्ततो ऽभवत्

ଭଗୀରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ଶ୍ରୁତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଦାୟାଦ ନାଭାଗ; ପରେ ସେହି ବଂଶରେ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 12

अयुतायुः सुतस्तस्य ऋतुपर्णस्तु तत्सुतः / ऋतुपर्णस्य पुत्रो ऽभूत् सुदासो नाम धार्मिकाः / सौदासस्तस्य तनयः ख्यातः कल्माषपादकः

ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅୟୁତାୟୁ; ଅୟୁତାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ। ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ର ସୁଦାସ; ସୁଦାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୌଦାସ, ଯିଏ କଲ୍ମାଷପାଦ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 13

वसिष्ठस्तु महातेजाः क्षेत्रे कल्माषपादके / अश्मकं जनयामसा तमिक्ष्वाकुकुलध्वजम्

ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବଶିଷ୍ଠ କଲ୍ମାଷପାଦଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରେ (ପତ୍ନୀରେ) ଅଶ୍ମକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ସେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କୁଳର ଧ୍ୱଜ (ଗୌରବ) ହେଲେ।

Verse 14

अश्मकस्योत्कलायां तु नकुलो नाम पार्थिवः / स हि रामभयाद् राजा वनं प्राप सुदुः खितः

ଅଶ୍ମକଙ୍କ ଅଧୀନ ଉତ୍କଳ ଦେଶରେ ନକୁଳ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ। ରାମଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ବନକୁ ଗଲେ।

Verse 15

विभ्रत् स नारीकवचं तस्माच्छतरथो ऽभवत् / तस्माद् बिलिबिलिः श्रीमान्वृद्धशर्माचतत्सुतः

ସେ ନାରୀ-କବଚ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଶତରଥ ଜନ୍ମିଲେ। ଶତରଥଠାରୁ ଶ୍ରୀମାନ ବିଲିବିଲି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃଦ୍ଧଶର୍ମା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 16

तस्माद् विश्वसहस्तस्मात् खट्वाङ्ग इति विश्रुतः / दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत

ସେହି ବିଶ୍ୱସହଠାରୁ ‘ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୀର୍ଘବାହୁ; ତାଙ୍କଠାରୁ ରଘୁ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 17

रघोरजः समुत्पन्नो राजा दशरथस्ततः / रामो दाशरथिर्वोरो धर्मज्ञो लोकविश्रुतः

ରଘୁଙ୍କ ବଂଶରୁ ରାଜା ଦଶରଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଦାଶରଥି ବୀର ରାମ ଜନ୍ମିଲେ—ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଲୋକବିଶ୍ରୁତ।

Verse 18

भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश्च महाबलः / सर्वे शक्रसमा युद्धे विष्णुशक्तिसमन्विताः / जज्ञे रावणनाशार्थं विष्णुरंशेन विश्वकृत्

ଭରତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ମହାବଳୀ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ—ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରସମ ଓ ବିଷ୍ଣୁଶକ୍ତିସମନ୍ୱିତ ଥିଲେ। ରାବଣନାଶ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 19

रामस्य सुभगा भार्या जनकस्यात्मजा शुभा / सीता त्रिलोकविख्याता शीलौदार्यगुणान्विता

ରାମଙ୍କ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ପତ୍ନୀ, ଜନକଙ୍କ ଶୁଭ କନ୍ୟା ସୀତା ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ; ସେ ଶୀଳ ଓ ଔଦାର୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 20

तपसा तोषिता देवी जनकेन गिरीन्द्रजा / प्रायच्छज्जानकीं सीतां राममेवाश्रिता पतिम्

ଜନକଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରକନ୍ୟା ଦେବୀ, ପତି ଓ ଶରଣ ଭାବେ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଜାନକୀ ସୀତାକୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 21

प्रीतश्च भगवानीशस्त्रिशूली नीललोहितः / प्रददौ शत्रुनाशार्थं जनकायाद्भुतं धनुः

ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ନୀଲଲୋହିତ ଭଗବାନ ଈଶ, ଶତ୍ରୁନାଶ ପାଇଁ ଜନକଙ୍କୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁ ଦେଲେ।

Verse 22

स राजा जनको विद्वान् दातुकामः सुतामिमाम् / अघोषयदमित्रघ्नो लोके ऽस्मिन् द्विजपुङ्गवाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ସେ ବିଦ୍ୱାନ ରାଜା ଜନକ, ଏହି କନ୍ୟାକୁ କନ୍ୟାଦାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଅମିତ୍ରଘ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ଲୋକରେ ସର୍ବତ୍ର ଘୋଷଣା କରାଇଲେ।

Verse 23

इदं धनुः समादातुं यः शक्नोति जगत्त्रये / देवो वा दानवो वापि स सीतां लब्धुमर्हति

ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେ କେହି ଏହି ଧନୁକୁ ଉଠାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ—ସେ ଦେବ ହେଉ କି ଦାନବ—ସେହି ସୀତାକୁ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 24

विज्ञाय रामो बलवान् जनकस्य गृहं प्रभुः / भञ्जयामास चादाय गत्वासौ लीलयैव हि

ବିଷୟ ଜାଣି ବଳବାନ୍ ପ୍ରଭୁ ରାମ ଜନକଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ; ଧନୁଷ ଉଠାଇ ସେ ତାହାକୁ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।

Verse 25

उद्ववाह च तां कन्यां पार्वतीमिव शङ्करः / रामः परमधर्मात्मा सेनामिव च षण्मुखः

ପରମଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଶଙ୍କର ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିବା ପରି ବିବାହ କଲେ; ଏବଂ ଷଣ୍ମୁଖ ଯେପରି ସେନାକୁ ବହନ କରନ୍ତି ସେପରି ତାଙ୍କୁ ସାଥେ ନେଲେ।

Verse 26

ततो बहुतिथे काले राजा दशरथः स्वयम् / रामं ज्येष्ठं सुतं वीरं राजानं कर्तुमारभत्

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ରାଜା ଦଶରଥ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବୀର ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ରାଜା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 27

तस्याथ पत्नी सुभगा कैकेयी चारुभाषिणी / निवारयामास पतिं प्राह संभ्रान्तमानसा

ତେବେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ—ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ମଧୁରଭାଷିଣୀ କୈକେୟୀ—ପତିଙ୍କୁ ନିବାରି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ମନରେ କଥା କହିଲେ।

Verse 28

मत्सुतं भरतं वीरं राजानं कर्तुमर्हसि / पूर्वमेव वरो यस्माद् दत्तो मे भवता यतः

ତୁମେ ମୋର ବୀର ପୁତ୍ର ଭରତଙ୍କୁ ରାଜା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ବର ଦେଇଥିଲ।

Verse 29

स तस्या वचनं श्रुत्वा राजा दुः खितमानसः / बाढमित्यब्रवीद् वाक्यं तथा रामो ऽपि धर्मवित्

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା ଶୋକଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ମନେ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହିଲେ; ସେହିପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶ୍ରୀରାମ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।

Verse 30

प्रणम्याथ पितुः पादौ लक्ष्मणेन सहाच्युतः / ययौ वनं सपत्नीकः कृत्वा समयमात्मवान्

ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ପିତାଙ୍କ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ହୋଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ପତ୍ନୀ ସହ ବନକୁ ଗଲେ।

Verse 31

संवत्सराणां चत्वारि दश चैव महाबलः / उवास तत्र मतिमान् लक्ष्मणेन सह प्रभुः

ଚୌଦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ମହାବଳୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ପ୍ରଭୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ସେଠାରେ ବସବାସ କଲେ।

Verse 32

कदाचिद् वसतो ऽरण्ये रावणो नाम राक्षसः / परिव्राजकवेषेण सीतां हृत्वा ययौ पुरीम्

ଏକଦା ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବାବେଳେ, ରାବଣ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ପରିବ୍ରାଜକ ବେଷରେ ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନିଜ ପୁରୀକୁ ଚାଲିଗଲା।

Verse 33

अदृष्ट्वा लक्ष्मणो रामः सीतामाकुलितेन्द्रियौ / दुः खशोकाभिसंतप्तौ बभूवतुररिन्दमौ

ସୀତାଙ୍କୁ ନଦେଖି ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆକୁଳ ହେଲା; ଦୁଃଖ-ଶୋକରେ ସେମାନେ ସନ୍ତପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 34

ततः कदाचित् कपिना सुग्रीवेण द्विजोत्तमाः / वानराणामभूत् सख्यं रामस्याक्लिष्टकर्मणः

ତେବେ କେତେବେଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ଶ୍ରୀରାମ କପିରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ସଖ୍ୟ କଲେ; ତାହାଦ୍ୱାରା ବାନରସେନାର ସହାୟତା ପାଇଲେ।

Verse 35

सुग्रीवस्यानुगो वीरो हनुमान् न्म वानरः / वायुपुत्रौ महातेजा रामस्यासीत् प्रियः सदा

ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅନୁଗ ଥିଲେ ବୀର ବାନର ହନୁମାନ। ସେ ବାୟୁପୁତ୍ର, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଏବଂ ସଦା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।

Verse 36

स कृत्वा परमं धैर्यं रामाय कृतनिश्चयः / आनयिष्यामि तां सीतामित्युक्त्वा विचचार ह

ସେ ପରମ ଧୈର୍ୟ ଧାରଣ କରି ରାମକାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ; “ମୁଁ ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିବି” ବୋଲି କହି ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 37

महीं सागरपर्यन्तां सीतादर्शनतत्परः / जगाम रावणपुरीं लङ्कां सागरसंस्थिताम्

ସୀତାଦର୍ଶନରେ ତତ୍ପର ହୋଇ ସେ ପୃଥିବୀକୁ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ରାବଣପୁରୀ ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ।

Verse 38

तत्राथ निर्जने देशे वृक्ष्मूले शुचिस्मिताम् / अपश्यदमलां सीतां राक्षसीभिः समावृताम्

ସେଠାରେ ନିର୍ଜନ ଦେଶରେ, ବୃକ୍ଷମୂଳେ, ଶୁଚିସ୍ମିତା ନିର୍ମଳ ସୀତାଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ; ସେ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇଥିଲେ।

Verse 39

अश्रुपूर्णेक्षणां हृद्यां संस्मरन्तीमनिन्दिताम् / राममिन्दीवरश्यामं लक्ष्मणं चात्मसंस्थितम्

ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନା, ହୃଦୟରେ କୋମଳ ଓ ନିର୍ଦୋଷା ସେ ନୀଳପଦ୍ମଶ୍ୟାମ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଏବଂ ଆତ୍ମସ୍ଥିର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲା।

Verse 40

निवेदयित्वा चात्मानं सीतायै रहसि स्वयम् / असंशयाय प्रददावस्यै रामाङ्गुलीयकम्

ସେ ଗୁପ୍ତରେ ସୀତାଙ୍କୁ ନିଜ ପରିଚୟ ଜଣାଇ, ତାଙ୍କର ସନ୍ଦେହ ନ ରହୁ ଭାବେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଳୀୟକ ଦେଲା।

Verse 41

दृष्ट्वाङ्गुलीयकं सीता पत्युः परमशोभनम् / मेने समागतं रामं प्रीतिविस्फारितेक्षणा

ପତିଙ୍କର ପରମ ଶୋଭାମୟ ଅଙ୍ଗୁଳୀୟକ ଦେଖି, ପ୍ରୀତିରେ ବିସ୍ତାରିତ ନୟନା ସୀତା ଭାବିଲେ—ଶ୍ରୀରାମ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

Verse 42

समाश्वास्य तदा सीतां दृष्ट्वा रामस्य चान्तिकम् / नयिष्ये त्वां महाबाहुरुक्त्वा रामं ययौ पुनः

ତେବେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଶ୍ରୀରାମ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖି, ମହାବାହୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯିବି,” ଏବଂ ପୁନଃ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

Verse 43

निवेदयित्वा रामाय सीतादर्शनमात्मवान् / तस्थौ रामेण पुरतो लक्ष्मणेन च पूजितः

ସୀତାଦର୍ଶନର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି, ଆତ୍ମବାନ ସେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

Verse 44

ततः स रामो बलवान् सार्धं हनुमता स्वयम् / लक्ष्मणेन च युद्धाय बुद्धिं चक्रे हि रक्षसाम्

ତେବେ ବଳବାନ୍ ଶ୍ରୀରାମ ସ୍ୱୟଂ ହନୁମାନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିରୋଧେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 45

कृत्वाथ वानरशतैर्लङ्कामार्गं महोदधेः / सेतुं परमधर्मात्मा रावणं हतवान् प्रभुः

ତାପରେ ଶତଶତ ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲଙ୍କାକୁ ଯିବା ପଥ କରାଇ, ପରମ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଭୁ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରି ରାବଣକୁ ବଧ କଲେ।

Verse 46

सपत्नीकं च ससुतं सभ्रातृकमरिदमः / आनयामास तां सीतां वायुपुत्रसहायवान्

ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କୁ ସହାୟ କରି, ଅରିଦମ (ରାମ) ସୀତାଙ୍କୁ ସହପତ୍ନୀ, ପୁତ୍ର ଓ ଭ୍ରାତା ସହିତ ପୁନଃ ଆଣିଲେ।

Verse 47

सेतुमध्ये महादेवमीशानं कृत्तिवाससम् / स्थापयामास लिङ्गस्थं पूजयामास राघवः

ସେତୁର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରାଘବ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ବିରାଜିତ ମହାଦେବ ଈଶାନ—କୃତ୍ତିବାସ—ଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କଲେ।

Verse 48

तस्य देवो महादेवः पार्वत्या सह शङ्करः / प्रत्यक्षमेव भगवान् दत्तवान् वरमुत्तमम्

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭଗବାନ୍ ମହାଦେବ ଶଙ୍କର ପାର୍ବତୀ ସହ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବର ଦାନ କଲେ।

Verse 49

यत् त्वया स्थापितं लिङ्गं द्रक्ष्यन्तीह द्विजातयः / महापातकसंयुक्तास्तेषां पापं विनश्यतु

ତୁମେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଏଠାରେ ଯେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ମହାପାତକଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ପାପ ନଶିଯାଉ।

Verse 50

अन्यानि चैव पापानि स्नातस्यात्र महोदधौ / दर्शनादेव लिङ्गसल्य नाशं यान्ति न संशयः

ଏଠାରେ ମହୋଦଧିରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ; ଏବଂ କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ଲିଙ୍ଗସମ୍ବନ୍ଧୀ ଶଲ୍ୟସଦୃଶ କ୍ଲେଶ ନଶିଯାଏ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 51

यावत् स्थास्यन्ति गिरयो यावदेषा च मेदिनी / यावत् सेतुश्च तावच्च स्थास्याम्यत्र तिरोहितः

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପର୍ବତମାନେ ଅବିଚଳ ରହିବେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀ ରହିବ, ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ସେତୁ ଦଢ଼ ରହିବ—ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏଠାରେ ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ତିରୋହିତ ହୋଇ ରହିବି।

Verse 52

स्नानं दानं जपः श्राद्धं भविष्यत्यक्ष्यं कृतम् / स्मरणादेव लिङ्गस्य दिनपापं प्रणश्यति

ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ—ଏସବୁର ଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ଏବଂ କେବଳ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ମରଣରେ ଦିନର ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 53

इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुः परिष्वज्य तु राघवम् / सनन्दी सगणो रुद्रस्तत्रैवान्तरधीयत

ଏହିପରି କହି ଭଗବାନ୍ ଶମ୍ଭୁ ରାଘବଙ୍କୁ ପରିଷ୍ୱଜନ କଲେ; ପରେ ନନ୍ଦୀ ଓ ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ରୁଦ୍ର ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 54

रामो ऽपि पालयामास राज्यं धर्मपरायणः / अभिषिक्तो महातेजा भरतेन महाबलः

ରାମ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମପରାୟଣ ହୋଇ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ। ମହାବଳୀ ଭରତ ତାହାଙ୍କୁ ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 55

विशेषाढ् ब्राह्मणान् सर्वान् पूजयामसचेश्वरम् / यज्ञेन यज्ञहन्तारमश्वमेधेन शङ्करम्

ଏହିହେତୁ ଆମେ ବିଶେଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପୂଜିଲୁ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞର ନିୟନ୍ତା ଓ ସଂହାରକ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ, ବିଶେଷତଃ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ଆରାଧନା କଲୁ।

Verse 56

रामस्य तनयो जज्ञे कुश इत्यभिविश्रुतः / लवश्च सुमहाभागः सर्वतत्त्वार्थवित् सुधीः

ରାମଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘କୁଶ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ ଜନ୍ମିଲେ। ଏବଂ ‘ଲବ’—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟବାନ, ସୁଧୀ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥର ଜ୍ଞାତା—ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 57

अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तत्सुतो ऽभवत् / नलस्तु निषधस्याभून्नभस्तमादजायत

କୁଶଙ୍କୁ ଠାରୁ ଅତିଥି ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଷଧ ହେଲେ। ନିଷଧଙ୍କୁ ଠାରୁ ନଲ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ନଭସ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 58

नभसः पुण्डरीकाख्यः क्षेमधन्वा च तत्सुतः / तस्य पुत्रो ऽभवद् वीरो देवानीकः प्रतापवान्

ନଭସଙ୍କୁ ଠାରୁ ‘ପୁଣ୍ଡରୀକ’ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କ୍ଷେମଧନ୍ୱା ହେଲେ। କ୍ଷେମଧନ୍ୱାଙ୍କର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ବୀର ପୁତ୍ର ଦେବାନୀକ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 59

अहीनगुस्तस्य सुतो सहस्वांस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्माच्चन्द्रावलोकस्तु तारापीडस्तु तत्सुतः

ଅହୀନଗୁଠାରୁ ସହସ୍ୱାନ୍ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ପରେ ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା। ତାହାଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତାରାପୀଡ।

Verse 60

तारापीडाच्चन्द्रगिरिर्भानुवित्तस्ततो ऽभवत् / श्रुतायुरभवत् तस्मादेते इक्ष्वाकुवंशजाः / सर्वे प्राधान्यतः प्रोक्ताः समासेन द्विजोत्तमाः

ତାରାପୀଡଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଗିରି ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଭାନୁବିତ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଭାନୁବିତ୍ତଠାରୁ ଶ୍ରୁତାୟୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଏମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶଜ; ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ପ୍ରଧାନମାନେ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଗଲେ।

Verse 61

य इमं शृणुयान्नित्यमिक्ष्वाकोर्वंशमुत्तमम् / सर्वपापविनिर्मुक्तो स्वर्गलोके महीयते

ଯେ ଏହି ଉତ୍ତମ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶକଥାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।