Adhyaya 56

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे सागरोपाख्यानेशुमतो राज्यप्राप्तिर्नाम पञ्चपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५५// जैमिनिरुवाच एतत्ते चरितं सर्वं सगरस्य महात्मनः / संक्षेपविस्तराभ्यां तु कथितं पापनाशनम्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ ସାଗରୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ‘ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟପ୍ରାପ୍ତି’ ନାମ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ଜୈମିନି କହିଲେ—ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରିତ ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତାରରେ କଥିତ; ଏହା ପାପନାଶକ।

Verse 2

खण्डों ऽयं भारतो नाम दक्षिणोत्तरमायतः / नवयोजनसाहस्रं विस्तारपरिमण्डलम्

ଏହି ‘ଭାରତ’ ନାମକ ଖଣ୍ଡ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ; ଏହାର ବିସ୍ତାର ପରିମାଣ ନବହଜାର ଯୋଜନ।

Verse 3

पुत्रैस्तस्य नरेद्रस्य मृगयद्भिस्तुरङ्गमम् / योजनानां सहस्रं तु खात्वाष्टौ विनिपातिताः

ସେହି ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅଶ୍ୱକୁ ଖୋଜୁଥିବାବେଳେ ଏକହଜାର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମି ଖୋଦିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଠଜଣ ପତିତ ହୋଇ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 4

सागरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः / ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्

ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମକରାଳୟ ସମୁଦ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା; ସେହିଦିନଠାରୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ‘ସାଗର’ ନାମ ପାଇଲା।

Verse 5

ब्रह्मपादावधि महीं सतीर्थक्षेत्रकाननाम् / अब्धिः संक्रमयामास परिक्षिप्य निजांभसा

ସମୁଦ୍ର ନିଜ ଜଳଦ୍ୱାରା ତୀର୍ଥ-କ୍ଷେତ୍ର-କାନନସହିତ ସେହି ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ରହ୍ମପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ପ୍ଲାବିତ କଲା।

Verse 6

ततस्तन्निलयाः सर्वे सदेवासुरमानवाः / इतस्ततश्च संजाता दुःखेन महतान्विताः

ତାପରେ ସେ ସେ ନିବାସର ସମସ୍ତେ—ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମାନବ—ଇତସ୍ତତଃ ଜନ୍ମି ମହାଦୁଃଖରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 7

गोकर्णं नाम विख्यातं क्षेत्रं सर्वसुरार्चितम् / सार्द्धयोजनविस्तारं तीरे पश्चिम वारिधेः

ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଚ୍ଚିତ; ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଏହା ଦେଢ଼ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 8

तत्रासंख्यानि तीर्थानि मुनिदेवालयाश्च वै / वसंति सिद्धसंघाश्च क्षेत्रे तस्मिन्पुरा नृप

ହେ ନୃପ! ସେଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦେବାଳୟ ଅଛି; ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁରାତନକାଳରୁ ସିଦ୍ଧସଂଘମାନେ ବସନ୍ତି।

Verse 9

क्षेत्रं तल्लोकविख्यातं सर्वपापहरं शुभम् / तत्तीर्थमब्धेरपतद्भागे दक्षिणपश्चिमे

ସେ କ୍ଷେତ୍ର ଲୋକବିଖ୍ୟାତ, ଶୁଭ ଓ ସର୍ବପାପହର; ତାହାର ତୀର୍ଥ ସମୁଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 10

यत्र सर्वे तपस्तप्त्वा मुनयः संशितव्रताः / निर्वाणं परमं प्राप्ताः पुनरावृत्तिवर्जितम्

ଯେଉଁଠାରେ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ମୁନିମାନେ ତପ କରି ପରମ ନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଯାହା ପୁନରାବୃତ୍ତି (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ରହିତ।

Verse 11

तत्त्रेत्रस्य प्रभावेण प्रीत्या भूतगणैः सह / देव्या च सकलैर्देवैर्नित्यं वसति शङ्करः

ସେଇ ତ୍ରେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ, ଭୂତଗଣଙ୍କ ସହ ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ, ଦେବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଶଙ୍କର ନିତ୍ୟ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 12

एनांसि यत्समुद्दिश्य तीर्थयात्रां प्रकुर्वताम् / नृणामाशु प्रणश्यन्ति प्रवाते शुष्कपर्णवत्

ଯେ ତୀର୍ଥକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଲୋକେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାପ ଶୀଘ୍ରେ ପବନରେ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ପରି ନଶିଯାଏ।

Verse 13

तत्क्षेत्रसेवनरतिर् नैव जात्वभिजायते / समीपे वसमानोनामपि पुंसां दुरात्मनाम्

ସେ କ୍ଷେତ୍ରସେବାରେ ରତି ଦୁରାତ୍ମା ପୁରୁଷମାନଙ୍କର, ସମୀପରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

Verse 14

महाता सुकृतेनैव तत्क्षेत्रगमने रतिः / नृणां संजायते राजन्नान्यथा तु कथञ्चन

ହେ ରାଜନ୍! କେବଳ ମହାନ୍ ସୁକୃତରେ ମାତ୍ର ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସେ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବାର ରତି ଜନ୍ମେ; ଅନ୍ୟଥା କେବେ ନୁହେଁ।

Verse 15

निर्बन्धेन तु ये तस्मिन्प्राणिनः स्थिरजङ्गमाः / म्रियन्ते नृप सद्यस्ते स्वर्गं प्राप्स्यन्ति शाश्वतम्

ହେ ନୃପ! ଯେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେଠାରେ ଅନିବାର୍ୟଭାବେ ମରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 16

स्मृत्यापि सकलैः पापैर्यस्य मुच्येत मानवः / क्षेत्राणामुत्तमं क्षेत्रं सर्वतीर्थनिकेतनम्

ଯାହାକୁ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେହି କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର, ସର୍ବତୀର୍ଥର ନିକେତନ।

Verse 17

स्नात्वा चैतेषु तीर्थेषु यजन्तश्च सदाशिवम् / सिद्धिकामा वसंति स्म मुनयस्तत्र केचन

ଏହି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସିଦ୍ଧିକାମୀ କିଛି ମୁନି ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 18

कामक्रोधविनिर्मुक्ता ये तस्मिन्वीतमत्सराः / निवसंत्यचिरेणैव तत्सिद्धिंप्राप्नुवन्ति हि

ଯେମାନେ ସେଠାରେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମତ୍ସରହୀନ ହୋଇ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ହିଁ ସେହି ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।

Verse 19

जपहोमरताः शान्ता निपता ब्रह्मचारिणः / वसंति तस्मिन्ये ते हि सिद्धिं प्राप्स्यन्त्यभीप्सिताम्

ଯେମାନେ ଜପ ଓ ହୋମରେ ରତ, ଶାନ୍ତ, ବିନୀତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ପାଇବେ।

Verse 20

दानहोमजपाद्यं वै पितृदेवद्विजार्चनम् / अन्यस्मात्कोटिगुणितं भवेत्तस्मिन्फलं नृप

ହେ ନୃପ! ସେଠାରେ ଦାନ, ହୋମ, ଜପ ଆଦି ଏବଂ ପିତୃ-ଦେବ-ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନ—ଏସବୁର ଫଳ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନଠାରୁ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 21

अंभोधिसलिले मग्न तस्मिन् क्षेत्रे ऽतिपावने / महता तपसा युक्ता मुनयस्तन्निवासिनः

ସମୁଦ୍ରଜଳରେ ନିମଗ୍ନ ସେଇ ଅତିପାବନ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନେ ମହାତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 22

सह्यं शिखरिणं श्रेष्ठं निलयार्थं समारुहन् / वसंतस्तत्र ते सर्वे संप्रधार्य परस्परम्

ନିଲୟାର୍ଥେ ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଖରଯୁକ୍ତ ସହ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଆରୋହଣ କଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପର ଆଲୋଚନା କରି ବସିଲେ।

Verse 23

सहेन्द्राद्रौ तपस्यन्तं रामं गन्तुं प्रचक्रमुः / राजोवाच / अगस्त्यपीततोये ऽब्धौ परितो राजनन्दनैः

ସହ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟାରତ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ରାଜା କହିଲେ—ହେ ରାଜନନ୍ଦନମାନେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପୀତ ଜଳଯୁକ୍ତ (ଶୂନ୍ୟ) ସମୁଦ୍ରର ଚାରିପାଖେ…

Verse 24

खात्वाधः पातिते क्षेत्रे सतीर्थाश्रमकानने / भूभागेषु तथान्येषु पुरग्रमाकरादिषु

ଖୋଦି ତଳକୁ ପତିତ ହୋଇଥିବା ସେଇ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ତୀର୍ଥ-ଆଶ୍ରମ-କାନନରେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭୂଭାଗରେ—ନଗର, ଗ୍ରାମ, ଖଣି ଆଦିରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 25

विनाशितेषु देशेषु समुद्रोपान्तवर्त्तिषु / किमकार्षुर्मुनिश्रेष्ठ जनास्तन्निलयास्ततः

ସମୁଦ୍ରତଟସ୍ଥ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲାପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତାପରେ କ’ଣ କଲେ?

Verse 26

तत्रैव चावसन्कृच्छ्रात्प्रस्थितान्यत्र वा ततः / कियता चैव कालेन संपूर्णो ऽभूदपांनिधिः / केन वापि प्रकारेण ब्रह्मन्नेतद्वदस्व मे

ସେମାନେ ସେଠାରେ ଦୁଃଖସହିତ ରହିଲେ କି, ନା ସେଠାରୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ? ଏବଂ କେତେ ସମୟରେ ଜଳନିଧି (ସମୁଦ୍ର) ପୁନଃ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେମିତି ଏହା ଘଟିଲା ମୋତେ କହ।

Verse 27

जैमिनिरुवाच अनूपेषु प्रदेशेषु नाशितेषु दुरात्मभिः

ଜୈମିନି କହିଲେ—ଦୁରାତ୍ମମାନେ ଅନୂପ ପ୍ରଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ (ଜଳଭୂମି) ନାଶ କରିଥିବାବେଳେ।

Verse 28

जनास्तन्निलयाः सर्वे संप्रयाता इतस्ततः / तत्रैव चावसन्कृच्छ्रात्केचित्क्षेत्रनिवासिनः

ସେହି ନିବାସସ୍ଥାନର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ; କିନ୍ତୁ କିଛି କ୍ଷେତ୍ରନିବାସୀ ସେଠାରେ ଦୁଃଖସହିତ ରହିଲେ।

Verse 29

एतस्मिन्नेव काले तु राजन्नंशुमतः सुतः / बभूव भुविधर्मात्मा दिलीप इति विश्रुतः

ସେହି ସମୟରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଅଂଶୁମତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧର୍ମାତ୍ମା ‘ଦିଲୀପ’ ନାମେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 30

राज्ये ऽभिषिच्य तं सम्यग्भुक्तभोगोंऽशुमान्नृपः / वनं जगाम मेधावी तपसे धृतमानसः

ତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଇ, ଭୋଗ ଭୋଗିଥିବା ନୃପ ଅଂଶୁମାନ୍ ମେଧାବୀ ଦୃଢମନା ହୋଇ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ବନକୁ ଗଲେ।

Verse 31

दिलीपस्तु ततःश्रीमानशेषां पृथिवीमिमाम् / पालयामास धर्मेण विजित्य सकलानरीन्

ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦିଲୀପ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରି ଧର୍ମରେ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ କଲେ।

Verse 32

भगीरथो नाम सुतस्तस्यासील्लोकविश्रुतः / सर्वधर्मार्थकुशलः श्रीमानमितविक्रमः

ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ‘ଭଗୀରଥ’ ନାମରେ ଲୋକବିଶ୍ରୁତ ଥିଲେ; ସେ ସର୍ବ ଧର୍ମ-ଅର୍ଥରେ କୁଶଳ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ଅମିତ ପରାକ୍ରମୀ।

Verse 33

राज्ये ऽभिषिच्य तं राजा दिलीपो ऽपि वनं ययौ / स चापि पालयन्नुर्वीं सम्यग्विहतकण्टकाम्

ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି ରାଜା ଦିଲୀପ ମଧ୍ୟ ବନକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ କଣ୍ଟକରହିତ, ସୁସଂଗଠିତ ପୃଥିବୀକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ପାଳନ କଲେ।

Verse 34

मुमुदे विविधैर्भोगैर्दिवि देवपतिर्यथा / स शुश्रावात्मनः पूर्वं पूर्वजानां महीपतिः

ସେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବପତି ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେଇ ମହୀପତି ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଚରିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ।

Verse 35

निरये पतनं घोरं विप्रकोपसमुद्भवम् / ब्रह्मदण्डहतान्सर्वान्पितञ्छ्रुत्वातिदुःखितः

ବିପ୍ରକୋପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନରକରେ ଘୋର ପତନ ଓ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ ନିଜ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

Verse 36

राज्ये बन्धुषु भोगे वा निर्वेदं परमं ययौ / स मन्त्रिप्रवरे राज्यं विन्यस्य तपसे वनम्

ସେ ରାଜ୍ୟ, ବନ୍ଧୁଜନ ଓ ଭୋଗରେ ପରମ ନିର୍ବେଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ବନକୁ ଗଲେ।

Verse 37

प्रययौ स्वपितॄन्नाकं निनीषुर्नृपसत्तमः / तपसा महाता पूर्वमायुषे कमलोद्भवम्

ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ମହାତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରଥମେ କମଳୋଦ୍ଭବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆୟୁ ପାଇଁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 38

आराध्य तस्माल्लेभे च यावदायुर्निजेप्सितम् / ततो गङ्गां महाराज समाराध्य प्रसाद्य च

ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ସେ ନିଜେ ଇଚ୍ଛିତ ଯାବଦାୟୁ ପାଇଲେ। ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ଗଙ୍ଗାଦେବୀଙ୍କୁ ସମାରାଧନା କରି ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।

Verse 39

वरमागमनं वव्रे दिवस्तस्या महींप्रति / ततस्तां शिरसा धर्त्तु तपसाऽराधयच्छिवम्

ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଆଗମନର ବର ମାଗିଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ଶିରେ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ସେ ତପସ୍ୟାରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 40

स चापि तद्वरं तस्मै प्रददौ भक्तवत्सलः / मेरोर्मूर्ध्नस्ततो गङ्गां पतं ती शिरसात्मनः

ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଶିବ ସେହି ବର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ତାପରେ ମେରୁର ଶିଖରରୁ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ଶିରେ ଧାରିତ ହୋଇ ପତିତା ହେଲା।

Verse 41

सग्राहनक्रमकरां जग्राह जगतां पतिः / सा तच्छिरः समासाद्य महावेगप्रवाहिनी

ଜଗତଙ୍କ ପତି ଗ୍ରାହ-ନକ୍ର-ମକର ସହିତ ସେଇ ପ୍ରବାହକୁ ଧାରଣ କଲେ; ମହାବେଗରେ ବହୁଥିବା ସେ ତାଙ୍କ ଶିରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 42

तज्जटामण्डले शुभ्रे विलिल्ये सातिगह्वरे / चुलकोदकवच्छंभोर्विलीनां शिरसि प्रभोः

ତାଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଅତିଗହ୍ୱର ଜଟାମଣ୍ଡଳରେ ସେ ଲୀନ ହେଲା; ଚୁଲକ ଜଳ ପରି ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଶିରେ ମିଶିଗଲା।

Verse 43

विलोक्य तत्प्रमोक्षाय पुनराराधयद्धरम् / स तां शर्वप्रसादेन लब्ध्वा तु भुवमागताम्

ତାହାର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଉପାୟ ଦେଖି ସେ ପୁନର୍ବାର ଧର୍ମ/ହରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ; ଶର୍ବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତାକୁ ପାଇ ସେ ଭୂମିକୁ ଆସିଲା।

Verse 44

आनिन्ये सागरा दग्धा यत्र तां वै दिशं प्रति / सऽनुव्रजन्ती राजानं राजर्षेर्यजतः पथि

ଯେଉଁ ଦିଗରେ ସାଗରପୁତ୍ରମାନେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ, ସେଇ ଦିଗକୁ ସେ ତାକୁ ନେଲେ; ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ପଥରେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଚାଲିଲା।

Verse 45

तद्यज्ञवाटमखिलं प्लावयामास सर्वतः / स तु राजऋषिः क्रुद्धो यज्ञवाटे ऽखिले तया

ସେ ସେଇ ଯଜ୍ଞବାଟକୁ ସବୁଦିଗରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ଲାବିତ କଲା; ତାହାରେ ସମଗ୍ର ଯଜ୍ଞବାଟ ଜଳମୟ ହେବାରୁ ରାଜର୍ଷି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

Verse 46

मग्ने गण्डूषजलवत्स पपौ तामशेषतः / अतन्द्रितो वर्षशतं शुश्रूषितवा स तं पुनः

ମଗ୍ନ ହୋଇ ସେ ଗଣ୍ଡୂଷଜଳ ପରି ସେହି ଜଳକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପିଇଲା। ପରେ ଅତନ୍ଦ୍ରିତ ହୋଇ ଶତବର୍ଷ ପୁନଃ ତାହାର ସେବା କଲା।

Verse 47

तस्मात्प्रसन्नान्नृपतिर्लेमे गङ्गां महात्मनः / उषित्वा सुचिरं तस्यनिसृता जठराद्यतः

ଏହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ରାଜା ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସୁଦୀର୍ଘ କାଳ ସେଠାରେ ରହି ସେ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ଜଠରରୁ ବାହାରିଲା।

Verse 48

प्रथितं जाह्नवीत्यस्यास्ततो नामाभवद्भुवि / भगीरथानुगा भूत्वा तत्पितॄणामशेषतः

ତାହାପରେ ଭୂମିରେ ତାହାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ ‘ଜାହ୍ନବୀ’ ହେଲା। ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ଅନୁଗମନ କରି ସେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ (ଉଦ୍ଧାରକାରିଣୀ) ହେଲା।

Verse 49

निजांभसास्थिभस्मानि सिषेच सुरनिम्नगा / ततस्तदंभसा सिक्तेष्वस्थिभस्मसु तत्क्षणात्

ସୁରନିମ୍ନଗା ନିଜ ଜଳରେ ସେହି ଅସ୍ଥିଭସ୍ମକୁ ସିଞ୍ଚନ କଲା। ପରେ ତାହାର ଜଳରେ ସିକ୍ତ ସେହି ଅସ୍ଥିଭସ୍ମରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ (ଫଳ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା)।

Verse 50

निरयात्सागराः सर्वे नष्टपापा दिवं ययुः / एवं सा सागरान्सर्वान्दिवं नीत्वा महान्दी

ସମସ୍ତ ସାଗରପୁତ୍ର ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ମହାନଦୀ ଗଙ୍ଗା ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲା।

Verse 51

तेनैव मार्गेण जवात्प्रयाता पूर्वसागरम् / सेनोर्मूर्ध्नश्चतुर्भेदा भूत्वा याता चतुर्द्दिशम्

ସେହି ମାର୍ଗେ ଦ୍ରୁତେ ପୂର୍ବସାଗରକୁ ଗଲେ; ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗ ଚାରି ଭାଗ ହୋଇ ଚାରିଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।

Verse 52

चतुर्भेदतया चाभूत्तस्या नाम्नां चतुष्टयम् / सीता चालकनन्दा च सुचक्षुर्भद्रवत्यपि

ଚାରି ଭାଗ ହେବାରୁ ତାହାର ନାମ ମଧ୍ୟ ଚାରିଟି ହେଲା—ସୀତା, ଅଲକନନ୍ଦା, ସୁଚକ୍ଷୁ ଓ ଭଦ୍ରବତୀ।

Verse 53

अगस्त्यपीतसलिलाच्चिरं शुष्कोदका अपि / गङ्गांभसा पुनः पूर्णाश्चत्वारो ऽम्बुधयो ऽभवन्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଜଳ ପାନ କରିଥିବାରୁ ଯେ ସମୁଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦୀର୍ଘକାଳ ଶୁଷ୍କ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ପୁନଃ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଏଭଳି ଚାରି ଅମ୍ବୁଧି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 54

पूर्वमाणे समुद्रे तु सागरैः परिवर्द्धिते / अन्तर्हिताभवन्देशा बहवस्तत्समीपगाः

ସମୁଦ୍ର ପୂର୍ବଦିଗକୁ ବଢ଼ି ସାଗରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବର୍ଦ୍ଧିତ ହେବାରେ, ତାହାର ସମୀପସ୍ଥ ଅନେକ ଦେଶ ଜଳରେ ଲୀନ ହୋଇ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ।

Verse 55

समुद्रोपान्तवर्त्तीनि क्षेत्राणि च समन्ततः / इतस्ततः प्रयाताश्च जनास्तन्निलया नृप

ହେ ନୃପ! ସମୁଦ୍ରତଟସ୍ଥ କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତଦିଗରୁ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଇତସ୍ତତଃ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 56

गोकर्णमिति च क्षेत्रं पूर्वं प्रोक्तं तु यत्तव / अर्मवोपात्तवर्त्तित्वात्समुद्रे ऽतर्द्धिमागमत्

ହେ ତବ! ପୂର୍ବେ ‘ଗୋକର୍ଣ’ ନାମରେ କଥିତ ସେ କ୍ଷେତ୍ର ଅର୍ମବର ସ୍ପର୍ଶରୁ ସମୁଦ୍ରେ ଲୀନ ହୋଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।

Verse 57

ततस्तन्निलयाः सर्वे तदुद्धाराभिकाङ्क्षिणः / सह्याद्रेर्भृगुशार्दूलं द्रष्टुकामा ययुर्नृप

ତାପରେ ସେଠାର ସମସ୍ତ ନିବାସୀ ତାହାର ଉଦ୍ଧାର ଆକାଂକ୍ଷାରେ, ହେ ନୃପ! ସହ୍ୟାଦ୍ରିର ‘ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଳ’ଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।