Shloka 18
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
कामक्रोधविनिर्मुक्ता ये तस्मिन्वीतमत्सराः / निवसंत्यचिरेणैव तत्सिद्धिंप्राप्नुवन्ति हि
Transliteration
kāmakrodhavinirmuktā ye tasminvītamatsarāḥ / nivasaṃtyacireṇaiva tatsiddhiṃprāpnuvanti hi
Translation
ଯେମାନେ ସେଠାରେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମତ୍ସରହୀନ ହୋଇ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ହିଁ ସେହି ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
Word by Word
कामक्रोधविनिर्मुक्ताःfreed from desire and anger
कामक्रोधविनिर्मुक्ताः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकाम + क्रोध + विनिर्मुक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); क्त-प्रत्यय (past passive participle) ‘विनिर्मुक्त’; समासः (determinative): कामक्रोधयोः विनिर्मुक्ताः
येwho
ये:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); सम्बन्ध (relative pronoun)
तस्मिन्in that (place)
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (Masc/Neut), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
वीतमatsarāḥfree from envy
वीतमatsarāḥ:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवीत + मत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); क्त-प्रत्ययार्थ ‘वीत’ (gone); समासः: वीतो मत्सरो येषाम् (sense: free from envy)
निवसन्तिreside
निवसन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootनि+वस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
अचिरेणin a short time
अचिरेण:
करण (Karaṇa/Instrument; by/within time)
TypeNoun
Rootअचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); कालवाचक (time-expression)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (demonstrative) सिद्धिम् इति
सिद्धिम्attainment/success
सिद्धिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
प्राप्नुवन्तिattain
प्राप्नुवन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र+आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक-निपात (particle: for/indeed)