Adhyaya 13

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे द्वादशो ऽध्यायः // १२// बृहस्पतिरुवाच सकृदभ्यर्चिताः प्रीता भवन्ति पितरो ऽव्ययाः / योगात्मानो महात्मानो विपाप्मानो महौजसः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦର ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପର ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ଏକଥର ମଧ୍ୟ ବିଧିମତେ ପୂଜିତ ହେଲେ ଅବ୍ୟୟ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଯୋଗାତ୍ମା, ମହାତ୍ମା, ପାପରହିତ ଓ ମହାଉଜସ୍ବୀ।

Verse 2

प्रेत्य च स्वर्गलोकाय कामैश्च बहुलं भुवि / येषु वाप्यनुगृह्णन्ति मोक्षप्राप्तिः क्रमेण तु

ଦେହ ତ୍ୟାଗ ପରେ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ଭୂମିରେ ବହୁ କାମନାର ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କୁ ସେମାନେ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ରମେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

Verse 3

तानि वक्ष्याम्यहं सौम्य सरांसि सरितस्तथा / तीर्थानि चैव पुण्यानि देशांश्छैलांस्तथाश्रमान्

ହେ ସୌମ୍ୟ! ମୁଁ ସେହି ସରୋବର, ନଦୀ, ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ, ଦେଶ, ପର୍ବତ ଓ ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 4

पुण्यो हि त्रिषु लोकेषु सदैवामरकण्टकः / पर्वतप्रवरः पुण्यः सिद्धयारणसेवितः

ଅମରକଣ୍ଟକ ସଦା ତ୍ରିଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟମୟ; ସେ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଣ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ସିଦ୍ଧ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।

Verse 5

यत्र वर्षसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च / तपः सुदुश्चरं तेपे भगवानङ्गिराः पुरा

ଯେଉଁଠାରେ ପୁରାତନକାଳରେ ଭଗବାନ ଅଙ୍ଗିରା ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ, ପ୍ରୟୁତ ଓ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଶ୍ଚର ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 6

यत्र मृत्योर्गतिर्न्नास्ति तथैवासुररक्षसाम् / न भयं नैव चालक्ष्मीर्यावद्भूमिर्द्धरिष्यति

ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁର ଗତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଅସୁର-ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ନାହିଁ; ପୃଥିବୀ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧାରଣ କରିବ, ସେଠାରେ ନ ଭୟ, ନ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ।

Verse 7

तपसा तेजसा तस्य भ्रजते स नगोत्तमः / शृङ्गे माल्यवतो नित्यं वह्निः संवर्त्तको यथा

ତାହାର ତପ ଓ ତେଜରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ; ଯେପରି ମାଲ୍ୟବତ ପର୍ବତର ଶୃଙ୍ଗରେ ସଂବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନି ସଦା ଜ୍ୱଳେ।

Verse 8

मृदवस्तु सुगन्धाश्च हेमाभाः प्रियदर्शनाः / शान्ताःकुशा इति ख्याताः परिदक्षिणनर्मदाम्

ସେଗୁଡ଼ିକ ମୃଦୁ ଦ୍ରବ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣାଭ ଓ ଦର୍ଶନପ୍ରିୟ। ‘ଶାନ୍ତ କୁଶ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ହୋଇ ନର୍ମଦାକୁ ପରିଦକ୍ଷିଣ କରନ୍ତି।

Verse 9

दृष्टवान्स्वर्गसोपानं भगवानङ्गिराः पुरा / अग्निहोत्रे महातेजाः प्रस्तारार्थं कुशोत्तमान्

ପୁରା ଭଗବାନ୍ ଅଙ୍ଗିରା ସ୍ୱର୍ଗସୋପାନ ଦେଖିଥିଲେ। ମହାତେଜସ୍ବୀ ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେ ପ୍ରସ୍ତାରାର୍ଥେ ଉତ୍ତମ କୁଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 10

तेषु दर्भेषु यः पिण्डान्मरकण्टटकपर्वते / दद्यात्सकृदपि प्राज्ञस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्

ସେହି ଦର୍ଭମାନଙ୍କରେ ଯେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ମରକଣ୍ଟଟକ ପର୍ବତରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡଦାନ କରେ, ତାହାର ଫଳ ମୁଁ କହିବି।

Verse 11

तद्भवत्यक्षयं श्राद्धं पितॄणां प्रीतिवर्धनम् / अन्तर्द्धानं च गच्छन्ति क्षेत्रमासाद्य तत्सदा

ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କର ପ୍ରୀତି ବଢ଼ାଏ। ସେହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପାଇ ସେମାନେ ସଦା ଅନ୍ତର୍ଧାନକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 12

तत्र ज्वालासरः पुण्यं दृश्यते चापि पर्वसु / सशल्यानां च सत्त्वानां विशल्यकरणी नदी

ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ‘ଜ୍ୱାଲାସର’ ପର୍ବଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଏବଂ ସେ ନଦୀ ଶଲ୍ୟଯୁକ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଶଲ୍ୟହୀନ କରେ।

Verse 13

प्राग्दक्षिणायतावर्त्ता वापी सा सुनगोत्तमे / कलिङ्गदेशपश्चार्द्धे शृङ्गे माल्यवतो विभोः

ସେହି ବାପୀ ପୂର୍ବ-ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବାକା ହୋଇ ସୁନଗୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି; କଳିଙ୍ଗଦେଶର ପଶ୍ଚିମାର୍ଧରେ, ବିଭୁ ମାଲ୍ୟବତ ପର୍ବତର ଶୃଙ୍ଗରେ ତାହା ବିରାଜିତ।

Verse 14

सिद्धिक्षेत्रमृषिश्रेष्ठा यदुक्तं परमं भुवि / संमतं देवदैत्यानां श्लोकं चाप्युशना जगौ

ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ପୃଥିବୀରେ ଯାହାକୁ ପରମ ସିଦ୍ଧିକ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ତାହା ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟ—ଦୁହେଁଙ୍କୁ ସମ୍ମତ; ଏହି ବିଷୟରେ ଉଶନା ମଧ୍ୟ ଏକ ଶ୍ଲୋକ କହିଥିଲେ।

Verse 15

धन्यास्ते पुरुषा लोके ये प्राप्यामरकण्टकम् / पितॄन्संतर्पयिष्यन्तिश्राद्धे पितृपरायणाः

ଲୋକରେ ସେହି ପୁରୁଷମାନେ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଅମରକଣ୍ଟକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ପିତୃପରାୟଣ ହୋଇ, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପଣ କରି ତୃପ୍ତ କରିବେ।

Verse 16

अल्पेन तपसा सिद्धिं गमिष्यन्ति न संशयः / सकृदेवार्चितास्तत्र स्वर्गमामरकण्टके

ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅମରକଣ୍ଟକରେ ସେଠାରେ ଏକଥର ଦେବାର୍ଚ୍ଚନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଲାଭ ହୁଏ।

Verse 17

महेन्द्रःपर्वतः पुण्यो रम्यः शक्रनिषेवितः / तत्रारुह्य भवेत्पूतः श्राद्धं चैव महाफलम्

ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ପୁଣ୍ୟ, ରମ୍ୟ ଏବଂ ଶକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷେବିତ। ସେଠାକୁ ଆରୋହଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଏବଂ ସେଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମହାଫଳଦାୟକ।

Verse 18

वैलाटशिखरे युक्त्वा दिव्यं चक्षुः प्रवर्तते / अधृष्यश्चैव भूतानां देववच्चरते महीम्

ବୈଲାଟ-ଶିଖରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ। ସେ ଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧୃଷ୍ୟ ଓ ଅଜେୟ ହୋଇ ଦେବବତ୍ ପୃଥିବୀରେ ଚରେ।

Verse 19

सप्तगोदावरे चैव गोकर्णे च तपोवने / अश्वमेधफलं स्नात्वा तत्र दत्त्वा भवेत्ततः

ସପ୍ତଗୋଦାବରୀ ଓ ଗୋକର୍ଣ୍ଣର ତପୋବନରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଦାନ କଲେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ହୁଏ।

Verse 20

धूतपापस्थलं प्राप्य पूतः स्नात्वा भवेन्नरः / रुद्रस्तत्र तपस्तेपे देवदेवो महेश्वरः

ଧୂତପାପ-ସ୍ଥଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ସେଠାରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ର ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 21

गोकर्णे निहितं देवैर् नास्तिकानां निदर्शनम् / अब्राह्मणस्य सावित्रीं पठतस्तु प्रणश्यति

ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ ଦେବମାନେ ନାସ୍ତିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଚେତାବନୀ-ନିଦର୍ଶନ ରଖିଛନ୍ତି। ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ସାବିତ୍ରୀ (ଗାୟତ୍ରୀ) ପଢ଼େ, ସେ ନଶ୍ୟତି।

Verse 22

देवर्षिभवने शृङ्गे सिद्धचारणसेविते / आरुह्यतं निय मवांस्ततो याति त्रिविष्टपम्

ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବିତ କରୁଥିବା ଦେବର୍ଷି-ଭବନ ଶୃଙ୍ଗରେ ନିୟତାତ୍ମା ହୋଇ ଯେ ଆରୋହଣ କରେ, ସେ ସେଠାରୁ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଯାଏ।

Verse 23

दिव्यैश्चन्दनवृक्षैश्च पादपैरुपशोभितम् / आपश्चन्दनसंयुक्ताः स्पन्देति सततं ततः

ସେ ଦେଶ ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନବୃକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଦପମାନଙ୍କରେ ଶୋଭିତ। ସେଠାର ଜଳ ଚନ୍ଦନସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସଦା ତରଙ୍ଗିତ ହୁଏ।

Verse 24

नदी प्रवर्तते ताभ्यस्ताम्रपर्णीति नामतः / या चन्दनमहाखण्डाद्दक्षिणं याति सागरम्

ସେଠାରୁ ‘ତାମ୍ରପର୍ଣୀ’ ନାମକ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ଯାହା ଚନ୍ଦନର ମହାଖଣ୍ଡରୁ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଯାଇ ସାଗରେ ମିଶେ।

Verse 25

नद्यास्तस्याश्च ताम्रायास्तूह्यमाना महोदधौ / शङ्खा भवन्ति शुक्त्यश्च जायते यासु मौक्तिकम्

ସେଇ ତାମ୍ରପର୍ଣୀ ନଦୀ ମହୋଦଧିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଶଙ୍ଖ ଓ ଶୁକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୌକ୍ତିକ ଜନ୍ମେ।

Verse 26

उदकानयनं कृत्वा शङ्खमौक्तिकसंयुतम् / आधिभिर्व्याधिभिश्चैव मुक्ता यान्त्यमरावतीम्

ଶଙ୍ଖ ଓ ମୌକ୍ତିକଯୁକ୍ତ ସେଇ ଜଳକୁ ଆଣିଲେ, ଆଧି-ବ୍ୟାଧିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଲୋକେ ଅମରାବତୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 27

चन्दनेभ्यः प्रसूतानां शङ्खानां मौक्तिकस्य वा / पापकर्त्तॄनपि पितॄंस्तारयन्ति यथाश्रुति

ଶ୍ରୁତିଅନୁସାରେ, ଚନ୍ଦନରୁ ପ୍ରସୂତ ଶଙ୍ଖ କିମ୍ବା ମୌକ୍ତିକର ପୁଣ୍ୟ ଏମିତି ଯେ, ପାପକର୍ତ୍ତା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାରେ।

Verse 28

चन्द्रतीर्थे कुमार्यां च कावेरीप्रभवे क्षये / श्रीपर्वतस्य तीर्थेषु वैकृते च तथा गिरौ

ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥରେ, କୁମାର୍ୟାଂ (କନ୍ୟାକୁମାରୀରେ), କାବେରୀର ଉଦ୍ଭବସ୍ଥାନର ସଙ୍ଗମକ୍ଷେତ୍ରରେ, ଏବଂ ଶ୍ରୀପର୍ବତର ତୀର୍ଥମାନେ ଓ ବୈକୃତ ନାମକ ଗିରିଶିଖରରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 29

एकस्था यत्र दृश्यन्ते वृक्षाह्यौशीरपर्वते / पलाशाः खदिरा बिल्वाः प्लक्षाश्वत्थविकङ्कताः

ଔଶୀର ପର୍ବତରେ ଯେଉଁଠାରେ ଏକେ ସ୍ଥାନରେ ପଲାଶ, ଖଦିର, ବିଲ୍ୱ, ପ୍ଲକ୍ଷ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଓ ବିକଙ୍କତ ବୃକ୍ଷମାନେ ଏକାସାଥି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

Verse 30

एवं द्विमण्डलाविद्धं विज्ञेयं द्विजसत्तमाः / अस्मिंस्त्यक्त्वा जनोंऽगाति क्षिप्रं यात्यमरावतीम्

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଏହାକୁ ଏଭଳି ‘ଦ୍ୱିମଣ୍ଡଳାବିଦ୍ଧ’ ବୋଲି ଜାଣ; ଏଠାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଅମରାବତୀକୁ ଯାଏ।

Verse 31

श्रीपर्वतस्य तीर्थे तु वैकृते च तथा गिरौ / कर्माणि तु प्रयुक्ता नि सिद्ध्यन्ति प्रभवाप्यये

ଶ୍ରୀପର୍ବତର ତୀର୍ଥରେ ଓ ବୈକୃତ ଗିରିରେ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମମାନେ, ଉଦୟ ଓ ଅପ୍ୟୟ (କ୍ଷୟ)—ଦୁଇ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ—ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 32

दुष्प्रयुक्ता हि पितृषु सुप्रयोगा भवन्त्युत / पितॄणां दुहिता पुण्या नर्मदा सरितां वरा

ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୁଲ୍ ଭାବେ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଥିବା କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସୁପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଯାନ୍ତି; ପିତୃମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟମୟୀ କନ୍ୟା ନର୍ମଦା ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 33

यत्र श्राद्धानि दत्तांनि ह्यक्षयाणि भवन्त्युत / माठरस्य वने पुण्ये सिद्धचारणसेविते

ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦିଆ ଦାନ ନିଶ୍ଚୟ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ—ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବିତ ମାଠରଙ୍କ ପୁଣ୍ୟବନରେ।

Verse 34

अन्तर्द्धानेन गच्छन्ति युक्त्वा तस्मिन्महा गिरौ / विन्ध्ये चैव गिरौ पुण्ये धर्माधर्मनिदर्शनीम्

ସେମାନେ ସେଇ ମହାଗିରିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇ ଗମନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ବିନ୍ଧ୍ୟଗିରିରେ ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ଦର୍ଶାଉଥିବା ଚିହ୍ନ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।

Verse 35

धारां पापा न पश्यन्ति धारां पश्यन्ति साधवः / तत्र तद्दृश्यते पापं केषां चित्पापकर्मणाम्

ପାପୀମାନେ ସେଇ ଧାରାକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସାଧୁମାନେ ଧାରାକୁ ଦେଖନ୍ତି; ସେଠାରେ କିଛି ପାପକର୍ମୀଙ୍କ ପାପ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 36

कैलासे या मतङ्गस्य वापी पापनिषूदनी / स्नात्वा तस्या दिवं यान्ति कामचारा विहङ्गमाः

କୈଲାସରେ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପାପନାଶିନୀ ବାପୀ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 37

शौर्पारके तथा तीर्थे पर्वते पालमञ्जरे / पाण्डुकूपे समुद्रान्ते पिण्डारकतटे तथा

ଶୌର୍ପାରକ ତୀର୍ଥରେ, ପାଲମଞ୍ଜର ପର୍ବତରେ; ସମୁଦ୍ରାନ୍ତର ପାଣ୍ଡୁକୂପରେ, ଏବଂ ପିଣ୍ଡାରକ ତଟରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 38

विमले च विपापे च संकल्पं प्राप्य चाक्षयम् / श्रीवृक्षे चित्रकूटे च जंबूमार्गे च नित्यशः

ବିମଳ ଓ ପାପରହିତ ସ୍ଥାନରେ ଅକ୍ଷୟ ସଙ୍କଳ୍ପ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଶ୍ରୀବୃକ୍ଷ, ଚିତ୍ରକୂଟ ଓ ଜମ୍ବୂମାର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଏହିପରି।

Verse 39

असितस्य गिरौ पुण्ये योगाचार्यस्य धीमतः / तत्रापि श्राद्धमानन्त्यमसितायां च नित्यशः

ଧୀମାନ ଯୋଗାଚାର୍ଯ୍ୟ ଅସିତଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଗିରିରେ ଓ ଅସିତା ତୀର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ, ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅନନ୍ତ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 40

पुष्करेष्वक्षयं श्राद्धं तपश्चैव महाफलमा / महोदधौ प्रभासे च तद्वदेव विनिर्दिशेत्

ପୁଷ୍କରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ଓ ତପ ମହାଫଳଦାୟକ; ମହୋଦଧି-ତଟ ପ୍ରଭାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି।

Verse 41

देविकायां वृषो नाम कूपः सिद्धनिषेवितः / समुत्पतन्ति तस्यापो गवां शब्देन नित्यशः

ଦେବିକାରେ ‘ବୃଷ’ ନାମକ ସିଦ୍ଧନିଷେବିତ କୂପ ଅଛି; ଗୋମାତାଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ତାହାର ଜଳ ନିତ୍ୟ ଉଛ୍ଛ୍ୱସିତ ହୋଇ ଉପରକୁ ଛିଟିଯାଏ।

Verse 42

योगेश्वरैः सदा जुष्टः सर्वपापबहिष्कृतः / दद्याच्छ्राद्धं तु यस्तस्मिंस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्

ସେ ସ୍ଥାନ ଯୋଗେଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ସେବିତ ଓ ସର୍ବପାପ ନିବାରକ; ଯେ ତାହାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କରେ, ତାହାର ଫଳ ମୁଁ କହିବି।

Verse 43

अक्षयं सर्वकामीयं श्राद्धं प्रीणाति वै पितॄन् / जातवेदः शिला तत्र साक्षादग्नेः सनातनात्

ଏହି ସର୍ବକାମନା-ପ୍ରଦ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିଶ୍ଚୟ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୀତ କରେ। ସେଠାରେ ‘ଜାତବେଦ’ ଶିଳା ସନାତନ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ୱରୂପ।

Verse 44

श्राद्धानि चाग्निकार्यं च तत्र कुर्यात्सदा क्षयम् / यस्त्वग्निं प्रविशेत्तत्र नाकपृष्ठे स मोदते

ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗେ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 45

अग्निशान्तः पुनर्जातस्तत्र दत्तं ततो ऽक्षयम् / दशाश्वमेधिके तीर्थे तीर्थे पञ्चाश्वमेधिके

ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୋଇ ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଏ; ତେଣୁ ସେଠାରେ ଦିଆ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏହା ‘ଦଶାଶ୍ୱମେଧିକ’ ଓ ‘ପଞ୍ଚାଶ୍ୱମେଧିକ’ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 46

यथोद्दिष्टफलं तेषां क्रतूनां नात्र संशयः / ख्यातं हयशिरो नाम तीर्थं सद्यो वरप्रदम्

ସେହି କ୍ରତୁମାନଙ୍କର ଫଳ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେପରି ଏଠାରେ ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ‘ହୟଶିରୋ’ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ସଦ୍ୟୋ ବରଦାୟକ।

Verse 47

श्राद्धं तत्र सदाक्षय्यं दाता स्वर्गे च मोदते / श्राद्धं सुंदनिसुंदे च देयं पापनिषू दनम्

ସେଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସଦା ଅକ୍ଷୟ; ଦାତା ସ୍ୱର୍ଗେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ସୁନ୍ଦ-ନିସୁନ୍ଦ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସ୍ଥାନ/ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ—ଏହା ପାପନାଶକ।

Verse 48

श्राद्धं तत्राक्षयं प्रोक्तं जपहोमतपांसि च / जतुङ्गे शुभे तीर्थे तर्पयेत्सततं पितॄन्

ସେଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଜପ, ହୋମ ଓ ତପ ମଧ୍ୟ। ଜତୁଙ୍ଗର ଶୁଭ ତୀର୍ଥରେ ସଦା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

दृश्यते पर्वसु च्छाया यत्र नित्यं दिवौकसाम् / पृथिव्यामक्षयं दत्तं विरजा यत्र पादपः

ଯେଉଁଠାରେ ପର୍ବଦିନରେ ଦେବଲୋକବାସୀମାନଙ୍କ ଛାୟା ନିତ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ; ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀରେ ଦିଆ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ‘ବିରଜା’ ନାମକ ବୃକ୍ଷ ଅଛି।

Verse 50

योगेश्वरैः सदा जुष्टः सर्वपापबहिष्कृतः / दद्याच्छ्राद्धं तु यस्तस्मिंस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्

ସେ ସ୍ଥାନ ଯୋଗେଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ସେବିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରୁଥାଏ। ଯେ ତାହାଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଏ, ତାହାର ଫଳ ମୁଁ କହିବି।

Verse 51

अर्चितास्तेन वै साक्षाद्भवन्ति पितरः सदा / अस्मिंल्लोके वशी च स्यात्प्रेत्य स्वर्गे मही यते

ତାହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ସଦା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ଏହି ଲୋକରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଏ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 52

प्रायशो मद्रवा पुण्या शिवो नाम ह्रदस्तथा / तत्र व्याससरः पुण्यं दिव्यो ब्रह्मह्रदस्तथा

ସେଠାରେ ପ୍ରାୟ ‘ମଦ୍ରବା’ ନାମକ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଛି ଏବଂ ‘ଶିବ’ ନାମର ଏକ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ‘ବ୍ୟାସ-ସର’ ଓ ଦିବ୍ୟ ‘ବ୍ରହ୍ମ-ହ୍ରଦ’ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 53

ऊर्ज्जन्तः पर्वतः पुण्यो यत्र योगेश्वरालयः / अत्रैव चाश्रमः पुण्यो वसिष्ठस्य महात्मनः

ଊର୍ଜ୍ଜନ୍ତ ନାମର ଏହି ପୁଣ୍ୟ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆଳୟ ଅଛି। ଏଠିଏ ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 54

ऋग्यजुः सामशिरसः कपोताः पुष्पसाह्वयाः / आख्यान पञ्चमा वेदाः सृष्टा ह्येते स्वयंभुवा

ଋଗ୍, ଯଜୁଃ, ସାମ—ଏମାନଙ୍କ ଶିରୋଭାଗରୁ ‘କପୋତ’ ଓ ‘ପୁଷ୍ପ’ ନାମକ ଶାଖା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଆଖ୍ୟାନକୁ ପଞ୍ଚମ ବେଦ ମାନି, ଏସବୁ ସ୍ୱୟଂଭୂ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 55

गत्वैतान्मुच्यते पापद्द्विजो वह्निं समाश्रयन् / श्राद्धं चानन्त्यमेतेषु जपहोमतपांसि च

ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇ ଅଗ୍ନିର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ଦ୍ୱିଜ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ଅନନ୍ତ, ଏବଂ ଜପ, ହୋମ, ତପ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 56

पुण्डरीके महातीर्थे पुण्डरीकसमं फलम् / ब्रह्मतीर्थे महाप्राज्ञ सर्वयज्ञसमं फलम्

ପୁଣ୍ଡରୀକ ମହାତୀର୍ଥରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 57

सिंधुसागरसंभेदे तथा पञ्चनदे क्षयम् / विरजायां तथा पुण्यं मद्रवायां च पर्वते

ସିନ୍ଧୁ ଓ ସାଗରର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ, ଏବଂ ପଞ୍ଚନଦରେ (ସ୍ନାନ କଲେ) ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ। ବିରଜାରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପୁଣ୍ୟ, ଏବଂ ମଦ୍ରବା ପର୍ବତରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 58

देयं सप्तनदे श्राद्धं मानसे वा विशेषतः / महाकूटे ह्यनन्ते च गिरौ त्रिककुदे तथा

ସପ୍ତନଦେ, ବିଶେଷତଃ ମାନସେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ; ମହାକୂଟେ, ଅନନ୍ତେ ଓ ତ୍ରିକକୁଦ ଗିରିରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 59

संध्यायां च महानद्यां दृश्यते महादद्भुतम् / अश्रद्दधानं नाभ्येति सा चाभ्येति धृतव्रतम्

ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ମହାନଦୀରେ ଏକ ମହାଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଏ—ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କୁ ସେ ନିକଟେ ଆସେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରତଧାରୀଙ୍କୁ ଆସେ।

Verse 60

संश्रयित्वैकमेकेन सायाह्नं प्रति नित्यशः / तस्मिन्देयं सदा श्राद्धं पितॄणामक्षयार्थिनाम्

ଏକେକଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ସାୟାହ୍ନ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତି; ତେଣୁ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ସେଠାରେ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 61

कृतात्मा वाकृतात्मा च यत्र विज्ञायते नरः / स्वर्गमार्गप्रदं नाम तीर्थं सद्यो वरप्रदम्

ଯେଉଁଠାରେ ନର କୃତାତ୍ମା କିମ୍ବା ଅକୃତାତ୍ମା ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ, ସେ ତୀର୍ଥ ‘ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗପ୍ରଦ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସଦ୍ୟୋ ବରଦାୟକ।

Verse 62

चीराण्युत्सृज्य यस्मिंस्तु दिवं सप्तर्षयो गाताः / अद्यापि तानि दृश्यन्ते चीराण्यंभोगतानि तु

ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ଚୀର ତ୍ୟାଗ କରି ଦିବକୁ ଗଲେ, ସେଇ ଚୀରଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଜଳରେ ଥିବା ଦେଖାଯାଏ।

Verse 63

स्नात्वा स्वर्गमवाप्नोति तस्मिंस्तीर्थेत्तमे नरः / ख्यातमायतनं तत्र नन्दिनः सिद्धसेवितम्

ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ। ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ସେବିତ ନନ୍ଦିଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧାମ ଅଛି।

Verse 64

नन्दीश्वरस्य सा मूर्त्तिर्निराचारैर्नदृश्यते / दृश्यन्ते काञ्चना युपास्त्वर्चिषो भास्करोदये

ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ସେଇ ମୂର୍ତ୍ତି ଆଚାରହୀନମାନଙ୍କୁ ଦିଶେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୂପ ଓ ତାହାର ଦୀପ୍ତ କିରଣ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 65

कृत्वा प्रदक्षिणं तांस्तु गच्छन्त्यानन्दिता दिवम् / सर्वतश्च कुरुक्षेत्रं सुतीर्थं तु विशेषतः

ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ଭକ୍ତମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସମଗ୍ର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସୁତୀର୍ଥ, କିନ୍ତୁ ଏହା ବିଶେଷ।

Verse 66

पुण्यं सनत्कुमारस्य योगेशस्य महात्मनः / कीर्त्यते च तिलान्दत्त्वा पितृभ्योवै सदाक्षयम्

ମହାତ୍ମା ଯୋଗେଶ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଏଭଳି କୀର୍ତ୍ତିତ—ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତିଳ ଦାନ କଲେ ସଦା ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 67

उक्तमेवाक्षयं श्राद्धं धर्मराजनिषेवितम् / श्राद्धं दत्तममावास्यां विधिना च यथाक्रमम्

ଧର୍ମରାଜ ନିଷେବିତ ଯେଉଁଟି, ସେଇ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି—ଅମାବାସ୍ୟାରେ ବିଧି ଓ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ।

Verse 68

पुंसः सन्निहितायां तु कुरूक्षेत्रे विशेषतः / अर्चयित्वा पितॄंस्तत्र स पुत्रस्त्वनृणो भवेत्

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷଭାବେ ସନ୍ନିହିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ସେ ପୁତ୍ର ପିତୃଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 69

सरस्वत्यां विनशने प्लक्षप्रश्रवणे तथा / व्यासतीर्थे दृषद्वत्यां त्रिप्लक्षे च विशेषतः

ସରସ୍ୱତୀର ବିନଶନ, ପ୍ଲକ୍ଷପ୍ରଶ୍ରବଣ, ଦୃଷଦ୍ୱତୀର ବ୍ୟାସତୀର୍ଥ ଏବଂ ତ୍ରିପ୍ଲକ୍ଷ—ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।

Verse 70

देयमोङ्कारपवने श्राद्धमक्षयमिच्छता / शक्रावतारे गङ्गायां मैनाके च नगोत्तमे

ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକ ଓଙ୍କାରପବନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ; ଗଙ୍ଗାର ଶକ୍ରାବତାର ତୀର୍ଥରେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୈନାକ ପର୍ବତରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 71

यमुनाप्रभवे चैव सर्वपापैः प्रमुच्यते / अत्युष्णाश्चातिशीताश्च आपस्तस्मिन्निदर्शनम्

ଯମୁନାର ଉଦ୍ଗମସ୍ଥାନରେ (ସ୍ନାନାଦି କରି) ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ସେଠାର ଜଳ କେବେ ଅତ୍ୟୁଷ୍ଣ, କେବେ ଅତିଶୀତ—ଏହା ତାହାର ଚିହ୍ନ।

Verse 72

यमस्य भगिनी पुष्या मार्त्तण्डदुहिता शुभा / तत्राक्षयं सदा श्राद्धं पितृभिः पूर्वकीर्त्तितम्

ଯମଙ୍କ ଭଗିନୀ, ଶୁଭ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡକନ୍ୟା ପୁଷ୍ୟା—ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସଦା ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ପିତୃମାନେ ପୂର୍ବରୁ କହିଛନ୍ତି।

Verse 73

ब्रह्मतुण्डह्रदे स्नात्वा सद्दयो भवति ब्राह्मणः / तस्मिंस्तु श्राद्धमानन्त्यं जपहोमतपांसि च

ବ୍ରହ୍ମତୁଣ୍ଡ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ସେଇ ତୀର୍ଥରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ, ଏବଂ ଜପ, ହୋମ, ତପ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ।

Verse 74

स्थाणुभूतो ऽचरत्तत्र वसिष्टो वै महातपाः / अद्यापि तत्र दृश्यन्ते पादपा मणिबर्हणाः

ମହାତପସ୍ବୀ ବସିଷ୍ଠ ସେଠାରେ ସ୍ଥାଣୁ ପରି ଅଚଳ ହୋଇ ରହିଥିଲେ। ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ମଣି ସଦୃଶ ବର୍ହଣ ଥିବା ଗଛମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।

Verse 75

तुला तु दृश्यते तत्र धर्मान्धर्मनिधर्शिनी / यथा वै तोलितं विप्रैस्तीर्थानां फलमुत्तमम्

ସେଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରୁଥିବା ତୁଳା ଦେଖାଯାଏ। ବିପ୍ରମାନେ ତୋଳିଲେ ଯେପରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଫଳ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।

Verse 76

पितॄणां दुहिता योगा गन्धकालीति विश्रुता / चतुर्थो ब्रह्मणस्त्वंशः पराशरकुलोद्भवः

ପିତୃମାନଙ୍କର କନ୍ୟା ‘ଯୋଗା’ ‘ଗନ୍ଧକାଳୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପରାଶର କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 77

व्यसिष्यति चतुर्द्धा वै वेदं धीमान्महामुनिः / महायोगं महात्मानं या व्यासं जनयिष्यति

ଧୀମାନ ମହାମୁନି ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିବେ। ମହାଯୋଗୀ, ମହାତ୍ମା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ ଯିଏ, ସେଇ।

Verse 78

अच्छोदकं नामसरस्तत्राच्छोदासमुद्भवः / मत्स्ययोनौ पुनर्जाता नियोगात्कारणेन तु

ସେଠାରେ ‘ଅଚ୍ଛୋଦକ’ ନାମର ସରୋବର ଅଛି; ସେଠାରୁ ଅଚ୍ଛୋଦାଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ନିଯୋଗ କାରଣରୁ ସେ ମତ୍ସ୍ୟ-ଯୋନିରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 79

तस्यास्त्वाद्याश्रमे पुण्ये पुण्यकृद्भिर्निषेविते / दत्तं सकृदपि श्राद्धमक्षयं समुदाहृतम्

ତାଙ୍କର ଆଦ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ, ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀମାନେ ଯେଉଁଠି ସେବନ କରନ୍ତି, ଏକଥର ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ‘ଅକ୍ଷୟ’ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 80

नद्यां योगसमाधानं दत्तं युगपदुद्भवेत् / कुबेरतुङ्गे पापघ्नं व्यासतीर्थेतथैव च

ନଦୀରେ ଯୋଗ-ସମାଧାନ ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। କୁବେରତୁଙ୍ଗ ଓ ବ୍ୟାସତୀର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପାପନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 81

पुण्यायां ब्रह्मणो वेद्यां श्राद्धमानन्त्यमिष्यते / सिद्धैस्तु सेविता नित्यं दृश्यते तु कृतात्मभिः

ପୁଣ୍ୟମୟ ବ୍ରହ୍ମ-ବେଦୀରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ସିଦ୍ଧମାନେ ତାହାକୁ ନିତ୍ୟ ସେବନ କରନ୍ତି, ଏବଂ କୃତାତ୍ମାମାନେ ତାହାର ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 82

अनिवर्तनं तु नन्दायां वेद्याः प्रागुत्तरदिशि / सिद्धिक्षेत्रं सुरैर्जुष्टं यत्प्राप्य न निवर्त्तते

ବେଦୀର ଈଶାନ (ପୂର୍ବୋତ୍ତର) ଦିଗରେ ନନ୍ଦାରେ ‘ଅନିବର୍ତ୍ତନ’ ନାମକ ସିଦ୍ଧିକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ଆଦର କରନ୍ତି। ସେଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ପୁନଃ ଫେରିବା ନାହିଁ।

Verse 83

महालये पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता / भूतानामनुकंपार्थं नास्तिकानां निदर्शनम्

ମହାଲୟେ ଧୀମାନ୍ ମହାଦେବ ପଦଚିହ୍ନ ନ୍ୟସ୍ତ କଲେ—ଭୂତମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅନୁକମ୍ପା ପାଇଁ ଏବଂ ନାସ୍ତିକମାନଙ୍କୁ ନିଦର୍ଶନ ଦେବାକୁ।

Verse 84

विरजे त्वक्षयं श्राद्धं पूर्वमेव महालये / नन्दायां विरजे चैव तथैव च महालये

ବିରଜାରେ ଓ ମହାଲୟେ ପୂର୍ବରୁ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୁଏ; ନନ୍ଦାରେ, ବିରଜାରେ ଏବଂ ସେହିପରି ମହାଲୟେ ମଧ୍ୟ।

Verse 85

आत्मानं तारयन्तीह दशपूर्वान्दशापरान् / काकह्रदे जातिस्मर्यं सुवर्णममितौजसम्

ଏଠାରେ ସେମାନେ ନିଜକୁ ତାରନ୍ତି ଏବଂ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାରନ୍ତି; କାକହ୍ରଦରେ ଜାତିସ୍ମୃତି ଦେଇଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ଅମିତ ତେଜଯୁକ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 86

कौमारं च सरः पुण्यं नागभोगाभिरक्षितम् / कुमारतीर्थे स्नात्वा तु त्रिदिवं याति मानवः

କୌମାର ନାମକ ପୁଣ୍ୟ ସରୋବର ନାଗଭୋଗଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ; କୁମାରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମାନବ ତ୍ରିଦିବ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଯାଏ।

Verse 87

देवालये तपस्तस्वा एकपादेन दुश्चरम् / निराहारो युगं दिव्यमुमातुङ्गो स्थितो ज्वलन्

ଦେବାଳୟେ ସେ ଏକପାଦରେ ଦୁଶ୍ଚର ତପ କଲେ; ନିରାହାର ରହି ଦିବ୍ୟ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉମାତୁଙ୍ଗ (ଉମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ) ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭାବେ ସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 88

उमातुङ्गे भृगोस्तुङ्गे ब्रह्मतुङ्गे महालये / तत्र श्राद्धानि देयानि नित्यमक्षयमिच्छता

ଉମାତୁଙ୍ଗ, ଭୃଗୋତୁଙ୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମତୁଙ୍ଗ ଓ ମହାଳୟରେ ଯେ ନିତ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଇଚ୍ଛେ, ସେଠାରେ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 89

अक्षयं तु सदा श्राद्धं शालग्रामे समन्ततः / दुष्कृतं दृश्यते तत्र प्रत्यक्षमकृतात्मनाम्

ଶାଳଗ୍ରାମରେ ସମସ୍ତଦିଗରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସଦା ଅକ୍ଷୟ; ସେଠାରେ ଅସଂଯମୀମାନଙ୍କ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 90

प्रत्यदेशो ह्यशिष्टानां शिष्टानां च विशेषतः / तत्र देवह्रदः पुण्यो ब्रह्मणो नागराट् शुचिः

ସେ ଅଞ୍ଚଳ ଅଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡସ୍ଥାନ, ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ମଙ୍ଗଳକାରୀ; ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ‘ଦେବହ୍ରଦ’ ଓ ଶୁଚି ‘ନାଗରାଟ୍’ ଅଛି।

Verse 91

पिण्डं गृह्णति हि सतां न गृह्णात्यसतां सदा / अतिप्रदीप्तैर्भुजगैर्भोक्तुमन्नं न शक्यते

ସତ୍ଜନଙ୍କ ପିଣ୍ଡ ସେଠାରେ ଗ୍ରହଣ ହୁଏ, ଅସତ୍ମାନଙ୍କର କେବେ ନୁହେଁ; ଯେପରି ଅତିଦୀପ୍ତ ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 92

प्रत्यक्षं दृश्यते धर्मस्तीर्थयोर्नतयोर्द्वयोः / कारवत्यां च शाण्डिल्यां गुहायां वामनस्य च

‘ନତ’ ନାମକ ଦୁଇ ତୀର୍ଥରେ ଧର୍ମ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ; ଏବଂ କାରବତୀ, ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟା ଓ ବାମନଙ୍କ ଗୁହାରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 93

गत्वा चैतानि पूतःस्याच्छ्रदद्धमक्षयमेव च / जपो होमस्तपो ध्यानं यत्किञ्चित्सुकृतं भवेत्

ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇ ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଜପ, ହୋମ, ତପ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯେକୌଣସି ସୁକୃତ କର୍ମ ପୁଣ୍ୟଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 94

ब्रह्मचर्यं च यौ धत्ते गुरुभक्तिं शतं समाः / एवमाद्यास्सरिच्छ्रेष्ठा यत्स्नानादघमोक्षणम् / कुमारधारा तत्रैव दृष्टा पापं प्रणश्यति

ଯେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରେ ଏବଂ ଶତବର୍ଷ ଗୁରୁଭକ୍ତି କରେ—ଏମିତି ଆଦ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀମାନେ; ଯାହାଙ୍କ ସ୍ନାନରେ ପାପମୋଚନ ହୁଏ। ସେଠାରେ କୁମାରଧାରାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 95

ध्यानासनं तु तत्रैव व्यासस्याद्यापि दृश्यते / शैलः कान्तिपुराभ्याशे प्रागुदीच्यां दिशि स्थितः

ସେଠାରେ ହିଁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଧ୍ୟାନାସନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। କାନ୍ତିପୁର ନିକଟରେ ପୂର୍ବୋତ୍ତର ଦିଗରେ ସେଇ ଶୈଳ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 96

पुण्य पुष्करिणी तत्र किरातगणरक्षिता / यस्यां स्नात्वा सकृद्विप्रः कामानाप्नोति शाश्वतान्

ସେଠାରେ କିରାତଗଣ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏକ ପୁଣ୍ୟ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଅଛି। ଯାହାରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାଶ୍ୱତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ।

Verse 97

अदृश्यः सर्वभूतानां देववच्चरते महीम्

ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ଦେବତା ପରି ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କରେ।

Verse 98

काश्यपस्य महातीर्थं कालसर्पिरिति श्रुतम् / तत्र श्राद्धानि देयानि नित्यमक्षयमिच्छता

କାଶ୍ୟପଙ୍କ ମହାତୀର୍ଥ ‘କାଳସର୍ପି’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ନିତ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଉ।

Verse 99

देवदारुवने वापि धारायास्तु निदर्शनम् / निर्धूतानि तु पापानि दृश्यन्ते सुकृतात्मनाम्

ଦେବଦାରୁବନରେ ମଧ୍ୟ ଧାରାର ଏହି ନିଦର୍ଶନ—ସୁକୃତାତ୍ମାଙ୍କ ପାପ ସେଠାରେ ଧୋଇ ନିର୍ଧୂତ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ।

Verse 100

भागीरथ्यां प्रयागे तु नित्यमक्षयमुच्यते / कालञ्जरे दशार्णायां नैमिषे कुरुजाङ्गले

ଭାଗୀରଥୀର ପ୍ରୟାଗରେ ନିତ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ କୁହାଯାଏ; ଏବଂ କାଳଞ୍ଜର, ଦଶାର୍ଣା, ନୈମିଷ, କୁରୁଜାଙ୍ଗଳରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 101

वाराणस्यां नगर्यां च देयं श्राद्धं प्रयत्नतः / तत्र योगेश्वरो नित्यं तस्यां दत्तमथाक्षयम्

ବାରାଣସୀ ନଗରୀରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଯୋଗେଶ୍ୱର ନିତ୍ୟ ବିରାଜମାନ; ତେଣୁ ସେଠାରେ ଦିଆ ଅକ୍ଷୟ।

Verse 102

गत्वा चैतानि पूर्तः स्याच्छ्राद्धमक्षय्यमेव च / जबो होमस्तथा ध्यानं यत्किञ्चित्सुकृतं भवेत्

ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପୂର୍ତ୍ତ-ପୁଣ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଜପ, ହୋମ, ଧ୍ୟାନ—ଯେ କୌଣସି ସୁକୃତ କର୍ମ ହେଉ, ସବୁ ଫଳଦାୟୀ।

Verse 103

लौहित्ये वैतरण्यां चस्वर्गवेद्यां तथैव च / सा तु देवी समुद्रान्ते दृश्यते चैव नामभिः

ଲୌହିତ୍ୟ, ବୈତରଣୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗବେଦୀ ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦେବୀ ସମୁଦ୍ରତଟେ ନାନା ନାମରେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 104

गयायां धर्मवृष्ठे तु सरसि ब्रह्मणस्तथा / गयां गृध्रवटे चैव श्राद्धं दत्तं महाफलम्

ଗୟାର ଧର୍ମବୃଷ୍ଟ ସରୋବର ଓ ବ୍ରହ୍ମସରୋବରରେ, ଏବଂ ଗୟାର ଗୃଧ୍ରବଟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମହାଫଳଦାୟକ।

Verse 105

हिमं च पतते तत्र समन्तात्पञ्चयो जनम् / भरतस्याश्रमे पुण्ये ऽरण्यं पुण्यतमं स्मृतम्

ସେଠାରେ ଚାରିଦିଗରେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିମ ପଡ଼େ; ଭରତଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମର ସେଇ ଅରଣ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ ପୁଣ୍ୟମୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 106

मतङ्गस्य वनं तत्र दृश्यते सर्वमानुषैः / स्थापितं धर्मसर्वस्वं लोकस्यास्य निदर्शनम्

ସେଠାରେ ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ସମସ୍ତ ମାନବଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ; ଏହା ଏଇ ଲୋକ ପାଇଁ ଧର୍ମର ସମଗ୍ର ସାରର ସ୍ଥାପିତ ନିଦର୍ଶନ।

Verse 107

यद्दण्डकवनं पुण्यं पुण्यकृद्भिर्निषेवितम् / यस्मिन्प्राहुर्विशल्येति तीर्थं सद्यो निदर्शनम्

ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ଦଣ୍ଡକବନରେ ‘ବିଶଲ୍ୟା’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦର୍ଶନ ଦେଉଛି ବୋଲି କୁହନ୍ତି।

Verse 108

तुलामानैस्तथा चापि शास्त्रैश्च विविधैस्तथा / उन्मच्चन्ति तथा लग्न ये वै पापकृतो जनाः

ତୁଳାମାନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଆସକ୍ତ ପାପକୃତ ଲୋକେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ଚଳନ୍ତି।

Verse 109

तृतीयायां तथा पादे निराधायां तु मण्डले / महाह्रदे च कौशिक्यां दत्तं श्राद्धं महाफलम्

ତୃତୀୟା ତିଥିର ପାଦେ, ନିରାଧା ମଣ୍ଡଳରେ, କୌଶିକୀର ମହାହ୍ରଦେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମହାଫଳଦାୟକ।

Verse 110

मुण्डपृष्टे पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता / बहुदेवयुगांस्तप्त्वा तपस्तीव्रं सुदश्चरम्

ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠରେ ଧୀମାନ ମହାଦେବ ପଦ ନ୍ୟସ୍ତ କଲେ; ବହୁ ଦେବଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର, ଅତିଦୁଶ୍ଚର ତପ କଲେ।

Verse 111

अल्पेनाप्यत्र कालेन नरो धर्मपरायणः / पाप्मानमुत्सृजत्याशु जीर्णां त्वचमिवोरगः

ଏଠାରେ ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମପରାୟଣ ନର ପାପକୁ ଶୀଘ୍ର ତ୍ୟାଗ କରେ, ସର୍ପ ଯେପରି ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଚର୍ମ ଛାଡ଼େ।

Verse 112

सिद्धानां प्रीतिजननं पपानां च भयङ्करम् / लेलिहानैर्महाघोरै रक्ष्यते सुमहोरगैः

ଏହା ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପ୍ରୀତିଜନକ ଓ ପାପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର; ଜିଭ ଲେଲିହାନ କରୁଥିବା ମହାଘୋର ବିଶାଳ ସର୍ପମାନେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 113

नाम्ना कनकनन्दीति तीर्थं जगति विश्रुतम् / उदीच्यां मुण्डपृष्टस्य ब्रह्मर्षिगणसेवितम्

‘କନକନନ୍ଦୀ’ ନାମରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହା ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠର ଉତ୍ତରଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।

Verse 114

तत्र स्नात्वा दिवंयान्ति स्वशरीरेण मानवाः / दत्तं वापि सदा श्राद्धमक्षय्यं समुदाहृतम्

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସଦା ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 115

ऋणैस्त्रिभिस्ततः स्नात्वा निष्क्रीणाति नरस्तनुम् / मानसे सरसि स्नात्वा श्राद्धंनिर्वर्त्तयेत्ततः

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ତିନି ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ଦେହକୁ ପରିଶୋଧ କରେ। ପରେ ମାନସ ସରସୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 116

तीरे तु सरसस्तस्य देवस्या यतनं महत् / आरुह्य तु जपंस्तत्र सिद्धो याति दिवं ततः

ସେହି ସରସର ତୀରେ ସେ ଦେବଙ୍କ ମହାନ ଆୟତନ (ମନ୍ଦିର) ଅଛି। ସେଠାକୁ ଆରୋହଣ କରି ଯେ ଜପ କରେ, ସେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ ସେଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

Verse 117

उत्तरं मानसं गत्वासिद्धिं प्राप्नोत्यनुत्तमाम् / स्नात्वा तस्मिन्सरश्रेष्ठे दृश्यते महादद्भुतम्

ଉତ୍ତର ମାନସକୁ ଯାଇ ମନୁଷ୍ୟ ଅନୁତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ପାଏ। ସେହି ସରଶ୍ରେଷ୍ଠରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମହା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 118

दिवश्च्युता महाभागा ह्यन्तरिक्षे विराजते / गङ्गा त्रिपथगा देवी विष्णुपादाच्च्युता सती

ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅବତରିତ ମହାଭାଗା ଗଙ୍ଗା ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବିରାଜେ। ସେ ତ୍ରିପଥଗା ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁପାଦରୁ ନିସ୍ସୃତ ପବିତ୍ରା।

Verse 119

आकाशे दृश्यते तत्र तोरणं सूर्यसन्निभम् / जांबूनदमयं पुण्यं स्वगद्वारमिवायतम्

ସେଠାରେ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ତୋରଣ ଦେଖାଯାଏ। ତାହା ପୁଣ୍ୟ ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ଯେନେ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ବିସ୍ତୃତ।

Verse 120

ततः प्रवर्त्तते भूयः सर्वसागरमण्डिका / पावनी सर्वभूतानां धर्मज्ञानां विशेषतः

ତାପରେ ସେ ପୁନଃ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ସାଗରର ମଣ୍ଡଳ ସଦୃଶ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପାବନ କରେ, ବିଶେଷତଃ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ।

Verse 121

चन्द्रभागा च सिद्धुश्च शुभे मानससंभवे / सागरं पश्चिमं यातो दिव्यः सिंधुनदो वरः

ଶୁଭ ମାନସସରୋବରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଓ ସିଦ୍ଧୁ—ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିନ୍ଧୁନଦ ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ଯାଏ।

Verse 122

पर्वतो हिमवान्नाम नानाधातुविभूषितः / आयतो वै सहस्राणि योजनानां बहुनि तु

ହିମବାନ୍ ନାମକ ପର୍ବତ ନାନା ଧାତୁଦ୍ୱାରା ବିଭୂଷିତ। ତାହାର ବିସ୍ତାର ଅନେକ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ।

Verse 123

सिद्धचारणसंकीर्णा देवर्षिगणसेविता / तत्र पुष्करिणी रम्या सुषुम्णा नाम नामतः

ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବର୍ଷିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଏକ ରମ୍ୟ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଅଛି; ନାମତଃ ତାହା ‘ସୁଷୁମ୍ଣା’।

Verse 124

दशवर्षसहस्राणि तस्यां स्नातस्तु जीवति / श्राद्धं भवति चानन्तं तत्र दत्तं महोदयम्

ସେହି ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ରହେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନନ୍ତ ଫଳଦାୟକ, ମହାପୁଣ୍ୟୋଦୟକାରୀ ହୁଏ।

Verse 125

तारयेच्च सदा श्राद्धे दशपूर्वान्दशापरान् / सर्वत्र हिमवान्पुण्यो गङ्गा पुण्या समन्ततः

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସେ ସଦା ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜଙ୍କୁ ତାରେ; ହିମବାନ ସର୍ବତ୍ର ପୁଣ୍ୟମୟ, ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପବିତ୍ର।

Verse 126

समुद्रगाः समुद्राश्च सर्वे पुण्याः समन्ततः / एवमादिषु चान्येषु श्राद्धं निर्वर्तयेद्बुधः

ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଉଥିବା ନଦୀମାନେ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନେ—ସମସ୍ତେ ସମନ୍ତତଃ ପୁଣ୍ୟମୟ; ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ବାହ କରୁ।

Verse 127

पुतो भवति वै स्नात्वा हुत्वा दत्त्वा तथैव च / शेलसानुषु शृङ्गेषु कन्दरेषु गुहासु च

ସ୍ନାନ କରି, ହୋମ କରି, ଦାନ ଦେଇ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ—ପର୍ବତ ଢାଳ, ଶୃଙ୍ଗ, କନ୍ଦର ଓ ଗୁହାମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 128

उपह्वरनितंबेषु तथा प्रस्रवणेषु च / पुलिनेष्वापगानां च तथैव प्रभवेषु च

ଉପହ୍ୱର-ନିତମ୍ବରେ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ରବଣରେ; ନଦୀମାନଙ୍କ ପୁଲିନରେ ଓ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଭବସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 129

महोदधौ गवां गोष्टे संगमेषु वनेषु च / सुसंमृष्टोपलिप्तेषु त्दृद्येषु सुरभिष्वथ

ମହାସମୁଦ୍ରତଟରେ, ଗୋମାନଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠେ, ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ଓ ବନରେ; ସୁଭଳି ମସୃଣ କରି ଲେପା, ଦୃଢ଼ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ସ୍ଥାନରେ।

Verse 130

गोमयेनोपलिप्तेषु विविक्तेषु गृहेषु च / कुर्याच्छ्राद्धमथैतेषु नित्यमेव यथाविधि

ଗୋମୟରେ ଲେପା ଏବଂ ନିର୍ଜନ ଗୃହରେ ମଧ୍ୟ; ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 131

प्राग्दक्षिणां दिशं गत्वा सर्वकामचिकीर्षया / एवमेतेषु सर्वेषु श्राद्धं कुर्यादतन्द्रितः

ପୂର୍ବ-ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ କାମନା ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ; ଏହିପରି ଏ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଅଲସତା ଛାଡ଼ି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 132

एतेष्वेव तु मेधावी ब्राह्मीं सिद्धिमवाप्नुयात् / त्रैवर्णविहितैः स्थाने धर्मे वर्णाश्रमे रतैः

ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ମେଧାବୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସିଦ୍ଧି ପାଏ; ତ୍ରୈବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ବିହିତ, ଧର୍ମରେ ଓ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମରେ ରତ ସ୍ଥାନରେ।

Verse 133

कौपस्थानं च संत्यागात्प्राप्यते पितृपूजनम् / तीर्थान्यनुसरन्वीरः श्रद्दधानः समाहितः

କୌପସ୍ଥାନ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ ପିତୃପୂଜାର ଫଳ ମିଳେ। ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଏକାଗ୍ର ବୀର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରେ।

Verse 134

कृतपापो ऽपि शुध्येत किं पुनः शुभकर्मकृत् / तिर्यग्योनिं न गच्छेच्च कुदेशे च न जायते

ପାପ କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇପାରେ; ତେବେ ଶୁଭକର୍ମକାରୀ କେତେ ଅଧିକ! ସେ ତିର୍ୟଗ୍ୟୋନିକୁ ଯାଏ ନାହିଁ, କୁଦେଶରେ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।

Verse 135

स्वर्गी भवति विप्रो वै मोक्षोपायं च विन्दति / अश्रद्दधानः पापायुर्नास्तिको ऽच्छिन्नसंशयः

ବିପ୍ର ସ୍ୱର୍ଗୀ ହୁଏ ଏବଂ ମୋକ୍ଷର ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ପାଏ। କିନ୍ତୁ ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ପାପାୟୁ, ନାସ୍ତିକର ସନ୍ଦେହ ଛିନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 136

हेतुनिष्ठश्च पञ्चैते न तीर्थे फलभागिनः / गुरुतीर्थे परा सिद्धिस्तीर्थानां परमं पदम्

ହେତୁବାଦରେ ନିଷ୍ଠ ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ତୀର୍ଥର ଫଳର ଭାଗୀ ନୁହନ୍ତି। ଗୁରୁତୀର୍ଥରେ ପରମ ସିଦ୍ଧି; ସେଇ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ପରମ ପଦ।

Verse 137

ध्यानं तीर्थं परं तस्माद्ब्रह्मतीर्थं सनातनम् / उपवासात्परं ध्यानमिन्द्रियाणां निवर्त्तनम्

ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ ହିଁ ପରମ ତୀର୍ଥ—ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ। ଉପବାସଠାରୁ ଧ୍ୟାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ନିବୃତ୍ତ କରେ।

Verse 138

उपवासनिबद्धैर्हि प्राणैरेव पुनः पुनः / प्राणापानौ वशे कृत्वा वशगानीन्दियाणि च

ଉପବାସରେ ନିବଦ୍ଧ ପ୍ରାଣଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରାଣ-ଅପାନକୁ ବଶ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶଗାମୀ କର।

Verse 139

बुद्धिं मनसि संयम्य सर्वेषां तु निवर्त्तनम् / प्रत्याहारं कृतं विद्धि मोक्षोपायमसंशयम्

ବୁଦ୍ଧିକୁ ମନରେ ସଂୟମ କରି ସମସ୍ତରୁ ନିବୃତ୍ତି କରାଇବାକୁ ‘ପ୍ରତ୍ୟାହାର’ ଜାଣ; ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷର ଉପାୟ।

Verse 140

इन्द्रियाणां मनो घोरं बुद्ध्यादीनां विवर्त्तनम् / अना हारो क्षयं याति विद्यादनशनं तपः

ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ମନ ଭୟଙ୍କର; ତାହା ବୁଦ୍ଧି ଆଦିକୁ ମଧ୍ୟ ଘୁରାଇଦିଏ। କିନ୍ତୁ ଅନାହାର କ୍ଷୟ ପାଏ; ତେଣୁ ଅନଶନକୁ ତପ ଭାବେ ଜାଣ।

Verse 141

निग्रहे बुद्धिमन्सोरन्यबुद्धिर्न जायते / क्षीणेषु सर्वदोषेषु क्षीणेष्वेवेन्द्रियेषु च

ବୁଦ୍ଧି ଓ ମନର ନିଗ୍ରହରେ ଅନ୍ୟ ବୁଦ୍ଧି ଜନ୍ମେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଦୋଷ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ।

Verse 142

परिनिर्वाति शुद्धात्मा यथा वह्निरनिधनः / कारणेभ्यो गुणेभ्यश्च व्यक्ताव्यक्ताच्च कुत्स्नशः

ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଅନିଧନ ଅଗ୍ନି ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତିରେ ପରିନିର୍ବାତି ହୁଏ; କାରଣ, ଗୁଣ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତ-ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅତୀତ ହୁଏ।

Verse 143

नियोजयति क्षेत्रज्ञं तेभ्योयोगेन योगवित् / तस्य नास्ति गतिः स्थानं व्यक्ताव्यक्ते च सर्वशः / न सन्नासन्न सदसन्नैव किञ्चिदवस्थितः

ଯୋଗବିଦ୍ ଯୋଗଦ୍ୱାରା ସେହି ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞକୁ ନିଯୋଜନ କରେ। ତାହାର ବ୍ୟକ୍ତ-ଅବ୍ୟକ୍ତ ସର୍ବତ୍ର ନ ଗତି ଅଛି, ନ ସ୍ଥାନ। ସେ ନ ସତ୍, ନ ଅସତ୍; ସଦସତ୍ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—କୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ନ ଅବସ୍ଥିତ।