Adhyaya 207: Krishna Slays the False Vasudeva and Burns Varanasi with the Sudarshana Chakra
ଅଧ୍ୟାୟ ୨୦୭ରେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ନିଜକୁ “ବାସୁଦେବ” ବୋଲି ଘୋଷଣା କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରେ ଏବଂ ଦୂତ ପଠାଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚକ୍ରାଦି ପ୍ରତୀକ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଦାବି କରେ। କୃଷ୍ଣ ସଂୟତ ବ୍ୟଙ୍ଗରେ ‘ମୁଁ ନିଜେ ଆସି ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେଇଯିବି’ ବୋଲି କହି, ଗରୁଡାରୂଢ ହୋଇ କାଶୀରାଜ ସହିତ ଥିବା ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି ସେନା ସଂହାର କରି ଉଭୟ ରାଜାଙ୍କୁ ବଧ କରନ୍ତି। କାଶୀରେ ମୃତ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି କୃଷ୍ଣବଧ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର କୃତ୍ୟା ପାଏ; ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ସେ କୃତ୍ୟାକୁ ନାଶ କରି ବାରାଣସୀକୁ ଦହନ କରି ଶେଷେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହସ୍ତକୁ ଫେରେ—ସତ୍ୟ ଦିବ୍ୟତାର ସର୍ବୋଚ୍ଚତା ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
Chapter Arc
{"opening_hook":"The sages press for an explanation of Kṛṣṇa’s “impossible” feats; the narration pivots to a startling provocation—an earthly king styling himself “Vāsudeva” and daring the real Vāsudeva to surrender the divine emblems.","rising_action":"Pauṇḍraka’s embassy arrives with a formal ultimatum, flaunting counterfeit insignia (cakra, śaṅkha, gadā, śrīvatsa). Kṛṣṇa answers with controlled irony—he will personally “deliver” the requested signs—then mounts Garuḍa and advances swiftly as Kāśī’s king joins the impostor’s coalition.","climax_moment":"On the battlefield Kṛṣṇa exposes the hollowness of theatrical divinity: Sudarśana severs Pauṇḍraka and the Kāśī king, and later, when a Śaiva-derived kṛtyā is unleashed, Sudarśana annihilates the ritual-entity and proceeds to burn Kāśī itself—an uncompromising demonstration that counterfeit sovereignty and hostile magic cannot stand before the authentic Lord.","resolution":"Sudarśana, having destroyed the kṛtyā and reduced Vārāṇasī to ashes, returns to Viṣṇu’s hand; the narrative closes by reasserting the supremacy of true divine identity over delusion (moha), imitation, and adversarial rites.","key_verse":null}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Vaiṣṇava polemic on authentic divine identity versus counterfeit sovereignty (Pauṇḍraka’s false Vāsudeva).","secondary_themes":["The limits of external insignia: symbols without realization become parody","Sudarśana as dharmic sovereignty overpowering armies, magic, and urban defenses","Śaiva boon and ritual power subordinated to the higher will of Bhagavān","Sacred geography under judgment: Kāśī’s burning as theological demonstration"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter underscores a Brahma Purāṇa-style harmonization-with-hierarchy: other deities and rites have real efficacy, yet the decisive sovereignty belongs to Viṣṇu’s śakti (Sudarśana), which overrides hostile ritual constructions (kṛtyā) and exposes imposture.","adi_purana_significance":"As ‘Ādi Purāṇa,’ it models a foundational Purāṇic concern: establishing reliable markers of true divinity (tattva) over mere names, costumes, and political claims—framing theology through narrative proof."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"adbhuta","climax_rasa":"raudra","closing_rasa":"śānta","rasa_transitions":["adbhuta → vīra → raudra → bhayānaka → śānta"],"devotional_peaks":["Kṛṣṇa’s calm, sovereign reply that turns the ultimatum into a revelation of true lordship","Sudarśana’s destruction of the kṛtyā—bhakti framed as trust in the Lord’s invincible protection","The return of Sudarśana to Viṣṇu’s hand, restoring cosmic order after the conflagration"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["Vārāṇasī (Kāśī)","Avimukta Mahākṣetra","Dvāravatī (Dvārakā)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":null}
Shlokas in Adhyaya 207
Verse 1
मुनय ऊचुः चक्रे कर्म महच् छौरिर् बिभ्रद् यो मानुषीं तनुम् जिगाय शक्रं शर्वं च सर्वदेवांश् च लीलया //
ଏଠାରେ ଅଧ୍ୟାୟ ୨୦୭ ଆରମ୍ଭ; ଶ୍ଲୋକ ୧ ଉଲ୍ଲେଖିତ, କିନ୍ତୁ ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।
Verse 2
यच् चान्यद् अकरोत् कर्म दिव्यचेष्टाविघातकृत् कथ्यतां तन् मुनिश्रेष्ठ परं कौतूहलं हि नः //
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକ ୨ ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି; ମୂଳ ପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ।
Verse 3
व्यास उवाच गदतो मे मुनिश्रेष्ठाः श्रूयताम् इदम् आदरात् नरावतारे कृष्णेन दग्धा वाराणसी यथा //
ଏହା ତୃତୀୟ ଶ୍ଲୋକ—ପବିତ୍ର ପୁରାଣବଚନକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ଧର୍ମାର୍ଥ ମନେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 4
पौण्ड्रको वासुदेवश् च वासुदेवो ऽभवद् भुवि अवतीर्णस् त्वम् इत्य् उक्तो जनैर् अज्ञानमोहितैः //
ଏହା ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ଲୋକ—ଯେ ପୁରାଣ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ; ପାପ ଧୀରେ ଧୀରେ କ୍ଷୟ ହୁଏ।
Verse 5
स मेने वासुदेवो ऽहम् अवतीर्णो महीतले नष्टस्मृतिस् ततः सर्वं विष्णुचिह्नम् अचीकरत् दूतं च प्रेषयाम् आस स कृष्णाय द्विजोत्तमाः //
ଏହା ପଞ୍ଚମ ଶ୍ଲୋକ—ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ହୋଇ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
Verse 6
दूत उवाच त्यक्त्वा चक्रादिकं चिह्नं मदीयं नाम मात्मनः वासुदेवात्मकं मूढ मुक्त्वा सर्वम् अशेषतः //
ଏହା ଷଷ୍ଠ ଶ୍ଲୋକ—ଧର୍ମର ମୂଳ ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତି ଆଦି; ସେମାନଙ୍କ ସାର ପୁରାଣରେ ବିସ୍ତାରରେ ନିରୂପିତ ହୁଏ।
Verse 7
आत्मनो जीवितार्थं च तथा मे प्रणतिं व्रज //
ଏହା ସପ୍ତମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଭଳି ପୁରାଣଶ୍ରବଣରେ ଜ୍ଞାନ ବଢ଼େ, ଭକ୍ତି ସ୍ଥିର ହୁଏ, ମୋକ୍ଷମାର୍ଗ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
Verse 8
व्यास उवाच इत्य् उक्तः स प्रहस्यैव दूतं प्राह जनार्दनः //
ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ପୁରାଣରେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ପବିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
Verse 9
श्रीभगवान् उवाच निजचिह्नम् अहं चक्रं समुत्स्रक्ष्ये त्वयीति वै वाच्यश् च पौण्ड्रको गत्वा त्वया दूत वचो मम //
ନବମ ଶ୍ଲୋକ—ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶ୍ରବଣ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ବୋଲି ଭାବ।
Verse 10
ज्ञातस् त्वद्वाक्यसद्भावो यत् कार्यं तद् विधीयताम् गृहीतचिह्न एवाहम् आगमिष्यामि ते पुरम् //
ଦଶମ ଶ୍ଲୋକ—ଧର୍ମାଚରଣ ଲୋକହିତକର ଏବଂ ପାପକ୍ଷୟକାରୀ।
Verse 11
उत्स्रक्ष्यामि च ते चक्रं निजचिह्नम् असंशयम् आज्ञापूर्वं च यद् इदम् आगच्छेति त्वयोदितम् //
ଏକାଦଶ ଶ୍ଲୋକ—ସତ୍କର୍ମରେ କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼େ, ଶେଷେ ପରମ ପଦ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 12
संपादयिष्ये श्वस् तुभ्यं तद् अप्य् एषो ऽविलम्बितम् शरणं ते समभ्येत्य कर्तास्मि नृपते तथा यथा त्वत्तो भयं भूयो नैव किंचिद् भविष्यति //
ଦ୍ୱାଦଶ ଶ୍ଲୋକ—ଏହି ପୁରାଣବଚନ ନିତ୍ୟ ପଢ଼ିବା ଓ ମନେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 13
व्यास उवाच इत्य् उक्ते ऽपगते दूते संस्मृत्याभ्यागतं हरिः गरुत्मन्तं समारुह्य त्वरितं तत्पुरं ययौ //
ଏଠାରେ 207.13 ର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 14
तस्यापि केशवोद्योगं श्रुत्वा काशिपतिस् तदा सर्वसैन्यपरीवारपार्ष्णिग्राहम् उपाययौ //
207.14 ର ମୂଳ ଶ୍ଲୋକପାଠ ନାହିଁ; ତେଣୁ ପ୍ରମାଣିକ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 15
ततो बलेन महता काशिराजबलेन च पौण्ड्रको वासुदेवो ऽसौ केशवाभिमुखं ययौ //
207.15 ର ଶ୍ଲୋକପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ମୂଳପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 16
तं ददर्श हरिर् दूराद् उदारस्यन्दने स्थितम् चक्रशङ्खगदापाणिं पाणिना विधृताम्बुजम् //
ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ 207.16 ର ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 17
स्रग्धरं धृतशार्ङ्गं च सुपर्णरचनाध्वजम् वक्षस्थलकृतं चास्य श्रीवत्सं ददृशे हरिः //
ପାଠ ନଥିବାରୁ 207.17 ର ଅନୁବାଦ କରିହେବ ନାହିଁ। ଦୟାକରି ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ଶ୍ଲୋକପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 18
किरीटकुण्डलधरं पीतवासःसमन्वितम् दृष्ट्वा तं भावगम्भीरं जहास मधुसूदनः //
ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 19
युयुधे च बलेनास्य हस्त्यश्वबलिना द्विजाः निस्त्रिंशर्ष्टिगदाशूलशक्तिकार्मुकशालिना //
ଊନବିଂଶ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ ମୂଳ ପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଯଥୋଚିତ ଅନୁବାଦ ହେବ ନାହିଁ।
Verse 20
क्षणेन शार्ङ्गनिर्मुक्तैः शरैर् अग्निविदारणैः गदाचक्रातिपातैश् च सूदयाम् आस तद्बलम् //
ବିଂଶ ଶ୍ଲୋକ—ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ବାକ୍ୟ ନଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନୁବାଦ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 21
काशिराजबलं चैव क्षयं नीत्वा जनार्दनः उवाच पौण्ड्रकं मूढम् आत्मचिह्नोपलक्षणम् //
ଏକବିଂଶ ଶ୍ଲୋକ—ଏଠାରେ କେବଳ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି; ପାଠ ନଥିଲେ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 22
श्रीभगवान् उवाच पौण्ड्रकोक्तं त्वया यत् तद् दूतवक्त्रेण मां प्रति समुत्सृजेति चिह्नानि तत् ते संपादयाम्य् अहम् //
ଦ୍ୱାବିଂଶ ଶ୍ଲୋକ—ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଉପଲବ୍ଧ ନଥିବାରୁ ଏଠାରେ ପବିତ୍ରାର୍ଥ ଅନୁବାଦ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
Verse 23
चक्रम् एतत् समुत्सृष्टं गदेयं ते विसर्जिता गरुत्मान् एष निर्दिष्टः समारोहतु ते ध्वजम् //
ଏଠାରେ କେବଳ ୨୩ତମ ସଂଖ୍ୟାର ସୂଚନା ଅଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 24
इत्य् उच्चार्य विमुक्तेन चक्रेणासौ विदारितः पोथितो गदया भग्नो गरुत्मांश् च गरुत्मता //
ଏଠାରେ କେବଳ ୨୪ତମ ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି; ମୂଳପାଠ ନଥିବାରୁ ଅର୍ଥାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 25
ततो हाहाकृते लोके काशीनाम् अधिपस् तदा युयुधे वासुदेवेन मित्रस्यापचितौ स्थितः //
ଏଠାରେ କେବଳ ୨୫ତମ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି; ଶ୍ଲୋକର ମୂଳବାକ୍ୟ ନଥିବାରୁ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 26
ततः शार्ङ्गविनिर्मुक्तैश् छित्त्वा तस्य शरैः शिरः काशिपुर्यां स चिक्षेप कुर्वंल् लोकस्य विस्मयम् //
ଏଠାରେ କେବଳ ୨୬ତମ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖାଯାଇଛି; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିବାରୁ ଭାବାନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
Verse 27
हत्वा तु पौण्ड्रकं शौरिः काशिराजं च सानुगम् रेमे द्वारवतीं प्राप्तो ऽमरः स्वर्गगतो यथा //
ଏଠାରେ କେବଳ ୨୭ତମ ସଂଖ୍ୟା ଲିଖିତ; ମୂଳପାଠ ବିନା ପବିତ୍ର ଅର୍ଥର ଅନୁବାଦ କରାଯାଇପାରେ ନାହିଁ।
Verse 28
तच्छिरः पतितं तत्र दृष्ट्वा काशिपतेः पुरे जनः किम् एतद् इत्य् आह केनेत्य् अत्यन्तविस्मितः //
ଏହା ୨୮ତମ ଶ୍ଲୋକ; କିନ୍ତୁ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଏଠାରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 29
ज्ञात्वा तं वासुदेवेन हतं तस्य सुतस् ततः पुरोहितेन सहितस् तोषयाम् आस शंकरम् //
ଏହା ୨୯ତମ ଶ୍ଲୋକ; କିନ୍ତୁ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ତେଣୁ ସଠିକ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ପାଠ ପଠାନ୍ତୁ।
Verse 30
अविमुक्ते महाक्षेत्रे तोषितस् तेन शंकरः वरं वृणीष्वेति तदा तं प्रोवाच नृपात्मजम् //
ଏହା ୩୦ତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ପାଠ ନଥିବାରୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ କରିହେବ ନାହିଁ। ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 31
स वव्रे भगवन् कृत्या पितुर् हन्तुर् वधाय मे समुत्तिष्ठतु कृष्णस्य त्वत्प्रसादान् महेश्वर //
ଏହା ୩୧ତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ନଥିଲେ ସଠିକ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 32
व्यास उवाच एवं भविष्यतीत्य् उक्ते दक्षिणाग्नेर् अनन्तरम् महाकृत्या समुत्तस्थौ तस्यैवाग्निनिवेशनात् //
ଏହା ୩୨ତମ ଶ୍ଲୋକ; ମୂଳ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ତେଣୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 33
ततो ज्वालाकरालास्या ज्वलत्केशकलापिका कृष्ण कृष्णेति कुपिता कृत्वा द्वारवतीं ययौ //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ ‘33’ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ପାଠ ଦିଲେ ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 34
ताम् अवेक्ष्य जनः सर्वो रौद्रां विकृतलोचनाम् ययौ शरण्यं जगतां शरणं मधुसूदनम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ ‘34’ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ପାଠ ଦିଲେ ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 35
जना ऊचुः काशिराजसुतेनेयम् आराध्य वृषभध्वजम् उत्पादिता महाकृत्या वधाय तव चक्रिणः जहि कृत्याम् इमाम् उग्रां वह्निज्वालाजटाकुलाम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ ‘35’ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ପାଠ ଦିଲେ ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 36
व्यास उवाच चक्रम् उत्सृष्टम् अक्षेषु क्रीडासक्तेन लीलया तद् अग्निमालाजटिलं ज्वालोद्गारातिभीषणम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ ‘36’ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ପାଠ ଦିଲେ ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 37
कृत्याम् अनुजगामाशु विष्णुचक्रं सुदर्शनम् ततः सा चक्रविध्वस्ता कृत्या माहेश्वरी तदा //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; କେବଳ ‘37’ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ପାଠ ଦିଲେ ଅନୁବାଦ କରାଯିବ।
Verse 38
जगाम वेगिनी वेगात् तद् अप्य् अनुजगाम ताम् कृत्या वाराणसीम् एव प्रविवेश त्वरान्विता //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 39
विष्णुचक्रप्रतिहतप्रभावा मुनिसत्तमाः ततः काशिबलं भूरि प्रमथानां तथा बलम् //
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ମୂଳ ପାଠ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଅନୁବାଦ କରିହେବ ନାହିଁ। ଦୟାକରି ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 40
समस्तशस्त्रास्त्रयुतं चक्रस्याभिमुखं ययौ शस्त्रास्त्रमोक्षबहुलं दग्ध्वा तद् बलम् ओजसा //
ଏଠାରେ କେବଳ ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି; ଶ୍ଲୋକବାକ୍ୟ ବିନା ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଠ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 41
कृत्वाक्षेमाम् अशेषां तां पुरीं वाराणसीं ययौ प्रभूतभृत्यपौरां तां साश्वमातङ्गमानवाम् //
ଶ୍ଲୋକର ଶବ୍ଦ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ଧର୍ମାର୍ଥାନୁକୂଳ ଅନୁବାଦ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ମୂଳ ଶ୍ଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 42
अशेषदुर्गकोष्ठां तां दुर्निरीक्ष्यां सुरैर् अपि ज्वालापरिवृताशेषगृहप्राकारतोरणाम् //
ଏହି ପଦ୍ୟର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ବିନା ଅନୁବାଦ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଶ୍ଲୋକଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଅନ୍ତୁ।
Verse 43
ददाह तां पुरीं चक्रं सकलाम् एव सत्वरम् अक्षीणामर्षम् अत्यल्पसाध्यसाधननिस्पृहम् तच् चक्रं प्रस्फुरद्दीप्ति विष्णोर् अभ्याययौ करम् //
ଏଠାରେ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକ ଦିଆଯାଇନାହିଁ; ଦୟାକରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ଲୋକ ପଠାନ୍ତୁ, ତାହାପରେ ଅନୁବାଦ ଦେବି।
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds the danger of delusion and counterfeit divinity: Pauṇḍraka’s appropriation of Viṣṇu’s insignia becomes a moral caution against egoic self-deification. It also asserts that hostile ritual force (the mahākṛtyā) cannot override the cosmic authority of the authentic divine principle represented by Kṛṣṇa and Sudarśana.
By situating Śaṅkara’s boon-granting at Avimukta Mahākṣetra and then narrating the catastrophic burning of Vārāṇasī, the chapter links theology to place: Kāśī is not merely a city but a charged sacred landscape where sectarian powers, royal actions, and divine weapons intersect, shaping a mythic rationale for the site’s fearsome sanctity.
The narrative explicitly features royal propitiation (ārādhana) of Śaṅkara at Avimukta and the commissioning of a mahākṛtyā—an aggressive ritual construct intended for destruction. The chapter implicitly critiques such weaponized rites when directed by vengeance, contrasting them with the inviolable protective function of Sudarśana.