Mantra 6

Sukta 64

Sanskrit (Devanagari)

तं वो वाजानां पतिमहूमहि श्रवस्यवः । अप्रायुभिर्यज्ञेभिर्वावृधेन्यम्

IAST Transliteration

táṃ vo vā́jānāṃ pátim ā́hūmahi śravasyávaḥ | áprāyubhir yajñébhiḥ vāvṛdhényam

English Translation (Griffith/Whitney)

Him, the Lord of prizes, we invoke for you—ye seekers after fame—with sacrifices unwearied, him who is to be strengthened.

Translation

ହେ ଶ୍ରବସ୍ୟବଃ (କୀର୍ତ୍ତି-ଆକାଂକ୍ଷୀମାନେ), ବାଜ (ପୁରସ୍କାର) ମାନଙ୍କର ପତି ତାଙ୍କୁ ଆମେ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଅପ୍ରାୟୁଭିଃ—ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆମେ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛୁ।

Word by Word

• तम्: him / that one
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वः: of you (your)
• वः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाजानाम्: of prizes / of strengths
• वाजानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• पतिम्: lord, master
• पतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• आहूमहि: we invoke / we call
• आहूमहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वा (ह्वयति) उपसर्गः आ-

• श्रवस्यवः: (we) seekers of fame
• श्रवस्यवः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: श्रवस्यु (प्रातिपदिक; ‘श्रवस्’ इच्छति/लभते इति)

• अप्रायुभिः: with undiminishing (ones) / with unwearied (means)
• अप्रायुभिः: करण
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रायु (प्रातिपदिक; ‘प्रायु’ = हानिः/क्षयः; अ- = न)

• यज्ञेभिः: with sacrifices
• यज्ञेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• वावृधेन्यम्: ever-increasing, greatly strengthening
• वावृधेन्यम्: कर्म (विशेषणरूपेण ‘तम्/पतिम्’ विशेषयति)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: वावृधेन्य (प्रातिपदिक; √वृध् ‘to grow, strengthen’ से; ‘वावृध’ = अत्यर्थं वर्धमानः)

Attribution

Rishi: Ṛgvedic source attribution (per RV parallel).

Devata: Indra

Chandas: RV-style meter (likely Triṣṭubh); confirm via RV parallel.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From invocation to empowered confidence: calling → strengthening → anticipated gain.","listener_experience":"Uplift, readiness to act, sense of being backed by a larger power.","intensity":7}