Mantra 25

Sukta 93

Sanskrit (Devanagari)

इन्द्रं तं शुम्भ पुरुहन्मन्नवसे यस्य द्विता विधर्तरि । हस्ताय वज्रः प्रति धायि दर्शतो महो दिवे न सूर्यः

IAST Transliteration

índraṁ táṁ śúmbha puruhánman ávase yásya dvitā́ vidhártari | hástāya vájraḥ práti dhāyi darśató mahó divé ná sū́ryaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Adorn thou that Indra for our aid, of much-smiting purpose—whose bolt, set ready to his hand in the Upholder, stands manifest, great in heaven as is the Sun.

Translation

ଆମ ସହାୟତା ପାଇଁ ବହୁ-ହନନଶୀଳ (ପୁରୁହନ୍ମନ୍) ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୋଭାୟିତ କର, ଅଲଙ୍କୃତ କର; ଯାହାଙ୍କର ବଜ୍ର ‘ବିଧର୍ତୃ’—ଧାରକ/ସ୍ଥାପକ—ରୂପେ ହାତ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭାବେ ରଖାଯାଇଛି। ସେ ବଜ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ; ମହା ଦିବରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ମହାନ।

Word by Word

• इन्द्रम्: Indra (as the object of praise/invocation)
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुम्भ: adorn / praise (you)
• शुम्भ: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुभ् (धातु; ‘शोभने/अलङ्कारे’)

• पुरुहन्मन्: O slayer of many (epithet of Indra)
• पुरुहन्मन्: कर्म
• Type: Noun (epithet)
• Root: पुरुहन्मन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषण)

• अवसे: for help / for protection
• अवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्विता: in two ways / doubly
• द्विता: अधिकारण (काल/प्रकार-अर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: द्विता (अव्यय)

• विधर्तरि: in/with the supporter (upholder)
• विधर्तरि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: विधर्तृ (प्रातिपदिक; ‘विधारणकर्ता’)

• हस्ताय: to the hand
• हस्ताय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)

• वज्रः: the thunderbolt
• वज्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards / in return / against
• प्रति: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• धायि: was placed / was set
• धायि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु; ‘धारण/स्थापन’)

• दर्शतः: of the splendid/visible one
• दर्शतः: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: दर्शत (प्रातिपदिक; ‘दर्शनीय’)

• महो: great / greatly
• महो: (क्रियाविशेषण/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• दिवे: to heaven / for the sky
• दिवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक ‘दिव्’)

• न: like / as
• न: (उपमान-चिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: कर्तृ/उपमान
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: As per RV source attribution for this verse in AV 20 collections (consult pada-index/Anukramaṇī).

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (RV-derived; confirm in edition)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Invocation → empowerment → luminous culmination.","listener_experience":"Protected, energized, mentally bright.","intensity":8}