Sukta 3
Rishi: Traditionally associated with speculative Atharvanic seers in the Vrātya/cosmological stratum (exact r̥ṣi assignment varies by anukramaṇī traditions).
Devata: Kāla/Ṛtu (Time/Seasons) or the cosmic person/year as the implicit subject.
Chandas: Mixed/prose-leaning triṣṭubh-jagatī tendencies in this section; not a strict RV-style metrical hymn.
AV 15.3 ବ୍ରାତ୍ୟ–ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଲିଟର୍ଜିକୁ ଆଗେ ବଢ଼ାଇ, ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କୁ ଆସନ୍ଦୀ (ଯଜ୍ଞାନୁଷ୍ଠାନୀୟ ଆସନ) ଉପରେ ସିଂହାସନାରୂଢ଼ କରେ ଏବଂ ବର୍ଷର ସୁସଂଗଠିତ ଦେହ ଉପରେ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ମାପି ଦେଉଛି। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ସୀମାନ୍ତତାକୁ ବୈଧତାରେ ପରିଣତ କରିବା: ଏକଥର ଆସୀନ ହେଲେ, ବ୍ରାତ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ଧୁରା, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଋତୁ, ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ ସ୍ଥିରତା ଏକତ୍ର ହୁଏ। ଋତୁ-ରଚନା (ଯଥାଋତୁତା) ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ-ପୁରୁଷ/ବର୍ଷ ମଡେଲକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଏହା ସମୃଦ୍ଧି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ଏକ ସ୍ଥିର ରାଜନୀତି–ଯଜ୍ଞୀୟ ଜଗତକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।
Mantras
Mantra 1
स सं॑वत्स॒रमू॒र्ध्वोऽतिष्ठ॒त् तं दे॒वा अ॑ब्रुव॒न् व्रात्य॒ किं नु ति॑ष्ठ॒सीति॑
ସେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଧା ଉଭା ରହିଲା। ତେବେ ଦେବମାନେ ତାକୁ କହିଲେ: ‘ହେ ବ୍ରାତ୍ୟ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏଭଳି ଉଭା ଅଛ?’
Mantra 2
सो॑ऽब्रवीदास॒न्दीं मे॒ सं भ॑र॒न्त्विति॑
ସେ କହିଲେ: ‘ମୋ ପାଇଁ ଆସନ୍ଦୀ (ଆସନ) ଏକତ୍ର କରି ଆଣ।’
Mantra 3
तस्मै॒ व्रात्या॑यास॒न्दीं सम॑भरन्
ସେହି ବ୍ରାତ୍ୟ ପାଇଁ ସେମାନେ ଆସନ୍ଦୀ (ଆସନ) ଏକତ୍ର କରି ଆଣିଲେ।
Mantra 4
तस्या॑ ग्री॒ष्मश्च॑ वस॒न्तश्च॒ द्वौ पादा॒वास्तां॑ श॒रच्च॑ व॒र्षाश्च॒ द्वौ
ତାହାର ପାଇଁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଓ ବସନ୍ତ—ଦୁଇ ପାଦ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଏବଂ ଶରତ୍ ଓ ବର୍ଷା—ଅନ୍ୟ ଦୁଇ (ପାଦ) ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
Mantra 5
बृ॒हच्च॑ रथंत॒रं चा॑नू॒च्ये॒३ आस्तां॑ यज्ञाय॒ज्ञियं॑ च वामदे॒व्यं च॑ तिर॒श्च्ये
ବୃହତ୍ ଓ ରଥନ୍ତର ଲମ୍ବ ଦିଗରେ ପଙ୍କ୍ତିରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଯଜ୍ଞାୟଜ୍ଞିୟ ଓ ବାମଦେବ୍ୟ ଆଡ଼ (ତିର୍ୟକ୍) ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।
Mantra 6
ऋचः॒ प्राञ्च॒स्तन्त॑वो॒ यजूं॑षि ति॒र्यञ्चः॑
ଋଚଃ (ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଋଚା) ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ତାଣା-ତନ୍ତୁ; ଯଜୂଂଷି (ଯଜୁର୍ବେଦୀୟ ଯଜୁସ୍-ମନ୍ତ୍ର) ଆଡ଼ (ତିର୍ୟକ୍) ତନ୍ତୁ।
Mantra 7
वेद॑ आ॒स्तर॑णं॒ ब्रह्मो॑प॒बर्ह॑णम्
ବେଦ ହେଉଛି ବିଛାଇବା ଆସ୍ତରଣ (ପସାରା); ବ୍ରହ୍ମ ହେଉଛି ଉପବର୍ହଣ—ଭରସା ଦେଇଥିବା ଟେକ/ତକିଆ (ବୋଲ୍ଷ୍ଟର)।
Mantra 8
सामा॑सा॒द उ॑द्गी॒थोऽपश्र॒यः
ସାମନ ଆସନ; ଉଦ୍ଗୀଥ ଆଧାର, ଭରସା ଓ ଶରଣ।
Mantra 9
तामा॑स॒न्दीं व्रात्य॒ आरो॑हत्
ସେଇ ଆସନ୍ଦୀ (ବସିବା ପୀଠ/ବେଞ୍ଚ) ଉପରେ ବ୍ରାତ୍ୟ ଆରୋହଣ କଲା।
Mantra 10
तस्य॑ देवज॒नाः प॑रिष्क॒न्दा आस॑न्त्संक॒ल्पाः प्र॑हा॒य्या॒३ विश्वा॑नि भू॒तान्यु॑प॒सदः॑
ତାହାଙ୍କର ଦେବଜନାଃ ପରିଷ୍କନ୍ଦ—ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ପରି—ଥିଲେ; ତାହାଙ୍କ ସଙ୍କଳ୍ପାଃ ପ୍ରହାୟ୍ୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରେରିତ କରି ପ୍ରସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଭୂତାନି ତାହାଙ୍କ ଉପସଦଃ—ସମୀପେ ବସି ସେବାକରୁଥିବା ପରିଚାରକ—ଥିଲେ।
Mantra 11
विश्वा॑न्ये॒वास्य॑ भू॒तान्यु॑प॒सदो॑ भवन्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ଯେ ଏପରି ଜାଣେ, ତାହାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଭୂତାନି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଉପସଦଃ—ସମୀପସ୍ଥ ସେବକ-ପରିଚାରକ—ହୋଇଯାନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
It ritually establishes a central authority (the Vrātya) by seating him on the āsandī, while also teaching that the seasons form the supports of the cosmic year-body. The result is stability in society and in seasonal order.
It is a cosmological image: the year or cosmic person stands upon the seasons. By naming them as supports, the hymn affirms that prosperity depends on the seasons being in correct order (ṛtu).
Primarily it is a śānti (stabilizing) and sovereignty-installation hymn: it legitimizes authority and aligns communal life with cosmic timing. Any ‘benefit’ is expected to come through restored order rather than a single medicinal substance.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.