Sutra 9

Devanagari script

नाष्टिकश्चेत्तदेव प्रतिसंदध्यात् यस्या पूर्वो दीर्घश्च परिभोगः शुचिर्वा देशस्तस्य द्रव्यमिति विद्यात् ॥ कZ_०४.६.०९ ॥

Transliteration

nāṣṭikaś cet tad eva pratisaṃdadhyāt yasyā pūrvo dīrghaś ca paribhogaḥ śucir vā deśas tasya dravyam iti vidyāt

Translation

ହାରାଇଥିବା ବସ୍ତୁ ପାଇଁ ଯଦି କୌଣସି ଦାବିଦାର ନଥାଏ, ତେବେ ସେହି ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ପୁନଃ ବଣ୍ଟନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯାହାର ଦଖଲ-ଭୋଗ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ, କିମ୍ବା ଯାହାର ଅଞ୍ଚଳ/ଦଖଲ ‘ଶୁଚି’ (ଅବିବାଦିତ ଓ ସୁନାମୀ) —ତାହାକୁ ମାଲିକ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।

Word by Word

• न: not
• Type: Particle
• Root: न
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम्

• आष्टिकः: a claimant/asserter of title (one who claims ownership)
• Type: Noun
• Root: आष्टिक
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्

• चेत्: if
• Type: Conjunction
• Root: चेत्
• Form: शर्तार्थक-अव्ययम्

• तत्: that (thing/property)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-एकवचनम्

• एव: indeed/only
• Type: Particle
• Root: एव
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम्

• प्रतिसंदध्यात्: should restore/return (it)
• Type: Verb
• Root: प्रति-सम्-धा
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः: धा (३), उपसर्गाः: प्रति-, सम्-

• यस्याः: of which/whose
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-एकवचनम् (सम्बन्धे)

• पूर्वः: former/previous
• Type: Adjective
• Root: पूर्व
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्

• दीर्घः: long (in duration)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्

• च: and
• Type: Conjunction
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• परिभोगः: enjoyment/possession (use and occupation)
• Type: Noun
• Root: परि-भुज्
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्; कृदन्त-निर्मित-भाववाचकः (भोग/उपभोग)

• शुचिः: clean/pure (unimpeached)
• Type: Adjective
• Root: शुचि
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम्

• देशः: land/region/plot
• Type: Noun
• Root: देश
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्

• तस्य: of him/of that (person)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-एकवचनम्

• द्रव्यम्: property/asset
• Type: Noun
• Root: द्रव्य
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्

• इति: thus
• Type: Quotative particle
• Root: इति
• Form: इत्यादि-उक्त्यर्थक-अव्ययम्

• विद्यात्: should know/should determine
• Type: Verb
• Root: विद्
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Entities Mentioned

• claimant (absent)
• possessor with long use

More Details

FAQs

What is the governing presumption when no claimant appears?

Administrative settlement favors stable, prior, long possession (and uncontested/reputable holding) to minimize uncertainty and recurring disputes.