Sutra 8

Devanagari script

स चेत्ब्रूयात्दायाद्यादवाप्तममुष्माल् लब्धं क्रीतं कारितमाधिप्रच्छन्नमयमस्य देशः कालश्चोपसम्प्राप्तेः अयमस्यार्घः प्रमाणं लक्षणं मूल्यं च इति तस्यागमसमाधौ मुच्येत ॥ कZ_०४.६.०८ ॥

Transliteration

sa cet brūyāt dāyādyād avāptam amuṣmāl labdhaṃ krītaṃ kāritam ādhipracchannam ayam asya deśaḥ kālaś copasamprāpteḥ ayam asyārghaḥ pramāṇaṃ lakṣaṇaṃ mūlyaṃ ca iti tasyāgamasamādhau mucyeta

Translation

ସେ ଯଦି କହେ: ‘ଏହା ଉତ୍ତରାଧିକାର (ଇତ୍ୟାଦି) ଦ୍ୱାରା ମିଳିଛି; ଅମୁକଙ୍କଠାରୁ ପାଇଛି; କିଣିଛି; ତିଆରି କରାଇଛି; କିମ୍ବା ଗିରବ ଭାବେ ନେଇଛି’; ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତିର ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ, ସହିତ ତାହାର ଦାମ, ପରିମାଣ, ପରିଚୟ-ଚିହ୍ନ ଓ ମୂଲ୍ୟାୟନ କହେ—ତେବେ ଉତ୍ସ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେଲେ ସେ ମୁକ୍ତ ହେବ।

Word by Word

• सः: he (that person)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: सर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग

• चेत्: if
• Type: Particle
• Root: चेत्
• Form: निपात; शर्तार्थक (if)

• ब्रूयात्: should say / were to say
• Type: Verb
• Root: ब्रू
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन

• दायाद्यात्: from an heir
• Type: Noun
• Root: दायाद
• Form: पञ्चमी-एकवचन; पुंलिङ्ग; अपादान (from)

• अवाप्तम्: obtained
• Type: Participle
• Root: अव् + आप् (अवाप्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्मपद (that which was obtained)

• अमुष्मात्: from that (person)
• Type: Pronoun
• Root: अदस्
• Form: सर्वनाम; पञ्चमी-एकवचन; पुं/नपुंसक; अपादान (from that person)

• लब्धम्: received / obtained
• Type: Participle
• Root: लभ्
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• क्रीतम्: bought / purchased
• Type: Participle
• Root: क्री
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• कारितम्: caused to be made/done (commissioned)
• Type: Participle
• Root: कृ (णिच्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); causative sense; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• आधि-प्रच्छन्नम्: concealed/covered by a pledge (mortgaged/encumbered)
• Type: Participle
• Root: प्रच्छद् (प्र + छद्)
• Form: समास: षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष (आधिना प्रच्छन्नम् = concealed under pledge/mortgage); भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• अयम्: this
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: सर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग

• अस्य: of this / his
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-एकवचन; पुं/नपुंसक

• देशः: place / locality
• Type: Noun
• Root: देश
• Form: प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग

• कालः: time
• Type: Noun
• Root: काल
• Form: प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक

• उपसम्प्राप्तेः: of the acquisition/coming into possession
• Type: Noun (action noun)
• Root: उप-सम्-प्र-आप् (उपसम्प्राप्)
• Form: षष्ठी-एकवचन; स्त्रीलिङ्ग (उपसम्प्राप्ति)

• अयम्: this
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: सर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग

• अस्य: of this / his
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-एकवचन; पुं/नपुंसक

• अर्घः: value / price
• Type: Noun
• Root: अर्घ
• Form: प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग

• प्रमाणम्: proof / evidence (standard)
• Type: Noun
• Root: प्रमाण
• Form: प्रथमा-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग

• लक्षणम्: mark / identifying feature
• Type: Noun
• Root: लक्षण
• Form: प्रथमा-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग

• मूल्यम्: price
• Type: Noun
• Root: मूल्य
• Form: प्रथमा-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक

• इति: thus (quoting)
• Type: Quotative particle
• Root: इति
• Form: इत्यर्थे अव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक

• तस्य: of him / his
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-एकवचन; पुं/नपुंसक

• आगम-समाधौ: in the establishment/settlement of (lawful) acquisition/title
• Type: Noun
• Root: समाधि
• Form: समास: षष्ठी-तत्पुरुष (आगमस्य समाधिः); सप्तमी-एकवचन; पुंलिङ्ग

• मुच्येत: would be released / be absolved
• Type: Verb
• Root: मुच्
• Form: विधिलिङ्/लिङ् (potential/optative); आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

Entities Mentioned

• possessor/claimant
• seller/transferor (implicit)
• pledge system (ādhi)

More Details

FAQs

What kind of ‘documentation’ does this verse effectively require?

A structured provenance narrative with verifiable fields (who/where/when/how acquired + price/measure/marks), functioning like an early compliance checklist.