Adhyaya 370

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे शरीरावयवा नामो न सप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथसप्रत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नरकनिरूपणम् अग्निर् उवाच उक्तानि यममार्गाणि वक्ष्ये ऽथ मरणे नृणां ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः

ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣର ‘ଶରୀରାବୟବ’ ନାମକ ତିନିଶେ ଊଣସତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ଏବେ ତିନିଶେ ସତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ନରକନିରୂପଣ’ ଆରମ୍ଭ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ଯମମାର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମରଣକାଳେ ଯାହା ଘଟେ ତାହା କହିବି; ଶରୀରର ଉଷ୍ମା ଉଗ୍ର ବାୟୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଭିତରେ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଜ୍ୱଳିଉଠେ।

Verse 2

शरीरमुपरुध्याथ कृत्स्नान्दोषान्रुणद्धि वै छिनत्ति प्राणस्थानानि पुनर्मर्माणि चैव हि

ଶରୀର ଅବରୁଦ୍ଧ/ସଙ୍କୁଚିତ ହେଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ଦୋଷକୁ ରୋକେ; ଏବଂ ପ୍ରାଣସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଛିନ୍ନ କରେ, ତଥା ମର୍ମସ୍ଥାନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କରେ।

Verse 3

शैत्यात् प्रकुपितो वायुश्छिद्रमन्विष्यते ततः द्वे नेत्रे द्वौ तथा कर्णौ द्वौ तु नासापुटौ तथा

ଶୀତରେ ପ୍ରକୁପିତ ବାୟୁ ତେବେ ଗୋଟିଏ ଛିଦ୍ର/ମାର୍ଗ ଖୋଜେ। (ମୁଖ୍ୟ ଛିଦ୍ର) ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ, ଦୁଇ କର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସେହିପରି ଦୁଇ ନାସାପୁଟ।

Verse 4

ऊर्ध्वन्तु सप्त च्छिद्राणि अष्टमं वदनं तथा एतैः प्राणो विनिर्याति प्रायशः शुभकर्मणां

ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଭାଗରେ ସାତଟି ଛିଦ୍ର ଅଛି, ଏବଂ ମୁଖ ଅଷ୍ଟମ। ଏହିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଃ ଶୁଭକର୍ମୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ବାହାରୁଥାଏ।

Verse 5

अधः पायुरुपस्थञ्च अनेनाशुभकारिणां पिण्डं कृत्वा तुव्न्यसेदिति ञ मूर्धानं योगिनो भित्त्वा जीवो यात्यथ चेच्छया

ତଳକୁ—ପାୟୁ ଓ ଉପସ୍ଥ ମାର୍ଗରେ—ଜୀବ ବାହାରୁଛି; ଏହି ମାର୍ଗରେ ଅଶୁଭକର୍ମୀମାନେ କର୍ମମଳରେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ ‘ପିଣ୍ଡ’ ସଦୃଶ ହୋଇ ଗମନ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀ ମୁଣ୍ଡର ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଭେଦି ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଜୀବକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରାନ୍ତି।

Verse 6

अन्तकाले तु सम्प्राप्रे प्राणे ऽपानमुपस्थिते तमसा संवृते ज्ञाने संवृतेषु च मर्मसु

ଅନ୍ତକାଳ ଆସିଲେ—ଅପାନ ପ୍ରାଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି (ତାଙ୍କ ସହ) ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ—ଜ୍ଞାନ ତମସା ଆବୃତ ହେଲେ ଏବଂ ମର୍ମସ୍ଥାନମାନେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ,

Verse 7

स जिवो नाभ्यधिष्टानश्चाल्यते मातरिश्वना बाध्यमाणश्चानयते अष्टाङ्गाः प्राणवृत्तिकाः

ନାଭି-ପ୍ରଦେଶକୁ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରିଥିବା ସେ ଜୀବ ମାତରିଶ୍ୱନ (ପ୍ରାଣବାୟୁ) ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ହୁଏ; ଏବଂ ବାଧିତ/ପୀଡିତ ହେଲେ ପ୍ରାଣର ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ବୃତ୍ତିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରେ।

Verse 8

च्यवन्तं जायमानं वा प्रविशन्तञ्च योनिषु प्रपश्यन्ति च तं सिद्धा देवा दिव्येन चक्षुपा

ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ୁଥାଉ, ଜନ୍ମ ନେଉଥାଉ, କିମ୍ବା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଯୋନିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥାଉ—ସିଦ୍ଧ ଓ ଦେବମାନେ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁରେ ତାକୁ ଦେଖନ୍ତି।

Verse 9

गृह्णाति तत्क्षणाद्योगे शरीरञ्चातिवाहिकम् आकाशवायुतेजांसि विग्रहादूर्ध्वगामिनः

ଯୋଗରେ ସେହି କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେ ‘ଅତିବାହିକ’ (ସଂକ୍ରମଣଶୀଳ/ସୂକ୍ଷ୍ମ) ଶରୀରକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଏବଂ ଦେହରୁ ଆକାଶ, ବାୟୁ ଓ ତେଜ—ଏହି ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଊର୍ଧ୍ୱଗାମୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 10

जलं मही च पञ्चत्वमापन्नः पुरुषः स्मृतः आतिवाहिकदेहन्तु यमदूता नयन्ति तं

ଯେତେବେଳେ ସ୍ଥୂଳ ଦେହ ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଲୀନ ହୋଇ ପଞ୍ଚତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ପୁରୁଷ ପଞ୍ଚତ୍ୱାପନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯମଦୂତମାନେ ତାକୁ ଆତିବାହିକ (ସୂକ୍ଷ୍ମ-ବାହକ) ଦେହରେ ନେଇଯାନ୍ତି।

Verse 11

याम्यं मार्गं महाघोरं षडशीतिसहस्रकम् अन्नोदकं नीयमानो बान्धवैर् दत्तमश्नुते

ଯମପଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଛଅଆଶି ହଜାର (ଯୋଜନ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ; ସେହି ପଥରେ ନେଇଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ବାନ୍ଧବମାନେ ଦେଇଥିବା ଅନ୍ନ ଓ ଜଳ ଭୋଗ କରେ।

Verse 12

यमं दृष्ट्वा यमोक्तेन चित्रगुप्तेन चेरितान् प्राप्नोति नरकान्रौद्रान्धर्मी शुभपथैर् दिवम्

ଯମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଯାହାକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମୀ ଶୁଭ ପଥରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

Verse 13

भुज्यन्ते पापिभिर्वक्ष्ये नरकांस्ताश् च यातनाः अष्टाविंशतिरेवाधःक्षितेर्नरककोटयः

ଏହି ଯାତନାଗୁଡ଼ିକୁ ପାପୀମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ମୁଁ ସେହି ନରକମାନଙ୍କୁ ଓ ସେହି ଦଣ୍ଡମାନଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ପୃଥିବୀର ତଳେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଅଠାଇଶ କୋଟି ନରକ-ଲୋକ ଅଛି।

Verse 14

सप्तमस्य तलस्यान्ते घोरे तमसि संस्थिताः घोराख्या प्रथमाकोटिः सुघोरा तदधःस्थिता

ସପ୍ତମ ତଳର ଶେଷରେ, ଘୋର ତମସରେ ‘ଘୋରା’ ନାମକ ପ୍ରଥମ କୋଟି ଅବସ୍ଥିତ; ତାହାର ତଳେ ‘ସୁଘୋରା’ ନାମକ (କୋଟି) ଅଛି।

Verse 15

अतिघोरा महाघोरा घोररूपा च पञ्चमी षष्ठी तरलताराख्या सप्तमी च भयानका

ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିଦେବୀ ଅତିଘୋରା, ମହାଘୋରା ଏବଂ ଘୋରରୂପା; ଷଷ୍ଠୀ ‘ତରଳତାରା’ ନାମରେ; ସପ୍ତମୀ ‘ଭୟାନକା’ (ଭୟଙ୍କରୀ)।

Verse 16

भयोत्कटा कालरात्री महाचण्डा च चण्डया कोलाहला प्रचण्डाख्या पद्मा नरकनायिका

ସେ ଭୟୋତ୍କଟା, କାଳରାତ୍ରୀ, ମହାଚଣ୍ଡା ଓ ଚଣ୍ଡୟା; କୋଲାହଳା—ଯିଏ ପ୍ରଚଣ୍ଡା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏବଂ ପଦ୍ମା, ନରକନାୟିକା।

Verse 17

पद्मावती भीषणा च भीमा चैव करालिका विकराला महावज्रा त्रिकोणा पञ्चकोणिका

(ତାଙ୍କ ନାମ) ପଦ୍ମାବତୀ, ଭୀଷଣା (ଭୟଙ୍କରୀ), ଭୀମା (ପ୍ରବଳା), କରାଳିକା (ବିକଟମୁଖୀ), ବିକରାଳା (ଅତିଭୟଙ୍କରୀ), ମହାବଜ୍ରା (ମହାବଜ୍ରଧାରିଣୀ), ତ୍ରିକୋଣା ଓ ପଞ୍ଚକୋଣିକା।

Verse 18

सदीर्घा वर्तुला सप्तभूमा चैव सुभूमिका दीप्तमायाष्टाविंशतयः कोटयः पापिदुःखदाः

ସଦୀର୍ଘା, ବର୍ତୁଳା, ସପ୍ତଭୂମା, ସୁଭୂମିକା ଓ ଦୀପ୍ତମାୟା—ଏହି ନରକଲୋକଗୁଡ଼ିକ ମୋଟ ଅଠାଇଶ କୋଟି; ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।

Verse 19

अष्टाविंशतिकोटीनां पञ्च पञ्च च नायकाः रौरवाद्याः शतञ्चैकं चत्वारिंशच्चतुष्टयं

ଅଠାଇଶ କୋଟି (ନରକ-ବିଭାଗ) ପାଇଁ ନାୟକ/ଅଧିପତି ପାଞ୍ଚ ପାଞ୍ଚ ଦଳରେ ଅଛନ୍ତି। ରୌରବ ଆଦି ନରକ ଏକଶ ଏକ; ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଚୁଆଳିଶର ଏକ ସମୁହ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 20

तामिश्रमन्धतामिश्रं महारौरवरौरवौ असिपत्रं वनञ्चैव लोहभारं तथैव च

ତାମିଶ୍ର, ଅନ୍ଧତାମିଶ୍ର, ମହାରୌରବ ଓ ରୌରବ, ଅସିପତ୍ର ଏବଂ ଅସିପତ୍ର-ବନ, ତଥା ଲୋହଭାର—ଏଗୁଡ଼ିକ ନରକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 21

नरकं कालसूत्रञ्च महानरकमेव व सञ्जीवनं महावीचि तपनं सम्प्रतापनं

“(ଏହିଗୁଡ଼ିକ ନରକ:) ନରକ, କାଳସୂତ୍ର, ମହାନରକ, ସଞ୍ଜୀବନ, ମହାବୀଚୀ, ତପନ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରତାପନ।”

Verse 22

सङ्घातञ्च सकाकोलं कुद्मलं पूतिमृत्तिकं लोहशङ्कुमृजीषञ्च प्रधानं शाल्मलीं नदीम्

ଏହା ସହ ସଂଘାତ, ସକାକୋଲ, କୁଦ୍ମଲ, ପୂତିମୃତ୍ତିକା (ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ମାଟି), ଲୋହଶଙ୍କୁ ଓ ମୃଜୀଷ—ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଧାନ; ସହିତ ଶାଲ୍ମଲୀ ଏବଂ ନଦୀ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯାତନା ମଧ୍ୟ।

Verse 23

नरकान्विद्धि कोटीशनागन्वै घोरदर्शनान् पात्यन्ते पापकर्माण एकैकस्मिन्बहुष्वपि

ଜାଣ, ନରକ କୋଟି କୋଟି ଅଛି, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର; ପାପକର୍ମୀ ପାପୀମାନେ ପତିତ କରାଯାନ୍ତି—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣ ଏକେକରେ, କେହି କେହି ଅନେକରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 24

मार्जारोलूकगोमायुगृघ्रादिवदनाश् च ते तैलद्रोण्यां नरं क्षिप्त्वा ज्वालयन्ति हुताशनं

ଏବଂ ସେମାନେ—ବିଲେଇ, ପେଚା, ଗୋମାୟୁ (ଶିଆଳ), ଗୃଧ୍ର (ଗିଧ) ଆଦି ପରି ମୁହଁଥିବା—ମନୁଷ୍ୟକୁ ତେଲ ଦ୍ରୋଣୀରେ ଛାଡ଼ି, ପରେ ଭକ୍ଷକ ଅଗ୍ନିକୁ ଜ୍ୱାଳାନ୍ତି।

Verse 25

अम्बरीषेषु चैवान्यांस्ताम्रपात्रेषु चापरान् अयःपात्रेषु चैवान्यान् बहुवह्निकणेषु च

କିଛି (ଆହୁତି/ଅର୍ପଣ) ଅମ୍ବରୀଷ (ରନ୍ଧନ ପାତ୍ର)ରେ ରଖିବା ଉଚିତ; କିଛି ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ, କିଛି ଲୋହପାତ୍ରରେ, ଏବଂ କିଛି ବହୁ ଅଗ୍ନିକଣ-ଚିହ୍ନିତ ପାତ୍ରରେ।

Verse 26

शूलाग्रारोपिताश्चान्ये छिद्यन्ते नरके ऽपरे ताड्यन्ते च कशाभिस्तु भोज्यन्ते चाप्ययोगुडान्

କିଛି ଶୂଳର ଅଗ୍ରରେ ଗୁଞ୍ଜାଇ ଦିଆଯାନ୍ତି; କିଛି ନରକରେ କାଟି ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରାଯାନ୍ତି। କିଛିକୁ କଶାରେ ପିଟାଯାଏ, ଏବଂ କିଛିକୁ ଲୋହାର ଗୋଲା ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଏ।

Verse 27

यमदूतैर् नराः पांशून्विष्ठारक्तकफादिकान् तप्तं मद्यं पाययन्ति पाटयन्ति पुनर्नरान्

ଯମଦୂତମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଧୂଳି, ବିଷ୍ଠା, ରକ୍ତ, କଫ ଇତ୍ୟାଦି ମିଶାଇଥିବା ତପ୍ତ ମଦ୍ୟ ପିଆଇଦିଅନ୍ତି; ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ସେମାନଙ୍କୁ ଚିରିଦିଅନ୍ତି।

Verse 28

यन्त्रेषु पीडयन्ति स्म भक्ष्यन्ते वायसादिभिः तैलेनोष्णेन सिच्यन्ते छिद्यन्ते नैकघा शिरः

ସେମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଚାପି ପୀଡା ଦିଆଯାଏ; କାଉଆ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି। ଉଷ୍ଣ ତେଲରେ ସିଞ୍ଚିତ କରାଯାଏ; ତାଙ୍କର ଶିର ନାନା ପ୍ରକାରେ କାଟାଯାଏ।

Verse 29

हा तातेति क्रन्दमानाः स्वकन्निदन्ति कर्म ते महापातकजान्घोरान्नरकान्प्राप्य गर्हितान्

“ହା ତାତେ!” ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରି ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ମହାପାତକଜନିତ ଭୟଙ୍କର, ଗର୍ହିତ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ବିଲାପ କରନ୍ତି।

Verse 30

कर्मक्षयात्प्रजायन्ते महापातकिनस्त्विह मृगश्वशूकरोष्ट्राणां ब्रह्महा योनिमृच्छति

କର୍ମକ୍ଷୟ ଓ ପାପଫଳ ପରିପାକ ହେଲେ ମହାପାତକୀମାନେ ଏଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ମୃଗ, ଅଶ୍ୱ, ଶୂକର ଓ ଉଷ୍ଟ୍ର ଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 31

खरपुक्कशम्लेच्छानां मद्यपः स्वर्णहार्यपि कृमिकीटपतङ्गत्वं गुरुगस्तृणगुल्मतां

ସୁରାପାନୀ ଖର, ପୁକ୍କଶ ଓ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଏ; ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣହାରୀ ମଧ୍ୟ କୃମି, କୀଟ ଓ ପତଙ୍ଗ ରୂପ ପାଏ। ଗୁରୁତଳ୍ପଗ ତୃଣ ଓ ଗୁଲ୍ମର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 32

ब्रह्महा क्षयरोगी स्यात् सुरापः श्यावदन्तकः स्वर्णहारी तु कुनखी दुश् चर्मा गुरुतल्पगः

ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା କ୍ଷୟରୋଗୀ ହୁଏ; ସୁରାପାନୀର ଦାନ୍ତ କଳା ହୁଏ। ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣହାରୀ କୁନଖୀ (ନଖରୋଗୀ) ହୁଏ; ଗୁରୁତଳ୍ପଗ ଦୁଶ୍ଚର୍ମା (ଦୁଷ୍ଟ ଚର୍ମବାନ) ହୁଏ।

Verse 33

यो येन संस्पृशत्येषां स तल्लिङ्गो ऽभिजायते अन्नहर्ता मायावी स्यान्मूको वागपहारकः

ଏମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେ ଯେପରି ପାପ କରେ, ସେ ସେହି ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଏ। ଅନ୍ନହର୍ତ୍ତା ମାୟାବୀ ହୁଏ; ବାକ୍‌ ଅପହାରକ ମୂକ ହୁଏ।

Verse 34

धान्यं हृत्वातिरिक्ताङ्गः पिशुनः पूतिनासिकः तैलहृत्तैलपायी स्यात् पूतिवक्त्रस्तु सूचकः

ଧାନ୍ୟ ହରଣକାରୀ ଅତିରିକ୍ତ ଅଙ୍ଗଯୁକ୍ତ (ବିକୃତ) ହୁଏ। ପିଶୁନର ନାସିକା ଦୁର୍ଗନ୍ଧମୟ ହୁଏ। ତେଲ ହରଣକାରୀ ତେଲପାୟୀ ହୁଏ; ସୂଚକ/ଭେଦିଆ ପୂତିବକ୍ତ୍ର ହୁଏ।

Verse 35

परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च अरण्ये निर्जने देशे जायते ब्रह्मराक्षसः

ଯେ ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ଅପହରଣ କରେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଚୋରାଇ ନେଇଥାଏ, ସେ ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟଦେଶରେ ବସୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 36

रत्नहारी हीनजातिर्गन्धान् छुछुन्दरी शुभान् पत्रं शाकं शिखी हृत्वा मुखरो धान्यहारकः

ରତ୍ନ ଚୋରାଇଥିବା ଲୋକ ହୀନଜନ୍ମ ପାଏ; ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଚୋରାଇଥିବାକୁ ‘ଛୁଛୁନ୍ଦରୀ’ କୁହାଯାଏ; ଶୁଭ ଅର୍ପଣ—ପତ୍ର ଓ ଶାକ—ଚୋରାଇଥିବାକୁ ‘ଶିଖୀ’ କୁହନ୍ତି; ଧାନ୍ୟ ଚୋରାଇଥିବାକୁ ‘ମୁଖର’ ଚୋର କୁହାଯାଏ।

Verse 37

अजः पशुंपयः काको यानमुष्ट्रः फलं कपिः मधु दंशः फलं गृध्रो गृहकाक उपस्करं

‘ଅଜ’ ଅର୍ଥ ଛେଳି; ‘ପଶୁଂପୟଃ’ ଅର୍ଥ ପଶୁଦୁଧ; ‘କାକ’ ଅର୍ଥ କାଉ; ‘ଯାନ-ଉଷ୍ଟ୍ର’ ଅର୍ଥ ଯାତ୍ରାବାହନ ଭାବରେ ଉଠ; ‘କପି’ ଅର୍ଥ ବାନର ଏବଂ ଫଳ; ‘ଦଂଶ’ ଅର୍ଥ ମଧୁକାରୀ ଭ୍ରମର; ‘ଗୃଧ୍ର’ ଅର୍ଥ ଗିଧ ଏବଂ ଫଳ; ‘ଗୃହକାକ’ ଅର୍ଥ ଘର କାଉ; ଏବଂ ‘ଉପସ୍କର’ ଅର୍ଥ ଗୃହସାମଗ୍ରୀ।

Verse 38

शिवत्री वस्त्रं सारसञ्च झल्ली लवणहारकः उक्त आध्यात्मिकस्तापः शस्त्राद्यैर् आधिभौतिकः

‘ଶିବତ୍ରୀ’, ବସ୍ତ୍ର, ‘ସାରସ’, ‘ଝଲ୍ଲୀ’, ‘ଲବଣହାରକ’—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ତାପର (ଉପାୟ/ଲକ୍ଷଣ) ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଶସ୍ତ୍ର ଆଦିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତାପ ‘ଆଧିଭୌତିକ’ କୁହାଯାଏ।

Verse 39

ग्रहाग्निदेवपीडाद्यैर् आधिकैविक ईरितः यानं वस्त+इति ख त्रिथा तापं हि संसारं ज्ञानयोगाद्विनाशयेत् कृच्छ्रैर् व्रतैश् च दानाद्यैर् विष्णुपूजादिभिर्नरः

ଗ୍ରହ, ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବପୀଡା ଆଦିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଷ୍ଟକୁ ‘ଆଧିଦୈବିକ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମନୁଷ୍ୟ ଜ୍ଞାନଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସଂସାରର ତ୍ରିବିଧ ତାପକୁ ନାଶ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ କୃଚ୍ଛ୍ର-ବ୍ରତ ପରି କଠୋର ବ୍ରତ, ଦାନାଦି କର୍ମ, ଓ ବିଷ୍ଣୁପୂଜା ଆଦି ଭକ୍ତିବିଧି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଶମନ କରିବା ଉଚିତ।