Adhyaya 275

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे यदुवंशवर्णनं नाम चतुःसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः द्वादशसङ्ग्रामाः अग्निर् उवाच कश्यपो वसुदेवो ऽभूद्देवकी चादितिर्वरा देवक्यां वसुदेवात्तु कृष्णो ऽभूत्तपसान्वितः

ଏହିପରି ଆଗ୍ନେୟ ମହାପୁରାଣରେ ‘ଯଦୁବଂଶବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ଚୌହତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଦୁଇଶେ ପଞ୍ଚହତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ—‘ଦ୍ୱାଦଶ ସଙ୍ଗ୍ରାମ’—ଆରମ୍ଭ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—କଶ୍ୟପ ବସୁଦେବ ହେଲେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦେବକୀ ଅଦିତି ହେଲେ। ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭେ ବସୁଦେବରୁ ତପୋବଳସମ୍ପନ୍ନ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 2

धर्मसंरक्षणार्थाय ह्य् अधर्महरणाय च सुरादेः पालनार्थञ्च दैत्यादेर्मथनाय च

ସେ ଧର୍ମର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଅଧର୍ମର ନାଶ ପାଇଁ; ଦେବଗଣାଦିଙ୍କ ପାଳନ-ରକ୍ଷା ଓ ଦୈତ୍ୟାଦିଙ୍କ ମର୍ଦ୍ଦନ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

Verse 3

रुक्मणी सत्यभामा च सत्या नग्नजिती प्रिया सत्यभामा हरेः सेव्या गान्धारी लक्ष्मणा तथा

ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ସତ୍ୟା ଓ ନଗ୍ନଜିତୀ—ପ୍ରିୟ ମହିଷୀମାନେ; ସତ୍ୟଭାମା ହରିଙ୍କ ସେବ୍ୟା ସହଧର୍ମିଣୀ; ତଥା ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣା।

Verse 4

मित्रविन्दा च कालिन्दी देवी जाम्बवती तथा सुशीला च तथा माद्री कौशल्या विजया जया

ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, କାଲିନ୍ଦୀ, ଦେବୀ ଏବଂ ଜାମ୍ବବତୀ; ତଥା ସୁଶୀଳା, ମାଦ୍ରୀ, କୌଶଲ୍ୟା, ବିଜୟା, ଜୟା।

Verse 5

चित्रविन्देति ख , छ च एवमादीनि देवीनां सहस्राणि तु षोडश प्रद्युम्नाद्याश् च रुक्मिण्यां भीमाद्याः सत्यभामया

‘ଚିତ୍ରବିନ୍ଦା’ ଏବଂ ‘ଖ, ଛ, ଚ’ ଆଦି ଅକ୍ଷରଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅନ୍ୟ ମହିଷୀମାନେ—ଏପରି ଦେବୀମାନଙ୍କ ନାମ ସହସ୍ରରେ କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ବିଶେଷତଃ ଷୋଳ ଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନାଦି ରୁକ୍ମିଣୀଠାରୁ, ଭୀମାଦି ସତ୍ୟଭାମାଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 6

जाम्बवत्याञ्च शाम्बाद्याः कृष्णस्यासंस् तथापरे शतं शतसहस्राणां पुत्राणां तस्य धीमतः

ଜାମ୍ବବତୀଠାରୁ ଶାମ୍ବାଦି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ; ଏବଂ ସେହି ଧୀମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରସଂଖ୍ୟା ଶତ ଓ ଶତସହସ୍ର (ଲକ୍ଷ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 7

अशीतिश् च सहस्राणि यादवाः कृष्णरक्षिताः प्रद्युम्नस्य तु वैदर्भ्यामनिरुद्धो रणप्रियः

ଅଶୀ ହଜାର ଯାଦବ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ। ଏବଂ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ବିଦର୍ଭର ରାଜକନ୍ୟାରୁ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 8

अनिरुद्धस्य वज्राद्या यादवाः सुमहाबलाः तिस्रः कोट्यो यादवानां षष्टिर्लक्षाणि दानवाः

ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ବଂଶରେ ବଜ୍ର ଆଦି ଅତିମହାବଳୀ ଯାଦବ ଥିଲେ; ଯାଦବଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ତିନି କୋଟି, ଦାନବ ଷାଠି ଲକ୍ଷ ଥିଲେ।

Verse 9

मनुष्ये बाधका ये तु तन्नाशाय बभूव सः कर्तुं कर्मव्यवस्थानं मनुष्यो जायते हरिः

ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଯେଉଁ ବାଧା-ଉପଦ୍ରବ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ନାଶ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। କର୍ମ-ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନାର୍ଥେ ହରି ମନୁଷ୍ୟ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

Verse 10

देवासुराणां सङ्ग्रामा दायार्थं द्वादशाभवन् प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयो वामनो रणः

ଦେବ-ଅସୁର ସଂଗ୍ରାମରେ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଦାୟଭାଗ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରକଟତା ହେଲା। ପ୍ରଥମ ନରସିଂହ, ଦ୍ୱିତୀୟ ରଣଭୂମିରେ ବାମନ।

Verse 11

सङ्ग्रामस्त्वथ वाराहश् चतुर्थो ऽमृतमन्थनः तारकामयसङ्ग्रामः षष्ठो ह्य् आजीवको रणः

ତାପରେ ‘ବାରାହ’ ନାମକ ସଂଗ୍ରାମ (କ୍ରମରେ) ଚତୁର୍ଥ; ପରେ ଅମୃତ-ମନ୍ଥନ। ‘ତାରକାମୟ’ ସଂଗ୍ରାମ ଷଷ୍ଠ; ଏବଂ ‘ଆଜୀବକ’ ନାମକ ରଣ ମଧ୍ୟ (ଗଣନାରେ) ଅଛି।

Verse 12

त्रैपुरश्चान्धकबधो नवमो वृत्रघातकः जितो हालाहलश्चाथ घोरः कोलाहलो रणः

ସେ ତ୍ରିପୁର-ସଂହାରକ, ଅନ୍ଧକ-ବଧକ, କ୍ରମରେ ନବମ ନାମଧାରୀ ଏବଂ ବୃତ୍ରଘାତକ। ସେ ହାଲାହଲକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି; ସେ ଘୋର, ‘କୋଳାହଳ’ ଓ ‘ରଣ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 13

हिरण्यकशिपोश्चोरो विदार्य च नखैः पुरा नारसिंहो देवपालः प्रह्नादं कृतवान् नृपम्

ପୂର୍ବେ ଦେବପାଳକ ନରସିଂହ ନିଜ ନଖଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁକୁ ବିଦାରିତ କରି, ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ରାଜା କରିଥିଲେ।

Verse 14

देवासुरे वामनश् च छलित्वा बलिमूर्जितम् महेन्द्राय ददौ राज्यं काश्यपो ऽदितिसम्भवः

ଦେବାସୁର ସଂଘର୍ଷରେ ବାମନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳିକୁ ଛଳରେ ବଶ କରି, ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେଲେ; ସେ ଅଦିତିଜ ଏବଂ କାଶ୍ୟପବଂଶଜ।

Verse 15

वराहस्तु हिरण्याक्षं हत्वा देवानपालयत् उज्जहार भुवं देवदेवैर् अभिष्टुतः

ବରାହ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ବଧ କରି ଦେବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ଦେବଦେବୀମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ପାଇ ଭୂମିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଉପରକୁ ଉଠାଇଲେ।

Verse 16

मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् सुरासुरैश् च मथितं देवेभ्यश्चामृतं ददौ

ମନ୍ଦରକୁ ମଥନଦଣ୍ଡ ଏବଂ ବାସୁକିକୁ ନେତ୍ର (ରସି) କରି ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିଲେ; ତାହାରୁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅମୃତ ଦିଆଗଲା।

Verse 17

तारकामयसङ्ग्रामे तदा देवाश् च पालिताः निवार्येन्द्रं गुरून् देवान् दानवान्सोमवंशकृतम्

ତାରକାମୟ ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ସେତେବେଳେ ଦେବମାନେ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୂଜ୍ୟ ଦେବଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ନିବାରି ସେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର) ବଂଶକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଇଲା।

Verse 18

विश्वामित्रवशिष्ठात्रिकवयश् च रणे सुरान् अपालयन्ते निर्वार्य रागद्वेषादिदानवान्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ତିନି କବି-ଋଷି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ରାଗ-ଦ୍ୱେଷ ଆଦିରେ ପ୍ରେରିତ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିହତ କଲେ।

Verse 19

पृथ्वीरथे ब्रह्मयन्तुरीशस्य शरणो हरिः ददाह त्रिपुरं देवपालको दैत्यमर्दनः

ପୃଥିବୀକୁ ରଥ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସାରଥି କରି, ଈଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ଶରଣ ହରି—ଦେବପାଳକ ଓ ଦୈତ୍ୟମର୍ଦ୍ଦନ—ତ୍ରିପୁରକୁ ଦହନ କଲେ।

Verse 20

गौरीं जिहीर्षुणा रुद्रमन्धकेनार्दितं हरिः अनुरक्तश् च रेवत्यां चक्रेचान्धासुरार्दनम्

ଗୌରୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଅନ୍ଧକ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କଲା; ତେବେ ହରି—ରେବତୀରେ ଅନୁରକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଅନ୍ଧ (ଅନ୍ଧକ) ଅସୁରକୁ ନିହତ କଲେ।

Verse 21

अपां फेनमयो भूत्वा देवासुररणे हरन् वृत्रं देवहरं विष्णुर्देवधर्मानपालयत्

ଜଳର ଫେନ ସଦୃଶ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବହର ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରି ଦେବଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

Verse 22

शाल्वादीन् दानवान् जित्वा हरिः परशुरामकः अपालयत् सुरादींश् च दुष्टक्षत्रं निहत्य च

ଶାଲ୍ୱ ଆଦି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ହରି ପରଶୁରାମ ରୂପେ ଦେବମାନଙ୍କ ଆଦିଙ୍କୁ ପାଳନ କଲେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ କ୍ଷତ୍ରିୟ-ସମୂହକୁ ନିହତ କଲେ।

Verse 23

हालाहलं विषं दैत्यं निराकृत्य महेश्वरात् भयं निर्णाशयामास देवानां मधुसूदनः

ଦୈତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ହାଲାହଲ ବିଷକୁ ନିରାକରଣ କରି, ମହେଶ୍ୱର-ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଭୟକୁ ମଧୁସୂଦନ ସମୂଳେ ନାଶ କଲେ।

Verse 24

देवासुरे रणे यश् च दैत्यः कोलाहलो जितः पालिताश् च सुराः सर्वे विष्णुना धर्मपालनात्

ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ‘କୋଲାହଲ’ ନାମକ ଦୈତ୍ୟ ଜିତାଗଲା; ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କଲେ।

Verse 25

राजानो राजपुत्राश् च मुनयो देवता हरिः यदुक्तं यच्च नैवोक्तमवतारा हरेरिमे

ରାଜା, ରାଜପୁତ୍ର, ମୁନି ଓ ଦେବତା—ଏ ସମସ୍ତେ (ବାସ୍ତବରେ) ହରି ହିଁ; କହାଯାଇଥିବା ଓ ନ କହାଯାଇଥିବା—ଏ ସବୁ ହରିଙ୍କ ଅବତାର।