Adhyaya 236

Verse 1

क्षा नाम पञ्चत्रिंअशधिकद्विशततमो ऽध्यायः धर्मनिष्ठो जयो नित्य इति ख , छ च देवान् विप्रान् गुरून् यजेदिति घ , ज , ञ च अथ षट्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः श्रीस्तोत्रं पुष्कर उवाच राज्यलक्ष्मीस्थिरत्वाय यथेन्द्रेण पुरा श्रियः स्तुतिः कृता तथा राजा जयार्थं स्तुतिमाचरेत्

ଏହିପରି ‘କ୍ଷା’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ—(ଯେଉଁଥିରେ କୁହାଯାଇଛି) ଧର୍ମନିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟ ସଦା ନିଶ୍ଚିତ, ଏବଂ ଦେବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ (କିଛି ପାଠାନ୍ତରରେ ଏପରି ମିଳେ)। ଏବେ ଦୁଇଶେ ଛତ୍ରିଂଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ—‘ଶ୍ରୀସ୍ତୋତ୍ର’ ଆରମ୍ଭ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ରାଜ୍ୟଲକ୍ଷ୍ମୀର ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ, ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଶ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାଜା ମଧ୍ୟ ବିଜୟାର୍ଥେ ଏହି ସ୍ତୁତି ଆଚରଣ କରୁ।

Verse 2

इन्द्र उवाच नमस्ये सर्वलोकानां जननीमब्धिसम्भवां श्रियमुन्निन्द्रपद्माक्षीं विष्णुवक्षःस्थलस्थितां

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ମୁଁ ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଜନନୀ, ସମୁଦ୍ରସମ୍ଭବା, ପଦ୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ।

Verse 3

त्वं सिद्धिस्त्वं स्वधा स्वाहा सुधा त्वं लोकपावनि सन्धया रात्रिः प्रभा भूतिर्मेधा श्रद्धा सरस्वती

ତୁମେ ସିଦ୍ଧି, ତୁମେ ସ୍ୱଧା, ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ତୁମେ ଅମୃତସୁଧା; ତୁମେ ଲୋକପାବନୀ। ତୁମେ ସନ୍ଧ୍ୟା, ତୁମେ ରାତ୍ରି, ତୁମେ ପ୍ରଭା; ତୁମେ ଭୂତି, ମେଧା, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସରସ୍ୱତୀ।

Verse 4

यज्ञविद्या महाविद्या गुह्यविद्या च शोभने आत्मविद्या च देवि त्वं विमुक्तिफलदायिनी

ହେ ଶୋଭନେ ଦେବୀ! ତୁମେ ଯଜ୍ଞବିଦ୍ୟା, ମହାବିଦ୍ୟା, ଗୁହ୍ୟବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଆତ୍ମବିଦ୍ୟା; ତୁମେ ମୁକ୍ତିଫଳ ଦାତ୍ରୀ।

Verse 5

आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्त्वमेव च सौम्या सौम्यैर् जगद्रूपैस्त्वयैतद्देवि पूरितं

ହେ ସୌମ୍ୟ ଦେବୀ! ତୁମେ ଆନ୍ୱୀକ୍ଷିକୀ, ତ୍ରୟୀ (ତିନି ବେଦ), ବାର୍ତ୍ତା ଓ ଦଣ୍ଡନୀତି; ତୁମର ମଙ୍ଗଳମୟ ଜଗଦ୍ରୂପରେ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପୂରିତ ଓ ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 6

का त्वन्या त्वामृते देवि सर्वयज्ञमयं वपुः अध्यास्ते देव देवस्य योगिचिन्त्यं गदाभृतः

ହେ ଦେବୀ! ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛି—ଯିଏ ସର୍ବଯଜ୍ଞମୟ ଦେହଧାରିଣୀ, ଦେବଦେବ ପରମେଶ୍ୱରରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଧ୍ୟେୟ ଏବଂ ଗଦାଧାରିଣୀ?

Verse 7

त्वया देवि परित्यक्तं सकलं भुवनत्रयं विनष्टप्रायमभवत् त्वयेदानीं समेधितं

ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିବାବେଳେ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଭୁବନ ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା; ଏବେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପୁନଃ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି।

Verse 8

दाराः पुत्रास् तथागारं सुहृद्धान्यधनादिकं भवत्येतन्महाभागे नित्यं त्वद्वीक्षणान् नृणां

ହେ ମହାଭାଗେ! ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, ଗୃହ, ସୁହୃଦ, ଧାନ୍ୟ, ଧନ ଇତ୍ୟାଦି—ଏସବୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସଦା ତୁମ କୃପାଦୃଷ୍ଟିରୁ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 9

सर्वभूतानामिति घ , ज , ञ च जवनीमम्बुसम्भवामिति ज शरीरारोग्यमैश्वर्यमरिपक्षक्षयः सुखं देवि त्वद्दृष्टिदृष्टानां पुरुषाणां न दुर्लभं

‘ସର୍ବଭୂତାନାମ୍’—ଏହିପରି ପାଠ (ଘ, ଜ, ଞ) ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ; ଏବଂ ‘ଜବନୀମ୍, ଅମ୍ବୁସମ୍ଭବାମ୍’—ଏହିପରି (ଜ) ରେ। ହେ ଦେବୀ, ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼େ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶରୀରାରୋଗ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକ୍ଷୟ ଓ ସୁଖ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ।

Verse 10

त्वमम्बा सर्वभूतानां देवदेवो हरिः पिता त्वयैतद्वोइष्णुना चाम्ब जगद्व्याप्तं चराचरं

ହେ ଅମ୍ବା, ତୁମେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କର ମାତା; ଦେବଦେବ ହରି ପିତା। ହେ ଅମ୍ବେ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ସେହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ—ଚର ଓ ଅଚର—ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 11

मानं कोषं तथा कोष्ठं मा गृहं मा परिच्छदं मा शरीरं कलत्रञ्च त्यजेथाः सर्वपावनि

ହେ ସର୍ବପାବନୀ, ମାନ, ଧନକୋଷ, ଧାନ୍ୟକୋଷ୍ଠ, ଗୃହ, ପରିଚ୍ଛଦ/ସମ୍ପତ୍ତି, ଶରୀର ଓ ପତ୍ନୀ—ଏଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରନି।

Verse 12

मा पुत्रान्मासुहृद्वर्गान्मा पशून्मा विभूषणं त्यजेथा मम देवस्य विष्णोर्वक्षःस्थलालये

ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନି; ସୁହୃଦ୍ବର୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରନି; ପଶୁଧନକୁ ତ୍ୟାଗ କରନି; ଭୂଷଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରନି—କାରଣ ମୁଁ ମୋ ଦେବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଆଲୟ ଅଟେ।

Verse 13

सत्त्वेन सत्यशौचाभ्यां तथा शीलादिभिर्गुणैः त्यजन्ते ते नरा सद्यः सन्त्यक्ता ये त्वयामले

ହେ ଅମଲେ, ଯେ ନରମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛ, ସେମାନଙ୍କୁ ସତ୍ତ୍ୱ, ସତ୍ୟ-ଶୌଚ ଏବଂ ଶୀଳ ଆଦି ଗୁଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ତ୍ୟାଗ କରିଦିଅନ୍ତି।

Verse 14

त्वयावलोकिताः सद्यः शीलाद्यैर् अखिलैर् गुणैः कुलैश्वर्यैश् च युज्यन्ते पुरुषा निर्गुणा अपि

ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିପାତ ମାତ୍ରେ ଗୁଣହୀନ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶୀଳାଦି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ କୁଳୀନତା-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 15

स श्लाघ्यः स गुणी धन्यः स कुलीनः स बुद्धिमान् स शूरः स च विक्रान्तो यस्त्वया देवि वीक्षितः

ହେ ଦେବୀ, ଯାହାକୁ ତୁମେ କୃପାଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଛ, ସେଇ ପ୍ରଶଂସନୀୟ; ସେଇ ଗୁଣୀ ଓ ଧନ୍ୟ; ସେଇ କୁଳୀନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ସେଇ ଶୂର ଓ ପରାକ୍ରମୀ।

Verse 16

सद्यो वैगुण्यमायान्ति शीलाद्याः सकला गुणाः पराङ्मुखी जगद्धात्री यस्य त्वं विष्णुवल्लभे

ହେ ବିଷ୍ଣୁବଲ୍ଲଭେ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ, ଯାହାଠାରୁ ତୁମେ ପରାଙ୍ମୁଖୀ ହୁଅ, ତାହାର ଶୀଳାଦି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ହୋଇ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ।

Verse 17

न ते वर्णयितुं शक्ता गुणान् जिह्वापि वेधसः प्रसीद देवि पद्माक्षि नास्मांस्त्याक्षीः कदाचन

ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ମଧ୍ୟ ତୁମ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ହେ ପଦ୍ମାକ୍ଷି ଦେବୀ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ଆମକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରନି।

Verse 18

पुष्कर उवाच एवं स्तुता ददौ श्रीश् च वरमिन्द्राय चेप्सितं सुस्थिरत्वं च राज्यस्य सङ्ग्रामविजयादिकं

ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ଏପରି ସ୍ତୁତି ହେଲାପରେ ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଇପ୍ସିତ ବର ଦେଲେ: ରାଜ୍ୟର ସୁଦୃଢ଼ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ସଙ୍ଗ୍ରାମବିଜୟ ଆଦି।

Verse 19

क्षयः स्वयमिति ख , ग , घ , झ च क्षयः शुभमिति छ देवदेवस्येति ट वक्षःस्थलाश्रये इति ख , ग , घ , ञ च स्वस्तोत्रपाठश्रवणकर्तॄणां भुक्तिमुक्तिदं श्रीस्तोत्रं सततं तस्मात् पठेच्च शृणुयान्नरः

ଏହିହେତୁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରୀ-ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ସଦା ପାଠ କରିବା ଓ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏହା ପାଠ ଓ ଶ୍ରବଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୁକ୍ତି (ଭୋଗ) ଏବଂ ମୁକ୍ତି (ମୋକ୍ଷ) ଉଭୟ ଦାନ କରେ। (ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ପାଠଭେଦ—“କ୍ଷୟଃ ସ୍ୱୟମ୍…”, “କ୍ଷୟଃ ଶୁଭମ୍…”, “ଦେବଦେବସ୍ୟ…”, “ବକ୍ଷଃସ୍ଥଲାଶ୍ରୟେ…”)