Adhyaya 228
Chapter 228 — स्वप्नाध्यायः (Svapnādhāyaḥ / Chapter on Dreams)
ପୁଷ୍କର ରାଜଧର୍ମ–ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ପରିଧିରେ ସୁସଂଗଠିତ ସ୍ୱପ୍ନଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାନ୍ତି। ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଶୁଭ, ଅଶୁଭ ଓ ଶୋକନାଶକ ଭାବେ ବିଭାଜନ କରି ଦେହ ଓ ସମାଜସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦୃଶ୍ୟକୁ ‘ନିମିତ୍ତ’ ଭାବେ ଧରାଯାଇଛି। ମୁଣ୍ଡରେ ଧୂଳି/ଭସ୍ମ, ମୁଣ୍ଡନ, ନଗ୍ନତା, ମଲିନ ବସ୍ତ୍ର, କାଦୁଆ ଲେପନ, ଉଚ୍ଚସ୍ଥାନରୁ ପତନ; ଗ୍ରହଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ପତନ, ଗର୍ଭକୁ ପୁନଃ ପ୍ରବେଶ, ଚିତାରୋହଣ, ରୋଗ, ପରାଜୟ, ଘର ଭାଙ୍ଗିବା, ମର୍ଯ୍ୟାଦାଭଙ୍ଗ କର୍ମ ଇତ୍ୟାଦି ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦିଆଯାଇ ଶୁଦ୍ଧି ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା ପୁନଃସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପ୍ରତିକାର କୁହାଯାଇଛି। ପାଠଭେଦ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଘିଅ/ତେଲ ପାନ କିମ୍ବା ସ୍ନାନ, ଲାଲ ମାଳା, ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ଭଳି ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ ବିଶେଷକରି କହିନଥିଲେ ଅଧିକ ହିତକର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ସ୍ନାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୁରୁ ସମ୍ମାନ, ତିଳ-ହୋମ, ହରି–ବ୍ରହ୍ମା–ଶିବ–ସୂର୍ଯ୍ୟ–ଗଣ ପୂଜା, ସ୍ତୋତ୍ରପାଠ ଓ ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ଜପର ବିଧାନ ଅଛି। ସ୍ୱପ୍ନ ସମୟାନୁସାରେ ଫଳ—ପ୍ରଥମ ପ୍ରହରେ ଏକ ବର୍ଷ, ପରେ ଛଅ ମାସ, ତିନି ମାସ, ପକ୍ଷ, ଏବଂ ଭୋର ନିକଟେ ଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ—ବୋଲି; ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ ପରେ ପୁନଃ ଶୋଇବାକୁ ମନା। ସ୍ୱପ୍ନ ଶେଷରେ ରାଜା/ହାତୀ/ଘୋଡ଼ା/ସୁନା, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳ, ଫଳଦାୟୀ ଗଛ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଦେଖାଯିବା ସମୃଦ୍ଧି ନିମିତ୍ତ; ନିମିତ୍ତ ଭାଗ୍ୟବାଦ ନୁହେଁ, ଧର୍ମମୟ ସଂଶୋଧନର ସଙ୍କେତ ବୋଲି ଏକତ୍ର କରାଯାଇଛି।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे यात्रा नाम सप्तविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथाष्टाविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः स्वप्नाध्यायः पुष्कर उवाच स्वप्नं शौभाशुभं वक्ष्ये दुःखप्रहरणन्तथा नाभिं विनान्यत्र गात्रे तृणवृक्षसमुद्भवः
ଏହିପରି ଆଗ୍ନେୟ ମହାପୁରାଣରେ ‘ଯାତ୍ରା’ ନାମକ ୨୨୭ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ୨୨୮ତମ ‘ସ୍ୱପ୍ନାଧ୍ୟାୟ’ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନର ଶୁଭ‑ଅଶୁଭ ଏବଂ ଦୁଃଖହରଣକାରୀ ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। (ନିୟମ:) ନାଭିକୁ ଛାଡ଼ି ଦେହର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଂଶରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ତୃଣ କିମ୍ବା ବୃକ୍ଷ ଅଙ୍କୁରିତ ହେଉଥିବା ଦେଖାଗଲେ, ତାହାକୁ ଲକ୍ଷଣ (ଶକୁନ) ବୋଲି ଜାଣିବା।
Verse 2
चूर्णं मूर्ध्नि कांस्यानां मुण्डनं नग्नता तथा मलिनाम्बरधारित्वमभ्यङ्गः पङ्कदिग्धता
ମୁଣ୍ଡରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ/ଧୂଳି/ଭସ୍ମ ଧାରଣ, କାଂସ୍ୟପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର, ମୁଣ୍ଡନ, ନଗ୍ନତା, ମଲିନ ବସ୍ତ୍ରଧାରଣ, ଦେହାଭ୍ୟଙ୍ଗ ଏବଂ କାଦୁଆରେ ଲେପିତ ରହିବା—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ବାହ୍ୟ ଆଚାର-ଲକ୍ଷଣ ଭାବେ ଗଣାଯାଇଛି।
Verse 3
उच्चात् प्रपतनञ्चैव विवाहो गीतमेव च तन्त्रीवाद्यविनोदश् च दोलारोहणमेव च
ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରୁ ଝାପି ପଡ଼ିବା, ବିବାହୋତ୍ସବ, ଗୀତ, ତନ୍ତ୍ରୀବାଦ୍ୟର ବିନୋଦ ଏବଂ ଦୋଳାରୋହଣ—ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ଗଣାଯାଇଛି।
Verse 4
अर्जनं पद्मलोहानां सर्पाणामथ मारणं शरद्यश्चेति ञ , ट च रक्तपुष्पद्रुमाणाञ्च चण्डालस्य तथैव च
‘ଞ’ ଓ ‘ଟ’ ଅକ୍ଷର ଅଧୀନରେ—ପଦ୍ମ-ଲୋହର ଅର୍ଜନ/ସଂଗ୍ରହ, ସର୍ପମାରଣ, ‘ଶରଦ୍ୟ’ (ଶରତ୍-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟ), ତଥା ରକ୍ତପୁଷ୍ପୀ ବୃକ୍ଷ ଏବଂ ଚଣ୍ଡାଳ—ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି।
Verse 5
वराहाश्वखरोष्ट्राणां तथा चारोहणक्रिया भक्षणं पक्षिमांसानां तैलस्य कृशरस्य च
ବରାହ, ଅଶ୍ୱ, ଖର ଓ ଉଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ ଆରୋହଣ କ୍ରିୟା, ପକ୍ଷୀମାଂସ ଭକ୍ଷଣ, ତଥା ତେଲ ଓ କୃଶର (ଚାଉଳ-ଡାଲି ଖାଦ୍ୟ) ସେବନ—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି (ନିୟମ/ନିଷେଧ) ବିଷୟ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 6
मातुः प्रवेशो जठरे चितारोहणमेव च शक्रध्वजाभिपतनं पतनं शशिसूर्ययोः
ମାତୃଗର୍ଭରେ ପୁନଃ ପ୍ରବେଶ, ଚିତାରୋହଣ, ଶକ୍ରଧ୍ୱଜ (ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ) ପତନ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟର ପତନ (ଗ୍ରହଣ-ଲକ୍ଷଣ)—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଅଶୁଭ ଉତ୍ପାତ-ଲକ୍ଷଣ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
Verse 7
दिव्यान्तरीक्षभौमानामुत्पातानाञ्च दर्शनं देवद्विजातिभूपानां गुरूणाङ्कोप एव च
ଦିବ୍ୟ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷୀୟ ଓ ଭୌମ ଉତ୍ପାତମାନଙ୍କର ଦର୍ଶନ, ଏବଂ ଦେବ, ଦ୍ୱିଜ, ରାଜା ଓ ଗୁରୁମାନଙ୍କର କ୍ରୋଧ—ଏସବୁ ମହା ଅପଶକୁନ-ନିମିତ୍ତ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।
Verse 8
नर्तनं हसनञ्चैव विवाहो गीतमेव च तन्त्रीवाद्यविहीनानां वाद्यानामपि वादनं
ନୃତ୍ୟ ଓ ହାସ୍ୟ, ବିବାହୋତ୍ସବ ଓ ଗୀତ, ଏବଂ ତନ୍ତ୍ରୀବାଦ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବାଦ୍ୟମାନଙ୍କର ବାଦନ—ଏସବୁ ବାଦନ/ସଙ୍ଗୀତ-ପ୍ରଦର୍ଶନର ପ୍ରକାର।
Verse 9
स्रोतोवहाधोगमनं स्नानं गोमयवारिणा पङ्कोदकेन च तथा मशीतोयेन वाप्यथ
ପ୍ରବାହମାନ ଜଳସ୍ରୋତରେ ଅଧୋଗତି, ଗୋମୟମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ, କାଦାଜଳରେ ଏବଂ ଭସ୍ମମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ—ଏହାଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।
Verse 10
आलिङ्गनं कुमारीणां पुरुषाञ्च मैथुनं हानिश् चैव स्वगात्राणां विरेको वमनक्रिया
କୁମାରୀମାନଙ୍କର ଆଲିଙ୍ଗନ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହ ମୈଥୁନ, ଏବଂ ନିଜ ଦେହର ହାନି—ଏହାର ଶମନାର୍ଥେ ବିରେଚନ ଓ ବମନ-କ୍ରିୟା ବିଧିତ।
Verse 11
दक्षिणाशाप्रगमनं व्याधिनाभिभवस् तथा फलानामुपहानिश् च धातूनां भेदनं तथा
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗମନ, ରୋଗଦ୍ୱାରା ଅଭିଭୂତ ହେବା, ଆଶାକୃତ ଫଳର ହାନି, ଏବଂ ଧାତୁମାନଙ୍କର ଭେଦନ/ବିକାର—ଏସବୁ (ଦୋଷ-ନିମିତ୍ତ) ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 12
गृहाणाञ्चैव पतनं गृहसम्मार्जनन्तथा क्रीडा पिशाचक्रव्यादवानरान्त्यनरैर् अपि
ଘରମାନଙ୍କର ପତନ, ଘର ସମ୍ମାର୍ଜନ (ଝାଡୁ‑ସଫା), ଏବଂ ଖେଳାଧୁଳାର ଭଳି ଉପଦ୍ରବ—ଏସବୁ ପିଶାଚ, କ୍ରବ୍ୟାଦ (ମାଂସଭକ୍ଷୀ) ସତ୍ତା, ଆଦ, ବାନର ଓ ନୀଚ/ଶତ୍ରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 13
परादभिभवश् चैव तस्माच्च व्यसनोद्भवः काषायवस्त्रधारित्वं तद्वस्त्रैः क्रीडनं तथा
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ହାତରେ ପରାଭବ ମଧ୍ୟ ହୁଏ; ତାହାରୁ ବ୍ୟସନଜନ୍ୟ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଏ। (ଆଉ ଲକ୍ଷଣ) କାଷାୟ/ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଏବଂ ସେହି ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଖେଳିବା।
Verse 14
तन्त्रीवाद्यविनोदश्चेत्यादिः, तैलस्य कृशरस्य चेत्यन्तः पाठः छ , झ पुस्तकद्वये नास्ति विवाहोत्सव एव चेति ज तासामेव च मैथुनमिति ज हानिश् चैवेत्यादिः क्रीडनं तथेत्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति स्नेहपानावगाहौ च रक्तमाल्यानुलेपनं इत्यधान्यानि स्वप्नानि तेषामकथनं शुभं
‘ତନ୍ତ୍ରୀବାଦ୍ୟ‑ବିନୋଦ’ ଆରମ୍ଭ କରି ‘ତୈଳ ଓ କୃଶର’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଠ ଛ ଓ ଝ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ନାହିଁ। ଜ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ‘ବିବାହୋତ୍ସବ ଏବ’ ଏବଂ ‘ତାସାମେବ ଚ ମୈଥୁନମ୍’ ଭାବରେ ପାଠ ମିଳେ। ‘ହାନି…’ ଆରମ୍ଭ କରି ‘…କ୍ରୀଡନଂ ତଥା’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଜ ରେ ନାହିଁ। ଘିଅ/ତେଲ ପିବା, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଦ୍ରବରେ ଅବଗାହନ, ଲାଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିବା, ଦେହରେ ଲେପନ—ଏପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନ କହିଲେ ଶୁଭ ମନାଯାଏ।
Verse 15
भूजश् च स्वपनं तद्वत् कार्यां स्नानं द्विजार्चनं तिलैर् होमो हरिब्रह्मशिवार्कगणपूजनं
ଭୋଜନ କରିବା ଏବଂ ସେହିପରି ଯଥାଯଥ ନିଦ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ, ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ଅର୍ଚ୍ଚନ, ତିଳଦ୍ୱାରା ହୋମ, ଏବଂ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ), ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗଣମାନଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 16
तथा स्तुतिप्रपठनं पुंसूक्तादिजपस् तथा स्वप्नास्तु प्रथमे यामे संवत्सरविपाकिनः
ସେହିପରି ସ୍ତୁତି ପାଠ ଏବଂ ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ଆଦିର ଜପ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ରାତିର ପ୍ରଥମ ଯାମରେ ଆସୁଥିବା ସ୍ୱପ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟ ଏକ ବର୍ଷରେ ଫଳିତ ହୁଏ।
Verse 17
षड्भिर्मासैर् द्वितीये तु त्रिभिर्मासैर् त्रियामिकाः चतुर्थे त्वर्धमासेन दशाहादरुणोदये
ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତରରେ ଫଳ ଛଅ ମାସରେ; ତୃତୀୟରେ ତିନି ମାସରେ; ଚତୁର୍ଥରେ ଅର୍ଧମାସରେ; ଉତ୍ତମ ଅବସ୍ଥାରେ ଅରୁଣୋଦୟ ସମୟରେ ଦଶ ଦିନରେ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।
Verse 18
एकस्यामथ चेद्रात्रौ शुभं वा यदि वाशुभं पश्चादृष्टस्तु यस्तत्र तस्य पाकं विनिर्दिशेत्
ଯଦି ଏକ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ନିମିତ୍ତ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ପରେ ସେଠାରେ ଯାହା ଦେଖାଯାଏ ତାହା ଆଧାରେ ତାହାର ଫଳପାକକୁ ବିଶେଷରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 19
तस्मात्तु शोभने स्वप्ने पश्चात्स्वापो न शस्यते शैलप्रासादनागाश्ववृषभारोहणं हितं
ଏହିହେତୁ ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲା ପରେ ପୁଣି ଶୋଇବା ପ୍ରଶସ୍ତ ନୁହେଁ। ସେତେବେଳେ ପର୍ବତ, ପ୍ରାସାଦ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ବୃଷଭ ଉପରେ ଆରୋହଣର ସ୍ୱପ୍ନ ହିତକର।
Verse 20
द्रुमाणां श्वेतपुष्पाणां गगने च तथा द्विज द्रुमतृणोद्भवो नाभौ तथा च बहुबाहुता
ହେ ଦ୍ୱିଜ! ସ୍ୱପ୍ନରେ ଆକାଶରେ ଶ୍ୱେତପୁଷ୍ପ ଥିବା ଗଛ ଦେଖିବା, ନାଭିରୁ ଗଛ ଓ ତୃଣ ଅଙ୍କୁରିତ ହେବା ଦେଖିବା, ଏବଂ ବହୁ ବାହୁ ଥିବା—ଏଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ କଥିତ ନିମିତ୍ତ-ଲକ୍ଷଣ।
Verse 21
तथा च बहुशीर्षत्वं पलितोद्भव एव च सुशुक्रमाल्यधारित्वं सुशुक्लाम्बरधारिता
ତଥା ବହୁ ଶିର ଥିବା, ପଲିତ (ଧୂସର-ଶ୍ୱେତ) କେଶ ଉଦ୍ଭବ ହେବା; ନିର୍ମଳ ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଧାରଣ କରିବା, ଏବଂ ଅତି ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ—(ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ)।
Verse 22
चन्द्रार्कताराग्रहणं परिमार्जनमेव च शक्रध्वजालिङ्गनञ्च ध्वजोच्छ्रायक्रिया तथा
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା/ଗ୍ରହ ଗ୍ରହଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବ୍ରତ-ନିୟମ, ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପରିମାର୍ଜନ, ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ/ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଆଚାର, ଏବଂ ଧ୍ୱଜ ଉତ୍ତୋଳନ (ଧ୍ୱଜୋଚ୍ଛ୍ରାୟ) କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ବିହିତ।
Verse 23
भूम्यबुधाराग्रहणं शत्रूणाञ्चैव विक्रिया जयो विवादे द्यूते च सङ्ग्रामे च तथा द्विज
ଭୂମି ଓ ଜଳଧାରାକୁ ଲାଭସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ପରାଜୟ—ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ବିବାଦ, ଦ୍ୟୁତ ଓ ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ମଧ୍ୟ ଜୟ ସୂଚାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
Verse 24
भक्षणञ्चार्द्रमांसानाम्पायसस्य च भक्षणं दर्शनं रुधिरस्यापि स्नानं वा रुधिरेण च
ଆର୍ଦ୍ର/କଚ୍ଚା ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ, ପାୟସ ଭକ୍ଷଣ, ରକ୍ତ ଦର୍ଶନ, କିମ୍ବା ରକ୍ତରେ ସ୍ନାନ—ଏସବୁ ଏଠାରେ ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 25
प्रथमे भागे इति ख भूम्यम्बुधीनां ग्रहणमिति क , छ , ञ च सरारुधिरमद्यानां पानं क्षीरस्य वाप्यथ अस्त्रैर् विचेष्टनं भूमौ निर्मलं गगनं तथा
ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ‘ଖ’ ବର୍ଣ୍ଣ କୁହାଯାଇଛି; ଭୂମି ଓ ସମୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ଗ୍ରହଣ/ବଶୀକରଣ ପାଇଁ ‘କ’, ‘ଛ’, ‘ଞ’ ବର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶିତ। ତାପରେ ରକ୍ତମିଶ୍ରିତ ମଦ୍ୟାଦି କିମ୍ବା କ୍ଷୀର ପାନ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରବଳଯୁକ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ବିଚିତ୍ର ଚେଷ୍ଟା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଓ ଗଗନକୁ ନିର୍ମଳ (ସ୍ପଷ୍ଟ) କରିବା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।
Verse 26
मुखेन दोहनं शस्तं महिषीणां तथा गवां सिंहीनां हस्तिनीनाञ्च बडवानां तथैव च
ମୁଖଦ୍ୱାରା ଦୋହନ (ଚୁଷି ଦୁଧ ନେବା) ମହିଷୀ ଓ ଗାଈ ପାଇଁ, ଏବଂ ସିଂହିଣୀ, ହସ୍ତିଣୀ ଓ ଘୋଡ଼ି (ବଡ଼ବା) ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ/ବିହିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 27
प्रसादो देवविप्रेभ्यो गुरुभ्यश् च तथा द्विज अम्भसा चाभिषेकस्तु गवां शृङ्गच्युतेन च
ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଦେବତା, ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ କରିବା ଉଚିତ; ଜଳରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ସହ ଗାଈର ଶିଙ୍ଗର ଟିପ୍ରୁ ଝରିଥିବା ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 28
चन्द्राद् भ्रष्टेन वा राम ज्ञेयं राज्यप्रदं हि तत् राज्याभिषेकश् च तथा छेदनं शिरसो ऽप्यथ
ହେ ରାମ! ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ (ନିମିତ୍ତ) ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ରାଜ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେହିପରି ତାହା ରାଜାଭିଷେକର ଚିହ୍ନ, ଏବଂ ପରେ ଶିରଛେଦର ସୂଚନା ମଧ୍ୟ।
Verse 29
मरणं वह्निलाभश् च वह्निदाहो गृहादिषु लब्धेश् च राजलिङ्गानां तन्त्रीवाद्याभिवादनं
ମୃତ୍ୟୁ, ଅଗ୍ନିଲାଭ, ଘର ଆଦିରେ ଅଗ୍ନିଦାହ, ରାଜଚିହ୍ନ ଲାଭ, ଏବଂ ତନ୍ତ୍ରୀବାଦ୍ୟ ଆଦି ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ଅଭିବାଦନ—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିମିତ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 30
यस्तु पश्यति स्वप्नान्ते राजानं कुञ्जरं हयं हिरण्यं वृषभङ्गाञ्च कुटुम्बस्तस्य वर्धते
ସ୍ୱପ୍ନର ଶେଷରେ ଯେ କେହି ରାଜା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ସୁନା, ଏବଂ ବୃଷଭ ଓ ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ/ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖେ, ତାହାର କୁଟୁମ୍ବ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
Verse 31
वृषेभगृहशैलाग्रवृक्षारोहणरोदनं घृटविष्ठानुलेपो वा अगम्यागमनं तथा
ବୃଷଭ, ଘର, ପର୍ବତଶିଖର କିମ୍ବା ଗଛର ଶିଖର ଉପରେ ଚଢ଼ି କାନ୍ଦିବା; ଘିଅ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଠା ଲେପ କରିବା; ଏବଂ ଅଗମ୍ୟ (ନିଷିଦ୍ଧ) ସ୍ଥାନ/ବିଷୟକୁ ଯିବା—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଅଶୁଚି ଓ ଅତିକ୍ରମଣକାରୀ କର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 32
सितवस्त्रं प्रसन्नाम्भः फली वृक्षो नभो ऽमलं
ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର, ପ୍ରସନ୍ନ (ନିର୍ମଳ) ଜଳ, ଫଳଧାରୀ ବୃକ୍ଷ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ—ଏଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ।
Frequently Asked Questions
Dreams are treated as śubha (auspicious), aśubha (inauspicious), and duḥkha-praharaṇa (sorrow-dispelling), with specific images and bodily/social scenarios mapped to predicted outcomes.
Bathing and purification, honoring brāhmaṇas and gurus, sesame homa, worship of Hari–Brahmā–Śiva–Sūrya–Gaṇas, hymn-recitation, and japa of the Puruṣa-sūkta and related formulas.
By the watch of the night: first watch results mature about a year later; second in six months; third in three months; fourth in half a month; and some culminate within ten days near dawn (aruṇodaya).
It presents a rule that certain prosperity-linked dreams (e.g., unctuous drinking/immersion, red garlands, anointments) retain auspicious potency when kept private, implying restraint and ritual containment of omen-power.
Examples include white garments, clear water, a fruit-bearing tree, a spotless sky, and—toward the end of a dream—seeing a king, elephant, horse, and gold, which is linked to household prosperity.