Adhyaya 313

Verse 1

ं फट् स्वाहा इत्य् आग्नेये महापुराणे नानामन्त्रा नाम द्वादशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ त्रयोदशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः त्वरिताज्ञानम् अग्निर् उवाच ॐ ह्रीं हूं खे छे क्षः स्त्रीं ह्रूं क्षे ह्रीं फट् त्वरितायैनमः त्वरितां पूजयेन्न्यस्य द्विभुजाञ्चाष्टवाहुकां आधारशक्तिं पद्मञ्च सिंहे देवीं हृदादिकम्

“...ଂ ଫଟ୍ ସ୍ୱାହା”—ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣରେ ‘ନାନାମନ୍ତ୍ର’ ନାମକ 312+ (ଅର୍ଥାତ 313ତମ) ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ଏବେ 313+ (ଅର୍ଥାତ 314ତମ) ‘ତ୍ୱରିତାଜ୍ଞାନ’ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—“ଓଂ ହ୍ରୀଂ ହୂଂ ଖେ ଛେ କ୍ଷଃ ସ୍ତ୍ରୀଂ ହ୍ରୂଂ କ୍ଷେ ହ୍ରୀଂ ଫଟ୍—ତ୍ୱରିତାୟୈ ନମଃ।” ନ୍ୟାସ କରି ତ୍ୱରିତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା—ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଭୁଜା ଓ ଅଷ୍ଟବାହୁ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରି; ଆଧାରଶକ୍ତି, ପଦ୍ମ ଓ ସିଂହାସନ ନ୍ୟାସ କରି ଦେବୀଙ୍କୁ ହୃଦୟାଦି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା।

Verse 2

पूर्वादौ गायत्रीं यजेन्मण्डले वै प्रणीतया हुंकारां खेचरीं चण्डां छेदनीं क्षेपणींस्त्रियाः

ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିଅନୁସାରେ ମଣ୍ଡଳରେ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା; ଏବଂ ହୁଂକାରା, ଖେଚରୀ, ଚଣ୍ଡା, ଛେଦନୀ, କ୍ଷେପଣୀ ନାମକ ସ୍ତ୍ରୀ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା।

Verse 3

हुंकारां क्षेमकारीञ्च फट्कारीं मध्यतो यजेत् जयाञ्च विजयां द्वारि किङ्करञ्च तदग्रतः

ମଧ୍ୟଭାଗରେ ହୁଂକାରା, କ୍ଷେମକାରୀ ଓ ଫଟ୍କାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ଦ୍ୱାରେ ଜୟା-ବିଜୟାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜି, ତାଙ୍କ ଆଗରେ କିଙ୍କରକୁ ପୂଜିବ।

Verse 4

लिलैहीमैश् च सर्वाप्त्यै नामव्याहृतिभिस् तथा अनन्ताय नमः स्वाहा कुलिकाय नमः स्वधा

ମୃଦୁ (ମଧୁର) ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ‘ହୀଂ’ ବୀଜ ସହିତ ସର୍ବାର୍ଥସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ନାମ-ବ୍ୟାହୃତି ଏଭଳି ପ୍ରୟୋଗ କରିବ— “ଅନନ୍ତାୟ ନମଃ ସ୍ୱାହା”; “କୁଲିକାୟ ନମଃ ସ୍ୱଧା”।

Verse 5

स्वाहा वासुकिराजाय शङ्खपालाय वौषट् तक्षकाय वषन्नित्यं महापद्माय वै नमः

ବାସୁକିରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା; ଶଙ୍ଖପାଳଙ୍କୁ ବୌଷଟ୍; ତକ୍ଷକଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ବଷଟ୍ (ଆହୁତି); ଏବଂ ମହାପଦ୍ମଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ନମଃ।

Verse 6

स्वाहा कर्कोटनागाय फट् पद्माय च वै नमः लिखेन्निग्रहचक्रन्तु एकाशीतिपदैर् नरः

“କର୍କୋଟ ନାଗାୟ ସ୍ୱାହା; ଫଟ୍; ଏବଂ ପଦ୍ମାୟ ବୈ ନମଃ”—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଲେଖିବ। ନର ଏକାଶୀ ପଦ (ଅକ୍ଷର-ଏକକ) ଦ୍ୱାରା ନିଗ୍ରହ-ଚକ୍ର ଲିଖିବ।

Verse 7

वस्ते पटे तरौ भूर्जे शिलायां यष्टिकासु च मध्ये कोष्ठे साध्यनाम पूर्वादौ पट्टिकासु च

ବସ୍ତ୍ରରେ, ପଟରେ, ଗଛରେ, ଭୂର୍ଜପତ୍ରରେ, ଶିଳାରେ ଏବଂ ଛୋଟ ଯଷ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ଲେଖିବ। ଯନ୍ତ୍ରର ମଧ୍ୟ କୋଷ୍ଠରେ ସାଧ୍ୟର ନାମ ଲେଖି, ପୂର୍ବଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପଟ୍ଟିକାଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ଲେଖିବ।

Verse 8

ॐ ह्रीं क्षूं छन्द छन्द चतुरः कण्ठकान् कालरात्रिकां ऐशादावम्बुपादौ च यमराज्यञ्च वाह्यतः कालीनारवमाली कालीनामाक्षमालिनी

ଓଁ—ହ୍ରୀଂ ଓ କ୍ଷୂଂ ବୀଜ ସହ—ଚାରି ପ୍ରକାର ଛନ୍ଦକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆହ୍ୱାନ କର; କଣ୍ଠ-ରକ୍ଷକ ନ୍ୟାସ କର ଏବଂ କାଳରାତ୍ରିକାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର। ଈଶାନ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜଳପାଦ (ଶୁଦ୍ଧିର ଆଧାର) ସ୍ଥାପନ କରି, ବାହ୍ୟତଃ ଯମରାଜ୍ୟକୁ ଆବରଣ କର। ଏଭଳି କାଳୀ ନାଦମାଳାରେ ଭୂଷିତ ଓ ଅକ୍ଷରମାଳା (ଅକ୍ଷମାଳା) ଧାରିଣୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 9

मामोदेतत्तदोमोमा रक्षत स्वस्व भक्षवा यमपाटटयामय मटमो टट मोटमा

ମୋତେ ରକ୍ଷା କର—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ନିଷ୍ଫଳ ନ ହେଉ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ନିଜ ନିଜ ଭାଗ ଭକ୍ଷକମାନେ, ପଛକୁ ହଟ। ଯମର ପଥ/ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଦୂର କର ଏବଂ ରୋଗ-ପୀଡା ନାଶ କର—ଅପକାରୀ ଶକ୍ତି ପ୍ରତିହତ ହେଉ।

Verse 10

वामो भूरिविभूमेया टट रीश्व श्वरी टट यमराजाद्वाह्यतो वं तं तोयं मारणात्मकं

ଏହା ବାମାଚାର (ବାମ-କ୍ରିୟା)—‘ଭୂରିବିଭୂମେୟା ଟଟ ରୀଶ୍ୱ ଶ୍ୱରୀ ଟଟ’ ଏବଂ ‘ବଂ ତଂ’। ଏଭଳି ସଂସ୍କୃତ ଜଳ ଯମରାଜଠାରୁ ବାହାରକୁ ଆହୃତ ହେବା ପରି, ମାରଣ-ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରେ।

Verse 11

कज्जलं निम्बनिर्यासमज्जासृग्विषसंयुतम् काकपक्षस्य लेखन्या श्मशाने वा चतुष्पथे

କାଜଳକୁ ନିମ୍ବ-ନିର୍ୟାସ, ମଜ୍ଜା, ରକ୍ତ ଓ ବିଷ ସହ ମିଶାଇ, କାକପକ୍ଷର ଲେଖନୀ ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ମଶାନରେ କିମ୍ବା ଚତୁଷ୍ପଥ (ଚାରି ରାସ୍ତା ମୁହାଣ) ଠାରେ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

Verse 12

निधापयेत् कुम्भाधस्ताद्वल्मीके वाथ निक्षिपेत् विभीतद्रुमशास्वाधो यन्त्रं सर्वारिमर्दनम्

ଯନ୍ତ୍ରକୁ କୁମ୍ଭ (କଳଶ) ତଳେ ନିଧାନ କରିବା, କିମ୍ବା ବଲ୍ମୀକ (ପିପିଳିକା ପୁଟ) ଭିତରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବା; ଅଥବା ବିଭୀତକ ବୃକ୍ଷର ଶାଖା ତଳେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଯନ୍ତ୍ର ‘ସର୍ବାରିମର୍ଦନ’—ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁନାଶକ।

Verse 13

लिखेच्चानुग्रहञ्चक्रं शुक्लपत्रे ऽथ भूर्जके लाक्षया कुङ्कुमेनाथ स्फटिकाचन्दनेन वा

ଶ୍ୱେତ ପତ୍ରରେ କିମ୍ବା ଭୂର୍ଜପତ୍ରରେ ଲାକ୍ଷା, କୁଙ୍କୁମ ଅଥବା ସ୍ଫଟିକ-ଚନ୍ଦନଲେପରେ ‘ଅନୁଗ୍ରହ-ଚକ୍ର’ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

Verse 14

भुवि भित्तौ पूर्वदले नाम मध्यमकोष्ठके खण्डे तु वारिमध्यस्थं ॐ हंसो वापि पट्टिशम्

ଭୂମିରେ କିମ୍ବା ଭିତ୍ତିରେ—ପୂର୍ବଦଳରେ ନାମ ଲେଖିବା ଓ ମଧ୍ୟକୋଷ୍ଠକରେ ମଧ୍ୟ; ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଖଣ୍ଡରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ‘ଓଁ ହଂସଃ’ କିମ୍ବା ‘ପଟ୍ଟିଶ’ (ଯୁଦ୍ଧକୁହାଡ଼ି) ଲେଖିବା ଉଚିତ।

Verse 15

लक्ष्मीश्लोकं शिवादौ च राक्षसादिक्रमाल्लिखेत् श्रीःसाममोमा सा श्रीः सानौ याज्ञे ज्ञेया नौसा

‘ଶିବ’ ଶବ୍ଦରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ଶ୍ଲୋକକୁ ‘ରାକ୍ଷସ’ ଆଦି କ୍ରମରେ ଲେଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ସୂତ୍ରରେ ‘ଶ୍ରୀଃ’ କୁ ‘ସାମ’ ଭାବେ ଜାଣିବା; ‘ଓମା’ ସେଇ ‘ଶ୍ରୀଃ’; ଯଜ୍ଞେ ତାହା ‘ସାନୌ’ (କିମ୍ବା ‘ନୌସା’) ଭାବେ ଜ୍ଞେୟ।

Verse 16

माया लीला लाली यामा याज्ञे ज्ञेया नौसा माया यत्र ज्ञेया वहिः शीघ्रा दिक्षुरं कलसं वहिः

‘ମାୟା, ଲୀଳା, ଲାଲୀ, ଯାମା’—ଏଗୁଡ଼ିକ ଯଜ୍ଞବିଧିରେ ଜ୍ଞେୟ। ‘ନୌସା’ ହେଉଛି ମାୟା; ଯେଉଁଠାରେ ତାହା ଜ୍ଞେୟ, ସେଠାରେ ତାହା ବାହ୍ୟଭାଗରେ। ‘ଶୀଘ୍ରା’ ମଧ୍ୟ ବାହ୍ୟ; ଏବଂ ‘ଦିକ୍ଷୁରମ୍’ ଓ ‘କଲସମ୍’ ମଧ୍ୟ ବାହ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣୀୟ।

Verse 17

पद्मस्थं पद्मचक्रञ्च भृत्युजित् स्वर्गगन्धृतिं शान्तीनां परमा सान्तिः सौभाग्यादिप्रदायकम्

ପଦ୍ମାସନସ୍ଥ, ପଦ୍ମଚକ୍ରଧାରୀ, ଦାସ୍ୟଜୟୀ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସୁଗନ୍ଧଧାରୀ—ଏହା ଶାନ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଶାନ୍ତି, ଯାହା ସୌଭାଗ୍ୟ ଆଦି ଶୁଭଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 18

रुद्रे रुद्रसमाः कार्याः कोष्ठकास्तत्र ता लिखेत् ओमाद्याह्रूंफडन्ता च आदिवर्णमथानुतः

ରୁଦ୍ରପୂଜାର୍ଥେ ରୁଦ୍ରସଦୃଶ କୋଷ୍ଠକ (ମନ୍ତ୍ର-ଗ୍ରିଡ୍) ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ‘ଓଁ’ ଆରମ୍ଭ କରି ‘ହ୍ରୂଁ ଫଡ୍’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲେଖି, ପରେ ଆଦିବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମେ ଲେଖିବ।

Verse 19

विद्यावर्णक्रमेनेव संज्ञाञ्च वषडन्तिकां पूर्वपदे इति ञ अधस्थात् प्रत्यङ्गिरैषा सर्वकामार्थसाधिका

ବିଦ୍ୟାମନ୍ତ୍ରର ବର୍ଣ୍ଣକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ‘ବଷଟ୍’ ଅନ୍ତ ଥିବା ସଂଜ୍ଞା (ନାମ-ଚିହ୍ନ) ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବ; ଏବଂ ପୂର୍ବପଦରେ ‘ଞ’ ବର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗ କରିବ। ଅଧଃସ୍ଥାନେ ଏହିଟି ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରା—ସର୍ବକାମାର୍ଥସାଧିକା।

Verse 20

एकाशीतिपदे सर्वामादिवर्णक्रमेण तु आदिमं यावदन्तं स्याद्वषडन्तञ्च नाम वै

ଏକାଶୀତି ପଦରେ ସମସ୍ତ ନାମକୁ ଆଦିବର୍ଣ୍ଣକ୍ରମରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ। ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାମଟି ପ୍ରକୃତରେ ‘ବଷଟ୍’ ଅନ୍ତ ଥିବା ନାମ ହେଉଛି।

Verse 21

एषा प्रत्यङ्गिरा चान्या सर्वकार्यादिसाधनी निग्रहानुग्रहञ्चक्रञ्चतुःषष्टिपदैर् लिखेत्

ଏହା ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରାର ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ, ଯାହା ସର୍ବକାର୍ଯ୍ୟାଦି ସାଧନ କରେ। ‘ନିଗ୍ରହ–ଅନୁଗ୍ରହ ଚକ୍ର’କୁ ଚତୁଃଷଷ୍ଟି ପଦ/କୋଷ୍ଠକରେ ଲେଖିବ।

Verse 22

अमृती सा च विद्या च क्रीं सः हूं नामाथ मध्यतः फट्काराद्यां पत्रगतां त्रिह्रींकारेण वेष्टयेत्

ଏହା ‘ଅମୃତୀ’ ମଧ୍ୟ ଓ ‘ବିଦ୍ୟା’ ମଧ୍ୟ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ‘କ୍ରୀଁ’ ବୀଜ ସହ ‘ସଃ’ ଓ ‘ହୂଁ’ ସ୍ଥାପନ କରିବ। ‘ଫଟ୍’ ଆରମ୍ଭ ଥିବା, ପତ୍ରରେ ଲିଖିତ ଲେଖନକୁ ‘ହ୍ରୀଁ’ ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବେଷ୍ଟନ କରିବ।

Verse 23

कुम्भववद्धारिता सर्वशत्रुहृत् सर्वदायिका विषन्नश्येत् कर्णजपादक्षराद्यैश् च दण्डकैः

ଏହାକୁ କୁମ୍ଭ ପରି ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧାରଣ କଲେ, ଏହା ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ସର୍ବଦାନଦାତ୍ରୀ ହୁଏ। କାନରେ ଜପ କଲେ ବିଷାଦ ନଶେ; ଅକ୍ଷରାଦି ଛନ୍ଦୋମନ୍ତ୍ର ଓ ଦଣ୍ଡକ ପାଠରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ମିଳେ।