Adhyaya 294

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नागलक्षणदिर्नाम त्रिनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुर्नवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः दष्टचिकित्सा अग्निर् उवाच मन्त्रध्यानौषधैर् दष्टचिकित्सां प्रवदामि ते ॐ नमो भगवते नीलकण्ठायेति जपनाद्विषहानिः स्यदौषधं जीवरक्षणं

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ଆଗ୍ନେୟ ମହାପୁରାଣରେ ‘ନାଗଲକ୍ଷଣ-ନିର୍ଣ୍ଣୟ’ ନାମକ ୨୯୪ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ୨୯୫ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଦଷ୍ଟଚିକିତ୍ସା’ ଆରମ୍ଭ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମନ୍ତ୍ର, ଧ୍ୟାନ ଓ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସର୍ପଦଂଶ ଚିକିତ୍ସା କହୁଛି। ‘ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ନୀଳକଣ୍ଠାୟ’ ଜପେ ବିଷପ୍ରଭାବ କମେ; ଏହା ଜୀବରକ୍ଷାର ଔଷଧ।

Verse 2

साज्यं सकृद्रसं पेयं द्विविधं विषमुच्यते जङ्गमं सर्पभूषादि शृङ्ग्यादि स्थावरं विषं

ବିଷ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି—ଘିଅ ସହିତ ମିଶାଇ ପାନଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ଏକଥରେ ପିଆଯୋଗ୍ୟ ନିଚୋଡ଼ା ରସ। ଜଙ୍ଗମ (ପ୍ରାଣିଜ) ବିଷ ସର୍ପ, କୀଟ ଆଦିର; ସ୍ଥାବର (ଉଦ୍ଭିଦ/ଖନିଜ) ବିଷ ଶୃଙ୍ଗୀ ଆଦି ଉତ୍ସରୁ ହୁଏ।

Verse 3

शान्तस्वरान्वितो ब्रह्मा लोहितं तारकं शिवः वियतेर्नाममन्त्रो ऽयं तार्क्षः शब्दमयः स्मृतः

ବ୍ରହ୍ମା ଶାନ୍ତ-ସ୍ୱରଯୁକ୍ତ; ଶିବ ଲୋହିତ, ତାରକ (ଉଦ୍ଧାରକ) ସ୍ୱରସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ। ଏହା ‘ବିୟତି’ ନାମକ ମନ୍ତ୍ର; ଏହାକୁ ‘ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ’—ଶବ୍ଦମୟ—ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

Verse 4

ख र्दय विमर्दय कवचाय अप्रतिहतशामनं वं हूं फट् अस्त्राय उग्ररूपवारक सर्वभयङ्कर भीषय सर्वं दह दह भस्मीकुरु कुरु स्वाहा नेत्राय सप्तवर्गान्तयुग्माष्टदिग्दलस्वर केशरादिवर्णरुद्धं वह्निराभूतकर्णकं मातृकाम्बुजं कृत्वा हृदिस्थं तन्मन्त्री वामहस्ततले स्मरेत् अङ्गष्ठादौ न्यसेद्वर्णान्वियतेर्भेदिताः कलाः

‘ଖ’—ହୃଦୟାର୍ଥେ: ମର୍ଦ୍ଦୟ, ମର୍ଦ୍ଦୟ। କବଚାର୍ଥେ: ଅପ୍ରତିହତର ଶାମନକାରୀ। ‘ବଂ ହୂଁ ଫଟ୍’—ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର: ଉଗ୍ରରୂପ-ବାରକ। ଯାହା କିଛି ଭୟଙ୍କର, ତାହାକୁ ଭୟଭୀତ କର; ସବୁକୁ ଦହ, ଦହ; ଭସ୍ମୀକୃତ କର, କର—ସ୍ୱାହା। ନେତ୍ରାର୍ଥେ—ସପ୍ତବର୍ଗାନ୍ତ୍ୟ ଅକ୍ଷର-ଯୁଗ୍ମରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ସ୍ୱର, ଅଷ୍ଟଦିଗ୍ଦଳ, କେଶରାଦି ବର୍ଣ୍ଣରେ ନିୟତ ରଙ୍ଗ, ଅଗ୍ନିରୂପ କର୍ଣ୍ଣିକା—ଏମିତି ‘ମାତୃକା-ଅମ୍ବୁଜ’ ଗଢ଼ି, ମନ୍ତ୍ରନିପୁଣ ତାହାକୁ ହୃଦୟସ୍ଥ ଓ ବାମହସ୍ତତଳେ ସ୍ଥିତ ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରୁ। ଅଙ୍ଗୁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅକ୍ଷରନ୍ୟାସ କରୁ; କଳାଗୁଡ଼ିକ ‘ବିୟତି’ ଅନୁସାରେ ଭେଦିତ।

Verse 5

पीतं वज्रचतुष्कोणं पार्थिवं शक्रदैवतं वृत्तार्धमाप्यपद्मार्धं शुक्लं वरूणदैवतं

ପୃଥିବୀ-ତତ୍ତ୍ୱ ପୀତବର୍ଣ୍ଣ, ବଜ୍ରସଦୃଶ ଚତୁଷ୍କୋଣାକାର; ତାହାର ଅଧିଦେବତା ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)। ଜଳ-ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁକ୍ଳବର୍ଣ୍ଣ, ଅର୍ଧବୃତ୍ତ ଓ ଅର୍ଧପଦ୍ମାକାର; ତାହାର ଅଧିଦେବତା ବରୁଣ।

Verse 6

त्र्यस्त्रं स्वस्तिकयुक्तञ्च तैजसं वह्निदैवतं वृत्तं विन्दुवृतं वायुदैवतं कृष्णमालिनम्

ତ୍ର୍ୟସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ୱସ୍ତିକ-ଚିହ୍ନଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ତୈଜସର ଅଧିଦେବତା ଅଗ୍ନି। ବୃତ୍ତାକାରରେ ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁ ଥାଉ; ତାହାର ଅଧିଦେବତା ବାୟୁ, ଏବଂ ତାହା କୃଷ୍ଣମାଳା (କଳା ପରିଧି) ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଥାଉ।

Verse 7

अङ्गुष्ठाद्यङ्गुलीमध्ये पर्यस्तेषु स्ववेश्मसु सुवर्णनागवाहेन वेष्ठितेषु न्यसेत् क्रमात्

ତାପରେ ଅଙ୍ଗୁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଙ୍ଗୁଳିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିବା ନିଜ-ନିଜ ‘ବେଶ୍ମ’ (ଆବାସ-ସ୍ଥାନ)ରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାଗବାହ (ସର୍ପ-ଧାରା) ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ, କ୍ରମକ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 8

वियतेश् चतुरो वर्णान् सुमण्डलसमत्विषः अरूपे रवतन्मात्रे आकाशेशिवदेवते

ବିୟତ୍ (ଆକାଶ)ରେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ସୁମଣ୍ଡଳ ସମ ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଯାହା ଅରୂପ, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ରବ-ତନ୍ମାତ୍ର (ଶବ୍ଦର ସୂକ୍ଷ୍ମମାତ୍ର) ଅଛି, ସେହି ଆକାଶର ଅଧିଷ୍ଠାତା ଦେବତା ଶିବ।

Verse 9

कनिष्ठामध्यपर्वस्थे न्यसेत्तस्याद्यमक्षरम् नागानामादिवर्णांश् च स्वमण्डलगतान्न्यसेत्

କନିଷ୍ଠା (ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଳି)ର ମଧ୍ୟ ପର୍ବରେ ତାହାର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ନିଜ ମଣ୍ଡଳରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ କ୍ରମାନୁସାରେ ନାଗମାନଙ୍କ ଆଦିବର୍ଣ୍ଣ (ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅକ୍ଷର) ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

भूतादिवर्णान् विन्यसेदङ्गुष्टाद्यन्तपर्वसु तन्मात्रादिगुणाभ्यर्णानङ्गुलीषु न्यसेद्बुधः

ଅଙ୍ଗୁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶେଷ ପର୍ବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂତାଦି ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ୟାସ (ନ୍ୟାସ) କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ତନ୍ମାତ୍ରାଦି ଗୁଣମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ (ସନ୍ନିହିତ) ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକୁ ଆଙ୍ଗୁଳିମାନଙ୍କ ଉପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାଧକ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

स्पर्शनादेवतार्क्षेण हस्ते हन्याद्विषद्वयं मण्डलादिषु तान् वर्णान् वियतेः कवयो जितान्

କେବଳ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ) ପ୍ରଭାବରେ ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ବିଷଦ୍ୱୟକୁ ନିହନନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ମଣ୍ଡଳାଦି ଚିତ୍ରରେ ଆକାଶତତ୍ତ୍ୱସମ୍ବନ୍ଧୀୟ, ଋଷିମାନେ ଜିତିଥିବା ସେହି ବର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷର ଲେଖିବା ଉଚିତ।

Verse 12

श्रेष्ठद्व्यङ्गुलिभिर्देहनाभिस्थानेषु पर्वसु भेदिकास्तथेति ख वरतन्मत्रे इति ख आजानुतः सुवर्णाभमानाभेस्तुहिनप्रभम्

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇ ଅଙ୍ଗୁଳ ପ୍ରମାଣରେ ଦେହର ପର୍ବଗୁଡ଼ିକୁ—ନାଭିସ୍ଥାନ ସମୀପରେ—ଭେଦିକା (ବିଭାଜନ-ଚିହ୍ନ) ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରିବା ଉଚିତ। ଘୁଁଡିଠାରୁ ତଳେ ବର୍ଣ୍ଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଭ, ଏବଂ ନାଭିପ୍ରଦେଶ ହିମପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉ।

Verse 13

कुङ्कुमारुणमाकण्ठादाकेशान्तात् सितेतरं ब्रह्माण्डव्यापिनं तार्क्षञ्चन्द्राख्यं नागभूषणम्

କଣ୍ଠଠାରୁ କେଶାନ୍ତ (ଶିରୋଶିଖର) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଙ୍କୁମ ସଦୃଶ ଅରୁଣ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ତାହାର ତଳେ ଭିନ୍ନ—ଶ୍ୱେତାଭ—ବର୍ଣ୍ଣ ଭାବିବା ଉଚିତ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡବ୍ୟାପୀ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ‘ଚନ୍ଦ୍ରାଖ୍ୟ’, ଏବଂ ନାଗଭୂଷଣଧାରୀ।

Verse 14

नीलोग्रनाशमात्मानं महापक्षं स्मरेद्बुधः एवन्तात्क्षात्मनो वाक्यान्मन्त्रः स्यान्मन्त्रिणो विषे

ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାଧକ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନୀଳ-ଉଗ୍ର ବିଷନାଶକ ମହାପକ୍ଷ (ଗରୁଡ)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ/ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଧ୍ୟାନ ଓ ନିଜ ଉଚ୍ଚାରିତ ବାକ୍ୟରୁ, ବିଷବିରୋଧେ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 15

सुष्टिस्तार्क्षकरस्यान्तःस्थिताङ्गुष्ठविषापहा तार्क्षं हस्तं समुद्यम्य तत्पञ्चाङ्गुलिचालनात्

ତାର୍କ୍ଷ-ହସ୍ତର ଭିତରେ ଅଙ୍ଗୁଠାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ‘ସୁଷ୍ଟି’ (ମୁଦ୍ରା/ପ୍ରୟୋଗ) ବିଷାପହାରୀ। ତାର୍କ୍ଷ-ହସ୍ତକୁ ଉଠାଇ ପାଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗୁଳିକୁ ଚଳାଇଲେ (ହଲାଇଲେ) ବିଷ ଶମିତ ହୁଏ।

Verse 16

कुर्याद्विषस्य स्तम्भादींस्तदुक्तमदवीषया आकाशादेष भूवीजः पञ्चार्णाधिपतिर्मनुः

ଉକ୍ତ ‘ଅଦ-ବୀଷା’ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା, କଥିତ ପ୍ରକାରେ, ବିଷର ସ୍ତମ୍ଭନ ଆଦି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଆକାଶୋତ୍ପନ୍ନ ଭୂ-ବୀଜ ଏବଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀର ଅଧିପତି ମନୁ।

Verse 17

संस्तम्भयेतिविषतो भाषया स्तम्भ्येद्विषम् व्यत्यस्तभूषया वीजो मन्त्रो ऽयं साधुसाधितः

ଯଥୋଚିତ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ‘ସଂସ୍ତମ୍ଭୟେ’ ଆଦି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରି ବିଷକୁ ସ୍ତମ୍ଭିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ବ୍ୟତ୍ୟସ୍ତ (ଉଲଟ/ପରିବର୍ତ୍ତିତ) ବିନ୍ୟାସରେ ପ୍ରୟୋଗ୍ୟ, ସୁସାଧିତ ବୀଜମନ୍ତ୍ର।

Verse 18

संप्लवः प्लावय यमः शब्दाद्यः संहरेद्विषं दण्डमुत्थापयेदेष सुजप्ताम्भो ऽभिषेकतः

‘ସମ୍ପ୍ଲବ’ ମନ୍ତ୍ର ପ୍ଲାବନ କରାଏ; ‘ପ୍ଲାବୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଭାସାଇ ନେଇଯାଏ; ‘ୟମ’ ମନ୍ତ୍ର ନିୟମନ କରେ। ଗୁହ୍ୟ ନାଦରୁ ଆରମ୍ଭ ‘ଶବ୍ଦାଦ୍ୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଶତ୍ରୁକୁ ସଂହାର କରେ। ସୁଜପ୍ତ ଜଳର ଅଭିଷେକ-ଛିଟାରେ ଏହି କ୍ରିୟା ଦଣ୍ଡ (ଶାସନାଧିକାର) ସ୍ଥାପନ କରେ।

Verse 19

सुजप्तशङ्खभेर्यादिनिस्वनश्रवणेन वा संदहत्येव संयुक्तो भूतेजोव्यत्ययात् स्थितः

କିମ୍ବା ସୁଜପ୍ତ ଶଙ୍ଖ, ଭେରୀ ଆଦିର ନିସ୍ୱନ ଶୁଣିବାମାତ୍ରେ, ଭୂତତତ୍ତ୍ୱ ଓ ତେଜର ବ୍ୟତ୍ୟୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ବାଧକ ସତ୍ତା ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ ଯେନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।

Verse 20

भूवायुव्यत्ययान्मन्त्रो विषं संक्रामयत्यसौ अन्तस्थो निजवेश्मस्थो वीजाग्नीन्दुजलात्मभिः

ଭୂ ଓ ବାୟୁର ବ୍ୟତ୍ୟୟ-ନିୟମନରେ ସେହି ମନ୍ତ୍ର ବିଷକୁ ସଂକ୍ରାମଣ (ସ୍ଥାନାନ୍ତର) କରାଏ। ସାଧକ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ହେଉ କି ନିଜ ଗୃହରେ ଥାଉ, ବୀଜ, ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦୁ ଓ ଜଳ-ସ୍ୱରୂପ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଏହା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।

Verse 21

एतत् कर्म नयेन्मन्त्री गरुडाकृतिविग्रहः तार्क्षवर्णगेहस्थस्तज्जपान्नाशयेद्विषम्

ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ଗରୁଡାକୃତି ମୁଦ୍ରା/ଆକାର ଧାରଣ କରି ଏହି କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ; ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ) ବର୍ଣ୍ଣ-ଚିହ୍ନିତ ସ୍ଥାନରେ ରହି, ସେହି ମନ୍ତ୍ରଜପରେ ବିଷ ନାଶ କରିବ।

Verse 22

जामुदण्डीदमुदितं स्वधाश्रीवीजलाञ्छितं स्नानपानात्सर्वविषं ज्वरातोगापमृत्युजित्

ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ‘ଜାମୁଦଣ୍ଡୀ’ ନାମକ ବିଦ୍ୟା ସ୍ୱଧା, ଶ୍ରୀ ଓ ବୀଜଲା-ଚିହ୍ନିତ; ଏହାଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଓ ପାନ କଲେ ସମସ୍ତ ବିଷ, ଜ୍ୱର, ରୋଗ ଓ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ଜୟ ହୁଏ।

Verse 23

पक्षि पक्षि महापक्षि महापक्षि विधि स्वाहा यश इति ञ पक्षि पक्षि महापक्षि महापक्षि क्षि क्षि स्वाहा

ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାର: “ପକ୍ଷି ପକ୍ଷି, ମହାପକ୍ଷି ମହାପକ୍ଷି—ବିଧି, ସ୍ୱାହା; ‘ଯଶ’ ଇତି କହି ‘ଞ’ ଅକ୍ଷର ଯୋଗ କର।” ପୁନଃ: “ପକ୍ଷି ପକ୍ଷି, ମହାପକ୍ଷି ମହାପକ୍ଷି—କ୍ଷି କ୍ଷି, ସ୍ୱାହା।”

Verse 24

द्वावेतौ पक्षिराड्मन्त्रौ विषघ्नावभिमन्त्रणात् पक्षिराजाय विध्महे पक्षिदेवाय धीमहि तत्रो गरुड प्रचोदयात् वह्निस्थौ पार्श्वतत्पूर्वौ दन्तश्रीकौ च दण्डिनौ सकालो लाङ्गली चेति नीलकण्ठाद्यमीरितं वक्षःकण्ठशिखाश्वेतं न्यसेत्स्तम्भे सुसंस्कृतौ

ଏହି ଦୁଇ ‘ପକ୍ଷିରାଜ’ (ଗରୁଡ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ) ମନ୍ତ୍ର ଅଭିମନ୍ତ୍ରଣରେ ବିଷଘ୍ନ ହୁଏ—“ପକ୍ଷିରାଜାୟ ବିଧ୍ମହେ, ପକ୍ଷିଦେବାୟ ଧୀମହି, ତନ୍ନୋ ଗରୁଡଃ ପ୍ରଚୋଦୟାତ୍।” ପରେ ସୁସଂସ୍କୃତ ସ୍ତମ୍ଭରେ ନ୍ୟାସ କରିବ—ଅଗ୍ନିସ୍ଥ, ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ପୂର୍ବରେ ‘ଦନ୍ତଶ୍ରୀକ’ ଓ ‘ଦଣ୍ଡିନ’; ଏବଂ ‘ସକାଲ’ ଓ ‘ଲାଙ୍ଗଲୀ’—ନୀଳକଣ୍ଠାଦି ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ; ବକ୍ଷ, କଣ୍ଠ ଓ ଶିଖାରେ ଶ୍ୱେତଚିହ୍ନ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 25

हर हर हृदयाय नमः कपर्दिने च शिरसे नीलकण्ठाय वै शिखां कालकूटविषभक्षणाय स्वाहा अथ वर्म च कण्ठे नेत्रं कृत्तिवासास्त्रिनेत्रं पूर्वाद्यैर् आननैर् युक्तं श्वेतपीतारुणासितैः अभयं वरदं चापं वासुकिञ्च दधद्भुजैः यस्योपरीतपार्श्वस्थगौरीरुद्रो ऽस्य देवता

“ହର ହର! ହୃଦୟାୟ ନମଃ। ଶିରସେ କପର୍ଦିନେ ନମଃ। ଶିଖାୟ ନୀଳକଣ୍ଠାୟ (ନମଃ)। କାଳକୂଟବିଷଭକ୍ଷଣାୟ ସ୍ୱାହା।” ଏବେ କଣ୍ଠେ ବର୍ମ ଓ ନେତ୍ର-ନ୍ୟାସ କରିବ—କୃତ୍ତିବାସ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ପୂର୍ବାଦି ମୁଖଯୁକ୍ତ; ମୁଖଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ୱେତ, ପୀତ, ଅରୁଣ, ଅସିତ; ଭୁଜାଗୁଡ଼ିକ ଅଭୟ, ବରଦ, ଧନୁ ଓ ବାସୁକି ଧାରଣ କରେ; ଏହି କବଚ/ନ୍ୟାସର ଦେବତା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ ଗୌରୀସହିତ ରୁଦ୍ର।

Verse 26

पादजानुगुहानाभिहृत्कण्ठाननमूर्धसु मन्त्रार्णान्न्यस्य करयोरङ्गुष्ठाद्यङ्गुलीषु च

ପାଦ, ଜାନୁ, ଗୁହ୍ୟ, ନାଭି, ହୃଦୟ, କଣ୍ଠ, ମୁଖ ଓ ମୂର୍ଧାରେ ମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷର ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ହାତରେ—ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ମଧ୍ୟ—ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 27

तर्जन्यादितदन्तासु सर्वमङ्गुष्ठयोर् न्यसेत् ध्यात्वैवं संहरेत् क्षिप्रं वद्धया शूलमुद्रया

ତର୍ଜନୀ ଆଦି ଆଙ୍ଗୁଳିର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସମସ୍ତ ନ୍ୟାସ ରଖି, ପରେ ଉଭୟ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠରେ ନ୍ୟସିବ। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ବଦ୍ଧ ଶୂଲମୁଦ୍ରାଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ସଂହାର କରିବ।

Verse 28

कनिष्ठा ज्येष्ठया वद्धा तिश्रो ऽन्याः प्रसृतेर्जवाः विषनाशे वामहस्तमन्यस्मिन् दक्षिणं करं

କନିଷ୍ଠାକୁ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠ ସହ ବାନ୍ଧି, ଅନ୍ୟ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳିକୁ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସାରିତ କରିବ। ବିଷନାଶ ପାଇଁ ଏଭଳି ବାମହସ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତ ପ୍ରୟୋଗ କରିବ।

Verse 29

ॐ नमो भगवते नीलकण्ठाय चिः अमलकण्ठाय चिः सर्वज्ञकण्ठाय चिः क्षिप ॐ स्वाहा अमलनीलकण्ठाय नैकसर्वविषापहाय नमस्ते रुद्रमन्यव इतिसर्मार्जनाद्विषं विनश्यति न सन्देहः कर्णजाप्या उपानहावा यजेद्रुद्रविधानेन नीलग्रीवं महेश्वरम् विषव्याधिविनाशः स्यात् कृत्वा रुद्रविधानकं

“ଓଁ—ଭଗବତେ ନୀଳକଣ୍ଠାୟ ନମଃ। ‘ଚିଃ’—ଅମଳକଣ୍ଠାୟ। ‘ଚିଃ’—ସର୍ବଜ୍ଞକଣ୍ଠାୟ। ‘କ୍ଷିପ’। ଓଁ ସ୍ୱାହା। ଅମଳ ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ, ଯିଏ ଅନେକ ଓ ସମସ୍ତ ବିଷ ଅପହାରକ, ନମଃ। ‘ନମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରମନ୍ୟବ’ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ସର୍ମାର୍ଜନ (ଶୁଦ୍ଧି-ମାର୍ଜନ) କଲେ ବିଷ ନଶିଯାଏ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହାକୁ କର୍ଣ୍ଣଜାପ ଭାବେ କାନରେ ଜପି, ଉପାନହାବ (ରକ୍ଷାବନ୍ଧ/ତାବିଜ-ବିଧି)ରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କରିବ। ରୁଦ୍ରବିଧାନ ଅନୁସାରେ ନୀଳଗ୍ରୀବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବ; ରୁଦ୍ରବିଧାନକ କଲେ ବିଷଜନ୍ୟ ବ୍ୟାଧିର ବିନାଶ ହୁଏ।”