Adhyaya 9

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायाणे किष्किन्धाकाण्डवर्णनं नाम अष्टमो ऽध्यायः अथ नवमो ऽध्यायः श्रीरामावतारकथनं नारद उवाच सम्पातिवचनं श्रुत्वा हनुमानङ्गदादयः अब्धिं दृष्ट्वाब्रुवंस्ते ऽब्धिं लङ्घयेत् को नु जीवयेत्

ଏହିପରି ଆଦିମହାପୁରାଣ ଅଗ୍ନିପୁରାଣର ରାମାୟଣ-ପ୍ରକରଣରେ ‘କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଶ୍ରୀରାମାବତାରକଥନ’ ଆରମ୍ଭ। ନାରଦ କହିଲେ—ସମ୍ପାତିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ ଆଦି ଜଣେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖି କହିଲେ, ‘ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ କିଏ ଲଙ୍ଘିପାରିବ? କିଏ ଜୀବିତ ରହିପାରିବ?’

Verse 2

कपीनां जीवनार्थाय रामकार्यप्रसिद्धये शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे ऽब्धिं स मारुतिः

ବାନରମାନଙ୍କ ଜୀବନରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ରାମକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ସେ ମାରୁତି (ବାୟୁପୁତ୍ର) ଶତଯୋଜନ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଲଙ୍ଘିଗଲେ।

Verse 3

दृष्ट्वोत्थितञ्च मैनाकं सिंहिकां विनिपात्य च लङ्कां दृष्ट्वा राक्षसानां गृहाणि वनितागृहे

ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଠିଥିବା ମୈନାକକୁ ଦେଖି ଏବଂ ସିଂହିକାକୁ ନିପାତ କରି ସେ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଲା; ପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଗୃହ ଓ ଅନ୍ତଃପୁରର ନାରୀଗୃହକୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲା।

Verse 4

दशग्रीवस्य कुम्भस्य कुम्भकर्णस्य रक्षसः विभीषणस्येन्द्रजितो गृहे ऽन्येषां च रक्षसो

ଦଶଗ୍ରୀବ (ରାବଣ), କୁମ୍ଭ, ରାକ୍ଷସ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ବିଭୀଷଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଗୃହରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ମଧ୍ୟ (ସେ ଖୋଜିଲା)।

Verse 5

नापश्यत् पानभूम्यादौ सीतां चिन्तापरायणः अशोकवनिकां गत्वा दृष्टवाञ्छिंशपातले

ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ଥିବା ସେ ପ୍ରଥମେ ପାନଭୂମି ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା ନାହିଁ; ପରେ ଅଶୋକବନିକାକୁ ଯାଇ ଶିଂଶପା ବୃକ୍ଷତଳେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।

Verse 6

राक्षसीरक्षितां सीतां भव भार्येति वादिनं रावणं शिंशपास्थो ऽथ नेति सीतान्तु वादिनीं

ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାବଣ ‘ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଅ’ ବୋଲି କହିଲା; କିନ୍ତୁ ଶିଂଶପା ତଳେ ବସିଥିବା ସୀତା ‘ନା’ ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 7

भव भार्या रावणस्य राक्षसीर्वादिनीः कपिः गते तु रावणे प्राह राजा दशरथो ऽभवत्

‘ରାବଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଅ’ ବୋଲି ରାକ୍ଷସୀ କହିଲା; କିନ୍ତୁ କପି କହିଲା—‘ରାବଣ ଯାଇଗଲେ ଦଶରଥ ରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ହିଁ ତୁମର ଯଥାର୍ଥ ପତି’।

Verse 8

रामो ऽस्य लक्ष्मणः पुत्रौ वनवासङ्गतौ वरौ रामपत्नी जानकी त्वं रावणेन हृता बलात्

ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ସେଇ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜକୁମାର—ବନବାସକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ତୁମେ, ରାମପତ୍ନୀ ଜାନକୀ, ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ହୃତା ହେଲ।

Verse 9

रामः सुग्रीवमित्रस् त्वां मार्गयन् प्रेषयच्च माम् साभिज्ञानञ्चागुलीयं रामदत्तं गृहाण वै

ସୁଗ୍ରୀବମିତ୍ର ରାମ ତୁମକୁ ଖୋଜି ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି; ପରିଚୟ-ଚିହ୍ନ ଭାବେ ରାମଦତ୍ତ ଏହି ଅଙ୍ଗୁଠି ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 10

सीताङ्गुलीयं जग्राह सापश्यन्मारूतिन्तरौ भूयो ऽग्रे चोपविष्टं तम् उवाच यदि जीवति

ସୀତା ସେଇ ଅଙ୍ଗୁଠି ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଗଛରେ ମାରୁତିଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ପୁଣି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସି କହିଲେ—“ଯଦି ସେ ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି…”।

Verse 11

रामः कथं न नयति शृङ्कितामब्रवीत् कपिः रामः सीते न जानीते ज्ञात्वा त्वां स नयिष्यति

ଶଙ୍କିତ ସୀତାଙ୍କୁ କପି କହିଲା—“ରାମ କିପରି ତୁମକୁ ନେଇ ଯିବେ ନାହିଁ? ହେ ସୀତେ, ରାମ ତୁମ ଠିକଣା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଜାଣିଲେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ନେଇଯିବେ।”

Verse 12

रावणं राक्षसं हत्वा सबलं देवि मा शुच साभिज्ञानं देहि मे त्वं मणिं सीताददत्कपौ

“ହେ ଦେବୀ, ରାକ୍ଷସ ରାବଣକୁ ତାହାର ସେନା ସହିତ ବଧ କରି, ଶୋକ କରନି। ପରିଚୟ-ଚିହ୍ନ ଭାବେ ତୁମ ମଣି ମୋତେ ଦିଅ।” ତେବେ ସୀତା କପିକୁ ସେ ରତ୍ନ ଦେଲେ।

Verse 13

उवाच मां यथा रामो नयेच्छीघ्रं तथा कुरु रामश् च इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः त्वां मार्गयेत् प्रेषयेच्च मामिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः काकाक्षिपातनकथाम् प्रतियाहि हि शोकह

ସେ କହିଲା—“ରାମ ଯେପରି ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ନେଇଯିବେ, ସେପରି କର।” (କିଛି ଚିହ୍ନିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ‘ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ…’ ପାଠ; ଅନ୍ୟ ପାଠରେ ‘ସେ ତୁମକୁ ଖୋଜି ମୋତେ ପଠାଇବେ’ ବୋଲି ଅଛି।) “କାକ ଆଖିରେ ଆଘାତ କରିଥିବା କଥା ଯାଇ କହ”—ଏମିତି ଶୋକ କହିଲା।

Verse 14

मणिं कथां गृहीत्वाह हनूमान्नेष्यते पतिः अथवा ते त्वरा काचित् पृष्ठमारुह मे शुभे

ମଣି ଓ ସନ୍ଦେଶ ନେଇ ହନୁମାନ କହିଲେ—“ତୁମ ପତି (ରାମ) ତୁମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ/ତୁମକୁ ନେଇଆସିବେ। କିମ୍ବା ଯଦି ତୁମର କିଛି ତ୍ୱରା ଥାଏ, ହେ ଶୁଭେ, ମୋ ପିଠିରେ ଚଢ଼।”

Verse 15

अद्य त्वां दर्शयिष्यामि ससुग्रीवञ्च राघवम् सीताब्रवीद्धनूमन्तं नयतां मां हि राघवः

“ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି।” ତେବେ ସୀତା ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚୟ ରାଘବ ମୋତେ (ଏଠାରୁ) ନେଇଯାଆନ୍ତୁ।”

Verse 16

हनूमान् स दशग्रीव दर्शनोपायमाकरोत् वनं बभञ्ज तत्पालान् हत्वा दन्तनखादिभिः

ତାପରେ ହନୁମାନ ଦଶଗ୍ରୀବ (ରାବଣ)ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉପାୟ କଲେ। ସେ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଭଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ତାହାର ପାଳମାନଙ୍କୁ ଦାନ୍ତ, ନଖ ଆଦିଦ୍ୱାରା ହତ କଲେ।

Verse 17

हत्वातु किङ्करान् सर्वान् सप्त मन्त्रिसुतानपि पुत्रमक्षं कुमारञ्च शक्रजिच्च बबन्ध तम्

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ କିଙ୍କର (ସେବକ) ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସାତ ପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ହତ କଲେ। ପରେ ସେ ରାଜକୁମାର ଅକ୍ଷକୁ ଏବଂ ଶକ୍ରଜିତ (ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ)କୁ ବାନ୍ଧିଲେ।

Verse 18

नागपाशेन पिङ्गाक्षं दर्शयामास रावणम् उवाच रावणः कस्त्वं मारुतिः प्राह रावणम्

ନାଗପାଶରେ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷକୁ ବାନ୍ଧି ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଇଲେ। ରାବଣ କହିଲେ—“ତୁମେ କିଏ?” ମାରୁତି ରାବଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 19

रामदूतो राघवाय सीतां देहि मरिष्यसि रामबाणैर् हतः सार्धं लङ्कास्थै राक्षसैर् ध्रुवम्

ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ। ରାଘବଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେ; ନଚେତ୍ ତୁମେ ମରିବ—ଲଙ୍କାସ୍ଥ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହ ରାମବାଣରେ ନିଶ୍ଚୟ ହତ ହେବ।

Verse 20

रावणो हन्तुमुद्युक्तो विभीषणनिवारितः दीपयामास लाङ्गलं दीप्तपुच्छः स मारुतिः

ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଭୀଷଣ ନିବାରଣ କଲେ। ତାପରେ ଦୀପ୍ତପୁଚ୍ଛ ମାରୁତି ନିଜ ଲାଙ୍ଗୁଡ଼କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କଲେ।

Verse 21

दग्ध्वा लङ्कां राक्षसांश् च दृष्ट्वा सीतां प्रणम्य ताम् समुद्रपारमागम्य दृष्टा सीतेति चाब्रवीत्

ଲଙ୍କା ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମୁଦ୍ର ପାର ହୋଇ ଫେରି ଆସି “ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 22

अङ्गदादीनङ्गदाद्यैः पीत्वा मधुवने मधु जित्वा दधिमुखादींश् च दृष्ट्वा रामञ्च ते ऽब्रुवन्

ଅଙ୍ଗଦ ଆଦିଙ୍କ ସହ ମଧୁବନରେ ମଧୁ ପିଇ, ଦଧିମୁଖ ଆଦିଙ୍କୁ ଜିତି, ପରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 23

दृष्टा सीतेति रामो ऽपि हृष्टः पप्रच्छ मारुतिम् कथं दृष्ट्वा त्वया सीता किमुवाच च माम्प्रति

“ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି” ଏହା ଶୁଣି ରାମ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ମାରୁତି (ହନୁମାନ)ଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ କିପରି ଦେଖିଲ, ଏବଂ ମୋ ବିଷୟରେ ସେ କ’ଣ କହିଲେ?

Verse 24

सीताकथामृतेनैव सिञ्च मां कामवह्निगम् हनूमानब्रवीद्रामं लङ्घयित्वाब्धिमागतः

“ସୀତାକଥାର ଅମୃତଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ମୋତେ ଶୀତଳ କର—ମୁଁ କାମାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ।” ସମୁଦ୍ର ଲଂଘି ଫେରିଆସିଥିବା ହନୁମାନ ରାମଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ।

Verse 25

सीतां दृष्ट्वा पुरीं दग्ध्वा सीतामणिं गृहाण वै हत्वा त्वं रावणं सीतां प्राप्स्यसे राम मा शुच

ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନଗରୀକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ନିଶ୍ଚୟ ସୀତାମଣି ଗ୍ରହଣ କର। ରାବଣକୁ ବଧ କଲେ ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପାଇବ, ହେ ରାମ—ଶୋକ କରନି।

Verse 26

गृहीत्वा तं मणिं रामो रुरोद विरहातुरः मणिं दृष्ट्वा जानकी मे दृष्टा सीता नयस्व माम्

ସେ ମଣିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବିରହରେ ଆତୁର ରାମ କାନ୍ଦି ପକାଇଲେ। କହିଲେ—“ମଣି ଦେଖି ମୁଁ ଜାନକୀକୁ ଦେଖିଲି ଭଳି; ସୀତାକୁ ଦେଖିଲି। ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇ ଚାଲ।”

Verse 27

तया विना न जीवामि सुग्रीवाद्यैः प्रबोधितः समुद्रतीरं गतवान् तत्र रामं विभीषणः

“ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।” ସୁଗ୍ରୀବ ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବୋଧିତ ହୋଇ ବିଭୀଷଣ ସମୁଦ୍ରତୀରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ରାମଙ୍କୁ ସମୀପସ୍ଥ ହେଲେ।

Verse 28

गतस्तिरस्कृतो भ्रात्रा रावणेन दुरात्मना रामाय देहि सीतां त्व मित्युक्तेनासहायवान्

ଦୁରାତ୍ମା ଭ୍ରାତା ରାବଣ ତିରସ୍କାର କରିବାରୁ ସେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା; “ରାମଙ୍କୁ ସୀତାକୁ ଦିଅ” ବୋଲି କୁହାଯାଇ ସେ ନିରାଶ୍ରୟ ହେଲା।

Verse 29

रामो विभीषणं मित्रं लङ्कैश्वर्ये ऽभ्यषेचयत् समुद्रं प्रार्थयन्मार्गं यदा नायात्तदा शरैः

ରାମ ନିଜ ମିତ୍ର ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ପରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପଥ ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ; ନ ମାନିଲେ ବାଣଦ୍ୱାରା ବଶ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 30

भेदयामास रामञ्च उवाचाब्धिः समागतः नलेन सेतुं बध्वाब्धौ लङ्कां व्रज गभीरकः

ତେବେ ସମୁଦ୍ର ପ୍ରକଟ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲା— “ହେ ଗଭୀର ବୀର! ନଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁ ବାନ୍ଧି ଲଙ୍କାକୁ ଯାଅ।”

Verse 31

अहं त्वया कृतः पूर्वं रामो ऽपि नलसेतुना कृतेन तरुशैलाद्यैर् गतः पारं महोदधेः वानरैः स सुवेलस्थः सह लङ्कां ददर्श वै

ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲି; ଏବଂ ରାମ ମଧ୍ୟ ନଳଙ୍କ ସେତୁଦ୍ୱାରା—ବୃକ୍ଷ, ପର୍ବତ ଆଦିରେ ନିର୍ମିତ—ମହାସମୁଦ୍ରର ପାରକୁ ଗଲେ। ବାନରମାନଙ୍କ ସହ ସୁବେଳରେ ଥାଇ ସେ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଲେ।