Adhyaya 18

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः अथ अष्टादशो ऽध्यायः स्वायम्भुववंशवर्णनम् अग्निर् उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायम्भुवात् सुतौ अजीजनत्स तां कन्यां शतरूपां तपोन्विताम्

ଏହିପରି ଆଦିମହାପୁରାଣ ଅଗ୍ନିପୁରାଣରେ ‘ଜଗତ୍ସର୍ଗବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ସପ୍ତଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ‘ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବବଂଶବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ ନାମକ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ତପୋନ୍ୱିତା ଶତରୂପା ନାମକ କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଜନ୍ମଦେଲେ।

Verse 2

न् भूतमुच्चावचं प्रजा इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः निश्चितमिति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः अजीजनत् सुतां कन्यां सद्रूपाञ्च तपोन्वितामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अजीजनत् सुतां कन्यां शतरूपां तपोन्वितामिति ङ,चिह्नितपुस्तकपाठः काम्यां कर्दमभार्यातः सम्राट् कुक्षिर्विराट् प्रभुः सुरुच्यामुत्तमो जज्ञे पुत्र उत्तानपादतः

‘ଭୂତମୁଚ୍ଚାବଚଂ ପ୍ରଜା’—ଏହା ଙ-ଚିହ୍ନିତ ପାଠ; ଏବଂ ‘ନିଶ୍ଚିତମ୍’—ଏହା ଖ-ପାଠ। ‘ସୁନ୍ଦରରୂପା ଓ ତପୋନ୍ୱିତା କନ୍ୟାକୁ ସେ ଜନ୍ମଦେଲେ’—ଏହା ଗ-ପାଠ; ଏବଂ ‘ତପୋନ୍ୱିତା ଶତରୂପା ନାମକ କନ୍ୟାକୁ ସେ ଜନ୍ମଦେଲେ’—ଏହା ଙ-ପାଠ। କର୍ଦମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା କାମ୍ୟାଠାରୁ ସମ୍ରାଟ୍, କୁକ୍ଷି, ବିରାଟ୍ ଓ ପ୍ରଭୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସୁରୁଚିଠାରୁ ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା।

Verse 3

सुनीत्यान्तु ध्रुवः पुत्रस्तपस्तेपे स कीर्तये ध्रुवो वर्षसहस्राणि त्रीणि दिव्यानि हे मुने

ସୁନୀତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧ୍ରୁବ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ତପ କଲା। ହେ ମୁନି, ଧ୍ରୁବ ତିନି ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ୟା କଲା।

Verse 4

तस्मै प्रीतो हरिः प्रादान्मुन्यग्रे स्थानकं स्थिरम् श्लोकं पपाठ ह्य् उशना वृद्धिं दृष्ट्वा स तस्य च

ତାହାରେ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ମୁନିମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ତାକୁ ଏକ ସ୍ଥିର ଓ ଅଚଳ ପଦ ଦାନ କଲେ। ଉଶନା (ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ) ତାହାର ବୃଦ୍ଧି ଦେଖି ଏହି ବିଷୟରେ ଗୋଟିଏ ଶ୍ଲୋକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିଲେ।

Verse 5

अहो ऽस्य तपसो वीर्यमहो श्रुतमहोद्भुतम् यमद्य पुरतः कृत्वा ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः

ଆହୋ! ତାହାର ତପସ୍ୟାର ବୀର୍ଯ୍ୟ କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ; ଯାହା ଶୁଣାଗଲା ତାହା ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। କାରଣ ଆଜି ସପ୍ତର୍ଷି ଧ୍ରୁବକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି।

Verse 6

तस्मात् शिष्टिञ्च भव्यञ्च ध्रुवाच्छम्भुर्व्यजायत शिष्टेराधत्त सुछाया पञ्च पुत्रानकल्मषान्

ତାହାଠାରୁ ଶିଷ୍ଟି ଓ ଭବ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ; ଧ୍ରୁବଠାରୁ ଶମ୍ଭୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଶିଷ୍ଟିଠାରୁ ସୁଚ୍ଛାୟା ପାଞ୍ଚ ନିଷ୍କଳଙ୍କ (ପାପରହିତ) ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 7

रिपुं रिपुञ्जयं रिप्रं वृकलं वृकतेजसम् रिपोराधत्त बृहती चाक्षुषं सर्वतेजसम्

ସେ (ଦେବ) ରିପୁ—ଅଧର୍ମର ଶତ୍ରୁ, ରିପୁଞ୍ଜୟ—ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ରିପ୍ର—ପବିତ୍ର; ବୃକଲ—ବୃକ-ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଏବଂ ବୃକତେଜସ—ବୃକସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେ ଶତ୍ରୁନିବାରକ, ବୃହତୀ—ବିଶାଳ, ଚାକ୍ଷୁଷ—ସର୍ବଦର୍ଶୀ, ଏବଂ ସର୍ବତେଜସ—ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ତେଜସ୍ବୀ।

Verse 8

अजीजनत् पुष्करिण्यां वीरिण्यां चाक्षुषो मनुम् मनोरजायन्त दश नड्वलायां सुतोत्तमाः

ଚାକ୍ଷୁଷ (ମନୁ) ପୁଷ୍କରିଣୀଠାରୁ ମନୁ (ଚାକ୍ଷୁଷ ନାମରେ) କୁ ଜନ୍ମଦେଲେ; ବୀରିଣୀଠାରୁ ଦଶ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ନଡ୍ୱଲାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 9

ऊरुः पुरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक्कविः अग्निष्टुरतिरात्रश् च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः

ଊରୁ, ପୁରୁ, ଶତଦ୍ୟୁମ୍ନ, ତପସ୍ୱୀ, ସତ୍ୟବାକ୍, କବି, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୁ, ଅତିରାତ୍ର, ଏବଂ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅଭିମନ୍ୟୁକ—ଏହେମାନେ ବଂଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ।

Verse 10

ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडग्नेयी महाप्रभान् अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसङ्गयम्

ଊରୁର (ଊରୁ/ଜଂଘାରୁ) ଅଗ୍ନେୟୀ ଛଅ ମହାପ୍ରଭ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଅଙ୍ଗ, ସୁମନସ, ସ୍ୱାତି, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରସ ଏବଂ ସଙ୍ଗୟ।

Verse 11

अङ्गात् सुनीथापत्यं वै वेणमेकं व्यजायत स्थानमुत्तममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः यदत्र इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तस्मात् श्लिष्टिञ्च इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः श्लिष्टेआराधत्त इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः उरूरिति ख,ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः अरक्षकः पापरतः स हतो मुनिभिः कुशैः

ଅଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ଠାରୁ ସୁନୀଥାଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ୱେଣ ଜନ୍ମିଲା। ସେ ପ୍ରଜାରକ୍ଷକ ନୁହେଁ, ପାପାସକ୍ତ ଥିଲା; ତେଣୁ ଋଷିମାନେ କୁଶତୃଣର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ତାହାକୁ ବଧ କଲେ।

Verse 12

प्रजार्थमृषयोथास्य ममन्थुर्दक्षिणं करं वेणस्य मथितो पाणौ सम्बभूव पृथुर् नृपः

ତାପରେ ପ୍ରଜାହିତାର୍ଥେ ଋଷିମାନେ ୱେଣର ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତକୁ ମଥନ କଲେ। ୱେଣର ହସ୍ତମଥନରୁ ରାଜା ପୃଥୁ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 13

तं दृष्ट्वा मुनयः प्राहुरेष वै मुदिताः प्रजाः करिष्यति महातेजा यशश् च प्राप्स्यते महत्

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ଏହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିବେ ଏବଂ ମହାନ୍ ଯଶ ଲାଭ କରିବେ।”

Verse 14

स धन्वी कवची जातस्तेजसा निर्दहन्निव पृथुर्वैण्यः प्रजाः सर्वा ररक्ष क्षेत्रपूर्वजः

ସେ ଧନୁର୍ଧର ଓ କବଚଧାରୀ ହୋଇ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେନେ ନିଜ ତେଜରେ ଅଶୁଭକୁ ଦହନ କରୁଛନ୍ତି। ୱେଣପୁତ୍ର ପୃଥୁ—କ୍ଷେତ୍ରବଂଶଜ—ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

Verse 15

राजसूयाभिषिक्तानामाद्यः स पृथिवीपतिः तस्माच्चैव समुत्पन्नौ निपुणौ सूतमागधौ

ରାଜସୂୟାଭିଷିକ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରଥମ ପୃଥିବୀପତି ଥିଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ଦୁଇ ନିପୁଣ କର୍ମଚାରୀ—ସୂତ ଓ ମାଗଧ—ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 16

तत्स्तोत्रञ्चक्रतुर्वीरौ राजाभूज्जनरञ्जनात् दुग्धा गौस्तेन शस्यार्थं प्रजानां जीवनाय च

ସେଇ ଦୁଇ ବୀର ସେହି ସ୍ତୋତ୍ର ରଚିଲେ। ଜନମନ ରଞ୍ଜିତ କରିଥିବାରୁ ସେ ରାଜା ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାଈ ଦୋହନ ହେଲା—ଶସ୍ୟସିଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଜୀବନଧାରଣ ପାଇଁ।

Verse 17

सह देवैर् मुनिगणैर् गन्धर्वैः साप्सरोगणैः पितृभिर्दानवैः सर्पैर् वीरुद्भिः पर्वतैर् जनैः

ଦେବମାନଙ୍କ ସହ, ମୁନିଗଣ ସହ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାଗଣ ସହ; ପିତୃମାନଙ୍କ, ଦାନବମାନଙ୍କ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ସହ; ଲତା-ଔଷଧି, ପର୍ବତ ଓ ଜନସମୁଦାୟ ସହିତ।

Verse 18

तेषु तेषु च पात्रेषु दुह्यमाना वसुन्धरा प्रादाद्यथेप्सितं क्षीरन्तेन प्राणानधारयत्

ଯେଯେ ପାତ୍ରରେ ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଦୋହନ କରାଯାଉଥିଲା, ସେସେ ପାତ୍ରରେ ସେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କ୍ଷୀର ଦେଲେ; ସେହି କ୍ଷୀରରେ ସେମାନେ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 19

पृथोः पुत्रौ तु धर्मज्ञौ जज्ञाते ऽन्तर्द्विपालिनौ शिखण्डी हविर्धानमन्तर्धानात् व्यजायत

ପୃଥୁଙ୍କର ଦୁଇ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱି ଓ ପାଲିନ। ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଧାନରୁ ଶିଖଣ୍ଡୀ ହବିର୍ଧାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 20

हविर्धानात् षडाग्नेयी धीषणाजनयत् सुतान् प्राचीनवर्हिषं शुक्रं गयं कृष्णं व्रजाजिनौ

ହବିର୍ଧାନରୁ ଷଡାଗ୍ନେୟୀ (ଧୀଷଣା) ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷ, ଶୁକ୍ର, ଗୟ, କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରଜ ଓ ଅଜିନ।

Verse 21

प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य पृथिव्यां यजतो यतः प्राचीनवर्हिर्भगवान् महानासीत्प्रजापतिः

ପୂର୍ବମୁଖୀ ଅଗ୍ରବିଶିଷ୍ଟ କୁଶଘାସରେ ପୃଥିବୀରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବାରୁ ସେ ପୂଜ୍ୟ ମହା ପ୍ରଜାପତି ‘ପ୍ରାଚୀନବର୍ହି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 22

सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनवर्हिषः राजसूयाभिव्यक्तानामाद्य इति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः शुभ्रमिति ग,चिह्नितपुस्तकपाठः सुवर्णाधत्त इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सर्वे प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगाः

ସବର୍ଣ୍ଣାଧତ୍ତ, ସାମୁଦ୍ରୀ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଙ୍କ ଦଶ ପୁତ୍ର—କେତେକ ପାଠରେ ‘ରାଜସୂୟରେ ପ୍ରକଟିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦ୍ୟ’, କେଉଁଠି ‘ଶୁଭ୍ର’, କେଉଁଠି ‘ସୁବର୍ଣ୍ଣାଧତ୍ତ’—ସମସ୍ତେ ‘ପ୍ରଚେତସ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଏବଂ ଧନୁର୍ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 23

अपृथग्धर्मचरणास् ते तप्यन्त महत्तपः दशवर्षसहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः

ଧର୍ମାଚରଣରେ ଅବିଚଳ ସେମାନେ ମହାତପ କଲେ; ସମୁଦ୍ରଜଳରେ ଶୟନ କରି ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 24

प्रजापतित्वं सम्प्राप्य तुष्टा विष्णोश् च निर्गताः भूः खं व्याप्तं हि तरुभिस्तांस्तरूनदहंश् च ते

ପ୍ରଜାପତିତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଗଛରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା; ସେମାନେ ସେଇ ଗଛମାନଙ୍କୁ ଦହନ କଲେ।

Verse 25

मुखजाग्निमरुद्भ्यां च दृष्ट्वा चाथ द्रुमक्षयम् उपगम्याब्रवीदेतान् राजा सोमः प्रजापतीन्

ତାପରେ ମୁଖରୁ ନିର୍ଗତ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଦ୍ରୁମକ୍ଷୟକୁ ଦେଖି, ରାଜା ସୋମ ସେହି ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 26

कोपं यच्छत दास्यन्ति कन्यां वो मारिषां वराम् तपस्विनो मुनेः कण्डोः प्रम्लोचायां ममैव च

କ୍ରୋଧକୁ ସଂଯମ କର। ସେମାନେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ମାରିଷାକୁ ଦେବେ—ତପସ୍ବୀ ମୁନି କଣ୍ଡୁ ଓ ଅପ୍ସରା ପ୍ରମ୍ଲୋଚାରୁ ଜନ୍ମିତ, ଏବଂ ଏହିପରି ମୋ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧିତ।

Verse 27

भविष्यं जानता सृष्टा भार्या वो ऽस्तु कुलङ्करी अस्यामुत्पत्स्यते दक्षः प्रजाः संवर्धयिष्यति

ଭବିଷ୍ୟ ଜାଣୁଥିବା ସ୍ରଷ୍ଟା ତାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି କହିଲେ—“ଏହି ନାରୀ ତୁମମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଉ, କୁଳର ଶୋଭା। ଏହାଠାରୁ ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମିବ, ସେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରି ବଢ଼ାଇବ।”

Verse 28

प्रचेतसस्तां जगृहुर्दक्षोस्याञ्च ततो ऽभवत् अचरांश् च चरांश् चैव द्विपदोथ चतुष्पदः

ପ୍ରଚେତସମାନେ ତାକୁ (ବିବାହରେ) ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାହାଠାରୁ ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମିଲେ। ପୁନଃ ତାଙ୍କଠାରୁ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ, ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।

Verse 29

स सृष्ट्वा मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

ଦକ୍ଷ ପ୍ରଥମେ ମନସା ସୃଷ୍ଟି କରି, ପରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସୃଜନ କଲେ। ସେ ଦଶ (କନ୍ୟା) ଧର୍ମଙ୍କୁ ଦେଲେ ଏବଂ ତ୍ରୟୋଦଶ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 30

सप्ताविंशति सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे अदात्

ସେ ସପ୍ତାବିଂଶତି (କନ୍ୟା/ଭାଗ) ସୋମଙ୍କୁ, ଚତସ୍ରଃ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ, ଦ୍ୱେ ବହୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏବଂ ଦ୍ୱେ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଲେ।

Verse 31

तासु देवाश् च नागाद्या मैथुनान्मनसा पुरा धर्मसर्गम्प्रवक्ष्यामि दशपत्नीषु धर्मतः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ନାଗ ଆଦି ପୂର୍ବେ ମନସା ମୈଥୁନରୁ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏବେ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଦଶ ପତ୍ନୀରୁ ହେଉଥିବା ଧର୍ମସର୍ଗକୁ କ୍ରମେ କହିବି।

Verse 32

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्यान् साध्या व्यजायत मरुत्त्वया मरुत्त्वन्तो वसोस्तु वसवो ऽभवन्

ବିଶ୍ୱାରୁ ବିଶ୍ୱେଦେବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସାଧ୍ୟାରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ମରୁତ୍ତ୍ୱତୀରୁ ମରୁତମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଏବଂ ବସୁରୁ ବସୁମାନେ ହେଲେ।

Verse 33

भानोस्तु भानवः पुत्रा मुहूर्तास्तु मुहूर्तजाः कण्ठोरिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कर्णोरिति ङ,चिह्नितपुस्तकपाठः स दृष्ट्वा मनसा इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः द्वे चैव भाण्डवे तत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सम्बाया धर्मतो घोषो नागवीथी च यामिजा

ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ର ପୁତ୍ରମାନେ ଭାନବ; ଏବଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତଜମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। (କାଳବିଭାଗର ଅଧିଦେବ-ନାମ ଗଣନାରେ) ସମ୍ବାୟା, ଧର୍ମତଃ, ଘୋଷ, ନାଗବୀଥୀ, ଯାମିଜା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 34

पृथिवीविषयं सर्वमरुन्धत्यां व्यजायत सङ्कल्पायास्तु सङ्कल्पा इन्दोर् नक्षत्रतः सुताः

ପୃଥିବୀ-ବିଷୟକ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଅରୁନ୍ଧତୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏବଂ ସଙ୍କଳ୍ପାରୁ ସଙ୍କଳ୍ପମାନେ ଜନ୍ମିଲେ—ନକ୍ଷତ୍ର ପରମ୍ପରା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁହାନ୍ତି।

Verse 35

आपो ध्रुवञ्च सोमञ्च धरश् चैवानिलोनलः प्रत्यूषश् च प्रभावश् च वसवोष्टौ च नामतः

ଆପ, ଧ୍ରୁବ, ସୋମ, ଧର; ତଥା ଅନିଲ ଓ ଅନଲ; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟୂଷ ଓ ପ୍ରଭାବ—ନାମରେ ଏହି ଅଷ୍ଟ ବସୁ।

Verse 36

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः शान्तो मुनिस् तथा ध्रुवस्य कालो लोकान्तो वर्चाः सोमस्य वै सुतः

ଆପଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୈତଣ୍ଡ୍ୟ ଥିଲେ; ଏହିପରି ଶ୍ରମ, ଶାନ୍ତ ଓ ମୁନି ଋଷି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଧ୍ରୁବରୁ କାଳ ଓ ଲୋକାନ୍ତ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର ବର୍ଚ୍ଚା ଥିଲେ।

Verse 37

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस् तथा मनोहरायाः शिशिरः प्राणोथ रमणस् तथा

ଧରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ରବିଣ; ଏହିପରି ହୁତହବ୍ୟବହ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ମନୋହରାଠାରୁ ଶିଶିର, ପ୍ରାଣ ଏବଂ ରମଣ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 38

पुरोजवोनिलस्यासीदविज्ञातो ऽनलस्य च अग्निपुत्रः कुमारश् च शरस्तम्बे व्यजायत

ପୁରୋଜବ ଅନିଲ (ବାୟୁ)ରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଅନଲ (ଅଗ୍ନି)ଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲେ। ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର କୁମାର ଶର-ଘାସର ଗୁଛରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 39

तस्य शाखो विशाखश् च नैगमेयश् च पृष्टजः कृत्तिकातः कार्त्तिकेयो यतिः सनत्कुमारकः

ତାଙ୍କ (ସ୍କନ୍ଦ/କାର୍ତ୍ତିକେୟ) ନାମଗୁଡ଼ିକ—ଶାଖ, ବିଶାଖ, ନୈଗମେୟ, ପୃଷ୍ଟଜ, କୃତ୍ତିକାତ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଯତି ଓ ସନତ୍କୁମାରକ।

Verse 40

प्रत्यूषाद्देवलो जज्ञे विश्वकर्मा प्रभावतः कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानाञ्च वर्धकिः

ପ୍ରତ୍ୟୂଷରୁ ଦେବଲ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଭାବରୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା—ଯିଏ ସହସ୍ର ଶିଳ୍ପର କର୍ତ୍ତା ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ବର୍ଧକି (ମୁଖ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ) ଅଟନ୍ତି।

Verse 41

मनुष्याश्चोप्जीवन्ति शिल्पं वै भूषणादिकं सुरभी कश्यपाद्रुद्रानेकादश विजज्ञुषी

ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଶିଳ୍ପକର୍ମ—ଯଥା ଭୂଷଣ ଆଦିର ନିର୍ମାଣ—ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି। ସୁରଭୀ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 42

महादेवप्रसादेन तपसा भाविता सती स्तकपाठः धर्मश् चैवानिलोनल इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः धरिष इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मरणस्तथेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः जातः सनत्कुमारत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः युवती इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अजैकपादहिर्ब्रघ्नस्त्वष्टा रुद्राश् च सत्तम

ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଓ ତପଶ୍ଶକ୍ତିରେ ପରିପକ୍ୱ ହୋଇଥିବା ସେହି ସତୀ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଜୈକପାଦ, ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଏବଂ ରୁଦ୍ରଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ କଲେ।

Verse 43

त्वष्टुश् चैवात्मजः श्रीमान्विश्वरूपो महायशाः हरश् च बहुरूपश् च त्र्यम्बकश्चापराजितः

ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ଶ୍ରୀମାନ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱରୂପ ମହାଯଶସ୍ବୀ; ସେଇ ହର, ବହୁରୂପ, ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ଏବଂ ଅପରାଜିତ।

Verse 44

वृषाकपिश् च शम्भुश् च कपर्दी रैवतस् तथा मृगव्याधस्य सर्पश् च कपाली दश चैककः रुद्राणां च शतं लक्षं यैर् व्याप्तं सचराचरं

ବୃଷାକପି, ଶମ୍ଭୁ, କପର୍ଦୀ ଓ ରୈବତ; ମୃଗବ୍ୟାଧ, ସର୍ପ, କପାଳୀ, ଦଶ ଓ ଏକକ—ଏହି ନାମ-ରୂପଦ୍ୱାରା ଏକ ଲକ୍ଷ ରୁଦ୍ର ଚରାଚର ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି।