
ဣရှ္ဝရသည် ဒေဝီအား ဟိရဏျာဟု ခေါ်သော သန့်ရှင်းရေဒေသအနီးရှိ နာဂရာဒိတျ/နာဂရဘ္ဟာစ్కရ (နေဘုရားရုပ်တော်) ၏ မဟာတျတကို ရှင်းပြသည်။ အစမှာ မူလဇာတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြရာတွင် ယာဒဝ မင်း စတြာဇိတ်သည် ဘ္ဟာစ్కရ (နေဘုရား) ကို ပူဇော်ရန် မဟာဝရတနှင့် တပဿာကြီး ပြုလုပ်ပြီး နေ့စဉ် ရွှေထွက်ပေးသော စျမန္တက မဏိကို ရရှိသည်။ အပေးအယူအဖြစ် ဆုတောင်းခွင့်ရသော် စတြာဇိတ်က အာရှရမ်၌ နေဘုရား အမြဲတမ်း တည်ရှိစေလိုကြောင်း တောင်းဆိုသဖြင့် တောက်ပသော ရုပ်တော်ကို တည်ထောင်ကာ ဘြာဟ္မဏများနှင့် မြို့သူမြို့သားများအား ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန် တာဝန်ပေးပြီး ထိုကြောင့် “နာဂရာဒိတျ” ဟူသော ဘုရားကျောင်းအမည် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထို့နောက် ဖလရှရုတိတွင် နာဂရာရ္ကကို ဒർശနပြုခြင်းသည် ပရယာဂ၌ အလှူကြီးများ ပြုသကဲ့သို့ အကျိုးတူကြောင်း ဆိုသည်။ ဤနေဘုရားသည် ဆင်းရဲမှု၊ ဝမ်းနည်းမှု၊ ရောဂါတို့ကို ဖယ်ရှားပေးသော အမှန်တကယ် “ဆရာဝန်” ဟု ချီးမွမ်းထားသည်။ ဟိရဏျာရေဖြင့် ရေချိုးခြင်း၊ ရုပ်တော်ကို ပူဇော်ခြင်းနှင့် နေ၏ သင်္ကြမဏ (ပြောင်းရွှေ့ကာလ) နှင့် ဆက်စပ်သော လပြည့်ဖက် စပ္တမီ ဝရတကို စောင့်ထိန်းခြင်းတို့ကို ညွှန်ပြပြီး ထိုနေ့တွင် အကျင့်အကြံများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု များပြားစွာ တိုးပွားသည်ဟု ဆိုသည်။ အဆုံးတွင် ဝိကရ္တန၊ ဝိဝသ္ဝန်၊ မာရ္တဏ္ဍ၊ ဘ္ဟာစ్కရ၊ ရဝိ စသည့် နေဘုရား ၂၁ နာမ စတုတ္တရကို “စတဝရာဇ” ဟု ခေါ်ကာ ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာရေး တိုးစေသည်ဟု ဖော်ပြပြီး မနက်အရုဏ်နှင့် ညနေခင်းတွင် ရွတ်ဆိုပါက လိုရာဆန္ဒ ပြည့်စုံကာ နောက်ဆုံး နေဘုရား၏ လောကသို့ ရောက်ကြောင်း ပြောထားသည်။
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यापार्श्वतः स्थितम् । प्रत्युक्तं नागरादित्यं सर्वव्याधिविनाशनम्
ဣရှ္ဝရက မိန့်တော်မူသည်— “ထို့နောက် မဟာဒေဝီရေ၊ ဟိရဏ္ယာမြစ်ဘေး၌ တည်ရှိသော နာဂရာဒိတျသို့ သွားရမည်။ ထိုအာဒိတျသည် ရောဂါအားလုံးကို ဖျက်ဆီးသူဟု ချီးမြှောက်ခံရ၏။”
Verse 2
पुरा सत्राजिता राज्ञा द्वारवत्यां गतेन तु । आराधितो भास्करोऽभूद्यादवेन महात्मना
ရှေးကာလ၌ ယာဒဝ မဟာမင်း စတြာဇစ်သည် ဒွာရဝတီသို့ သွားရောက်ကာ ဘာස්ကရ (နေဘုရား) ကို သဒ္ဓါဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုဘက်တိကြောင့် နေဘုရားသည် အလွန်နှစ်သက်တော်မူ၏။
Verse 3
महाव्रतमुपास्थाय निघ्नपुत्रेण धीमता । तस्य तुष्टस्तदा भानुः स्यमन्तकमणिं ददौ
နိဃ္န၏ သားဖြစ်သော ပညာရှိ စတြာဇစ်သည် မဟာဝြတကို ခံယူကာ အကျင့်တရားကို ပြုလုပ်하였다။ ထိုအခါ ဘာနု (နေဘုရား) သည် နှစ်သက်တော်မူ၍ စျမန်တက မဏိကို ပေးသနားတော်မူ၏။
Verse 4
स मणिः सवते नित्यं भारानष्टौ दिनेदिने सुवर्णस्य सुशुद्धस्य भक्त्या व्रततपोयुतः
ထိုရတနာသည် နေ့စဉ်မပြတ် အလွန်သန့်ရှင်းသော ရွှေ ၈ ဘာရ အမြဲထုတ်ပေး၏—ဘက္တိ၊ ဝရတ၊ တပသ် ပြည့်စုံသူအတွက် အကျိုးတရားဖြစ်၏။
Verse 5
भूयोऽपि भानुना प्रोक्तो वरं ब्रूहि वरानने । स चाह देवदेवेशं भास्करं वारितस्करम्
ထို့နောက် ဘာနုက “အလှမျက်နှာရှိသူရေ၊ အလိုရှိသော ဝရကို ပြောလော့” ဟုဆို၏။ ထို့ပြင် စတြာဇစ်က ခိုးသူတို့ကို တားဆီးသော ဒေဝဒေဝေရှ် ဘာස්ကရ (နေဘုရား) ထံ တင်ပြ၏။
Verse 6
यदि तुष्टोऽसि मे देव वरदानं करोषि च । अत्रैव चाश्रमे पुण्ये नित्यं संनिहितो भव
“အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်အပေါ် စိတ်တော်ကျေနပ်၍ ဝရदान ပေးတော်မူမည်ဆိုလျှင်၊ ဤပုဏ္ဏအာရှရမ်၌ပင် အမြဲတမ်း ကပ်လျက်တည်ရှိတော်မူပါ” ဟုဆို၏။
Verse 7
एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सूर्यः सत्राजितं नृपम् । अभिनंद्य वरं तस्य तत्रैवादर्शनं गतः
“ဒီအတိုင်း ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟုဆိုကာ နေဘုရားသည် မင်း စတြာဇစ်နှင့် သူ၏ ဝရကို ချီးမွမ်းဂုဏ်ပြု၏။ ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ပင် နေသည် မျက်စိမြင်မှ ပျောက်ကွယ်သွား၏။
Verse 8
तेनापि निघ्नपुत्रेण देवदेवस्य भास्वतः । स्थापिता प्रतिमा शुभ्रा तत्रैव वरवर्णिनि
နိဃ္န၏သား စတြာဇစ်သည်လည်း ထိုနေရာ၌ပင် ဒေဝဒေဝ၏ တောက်ပသော နေဘုရား (ဘားသွဝတ်) အတွက် ရောင်လင်းမင်္ဂလာရှိသော ပုံတော်ကို တည်ထောင်လှူဒါန်း하였다၊ အလှအရောင်ရှိသူရေ။
Verse 9
शंखदुंदुभिनिर्घोषैर्ब्रह्मघोषैश्चपुष्कलैः । ततस्तुनागरान्सर्वान्समाहूय द्विजोत्तमान् । अब्रवीत्प्रणतो भूत्वा दत्त्वा वृत्तिमनुत्तमाम्
ခွံသံနှင့် ဒုန္ဒုဘီသံများ မြည်ဟည်းကာ ဝေဒမန္တရသံများလည်း ပေါများလျက်ရှိသော်၊ ထို့နောက် မြို့သူမြို့သားအားလုံးနှင့် ဒွိဇအထက်မြတ်တို့ကို ခေါ်စုစည်း하였다။ ဦးညွတ်ပျပ်ဝပ်ကာ အလွန်ကောင်းသော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ပေးအပ်ပြီးနောက် မိန့်ကြား하였다။
Verse 10
युष्मत्पादप्रसादेन सूर्यस्यानुग्रहेण वै । साधयित्वा तपश्चोग्रं स्थापिता प्रतिमा मया
“သင်တို့၏ ခြေတော်ကရုဏာကြောင့်လည်းကောင်း၊ နေရောင်ဘုရား၏ အနုဂ္ဂဟကြောင့်လည်းကောင်း၊ ပြင်းထန်သော တပသကို ပြီးမြောက်စေပြီး ဤပုံတော်ကို ငါတပ်ဆင်တည်ထား하였다” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 11
इंद्रलोकादिहानीता जित्वा शक्रं सुरारिणा । दशाननस्य पुत्रेण लंकायां स्थापिता पुरा
တစ်ခါတုန်းက သက္ကရာ (အိန္ဒြာ) ကို အနိုင်ယူပြီးနောက်၊ နတ်တို့၏ ရန်သူက အိန္ဒြာလောကမှ ယင်းကို ယူဆောင်သွား၍၊ ရှေးကတည်းက လင်္ကာတွင် ဒဿာနန (ရာဝဏ) ၏ သားက တပ်ဆင်ထားခဲ့သည်။
Verse 12
तं निहत्य तु रामेण लक्ष्मणानुगतेन वै । अयोध्यायां समानीता सौमित्रिजयलक्षिका
ထို့သူကို ရာမက လက္ခ္မဏနှင့်အတူ သတ်ပြီးနောက်၊ ယင်းကို အယောဓျာသို့ ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် စောမိတ္ရီ (လက္ခ္မဏ) ၏ အောင်ပွဲကို မြင်သာစေသော သင်္ကေတဖြစ်သည်။
Verse 13
मित्रावरुणपुत्राय वसिष्ठाय समर्पिता । तेनापि मम तुष्टेन द्वारकायां निवेदिता
ယင်းကို မိတ္တရနှင့် ဝရုဏ၏ သား ဝသိဋ္ဌထံ ဆက်ကပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသူလည်း ငါ့အပေါ် ကျေနပ်၍ ဒွာရကာတွင် ဆက်သွင်းပူဇော်하였다။
Verse 14
मयापि स्थापिता चात्र ज्ञात्वा क्षेत्रमनुत्तमम् । किमत्र बहुनोक्तेन भवद्भिः सर्वथैव हि
ဤကွင်းမြေသည် အထူးမြတ်ဆုံးဟု သိရှိ၍ ငါလည်း ဤနေရာ၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထပ်မံပြောစရာ ဘာလိုသေးသနည်း။ အမှန်တကယ် သင်တို့အတွက် အရာရာ၌ အမြင့်မြတ်ဆုံးပင် ဖြစ်သည်။
Verse 15
परिपाल्या प्रयत्नेन यावच्चंद्रार्कतारकम् । तस्माद्युष्माकमादिष्टा प्रतिमेयं मया शुभा
လ၊ နေ၊ ကြယ်တို့ တည်ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး အားထုတ်၍ သေချာစွာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရမည်။ ထို့ကြောင့် သင်တို့အား ငါက မင်္ဂလာရှိသော ဤပုံတော်ကို အမိန့်ပေးအပ်ထားသည်—စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းကြလော့။
Verse 16
नागराणां तु विप्राणां सोमेशपुरवासिनाम् । तस्मान्नाम मया दत्तं नागरादित्यमेव हि
Someśapura တွင် နေထိုင်သော Nāgara ဘြာဟ္မဏများနှင့် ဆက်နွယ်သောကြောင့်၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ‘Nāgarāditya’ ဟူသော အမည်ကို အမှန်တကယ် ပေးအပ်ခဲ့သည်။
Verse 17
ब्राह्मणा ऊचुः । सर्वमेव करिष्यामो देवस्य परिपालनम् । यावन्मही च चंद्रार्कौ यावत्तिष्ठति सागरः । तावत्ते ह्यक्षया कीर्तिः स्थाने चास्मिन्भविष्यति
ဘြာဟ္မဏများက ပြောကြသည်—“ဘုရားသခင်၏ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းမှုအတွက် အရာအားလုံးကို ကျွန်ုပ်တို့ ပြုလုပ်ပါမည်။ မြေကြီးနှင့် လ၊ နေ တည်ရှိနေသမျှ၊ သမုဒ္ဒရာ တည်နေသမျှ၊ ထိုကာလပတ်လုံး သင်၏ ကီရ్తိသည် မပျက်မယွင်းဘဲ ဤနေရာ၌ပင် တည်မြဲနေပါလိမ့်မည်။”
Verse 18
एवमुक्त्वा तु ते सर्वे नागरा द्विजपुंगवाः । राजापि तुष्टः प्रययौ तदा द्वारवतीं पुरीम्
ထိုသို့ ပြောဆိုပြီးနောက်၊ ထင်ရှားသော Nāgara ဒွိဇပုင်္ဂဝ အားလုံးလည်း ထွက်ခွာကြ၏။ ရာဇာလည်း စိတ်ကျေနပ်၍ ထိုအခါ Dvāravatī မြို့သို့ ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 19
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तस्मिन्दृष्टे तु यत्फलम् । गोशतस्य प्रयागेषु सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति नागरार्कस्य दर्शनात्
ဣශ්ဝရ မိန့်တော်မူသည်— «နတ်သမီးရေ၊ နားထောင်လော့။ ထိုအရာကို မြင်တွေ့ခြင်း၏ အကျိုးကို ငါပြောမည်။ ပရယာဂများ၌ နွားတစ်ရာကို သဒ္ဓါဖြင့် မှန်ကန်စွာ လှူဒါန်းရာမှ ရသော ကုသိုလ်အကျိုးကို၊ နာဂရာရ္ကကို ဒർശနပြုခြင်းဖြင့် ထိုတူညီသော ကုသိုလ်ကို ရရှိ၏»။
Verse 20
दारिद्र्यदुःखशोकार्त्तेः कोन्योस्ति हरणक्षमः । प्रभासे पावने क्षेत्रे मुक्त्वा नागरभास्करम्
ဆင်းရဲမွဲတေမှု၊ ဒုက္ခ၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုနှင့် အနာတရတို့ကို ဖယ်ရှားနိုင်သူ မည်သူရှိသနည်း—သန့်စင်သော ပရဘာသ က్షೇತ್ರ၌ပင်—နာဂရဘ္ဟာස්ကရမှတပါး။
Verse 21
बंधकुष्ठादिकं दुःखं ये भजंत्यल्पबुद्धयः । तत्र ते नैव जानंति वैद्यं नागरभास्करम्
ဉာဏ်နည်းသူတို့သည် ချုပ်နှောင်ခြင်း၊ ကုဋ္ဌ (လက်ပရိုစီ) စသည့် ဒုက္ခများကို ခံစားကြသော်လည်း၊ ထိုအခြေအနေထဲ၌ပင် အမှန်တကယ် ဆေးဆရာဖြစ်သော နာဂရဘ္ဟာස්ကရ (နေမင်း) ကို မသိမမြင်ကြ။
Verse 22
स्नात्वा हिरण्यातोयेन यस्तं पूजयते नरः । कल्पकोटिसहस्राणि सूर्यलोके महीयते
“ရွှေရေ” ဖြင့် ရေချိုးကာ ထိုဘုရားကို ပူဇော်သော လူသည် ကလ္ပ ကုဋိထောင်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် နေမင်း၏ လောက၌ ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ခံရ၏။
Verse 23
शुक्लपक्षे तु सप्तम्यां यदा संक्रमते रविः । महाजया तदा ख्याता सप्तमी भास्करप्रिया
လင်းလက်သော လဆန်းပက္ခ၌ သတ္တမီနေ့တွင် ရဝိ (နေမင်း) သင်္ကြန်တီဖြင့် ရာသီသစ်သို့ ဝင်ရောက်သောအခါ၊ ထို သတ္တမီကို “မဟာဇယာ” ဟု ကျော်ကြားကြပြီး ဘ္ဟာස්ကရအတွက် ချစ်မြတ်နိုးရာ သတ္တမီ ဖြစ်သည်။
Verse 24
स्नानं दानं जपो होमः पितृदेवाभिपूजनम् । सर्वं कोटिगुणं प्रोक्तं भास्करस्यवचो यथा
ရေချိုးခြင်း၊ ဒါနပြုခြင်း၊ မန္တရရွတ်ဆိုခြင်း၊ ဟောမမီးပူဇော်ခြင်းနှင့် ပိတೃဒေဝတား၊ ဒေဝတားတို့ကို ပူဇော်ခြင်း—ဤအရာအားလုံးသည် ဘ္ဟာစ్కရ၏ ဝစနအတိုင်း ကုဋိဆတန်ဖိုးကောင်းကျိုး တိုးပွားသည်ဟု ကြေညာထားသည်။
Verse 25
एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं सूर्यसंनिधौ । कोटिभोज्यं कृतं तेन इत्याह भगवान्हरिः
အဲဒီနေရာမှာ နေမင်း၏ အနီးတော်၌ ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးကိုပင် ကျွေးမွေးသူသည်—သူက ကုဋိဦးကို ကျွေးမွေးသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်ဟု ဘုရားဟရီ ကြေညာတော်မူ၏။
Verse 26
एतन्मया ते कथितं पुरा नोक्तं वरानने । यः शृणोति नरो भक्त्या स गच्छेद्भास्करं पदम्
ဤအရာကို ငါသည် သင့်အား ပြောကြားပြီးပြီ၊ မျက်နှာလှသောသူမ—ယခင်က မပြောခဲ့သေးသော အကြောင်းတည်း။ ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် နားထောင်သူသည် ဘ္ဟာစ్కရ၏ ပဒသို့ ရောက်လိမ့်မည်။
Verse 27
सूर्यस्य देवि नामानि रहस्यानि शृणुश्व मे । अलं नामसहस्रेण पठस्वैनं शुभं स्तवम्
ဒေဝီရေ၊ ငါ့စကားကို နားထောင်ပါ—သူရိယ၏ လျှို့ဝှက်နာမများကို။ နာမသဟသ္ရ (နာမတစ်ထောင်) မလိုတော့ပြီ; ဤမင်္ဂလာစတဝကိုသာ ရွတ်ဆိုပါ။
Verse 28
विकर्त्तनो विवस्वांश्च मार्त्तंडो भास्करो रविः । लोकप्रकाशकः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः
ဝိကတ္တန၊ ဝိဝသ္ဝါန်၊ မာတ္တဏ္ဍ၊ ဘ္ဟာစ్కရ၊ ရဝိ—သူသည် လောကတို့ကို အလင်းပေးသူ၊ တောက်ပမြင့်မြတ်သူ၊ စကြဝဠာ၏ မျက်စိ၊ ဂြိုဟ်တို့၏ အရှင် ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 29
लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्त्ता हर्त्ता तमिस्रहा । तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः
သူသည် လောက၏သက်သေ၊ လောကသုံးပါး၏အရှင်၊ ဖန်ဆင်းသူနှင့် ပြန်လည်သိမ်းယူသူ၊ အမှောင်ကိုဖျက်ဆီးသူ ဖြစ်၏။ တာပန၊ တပန ဟူသောနာမတော်ရှိ၍ သန့်ရှင်းမြတ်စွာ၊ မြင်းခုနစ်က ဆွဲသောရထားတော်ရှိ၏။
Verse 30
गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः । एकविंशक इत्येष नागरार्कस्तवः स्मृतः
ဂဘသ္တိဟတ္သ (Gabhastihasta) နှင့် ဗြဟ္မာ (Brahmā) ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြပြီး၊ နတ်အားလုံးက နမස්ကာရပြုသော အရှင်ဖြစ်၏။ ဤသီချင်းတော်ကို ‘ဧကဝိံသက’ ဟု မှတ်သားကြပြီး ‘နာဂရာရ္က-စတဝ’ (Nāgarārka-stava) ဟုလည်း ခေါ်ကြ၏။
Verse 31
स्तवराज इति ख्यातः शरीरारोग्यवृद्धिदः
ဤသီချင်းတော်သည် ‘စတဝရာဇ’ (Stavarāja) ဟု ကျော်ကြားပြီး ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာရေးတိုးပွားစေကာ ရောဂါကင်းစင်ခြင်းကို ပေးတော်မူ၏။
Verse 32
य एतेन महादेवि द्वे संध्येऽस्तमनोदये । नागरार्कं तु संस्तौति स लभेद्वांछितं फलम्
အို မဟာဒေဝီ၊ မည်သူမဆို ဤသီချင်းတော်ဖြင့် နာဂရာရ္က (Nāgarārka) ကို စန္ဓျာနှစ်ကြိမ်—နေဝင်ချိန်နှင့် နေထွက်ချိန်—တွင် ချီးမွမ်းပါက မိမိလိုလားသော အကျိုးကို ရရှိလိမ့်မည်။
Verse 239
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नागरार्कमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် ရှရီ စ္ကန္ဒ မဟာပုရာဏ (Śrī Skanda Mahāpurāṇa) အရှင့် ၈၁,၀၀၀ ဂါထာစုစည်းမှုအတွင်း၊ သတ္တမစာအုပ် ပရဘာသခဏ္ဍ (Prabhāsa-khaṇḍa) ၏ ပထမပိုင်း ပရဘာသက္ရှೇತ್ರမဟာတ္မ್ಯ (Prabhāsakṣetra-māhātmya) တွင် “နာဂရာရ္က၏ မဟိမကို ဖော်ပြခြင်း” ဟု အမည်ရသော အခန်း ၂၃၉ သည် ပြီးဆုံး၏။